مقاله در مورد جامعه شناسی صنعتی

word قابل ویرایش
27 صفحه
8700 تومان
87,000 ریال – خرید و دانلود

جامعه شناسی صنعتی

جامعه شناسی اقتصادی به معنی کاربرد دیدگاه جامعه شناختی – مطالعه « الگو ها و فرایند های روابط اجتماعی انسانی » – برای تبیین پدیده اقتصادی است.
تعریف جامعه صنعتی وظیفه جامعه شناسی صنعتی است. جامعه شناسی صنعتی یکی از ابعاد جامعه شناسی اقتصادی است. جامعه شناسی اقتصادی به معنی کاربرد دیدگاه جامعه شناختی – مطالعه « الگو ها و فرایند های روابط اجتماعی انسانی » – برای تبیین پدیده اقتصادی است.به عبارت دیگر، جامعه شناسی صنعتی به مطالعه چگونگی تاثیر تعامل شخصی، روابط و نهادها بر معاملات اقتصادی می پردازد.

▪ همچنانکه در صنعت بزرگ مقیاس مشاهده می شود، تولید کالاهایی که منابع غیر جاندار انرژی و ماشین ها را به کار می گیرند مستلزم موارد ذیل است:
۱) دوره طولانی زندگی ( که وابسته به ماهیت روند های جمعیتی به ویژه الگوهای مرگ و میر است )
۲) توزیع معینی از مهارت ها ( که بر ماهیت نظام قشربندی تاثیر می گذارد ).
۳) تقسیم فنی کار در محل کار ( که بر مسائل خاص انگیزه، هماهنگی و مدیریت دلالت دارد).
۴) تقسیم فنی کار که متضمن مبادله نیروی کار ( و در نتیجه، بازار های کار) در قبال اجرت پولی و غیر پولی است.

۵) نوعی از سازمان ( برای تخصیص سرمایه و هماهنگ ساختن تولید کالاها ) که اغلب « شرکت چند بخشی» [۱] نامیده می شود.
۶) مجموعه ای از نهاد ها ( برای حمایت از حرکت نیروی کار در نقش های شغلی از طریق آموزش و خوار و بار بازنشستگی ) که اغلب « دولت رفاه » نامیده می شود .
۷) تقسیم جهانی کار که بر اساس آن مناطق از همدیگر متمایز می شوند ( و نقش ها یا موقعیت ها ی خاص اشغال می شوند ) .

▪ با عنایت به تعریف جامعه صنعتی – به عنوان جامعه ای که در آن صنعت بزرگ مقیاس شکل ویژه تولید است – بهتر است که برای موارد ذیل اهمیت قائل شویم:
الف) توسعه تاریخی جوامع صنعتی،
ب) سازماندهی کار در صنعت ( که بازار کار مبادله می کند )
۱) چگونه کار اجتماعی سازماندهی و مدیریت می شود؟
عرصه فناورانه:
۲) چه ابزارهایی در دسترس افراد یا جامعه است تا مورد مطالعه قرار گیرد؟
عرصه حقوقی:
۳) چه کسانی مالک ابزارها و به ویژه زمین هستند؟
ج) پیش نیازهای نهادی تولید صنعتی مانند مذهب، خانواده، سازمان ها، سیاست و دولت.
( با این وجود،ما سازماندهی « خارجی » کار را مورد تاکید قرار می دهیم و بسیاری از موضوعات مورد توجه سایر رشته ها را وا می نهیم.)
تز اصلی« جامعه صنعتی» ساده است – آنچه که یک جامعه « برای معاش » انجام می دهد ماهیت زندگی اجتماعی را تعیین می کند:

« روش های صنعتی تولید و توزیع، ساختارهای اجتماعی مشابهی را ایجاد می کنند. … از آنجا که تمام کشور های صنعتی باید به مجموعه مشترکی از ضروریات فنی- سازمانی واکنش نشان دهند، در نهایت، فرهنگ ها یا ایدئولوزی ها و نهادهای ملی شان به گونه ای فزاینده یکسان خواهند شد.» ( کلارک کر و همکاران )
« مقررات خاص یا نخستین پیامد های صنعتی شدن را به شرح ذیل می توان انتظار داشت: مقررات مربوط به تعامل کارگران { در محل کار }، تغییرات نظام مند ساختارهای شغلی – صنعتی، رشد بازارهای جهانی کار، تحرک اجتماعی و جغرافیایی آزاد کارگران، رشد دیوانسالاری ها برای کنترل کارگران، شهری شدن،…» ( ویلبرت مور)

در حالی که تمام کشورها دقیقا مثل هم به نظر نمی رسند، این تز مدعی است که شرایط مشابه تولید، نتایج اجتماعی مشابهی را ایجاد خواهد کرد ( یا حد اقل باید ایجاد کند ). و گاهی اوقات تمام کشورهای صنعتی علیرغم این که تاریخ، فرهنگ و نهادهای سیاسی بسیار متفاوتی دارند، شرکتهای بزرگ را توسعه می دهند، شهرهای شان ساختار بسیار مشابهی می یابند و حتی نرخ های باروری مشابهی را گسترش می دهند.

جامعه شناسی صنعتی

«صنعت‎گرایی» را غالباً نوعی جدید از سازمان اجتماعی تعریف می‎کنند. که تحت تسلط نظام تولید کارخانه‎ای قرار گرفته است.
«صنعتی شدن» تحول جامعه است از طریق توسعه صنعت و تکنولوژی جدید که تحولات اجتماعی و سیاسی دوردست‎تری را نیز به همراه خواهد داشت.
صنعتی شدن عبارت است از فراگرد واقعی تغییر از جامعه کشاورزی یا تجاری قبلی به سوی جامعه صنعتی… (و مشتمل است بر) یک نیروی کار پویای محوری… منظور ما از صنعتی شدن، کل روابط کارگران، کارفرمایان و جامعه است. وقتی که ماشین‎های جدیدی به کار می‎گیرند فراگردهای جدیدی را طی می‎کنند و از خدمات جدیدی استفاده می‎نمایند که تکنولوژِی جدید فراهم نموده است.
ژاک الول J. Ellul دو وجه (ویژگی) بسیار مهم و مربوط به تکنولوژی مدرن را عقلانی بودن (rationality) و مصنوعی بودن (artificiality) آن می‎داند. به این معنا، ماشین‎ها تنها بخشی از محیط عقلانی و مصنوعی معاصرند:
«فراگرد عقلانی، در تکنیک وقتی موجود است که مکانیک‎ها هر چه غیر و خودجوش (spontaneous) است کنار بزنید. این عقلانیت، به خوبی در نظام‎بندی (Systematization) تقسیم کار (D. O. L) ایجاد معیارها (Greation of standards)، تدوین هنجارها (production of norms) و امثال آن نمایش داده می‎شود. عقلانیت شامل دو مرحله مجزا است: یکی، استفاده از دستورالعمل رسمی (discourse) در کلیه فعل و انفعلات است که کارمندان تازه‎کار که شرح وظایف ندارند، هر نوع خلاقیت شخصی و خود‎جوشی را منفی می‎سازد. و دیگر، تقلیل دادن (reduction)، تنها به بعد منطقی (logical dimension) است. هر گونه دخالت تکنیک، در واقع نوعی تقلیل واقعیت‎ها، نیروها، پدیده‎ها، ابزار و وسایل به صورت منطقی آن است.

ویژگی بارز دوم پدیده تکنیکی، مصنوعیت آن است. تکنیک مقابل طبیعت است. هر صنعتی (artifice) ، مصنوعی تکنیک به عنوان هنر، عبارتست از خلق یک نظام مصنوعی… جهانی که از تجمع ابزار تکنیکی وجود آمده، یک جهان مصنوعی است و به همین جهت هم کاملاً با جهان طبیعی متفاوت است. Ellul, 1965, pp:78 -9.
الول، جامعه‎ تکنولوژیکال را بیشتر می‎پسندد (جامعه صنعتی).

فانس (faunce) سه مرحله تاریخی اجتماعی را در ارتباط با توسعه تکنولوژی ماشین متمایز ساخته است:
۱٫ بکار گرفته منابع بی‎جان نیرو در فراگرد تولید نیزه و سنگ و چوب.
۲٫ تحول در ابزار حمل و نقل مواد، اختراع چرخ.
۳٫ مکانیزه کردن کیفیت کنترل و تصمیم‎گیری.
سلیشتر (Slichter) تاریخ ایالات متحده آمریکا را بر طبق مراحل توسعه اقتصادی به سه دوره تقسیم کرده است:
دوره نخستین یعنی تا سالهای ۱۹۸۳-۱۹۰۰ میلادی، زمانی که پیش شرط‎های یک نظم صنعتی به وسیله نسبت فزاینده سرمایه ـ محصول (output ratio capital)، فراهم شده بود. یعنی وجود رشد ثابت سرمایه انباشته نسبت به درآمد.
سالهای ۱۹۰۰ـ ۱۹۲۶ زمانی که افزایش فوق‎العاده‎ای در استفاده از انرژی روی داد. استفاده از انرژی از طریق کاربرد احتراق داخلی و الکتریکی.
افزایش حاصله در تولید، افزایش درآمد نسبت به انباشته را در پی‎داشت.
تحقیقات صنعتی که بیشتر به رشد صنتعتی کمک کرد تا استفاده بیشتر از سرمایه یا از منابع قوی‎تر انرژی. (slichter, 1960, pp: 52-86)
میلر (miller) چهار دوره طرقی تکنولوژیکی را متمایز ساخته است:
دست‎افزار جدید (modern craft) از سالهای ۱۴۰۰ بر اساس کاربرد ابزاری که با دست هدایت و کنترل می‎شد و استفاده از چوب، آهن و برنز و ویژگی آن: وجود نیروی کار کاملاً ماهر بود
عصر ماشین (mochineage) که از سال ۱۹۸۹ شروع شد و با کاربرد «بخار»، «ماشین آلات»، «فولاد» و «مس» به عنوان مواد اولیه (خام) اصلی و لشکری فزاینده از نیروهای نیمه ماهر از دوره قبل متمایز می شد.

عصر نیرو (قدرت) power age بعد از سال ۱۸۷۰ که با ماشین آلات اتوماتیک مخلوطی از کارگران ماهر و نیمه ماهر و استفاده از آلیاژ فولاد، آلیاژهای سبک و آلومینیوم بارز می شود.
عصر اتمی atomic age که در حدود سال ۱۹۵۳ شروع شده است. و با خود انرژی اتمی، کارخانه های اتوماتیک، گنجینه ای از مواد جدید من جمله: پلاستیک، فلزات جدید و تقاضای فزاینده برای نیروی کار کاملاً تعلیم دیده را به ارمغان آورده است.
جامعه صنعتی، مرحله جدیدی از تاریخ بشر است که آن کل نظام اجتماعی به طور کامل بر طبق نیارهای توسعه صنعتی، دگرگون گشته است. دامنه این دگرگونی چنان وسیع است که برخی از متفکرین نام «عهد جدید تجربه بشر» (new pra of human enperience) را بر آن اطلاق نموده اند.
بخشی از این «تجربه جدید اجتماعی» شامل موارد زیر است:
کاربرد منابع بی جان انرژی.
تقسیم کار تکنیکی

میزان بالای رشد اقتصادی. (افزایش واقعی درآمد سرانه)
تحول اساسی در محیط
تسلط و معرفت نظری و معرفت کاربردی
عقلانیت همه جانبه سازمانهایی که مردم فعالیتهای روزانه خود را در آن انجام می دهند.
رشد بازده صنعتی Out put)) مهمترین (فوق العاده ترین) پدیده اجتماعی در صد ساله گذشته جهان بوده است.
پاتل (patel) عقیده دارد که شباهتهای فراوانی میان کشورهای پیشرفته، در زمینه ساختار تولید صنعتی وجود دارد.

۱٫ ۲٫ ۳٫ مفهوم جامعه صنعتی، به ارتباط نزدیک بین نیروهای تولیدی و سایر وجوه حیات اجتماعی بستگی دارد.
صنعتی شدن و هم شهرنشینی، موجد تحولات ساختاری کاملاً پیچیده‌ای در تمام اجزاء جامعه می‌شوند. این تحولات کامل کننده یکدیگرند و دائم و بی‌وقفه در حال همساز‌ی‌اند.
برای درک پیچیدگی تحولات که در جوامع صنعتی روی می‌دهد به مفهوم:
«زیر ساخت (زیر بنا) “Infrastucture” اشاره می‌کنیم، که به کمک آن می‌توان نهادهای مکمل تحولات تکنولوژی و اکولوژیکی را تحلیل نمود.
زیر ساخت مقررات و نهادهای اساسی و ضروری را برای کارکرد بهنجار بخش‌های تولیدی اقتصادی از طریق ارائه خدمات اساسی به آن بخش‌ها، معین می‌کند. زیر ساخت ۲ زیر بخش دارد:
Sub – division))
«۱» زیر ساخت اقتصادی، شامل نهادهایی است که در بخش‌های حمل و نقل و ارتباطات،‌ نیرو، آبیاری فعالیت دارند. برخی از این نهادها عبارتند از:‌ بنادر، راه‌آهن، جاده‌های ماشین رو، ایستگاه‌های برق.
«۲» زیر ساخت اجتماعی، شامل نهادها و تاسیساتی است که خدمات مربوط به بهداشت سلامت، تدوین قانون و تعلیم و تربیت را ارائه می‌دهد.

توسعه مشخص زیر ساخت، از ویژگی‌های مسلم جامعه جدید است. روشن است که توسعه زیرساخت، مرتبط است با تحول اجتناب ناپذیر ماهیت نیازهای فردی و اجتماعی و همچنین تحول راه‌های تامین این نیازها. بعضی از متفکرین معتقدند، ویژگی‌های شخصیتی نیز تحت تأثیر نظم جدید صنعتی قرار گرفته است. به عنوان اینکه اینکلز،‌ Inkleles ، ۱۹۵۰، ویژگیهای زیر را در این مورد بیان نموده است:
آمادگی برای تجارب جدید و پذیرش نوآوری.
تمایل به ایجاد اعتقادات مربوط به مشکلاتی که از محیط شخصی فراتر می‌رود و تمایل به رسمیت شناختن آراء و اعتقادات متنوع و مختلف در مورد این مشکلات.
تمایل و گرایش به سمت حال و آینده به جای گذشته.

تمایل و روی آوری به طرف برنامه‌ریزی و سازماندهی.
اعتقاد به اینکه انسان می‌تواند محیط خود را کنترل نماید. (خاصیت ـ اثر (efficy
اعتقاد و اطمینان به اینکه جهانی که در‌ آن زندگی می‌کنیم (محاسبه پذیری ـ‌ (calculabity اساساً قابل پیش‌بینی است و حساب و کتابی دارد.
آگاهی و احترام نسبت به شخصیت و کرامت دیگران.
اعتقاد به علم و تکنولوژی. (distributive dustice).
اعتقاد به عدالت توزیعی، یعنی مجازات و پاداش بر اساس ارتکاب و مشارکت (امتیازات اکتسابی).
تز تقریب (همگرایی) «Con vergence» یعنی بشورهای صنعتی در وجوه اساسی خود همانند هستند.
این بحث به حدی گسترش و اهمیت پیدا کرد که آن را «نظریه تقریب» خواندند
این نظریه در شکل ملایم‌تر وجود برخی همانند‌ی‌های اساسی میان تمام جوامع صنعتی را لازم می‌داند و در جستجوی یافتن و بارزکردن مهم‌ترین همانندی‌هاست. البته در شکل متعادل‌تر خود، طرفداران این نظریه معتقدند که همه کشورهای صنعتی، اساساً در وجوه اصلی خود،‌ همانندند.
فلد من (Feldman) و مور (Moore)
می‌گویند، تقریب منحصر به عناصر هسته‌ای می‌باشد
نظام صنعتی فلدمن و مور معتقدند همه نظام های صنعتی دارای ویژگی های زیر می باشند:
۱- نظام تولید کارخانه
۲- نظام قشربندی مبتنی بر تقسیم کار و سلسله مراتب
۳- تجاری شدن وسیع کالاها و خدمات و انتقال آنها از طریق بازار
۴- وجود نظام های تعلیم و تربیت که می توانند نیازهای متنوع نظام های اشتغال و قشربندی را برطرف نمایند.

کلد توپ JH. Goldthope دیدگاه متعادل تری از نظریه تقریب ارایه داده است.
در این حالت (شکل) ایده اصلی نظریه تقریب «مبتنی بر» همسازی سارختاری داخلی است.
به نظر می آید منطق تز تقریب، این است که سایر بخش های ساختار اجتماعی طوری تحول خود را با شرایط نظام تولید و توزیع صنعتی هماهنگ سازند.
در حول همین محورها مفهوم نظام داری «Systemness » که اغلب به همین مفهوم به کار برده می شود بر امر پیچیدگی (Complexity) و رشد به هم وابستگی (Interdependence) تمام اشکال زندگی اجتماعی تاکید می نماید .
رشد نظام یافتگی
بدین معنی است که در طول دوران توسعه و پیشرفت اختصاصی شدن، جامعه صنعتی بیش از پیش به هم وابسته می شوند همین امر خود موجب تحول غیرقابل برگشت جامعه به سوی پیچیدگی بیشتر می شود. اسملسر این مفهوم را به صورت زیر تشریح کرده است.
۱- در قلمرو تکنولوژی، تحول از تکنیک های ساده و سنتی به سوی کاربرد معرفت علمی سوق داده شده است.
۲- در کشاورزی، تطور از زراعت مختصر (به اندازه مصرف شخصی) به سوی تولید تجاری کالاهای کشاورزی روی نموده است.
۳- در امر صنعت از نیروی انسانی و حیوانی در جهت صنعتی شدن استفاده می شود
۴- در نظم اکولوژیک سیر حرکت از مزرعه و دهکده است به سوی مراکز شهری

 

چوداک، مفهوم نظام بندی (Systemmess) را به صورت زیر تعریف می کند:
به نظر وی نظام بندی عبارت از تکثیر کانالها و حجم مبادلات اجتماعی (differentiation)
به نظر تقریب جامعتری توسط راستو ارایه شده است.
۱- جامعه انتقالی (Transitional society ) یا جامعه سنتی (Traditional society ) ویژگی این جامعه محدودیت تولید است که خود ناشی از محدودیت های تکنولوژی می باشد. در این گونه جوامعه ۷۵% نیروی کار باید در فعالیت های کشاورزی مشغول باشند تا جامعه بتواند به حیات خود ادامه دهد.
۲- جامعه ای که در آن مقدمات یک برش اقتصادی، خود را نشان می دهد شرایط قبل از خیز

اقتصادی (Preconditions for take off )
3- مرحله پرش (Take off) (در مرحله خیز اقتصادی) ـ (نقطه عطف، تفاوت بین جامعه صنعتی و غیر صنعتی) در این مرحله رشد اقتصادی فراگردی می شود. که خود را محافظت و تقویت می نماید این وضعیت به این دلیل روی میدهد که صنایع جدید توسعه می یابد و سودها ذخیره می شود و مجدداً به سوی سرمایه گذاری باز می گردد.

مرحله مصرف انبوه (مرحله مصرف کلان) ( consumption The stage off mass) این مرحله مربوط به جوامعی که قوه تولید در ان به حد بالاست که مصرف انبوه کالاهای بادوام تحقق می یابد هزینه های رفاهی رشد می یابد و نیازهای عمومی بیش از پیش مرتفع می شود.
مهمترین نظر در مورد تقریب از سوی کر (karr etal) همکارانش ارایه می شود و می گوید ما در کتاب صنعت گرایی و انسان صنعتی این دیدگاه (نظر) را مطرح کردیم که نظام های صنعتی صرف نظر از سابقه (زمینه) فرهنگی که از آن نشات گرفته اند و مسیری که در اصل پیموده اند در طول مدت زمان نسبتاً زیادی به سوی مشابهت (همانندی) در حرکتند. آن نظام ها خواه تحت رهبری طبقه متوسط یا کمونیست ها و یا یک رژیم شاهنشاهی در هر صورت هم به سوی (Pluralistic Indism) صنعت گرایی متکثراً در حرکتند. یعنی به سوی نوعی صنعتگرایی که در آن دولت، سازمان ها، افراد مشاغل و … تا حد نسبتاً زیادی در قدرت و احاطه بر فعالیت های تولیدی سهیم باشند.

تنوع و ناهنگونی های جوامع در توسعه بستگی به عوامل زیر دارد:
تنوع صور (Forms) اجتماعی و فرهنگی که فردگرد توسعه درآن تحقق می یابد.
ویژگی صنایع اصلی
ویژگی های دموگرافیک
و …
به هر حال علیرغم تنوع الگوهای صنعتی شدن، نظام های صنعتی گرایش فزاینده ای همانندی دارند.
اول: فاصله میان مرحله صنعتی توسعه و مرحله وجود غیرصنعتی، رشد می یابد.
تکنولوژی به نیروی وحدت بخش (همانند ساز) بدل می شود.
سوم: این طور مطرح می شود که ترقی در حذف و نابودی چندگانگی و تکثر اقتصاد نهفته است.
چهارم: از آنجایی که همه جوامع صنعتی باید اعضا خود را طوری تعلیم دهند که بتوانند دستوالعمل ها را بفهمند و از آئین نامه ها و راهنمایی ها تبعیت نمایند و حساب کارها را نگه دارند.
پنجم:‌ دگرگونی در مدیریت (managerial revolution)پدیده‌ای جهانی شده است.
نتیجه این گونه روندها ایجاد (صنعت‌گرایی تکثری) است (plutelistic indism) که به صورت زیر بیان شده است.
نتیجه این گونه روندها ایجاد «صنعت‌گرایی تکثیری» است. (plutalistic)
که به صورت زیر بیان شده است: «صنعت‌گرایی متکثر» اشاره به جامعه‌ای صنعتی دارد که نه توسط یک حاکم مطلق اداره می‌شود، و نه به وسیله تعامل غیر شخصی. بلکه تعداد بی‌شماری از گروههای کوچک با قدرت‌های (نیروهای) نسبتاً برابر و تقسیم شده (خرد شده) اداره می‌شود. (این مدل اتمی در نظریه اقتصادی است) پیچیدگی جامعه صنعتی کاملاً توسعه یافته، تحت عنوان بازدهی (efficienecy) و ابتکار (initiafive) درجه‌ای از کنترل غیر متمرکز را خصوصاً در صنابع تجارتی معاملاتی کالاها و خدمات مصرفی لازم دارد. البته در عین حال،‌ مقدار زیادی نیز به کنترل متمرکز (کنترل مرکزی = کنترل دولتی) نیازمند است و راهبردی به وسیله سازمان‌های عظیم در بسیاری از فعل و انفعالات نیز لازمه کار است. جامعه صنعتی که از آن سخن به میان آمد،‌ یک جامعه سازمانی است اما لزوماً‌ نباید همه آحاد مردم انسانهایی سازمانی باشند و نقش‌های شغلی( (Occupational roles) آنها بر تمامت زندگیشان حکومت نماید. «صنعت‌گرایی» آن چنان پیچیده و تحت چنان فشارهای داخلی (درونی) متناقضی قرار دارد که هرگز نمی‌تواند یک ساختار متحدالشکل غیر قابل تغییر داشته باشد. البته می‌تواند حول یک محور مرکزی کلی یعنی همین امر تکثر گرایی pluralism، تنوع داشته باشد.

بنابراین جامعه صنعتی متکثر، جامعه‌ای است که در آن دولت نیروها و علایق متضاد را کنترل نماید و در عین حال کنترل دمکراتیک فزاینده‌ای را برای گروه‌های مختلف بر عهده دارد. و این کنترل دمکراتیک فعالیتهای اقتصادی دولت را هم شامل می‌شود:
کر و همکاران او در پایان چهار مدل صنعت‌گرایی متکثر را معرفی کرده‌اند:
سوسیالیسم دولتی (state socialism): (یعنی حاکمیت دولت بر کسب وکار) (یعنی بر موسسات دولتی).
سرمایه‌گذاری اجتماعی (social capitalism) نوع آمریکایی: (یعنی حاکمیت موسسات اقتصادی).
سرمایه‌گرایی اجتماعی نوع انگلیسی (organized labour): (نفوذ اتحادیه‌های کارگری و مصرف کنندگان بر دولت و موسسات دولتی).
سندیکاگرایی دولتی (state syndicalism): یعنی خودمختاری کارگران و مصرف کنندگان.

سی وایت میلز (C.w. mills) می‌گویند که توسط نظم صنعتی در نهایت بنیان یک نظام توتالیتگرا to talitarianism را بنا می‌نهد در چنین نظامی:
رقابت آزاد وجود ندارد
سی وایت میلز (C.w. mills) می‌گویند که توسط نظم صنعتی در نهایت بنیان یک نظام توتالیتگرا to talitarianism را بنا می‌نهد در چنین نظامی: رقابت آزاد وجود ندارد

توجه فزاینده‌ای به راندمان” Efficiency” می‌شود
توده مردم به علت واقع شدن در تحت نفوذ رسانه‌های جمعی از نظر سیاسی بی‌تفاوت می‌شوند.
گروه روشنفکری که با نفوذ فزاینده‌ای با نخبگان دولتی مقابله کنند وجود نخواهد داشت (این ویژگیها به نظر بعضی‌ها ویژگیهای آینده است)
«الول هم مدعی است که تکنولوژی حکومت را توتالیتر می‌کند.
جامعه بعد صنعتی post- industrial society دانیل بل Danil Bell: 1970 ویژگیهای زیر به نظم جدیدی بعد صنعتی نسبت داده است. اقتصاد مادیگر یک اقتصاد عمده کارخانه‌ای (تولیدی نیست) بخش خدمات بیش از نیمی از کارکنان و بیش از نیمی از Gnp را به خود اختصاص می‌دهد معیارهای مالکیتی یا سیاسی جای خود را به معیارهای معرفتی داده‌اند
توراین (A. touraine) گفته است نوع جدیدی از جامعه تشکیل شده است که می‌توان این جوامع را به دلیل قدرتی که بر آنها مسلط است جوامع تکنوکرات نیز نامید می‌توان آن را جوامع برنامه‌ای (programmed societies (بر اساس ماهیت روشهای تولید و سازماندهی اقتصادی آنها)
«هین برونر»(R. L. Heilbroner) اشاره می‌کند که سه معنای مختلف را معمولا به مفهوم بعد

صنعت‌گرایی نسبت می‌دهند یک جامعه بعد صنعتی جامعه‌ای که در آن فعالیتهای اقتصادی بخش خدمات،‌ بر سایر فعالیتها غلبه دارد.
یک جامعه بعد صنعتی برای رشد خود بر عوامل کیفی متکی است نه بر کمی.
یک جامعه بعد صنعتی جامعه بعد سرمایه‌داری (Post capitalist) نیز هست یعنی، نظامی که در آن مشکلات معمول سرمایه‌گرایی جای خود را به مجموعه‌ای از مشکلات جدید داده است و این خود مربوط به ساختار نظام تغییر یافته جهان بعد صنعتی می‌باشد.
بنابراین می‌توان بر اساس این دیدگاه‌ها چنین نتیجه‌ گرفت که صنعت‌گرایی، یک نظام اجتماعی است که جامعه را تنها به سمت تولید کالاهای بیشتر فرا می‌خواند در حالی که بعد صنعت‌گرایی نظامی است که هدفش نوآوری (Creation) علمی و نیز کاربری موثر تکنولوژی می‌باشد.
ویژگیهای ساختاری مهم جوامع پیشرفته، در اصطلاحات متنوعی که دانشمندان علوم اجتماعی برای نظام اجتماعی جدید به کار برده‌اند بازتاب یافته است.
این اصطلاحات عبارتند از:
Drucleer 1963 جامعه کارمندی (Employee Society)
Persthus,1979 جامعه سازمانی:Society Organisaional
Jones, 1965 جامعه مصرفی: Consumer Society
Giner, 1976 جامعه توده‌ای: Mass Socciety
Zweig, 1976 جامعه تملک‌گرایی جدید: New Acquistive
Gross, 1964 جامعه اداره شده: Administered
ساختارهای همانند نظام‌های صنعتی:
۱ـ انرژی
انرژی لازمه استمرار حیات هر تمدنی است چه کهن و چه نوین
نظام کشاورزی:
انرژی را از باطری‌های حیات می‌گیرد یعنی از نیروی عضلانی حیوان انسان و خورشید و باد و آب.
نظام صنعتی در آغاز:
زغال سنگ، نساجی و راه‌آهن را معرفی کرد.
سپس:
فولاد وصنایع اتومبیل‌سازی و آلومینوم و داروسازی و لوازم خانگی
بعد:
شهرهای عظیم صنعتی ایجاد شده مثل منچستر در زمینه نساجی، و دترویت در زمینه اتومبیل سازی.
۳ـ توزیع:
در هر نظامی: انرژی، تولید و توزیع سه عنصر پیوسته و مرتبطند.
نظام کشاورزی:
معمولاً در هر زمان یک واحد از هر چیزی را تولید می‌کند که توزیع نیز مدل ویژه خود را دارد.
نظام صنعتی:

با منابع انرژی جدید، و با تولید انبوه، به نظام توزیع جدید نیز نیازمند بوده است نظام صنعتی، توزیع را متحول ساخت: راه‌آهن، بزرگ راه‌ها و کانالها، این تحول را ممکن ساخت و جابه‌جا کردن انبوه محصولات ممکن باشد.
۴ـ‌خانواده:
خانواده در نظام کشاورزی عمدتاً خانواده بزرگ (خانواه گسترده یا دسته جمعی) بود مرکب از:
زن، شوهر، پدر، مادربزرگ، عمه، خاله، عمو، دایی، … خانواده در نظام کشاورزی ریشه در خاک داشت و خانواده ایستایی بود چون عهده‌دار: خویشاوندان سالخورده و بیمار و معلول و عده‌ زیادی کودک و … بود بنابراین چندان تحرکی نداشت.
اما نظام صنعتی:
ترکیب خانواده را با فشار تغییر داد روابط والدین ـ‌ فرزندان و آداب معاشرت متحول شد ـ تولید اقتصادی از مزرعه به کارخانه منتقل شد و افراد خانواده دیگر با هم و به صورت یک واحد کار نکردند ـ کارخانه به نیروی کارگران نیاز داشت و خانواده مجبور شد وظایف اصلی خود را به نهادهای تخصصی بیرون از خانه واگذار می‌کند.
۵ـ برنامه درسی تازه (آموزش و پرورش):
نیروی کار مورد نیاز نظام جدید (نظام صنعتی) را باید پرورش داد. تربیت بزرگسالان و حتی جوانان کار چندان آسانی نبود. بنابراین،‌ از گروه‌های سنی پایین و کودکان شروع کردند.
اما برنامه درسی نهان اساسی تر بود و عبارت بود از سه درس:
۱ـ وقت شناسی
۲ـ‌اطاعت
۳ـ‌ کار تکراری طوطی‌وار
کار در کارخانه ( به خصوص کار خط تولید زنجیره‌ای):‌ به کارگرانی نیاز دارد که غلام حلقه به گوش ماشین باشند.
۶ـ سرمایه‌های کلان و شرکت‌های سهامی غول پیکر:
نظام کشاورزی، مالکیت موسسات بازرگانی را (که گاهی حتی از مشارکت چند نفر تشکیل شده بود) در دست یک فرد، یک خانواده و یا شرکاء معدود می‌گذاشت.
اما نظام صنعتی با وجود تولید انبوه، به سرمایه‌های کلان گروهی نیاز داشت و برای تشویق سرمایه‌داران به سرمایه‌گذاری، مسأله «مسئولیت محدود» را طرح کرد. یعنی اگر شرکتی ورشکست شود، سرمایه‌گذار، تنها همان مبلغ سرمایه‌گذاری شده را از کف می‌دهد نه بیشتر.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 8700 تومان در 27 صفحه
87,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد