مقاله نقش اکوتوریسم در توسعه ی اقتصادی واجتماعی (شهرستان نهاوند) مطالعه ی موردی (سراب گیان)

word قابل ویرایش
15 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده :
این مقاله سهمی که گردشگری در رشد اقتصادی شهرگیان بوجود می آورد رابررسی میکندوبه بررسی ماهیت و توسعه صنعت گردشگری وشناسایی مشکلاتی که گردشگری را مهارکرده ، می پردازد.
درنتیجه نیازهایی که برای همکاری داخلی شهرگـیان وبـسیج منابع استراتژیک ضروری است را روشن می کند.
هدف این پژوهش بررسی وضـــعیت منطـقه گردشگری واکوتوریسم شهرگیان باتوجه به شرایط جغرافیایی و توپوگرافی ، وهمچنین وجود دره های سرسبز، حیات وحش و منـــاطق حفاظت شده ، سراب جوشان گیان و تپه ی باستانی گیان که پتانسیل بالایی رابرای فعالیتهای اکوتوریستی فراهم ساخته است . و ارایه برنامه ریزی درست در جهت اعتلای سطح اقتصادی و اجتــماعی ساکنان این شهر می باشد.
روش تحقیق ، توصیفی – تحلیلی ومبتنی بر مطالعات اسنادی وکتابخانه ای و میدانی است .
همانطورکه میدانیم در طول دهه های اخیر صنعت توریسم واکوتوریسم توسعه و تنوع مداومی را تجربه کرده است و به یکی از بزرگترین و سریع ترین بخش های رشد اقتصادی در جـــهان تبدیل شده است . آنچه گردشگری واکوتوریسم را به عاملی در روند توسعه مبـــدل کرده است ، جریانهای سرمایه ، فرهنگ و اطلاعات ، در یک همپوشی با عواملی چـــــون افزایش درآمد، سطح رفاه ، اوقات فراغت بیشتر و بهبود ارتباطات است . هر منطقه با توجه به پتانسیلها و امکانات موجود خود می تـــــــواند از طرق مختلف در محور توسعه قرار گیرد و با توسعه دریک بخش ، زمینه توسعه سایـــــر بخشها را نیز فراهم سازد .اولین قدم برای توسعه منطقه ، توسعه اقتصادی آن است .با توجه به هدف عمده گردشگری که تولید درآمد و جـــــذب سرمایه برای منطقه است ، نقش راهبردی و کلـیدی گردشگری در توسعه منطقه ای نمایان می گردد.
واژگان کلیدی : اکوتوریسم ،توسعه اقتصادی واجتماعی، تهدیدهای سراب گیان ، چالشهای استراتژیک مدیریت ،سراب گیان ، شهر گیان
مقدمه :
اکوتـوریسم پدیده ای مدرن است که انگیزه اصلی آن گردشگری ، مشاهده و لذت از طبیعت و پدیده ها وچشم اندازهای طبیعی و فرهنگی بوده و از آن می تــــوان به عنـــــوان یکی از منابع جدید درآمد در راستای توسعه پایدار نام برد (نوری ، ٧۵:١٣٨٩)
.گردشگری در بستر محیـــــــط جغرافیایی صورت می گیـــــرد که متشکل از محیط طبیعی ، فرهنگی و اجتماعی است .هر یک از این دو محیط متشکل از عواملی هستند که به نوعی بر گردشگری تاثیر گذار است و از آن تاثیر می پذیرد. گردشگری می تواند اثرات متفاوت و قابل توجهی در منطقه ی گردشگر پذیر بر جای بگذارد. این اثرات می توانند اجتماعی ، فرهنگی ، اقتصادی ، سیاسی و زیســت محیطی باشند .
باتوجه به پیچیدگی و همچنین گستردگی فعالیت های گردشگری اثرات ناشی از آن نیز ابعاد به هم پیوسته ی بسیار دارند که باید درمطالـعه ی اثرات گردشگری به آن ها توجه شود . امروزه توریسم یکی ازامیدبخش ترین فعالیت هایی است که ازآن به عنوان گذرگاه توسعه یادمی شود(خسروی نژاد،١٣٨٧،٨٩).گردشگری واکوتـــوریسم در جهان کنونی ، صنعتی پاک و سومین پدیده اقتصادی پویا، پر رونق و رو به توسعه است که پس از صنایع نفت و خودروسازی گوی سبقت را از دیگر صـنایع جهانـی ربوده اند (غفاری، ١٣٨۶) .
بر اساس برآورد سازمان جهانی جهانگردی ، ارزش وجوه حاصل از جهـــانگردی و مسافرت در ده سال آتی با سرعتی افزونتر از تجارت جهانی به سطحی بالاتر از اقلام صادراتی در دیگر بـــــخش های اقتصادی خواهد رسید . (WTO ١٩٩۵ :٢١). بر این اساس پدیده گردشگری و اکوتـــوریسم ، به لحاظ درآمدزایی فراوان آن ، بسیاری از کشورهای جهان را برآن داشته است که سرمایه گذاری زیادی را به این بخش اختصاص دهند.
(Tremblay٣۴٢٠٠۴) مزایای شناخته شده ی گردشگری دلایل معمولی دولتهــــا برای حمـــایت از این بخش است این دلایل معمولا در دو سطح احساس می شود ، ما کرو : یا سطح ملی – میکرو : یا زیر ملی بخشی
در سطح اول گردشگری ماکرو ، رشد اقتصادی از طریق د رآمد ارز خارجی و افزایش درآمد دولت انتظار می رودبدست آید. در سطح میکرو : بهبود رفاه مردم در مناطق از طریق ایجاد شغل ایجاد درآمد توزیع وتوازن توسعه ی ناحیه ای امکان پذیر است . در این راستا گردشگری به عنوان یک صنعت معرفی شده هرچند که ویژگی تولید محـــصول خاصی را ندارد یا پارامترهای عملیاتی راتعریف نمی کند .گردشگری چند وجهی است و ورودیهای آن بدون ورودیهــای اقتصادی ،اجتماعی ،فرهنگی و زیست محیطی رخ نمی دهد .علاوه بر نـــکات مذکور لازم است که تقاضـــــا برای گردشگری افزایش یابد ، بنابراین فرصتهارا برای ارتباط با بخشهای دیگر نیز فراهم میکند .(OAU١٩٩١)
شهرستان نهاوند با بهره مندی از جاذبه های گوناگون طبیـــعی، فرهنگی و تاریخی، و نیز با موقعیتی ممتاز در میان سلسله جبال زاگرس ، دار ای استعـدادهای فراوان در توسعه صنعت اکوتوریسم است . این شهرستان در منتهی الیه جنوب غربی استان همدان واقع گردیده است . شهرستان نهاوند از۴ نقطه شهری (فیروزان – نهاوند – برزول – گیان ) تشکیل شده است . دراین میان شهرگیان با توجه به موقعــیت اقلیــــــمی خاص خود و دارابودن یکی ازمعدود جنگلهای طبیعی استان همدان در این منطقه به وســـعت ٢٠٠ هکتار و همینطور وجود تپه ی باستانی گیان دارای استعدادهای فراوان در توسعه صنعت طبیعتگردی است . (مهندسین مشاور٣:١٣٨٨) ؛ از اینــــرو، می توان با شناخت ، برنامه ریزی و سرمایه گذاری در زمینه جاذبه های واقع در این منطـــــقه ، گامــــــی مهم و مؤثر در توسعه و محرومیت زدایی منطقه برداشت و نیز قلمرو این تحقیق را به قـطبــــی جاذب و شکوفاتر از گذشته تبدیل کرد.
بیان مسأله :
درسال ١٩٧٣ رابرت اربس دیدگاه جدیدی راپیشرو گذاشت وی اظهار داشت که بنظرمی رسد کشورهای درحال توسعه دیدشان به گردشگری مصرفی بــعنوان یک مائده ی آسمانی است ،که می تواند راه حلی برای حل وفصل تمام مشکلات اقتصـادیشان فـــــراهم کند ، بـنظر میرسد نظریه ی مائده ی آسمانی تا حدودی مورد پشتیبانی قرارگرفته چون گردشگری فعالیتی قابــــل رویت است ( .Jenkins, C.L)استفاده از منـابع طبیعی و خــــدادادی یکی از طرقی است که کشورهای جهان ســـوم وکشورهای تک محصولی می توانند از ایـــن طریق گامی مهم و مؤثر در توسعه و محرومیت زدایی منطقه بردارند (Erbes, R ١٩٧٣)
بر این اساس ، مقـــــاله حاضر به تبیین و شفاف سازی ارتباط بین گردشگری و طبیعت گردی و توسعه ساختارها و کارکـردهای اجتماعی -اقتصادی میپردازد و به مـــنظور تسهیل و تسریع در تحقق توسعه منطقه از منظر صنعت گردشگری وطـــــبیعت گردی، رهنــــمودهایی را ارائه خواهد کرد.
اهمیت و ضرورت تحقیق :
یافته های موجود نشان می دهد که بیشترین قسمت رشدصنعت گردشگری در بخش اکـــوتوریسم بوقوع پیوسته و به طورکلی در آینده رشد این بخش بین ٣٠- ١٠ درصد خواهد بود .بدین ترتیب شمار طبیعت گردان از ٧ درصد به ٢٠ درصد خواهد رسید(Linbery ،١٩٩٧) که بــــر طبق مطالعات جهانی مسافرت وتوریسم (WLTL)
تعداد مشاغل مستقیم و غیر مستقیم حاصله از تـــوریسم در سال ١٩٩۶برابر با ٢٩٠ میلیون شغل ودرآمد حاصله از آن برابر با٣/۴٠ تریلیون دلار بوده است و پیش بینی می شود تا سال ٢٠٠۵تعداد مشاغل این بخش به ٣٣٨ میلیون شغــــل و درآمد آن به ٧/٢ تریلیون دلار برسد (نصیرزاده ، ١٣٨٢) . بخش توریسم نه تنها باعث ایجاد اشتغال در داخل خودش ، بلکه در بخشهای دیگر به طور غیرمستقیم شامل خدمات اقتــــصادی، خرده فروشی و مخابرات می شود (هنرپرور،١٣٨٩). توریسم و اکوتوریسم بالاترازیک فعالیت اقتصادی است این دراصل تعامل گسترده ی مردمــــی است که خواستار طیف وسیعی ازخدمات و امکانات و ورودیها هستند که فرصتها و چالشهایی رابرای کشور میزبان ایجاد می کند. بهمین دلیل لازم است که رشد بخشها ودستـــــورالعملها برای اطمینان از اینکه رشد آنها با اهداف ملی و بخشی سازگار است مدیریت شود .
(Peter U.C. Dieke).
اگرچه نتایج توسعه ی توریسم در ارائه ی امکانــات و خــدمات است با این حال در مواردی زمانیکه این امکانات برای ساکنــــــان محلی در دسترس نبــــاشد بخصوص اگر توسعه ی توریسم باعث ایجاد نواحی گردشگری شود ، در این شرایط برتـــوریسم انتقاد می شود که باعث تخریب الگوهای اجتماعی و ایجاد شرایط نئواستــــعماری و استـــــــعماری هم شده است وهمینطور باعث ایجاد شرایط وابستگی فشار وتورم درمیـــان گروههای دیگرنیز شده است ، هر چند که این دیدگاهها کاملا پذیرفته نشده اند .(Erbes, R ) برای اینکه به دیدگاه متعادلـــتری برسیم این مقاله مسائلی که در چارچوب گسترده تر از اقتصاد گردشگری است وعوامل و فاکتورهای بحرانی که باعث تحریک و مانع گسترش توریسم و اکوتوریسم در منــطقه ی گیان شده است و عواملی که به طور مستقیــــم موجبات رشد و توسعه اقتــصادی و از منظر توسعه پایدارشده است ، را مورد بررسی قرار می دهد.
اهداف پژوهش حاضر عبارتند از:
•شناخت نقش اکوتوریسم در توسعه اجتماعی -اقتصادی منطقه ؛
•شناخـت و ارزیابی ارتباط بیــــن نقش اکوتوریسم شاخــص های فـــــرهنگی ساکنان منطقه ؛
•شناخت و ارزیابی ارتباط بیـــن نقش واکوتوریسم ایـــجاد فرصت های شغلی برای ساکنان منطقه ؛
• ارائه پیشنهاد هایی برای تقویت نقش اکوتوریسم در توسعــــه اجتماعی – اقتصادی منطقه .
روش تحقیق :
متن حاضر از آنجایی که با مرور برخی از مبــــــــانی نظری مرتـــــبط می باشدوهمچنین با مراجعه به مطالعات کتابخانه ای و اسنــادی، شالوده تحلیل و ارزیابی وضعــــیت موجود را در سطح شهرگیان رقم میزند،در زمره مطالعات کتابخانهای – اسنادی، طبـــقه بندی میگردد. این مرحله ، با مراجعه به منابع کتابخانه ای و بانکهای اطلاعاتی وپایگاه داده های ایــنترنتی، فیشبرداری و جمع آوری اطلاعات مورد نظر صورت گرفته است .
اکوتوریسم (طبیعت گردی):
ECOTOURISM : سفری مسئولانه به نواحی طبیعت و حفاظت از آن و بهبود بخشیدن به زندگی مردم منطقه را اکوتوریسم می گویند (١٩٩٧،Ward). مهمترین انگیزه ای که امروزه جهانگردان را به دیـــــدار از جاذبــــه های طبیعی تشویق و ترغیب میکند، حس کنجکاوی برای شناخت و بررسی گــــــونه های گیاهی و جانوری کمیاب و ذخایر طبیعی است که موجب شناخت و درک بیشتر آنان از طبیعت میشود. اکوتوریسم را نباید گردشگری پایدار دانست بلکه اکوتوریسم نیز مانـــند شکلهای دیگر گردشگری باید ازبالاترین میزان پایداری برخوردار باشند (نیازمند٩:١٣٨١).
اهدافی که از اکوتــــــوریسم انتظار می رود شامل :
١. مسئولیت در حفظ تنوع زیستی
٢. مشارکت در تامین رفاه جوامع محلی
٣. تقویت ویژگی خرده فرهنــــگها ، فراهم آوری فـــــرصت های آموزشی و یادگیری
۴. تقویت اشتغال زائی از طریق فعال کردن تشکلهای خرد در جذب اکوتــــوریستها و ارائه خدمات مرتبط
۵. التزام به مصرف کمتر منابع تجدید ناپذیر ، تقویت مشارکتهای عمومی .
نقش اکوتوریسم درمنطقه ی گیان به خاطر جاذبه های طبیعی مختـلف موردنظر است .
ویژگیهای محدوده مورد مطالعه :
شهرستان نهاوند در منتهی الیه جنوب غربی استان همدان واقع گردیده که از سمت جنوب و غرب به ترتیب با استانهای لرستان و کرمانشاه هم مرز است . از سوی شمال به شهرستان تویسرکان و از شرق نیز به شهرستان ملایر ختم می شود. از نظر مختصات جغرافیایی این شهرستان بین ٣۴ درجه و ٨ دقیقه تا ٣۴ درجه و ١٢ دقیقه عرض شمالی و ۴٨ درجه و ٢٠ دقیقه تا ۴٨ درجه و ٢۴ دقیقه طول شرقی قرار دارد . این شهرستان در ارتفاع ١٧۴٠ متری از سطح دریا واقع است . بر اساس آخرین تقسیمات سیاسی شهرستان نهاوند با مساحتی معادل ١۵٣۵ کیلومترمربع ٨ درصد از سطح کل استان را در اختیار داشته بر اساس سالنامه آماری استان در سال ١٣٨۵ از ۴ نقطه شهری (فیروزان – نهاوند – برزول – گیان ) حدود ١٨٠ آبادی دارای سکنه , ۴ بخش (خزل – مرکزی – زرین دشت – گیان ) , ٩ دهستان (خزل شرقی – سلگی – شعبان – طریق الاسلام – گاماسیاب – فضل – گرین – سراب – گیان ) تشکیل شده است . شهرستان نهاوند که در محدوده کوهستانی رشته کوه زاگرس واقع شده ، دارای آب و هوای نیمه خشک و سرد و رژیم بارندگی آن از تیپ اقلیم مدیتـــــرانه ای است . از آنجایــیکه متوسط بارندگی سالانه آن حدود ۴۵٠ میلی متر است و با توجه به این نکته که بارش بخصوص در ماه هـای آذر و اسفند به علت سرمای زیاد بیشتر به صورت برف است ، نزولات جوی در ارتفاعات منطقه به صورت برف ذخیره می شود و موجب تغذیه منابع آب منطقه ، چه آب های سطحی و چه آب های زیرزمینی در فـــصول گرم سال می شود. وجود سنگ های کربنـــــاتی «کارستیگ میوسن » که به عـــــــنوان مخازن غنی آب های زیرزمینی محسوب میشوند سبب شده است که چشمه های فراوان و سراب های متعدد گاماسیاب ، گیان و فارسبان در دامنه شمالی ارتفاعات کوه گرین به وجودآید. سراب گیان نهاوند یکی از زیباترین و پر آب ترین سراب هـــای استان همدان است . این چشمه در ١٨ کیلومتری جنوب غربی شـهر نهاوند و ٢ کیلومتری تپـــه باستانی گیان و در شمال شهرگیان قرار گرفته است و دارای آب بسیار غنی و مرغوب و درختان چنار کهن و جنگلی زیبا است . این سراب در دامنه شمالی کوه های گریـــــن در امتداد دره ای به نام (درون ) که دو کوه بزبی و گوچال آن را احاطه کرده اند واقع شده است . در تمام فصول سال از چشمه سراب گیان آب با دبی ۵/۱ متر مکعب در ثانیه خارج می شـــــود .آب دهی سالانه سرآب گیـــــان ، در حد ٢۵٠٠ لیتر در ثانـیه است ، که پس از مصارف آشامیدنی اهالی و استفاده های کشاورزی روستاهای اطراف ، مازاد آب به رودخانه گاماسیاب میریزد.علاوه بر این ، منبع تامین آب آشامیدنی شهر گیان است . جنگل گیان با ۴٢۵ هکتار وسعت که وسعت بیش از ٢٢٠ هکتار آن پوششی درختی است وبزرگ ترین جنگل طبیعی استان همدان می باشد. کلمه ی سرآب ، از دو کلمه ی «سر» و «آب » تشکیل شده که به معنی سرچمشه آب میباشد. در نهاوند به دلیل آهکی بودن زمین ، آب حاصل از بارش با انحلال آهک به راحتی در زمین نفوذ میکـند و به صورت چشمه در سطح زمین جاری، میشوند که معمولا بسیـــــــار پرآب هستند.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 15 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد