مقاله حسابداری مسئولیت اجتماعی

word قابل ویرایش
12 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان

حسابداری مسئولیت اجتماعی

چکیده
بیتردید جامعه به طور کلی از سازمان ها انتظار دارد که با مسئولیت اجتماعی واقعی عمل کنند. در واقع تقاضاهای جامعه و فضای اقتصادی به گونه ای است که از سازمان ها انتظار میرود مسئولیت اجتماعی را به معنای گسترده ای در ارزش ها و فعالیت های روزانه شان منظور دارند.اگر بدانیم که مدیریت در برابر چه کسانی مسئولیت دارد، مسائل اصلی در مسئولیت اجتماعی بهتر درک میشود. دانشمندان کلاسیک معتقدند که مدیریت در برابر مالکان و سهامداران مسئولیت دارد. نواندیشان میگویند مدیران در برابر گروهی که از تصمیمات و اقدامات سازمان تأثیر میپذیرند، مسئولیت دارند؛ یعنی ذینفعان به منظور تشخیص نوع مسئولیت اجتماعی در برابر ذینفعان ، باید ذینفعان یک سازمان شناخته شوند. مدیران سازمان های موفق ، نوعاً انواع مختلف ذینفعان را دارند: سهامداران یا مالکان سازمان ، عرضه کنندگان ، وام دهندگان ، سازمان های دولتی، کارکنان ، مصرف کنندگان و جوامع محلی و همچنین کل جامعه . در این مقاله با مروری بر تاریخچه حسابداری مسئولیتهای اجتماعی ، به توصیف مفهوم آن به عنوان بخشی از دانش حسابداری و اهداف آن خواهیم پرداخت . همچنین به مزایا و مشکلات اجرای سیستم حسابداری مسئولیتهای اجتماعی و معیارهای موجود برای تفکیک هزینه های اجتماعی از هزینه های اقتصادی واحد تجاری،اشاره خواهیم داشت .

کلید واژه ها : مسئولیت های اجتماعی ، حسابداری اجتماعی ، گزارشگری اجتماعی .

مقدمه
رشد و توسعه صنایع ، واحدهای تجاری و کارخانه ها همگام با ایجاد و تکامل نهادهای اجتماعی ، تحول در تشکیلات دولتی و سرانجام ، تحول در اخلاق ، به تدریج تعهدات و الزاماتی را به عهده واحد تجاری گذاشته که پیش از این ، چنین تحولاتی به این شدت رسمی و قانونی نشده بود. ییک از پیامدهای این رشد و توسعه صنعتی ، ظهور پیوند اقتصاد با اخلاق و سیاست و تأثیر متقابل مسائل اقتصادی و اخلاقی و ارزشهای اجتماعی با یکدیگر است . همچنین با توجه به پیچیده شدن ارتباط شرکتهای موجود در جامعه با یکدیگر و همچنین با دولت و افراد حاضر در جامعه شرایطی به وجود آمد که شرکتها می بایست نه تنها به ذینفعان بلکه به آحاد مردم پاسخگو باشند. بدین ترتیب مدیریت واحدهای تجاری دیگر صرفاً افزایش سودآوری و تولید کالا را تنها هدف خویش ندانسته بلکه موضوعات دیگر همچون پرداخت حقوق عادلانه به کارگران ، رعایت کت یفی و بهای تولیدات ، آلودگی محیط زیست و سایر مسائل اخلاقی، سیاسی، نژادی و اجتماعی را نیز باید رعایت کنند. تحت تأثیر این تحولات ، چگونگی ارزیابی عملکرد و معیارهای آن دگرگون شده و از چارچوب محدود اقتصادی فراتر رفته و معیارهای عملکرد اجتماعی که مبنای ارزیابی عواقب و تأثیرات اجتماعی فعالیت های اجتماعی است ، پدیدار شده است .
تاریخچه حسابداری اجتماعی
شروع حسابداری اجتماعی به اوایل دهه هفتاد میلادی برمی گردد بگونه ای که اولین مقاله با اهمیتی که این زمینه نوشته شد، در سال ١٩٧٠ بوده ست (چری، ١٩٧٨: ١۶)١. شروع حسابداری اجتماعی برابر شد با پیشرف یکباره آن بگونه ای که در همان اوایل مقالات زیادی در این زمینه نوشته شد و کارهای تحقیقی زیادی صورت گرفت که در زیر به برخی از این موارد اشاره خواهد شد. البته شاید بتوان علت این گسترش یکباره را گستردگی زیاد حسابداری اجتماعی و در نظر گرفتن تاثیر سازمان بر محیط طبیعی در این حسابداری دانست (چری، ١٩٧٨: ١۶) و (ریچموند و همکاران ، ٢٠٠٣: ٣٠٩). همان طور که در بالا گفته شد دهه هفتاد میلادی دوره فعال در توسعه و استفاده از گزارشگری اجتماعی بوده است . پژوهشگران در آن دهه روشهای حسابداری و حسابرسی اجتماعی شرکت را توسعه دادند. از جمله مطالعات دهه ٧٠ می توان به لینوز٣(١٩٧٢-١٩٧٣) ریموند باور و دان اچ فن (١٩٧٢) ۴ویلیام فردریک و … اشاره نمود. دراین دوره شرکت هایی همچون جنرال موتورز و بانک آمریکا گزارشگری اجتماعی را تجربه کردند برخلاف دهه ٧٠، در دهه ٨٠ شاهد ادامه گزارشگری اجتماعی نبودیم وگزارشگری اجتماعی از سوی تعداد کمی از شرکتها مورد توجه قرار گرفت . دلایل زیادی وجود داشت که گزارشگری اجتماعی دردهه ٨٠ کاهش یافت ؛ ییک از این دلایل این بود که مزیت تجاری دراین دهه بر فشار بر گزارشگری مالی غالب شده بود. این روند در دهه ٩٠ نیز تکرار شد و گزارشگری اجتماعی کاهش یافت . البته در این دهه گزارشگری زیست محیطی گسترش یافت . طی این سالها محیط زیست و توجه به آن اهمیت زیادی پیدا کرد، گروههای مختلف طرفدار اجتماع و حامی محیط زیست شرکتها را عامل اصلی تأثیرگذار برروی محیط زیست معرفی کردند و بطور جدی خواستار این موضوع شدند که شرکتها در مقابل فعالیتهایی که انجام می دهند و این فعالیت ها برروی محیط زیست تأثیر می گذارد، باید پاسخگو باشند و اثرات اجتماعی و زیست محیطی که فعالیتهای آنها به دنبال دارد را بطور شفاف افشا کنند. این موضوع کم کم در پژوهش های محققان تجربی مدنظر قرار گرفت و اهمیت آن در پژوهش هایی که انجام می دادند، متجلی شد به نحوی که اصطلاح حسابداری اجتماعی به اصطلاح حسابداری زیست محیطی و اجتماعی تبدیل شد.

مفهوم حسابداری مسئولیتهای اجتماعی:
آرا و نظرات مختلفی در رابطه با مفهوم حسابداری مسئولیتهای اجتماعی و همچنین وجه تسمیه آن وجود دارد. از نظر مفهوم ، گروهی آن را بخشی از حسابداری مالی میدانند و اجرای آن را با گسترش دامنه حسابداری مالی امکانپذیر می دانند و یا به عبارتی از نظر این گروه حسابداری مسئولیتهای اجتماعی تنها گسترش ساده ای از نقش حسابداری سنتی است . در حالی که گروه غالب عقیده دارند که سیستم حسابداری مسئولیتهای اجتماعی، اصول ، قواعد و مفاهیم خاص خود را دارد ، به گونه ای که می توان آن را یک موضوع کاملا جداگانه مانند حسابداری مدیریت ، حسابداری بهای تمام شده ، حسابداری دولتی و غیره دانست که هدف آن مواجهه با مسائل
اجتماعی زیر است :
١-ارزیابی تاثیر اجتماعی فعالیتهای واحد تجاری؛

٢-اندازه گیری هزینه ها و تعهدات اجتماعی واحد تجاری؛
٣-اندازه گیری منافع اجتماعی واحد تجاری؛
. ۴-فراهم آوردن یک سیستم اطلاعاتی درون و برون سازمانی که در امر ارزیابی تاثیرات اجتماعی واحد تجاری کمک کند
از جنبه تعریف مفهوم حسابداری مسئولیتهای اجتماعی، باید گفت که تعاریف متفاوتی از سوی صاحبنظران و اندیشمندان ارائه شده است که مهمترین و رایجترین آنها به شرح زیر است :
حسابداری اجتماعی را می توان در ارتباط با اطلاعات منتشره توسط یک سازمان که به طرفهای ذینفع امکان می دهد تا عملکرد سازمان را در مواجهه با مسائل اجتماعی ( مثبت و منفی ) ارزیابی کند ، تعریف کرد .(جعفری ١٣٧٢).
»رابینسون ١» درهمین رابطه می گوید: «مسئولیت اجتماعی یکی از وظایف و تعهدات سازمان درجهت منتفع ساختن جامعه است به نحوی که هدف اولیه سازمان یعنی حداکثر کردن سود را صورتی متعالی ببخشد.
«کیث دیویس » ٢معتقد است که : «مسئولیت اجتماعی یعنی نوعی احساس تعهد به وسیله مدیران سازمانهای تجاری بخش خصوصی که آن گونه تصمیم گیری نمایند که در کنار کسب سود برای موسسه ، سطح رفاه کل جامعه نیز بهبود یابد. محیط تجاری کنونی فرصت ها و مخاطراتی را برای حسابداری و حسابداران به وجود آورده است . با افزایش اهمیت مسائل محیطی، مسئولیت های اجتماعی ، مدیریت ریسک و گزارشگری ، حرفه ی حسابداری باید تغییر کند. (کرنجی و ناپیر،٢٠١٠). حسابداری مسئولیت اجتماعی فرایند گردآوری،اندازه گیری و گزارش معاملات و تاثیرات متقابل این معاملات بین واحدهای تجاری و جامعه ی پیرامونی است . حسابداری مسئولیت اجتماعی از طریق اندازه گیری و گزارشگری تاثیرات متقابل واحد تجاری و جامعه ی پیرامونش ، ارزیابی از توان ایفای تعهدات اجتماعی را امکان پذیر می سازد(جعفری،١٣٧٢). ماتئوس ۴(١٩٩٣) حسابداری مسئولیت اجتماعی را این گونه تعریف کرده است : افشای داوطلبانه ی اطلاعات (کمی و کیفی) که طیف وسیعی از مخاطبان را تحت تاثیر قرار می دهد. حسابداری مسئولیت اجتماعی باید شامل افشای اطلاعات به ذینفعان ، ارائه ی بازخورد به مدیریت یا پیشرفت طرح های زیست محیطی باشد(دیگان و رانکین ،١٩٩٧) .
ارتباط میان عملکرد اقتصادی سازمان های تجاری و رفاه اجتماعی، در هسته ی مرکزی حسابداری اجتماعی نهفته است ( رهاله وشریاری،٢٠٠٨). ۶ گفتنی است ، از آن جا که بخش اعظم اطلاعات حسابداری مسئولیت های اجتماعی ماهیت غیر مالی دارد،این اطلاعات به جای آن که بخشی از گزارش اصلی باشند ، معمولا در بخش یادداشت توضیحی گزارش های سالانه یافت می شود(نیک
اهداف حسابداری اجتماعی :
قرارداد واحد تجاری و محیط یرامون آن دو کار مهم را برای واحد تجاری به دنبال دارد:(جعفری ، ١٣٧٢).
١-تولید و ارائه کالا و خدمات سودمند برای جامعه ( کارکرد تولیدی
) ٢-توزیع عادلانه امکانات اقتصادی ، اجتماعی و سیاسی بین گروههای اجتماعی (کارکرد توزیعی
با توجه به این دو کارکرد راماندان ١ ( ١٩٧۶) سه هدف را برای حسابداری اجتماعی عنوان کرد:
١-تعیین و اندازه گیری خالص انتفاع و مشارکت اجتماعی واحد تجاری طی دوره مالی و از طریق محاسبه هزینه ها و منافع اجتماعی واحد تجاری .
جاری واحد تجاری با اولویت ها و معیارهای تجاری. تعیین ارتباط راهبرد و عملیات ٢-
٣-ارائه اطلاعاتی در مورد هدف ها، سیاست ها و برنامه های اجتماعی واحد تجاری از نظر گزارشگری برون سازمانی و تامین نیازهای اطلاعاتی استفاده کنندگان .
اهداف اول و دوم به تعیین و اندازه گیری تاثیرات متقابل معاملات اجتماعی واحد تجاری و جامعه و ارزیابی عملکرد اجتماعی واحد تجاری تاکید دارند. هدف سوم به نحوه ی گزارشگری اجتماعی و تاثیر آن بر تصمیم گیری های استفاده کنندگان اشاره دارد.
حوزه های حسابداری مسئولیت های اجتماعی
رهاله و شریاری ٢(٢٠٠٨)،فعالیت های اجتماعی شرکت هایی را که حسابداران در آن ها فعالیت می کنند به چهار گروه تقسیم کردند:
١- در زمینه ی کارکنان : شامل آثار فعالیت های سازمان بر کارکنان آن می شود،به عنوان منابع انسانی که در دست یابی سازمان به اهداف آن کمک مؤثری می کنند.
٢-در زمینه محیط زیست : فعالیت های اجتماعی به منظور کاهش آثار منفی فعالیت های سازمان بر محیط زیست .
این فعالیت ها برای نگهداری و محافظت از محیط پیرامون و منابع طبیعی طراحی شده اند. با توجه به خسارات وارده به محیط زیست توسط آب ،هوا و خاک آلوده و آلودگی صوتی،این یکی از مهمترین ابعاد حسابداری مسئولیت های اجتماعی است .
٣- در زمینه ی حمایت از مصرف کننده : شامل فعالیت هایی است که هدف آن ها دستیابی به رضایت مشتری و حفاظت از منافع آن هاست .(ایمنی محصولات ،اعتبار تبلیغات ،ارائه ی اطلاعات کافی درباره ی محصول در زمینه ی روش ها و محدودیت های استفاده ، خطرات مربوط و مدت اعتبار).
۴-در زمینه ی جامعه : شامل فعالیت هایی است با هدف کسب منافع عمومی ،همانند استخدام افراد معلول ،آموزش دانشجویان ،ایجاد مهد کودک برای کودکان در منطقه ،کمک به برنامه های سلامتی و گسترش حمایت از جوامع خیریه .هدف کلی کمک به توسعه و رفاه جامعه است .

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 12 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد