مقاله کتاب شناسی ابوسعید ابوالخیر

word قابل ویرایش
33 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
ابوسعید ابوالخیر(٣۵٧-۴۴٠ ق ) عارف نام آور و پرآوازه ایرانی چنان تأثیری بر اندیشۀ صوفیان و شاعران پس از خود گذاشت که از قرن پنجم به بعد نام و یاد و حکایاتش در کتاب ها و دواوین شعری بر سر زبان ها افتاد. او اندیشه هایی مثل ملامتیه داشت و ترک ریا و نفی تکبر از اصول مسلک عرفانیاش به حساب میآمد. نظر به شهرت و شخصیت این بزرگ مرد ایجاب کرد که یک کتاب شناسی از وی ارائه بدهم و آثاری که مربوط به او هستند و درباره افکار، احوال و طریقتش نوشته شده اند را در این مقاله بیاورم تا برای پژوهشگران سودمند افتد. در این کتاب شناسی اسامی اشخاص به ترتیب الفبایی تنظیم شده تا دسترسی به آن به سهولت انجام گیرد.
کلیدواژه : ابوسعید ابوالخیر، کتاب شناسی، کتب ، مقالات ، پایان نامه و رساله
١.درآمد
شیخ ابوسعید ابوالخیر در ٣۵٧ قمری در میهنۀ خراسان که امروز در خاک ترکمنستان قرار دارد متولد شد. (رک. شفیعی کدکنی، ١٣٨١ مقدمه : شصت و پنج ). او پس از آموختن مبادی علومی همچون فقه و حدیث و کلام ، (همان . سی- سی دو). در خود داعیۀ تصوف دید و آستین به دست یکی از عرفای شوریده ، به نام لقمان سرخسی داد. لقمان وی را به نزد شیخ ابوالفضل سرخسی برد و ابوسعید نزد او مشرف به فقر شد. (رک. محمد منور، ١٣٨١: ٢۴-٢۶). او پس از آن به مجاهده و ریاضت پرداخت (همان . ٢٧-٣٢) و مراتب احوال را دریافت و به مقامات بالای عرفانی دست یافت . در این مدت به مصاحبت مشایخ بزرگی مثل ابوعبدالرحمن سلمی (همان . ٣٢) و ابوالعباس قصاب آملی (همان . ٣٨ و ۴۴) رسید. پس از آن که از تلوین و دورنگی به مرحلۀ تمکین و یکرنگی رسید مدت اندکی در میهنه اقامت کرد و سپس به نیشابور رفت و در کوی عدنی کویان در خانقاه بوعلی طرسوسی فرود آمد. (نک . همان . ۶١). ابوسعید اولین کسی بود که اصول و قواعد خاصی را برای خانقاهیان وضع کرد (رک. مایر، ١٣٧٨: ٣۵۶). همچنین (نک . شفیعی کدکنی، ١٣٨١ مقدمه : صد و سی و سه تا صد و سی هفت ). و در اندک مدت مریدان فراوانی در حلقۀ ارادت او گردآمدند. (رک. محمدبن منور، ١٣٨١: ۶٢).
و بزرگانی چون حسن مودب و ابوعلی فارمدی نزد وی کسب فیض کردند. رفتار و سخنان خارق العاده و کرامات و پیش گوییهای ابوسعید در نیشابور سبب پیدایی بدخواهان و دشمنانی نیز شد. از مشایخ معاصرش ، ابوالحسن خرقانی با وی روابط حسنه ای داشت و حتی چند روز با وی به خلوت نشست . اما عده ای از صوفیان نامدار که بیشتر در قلمرو شریعت گام برمیداشتند و تاب برخی رفتارهای رندانۀ وی را نداشتند به مخالفت با او برخاستند. از جملۀ آنها یکی ابوالقاسم قشیری است که هیچ نامی از ابوسعید در رسالۀ خود نیاورده و دیگر خواجه عبدالله انصاری و شیخ عبدالله باکویۀ شیرازی معروف به باباکوهی بودند. ابوسعید پس از عمری مجاهدت و کوشش در احیای اخلاق و عرفان و انسانیت سرانجام در ۴۴٠ هجری قمری وفات یافت . (نک . شفیعی کدکنی، ١٣٨١ مقدمه / بیست و هشت ). و بنا به وصیت خویش در میهنه دفن شد. اقوال عارفانۀ فراوانی از او در دست است که در دو کتاب ثبت و ضبط شده اند. نخست کتاب «حالات و سخنان » تألیف جمال – الدین ابوروح لطف الله که به اختصار نوشته شده است و پس از آن کتاب ارزشمند اسرارالتوحید تصنیف محمدبن منور.
این هر دو از نوادگان ابوسعید بوده اند. بیشتر حکایات و روایات اخلاقی و عرفانی ابوسعید در اسرارالتوحید ذکر شده است .
این اثر بهترین و جامع ترین کتاب درباره احوال و اقوال شیخ ابوسعید است و همیشه در میان کتب ادبیات فارسی مورد توجه و توغل قرار گرفته است . محمد بن منور کتاب عموزاده خود لطف الله را اساس و مأخذ اسرارالتوحید قرار داد و آن را با اخبار و روایات جدید تا شش برابر حجم آن گسترش داد. (رک. مایر،١٣٧٨: ٢۶).
ذکر یک نکته در باب ابوسعید لازم آمد و آن رباعی حورائیه ای است که ابوسعید برای شفای استاد بوصالح روی کاغذ نوشت و بر بالین وی نهادند تا او بهبود حاصل کرد. (نک . محمد منور،١٣٨١: ٢٧۵). شهرت این حورائیه و محبوبیت آن نزد عرفا به قدری زیاد شد که تعدادی از بزرگان صوفیان پس از آن به نوشتن شرح و تأویل برای آن رباعی پرداختند. از آن جمله شرح حورائیه عبدالله برزش آبادی است که ژوکوفسکی آن را در چاپ خود ضمیمۀ کتاب اسرارالتوحید قرار داده است . در این کتاب شناسی چون خود ابوسعید و تعالیم وی مورد نظر بوده است ، از ذکر شروح رباعی حورائیه صرف نظر شده است . حکایت های دلنشین و پرمحتوای اخلاقی در اسرارالتوحید باعث شهرت فراوان این اثر شد و صیت آن تا اروپا و آمریکا نیز زبان زد اهل تحقیق و عرفان گشت . تا جایی که امروزه این اثر به زبان های عربی، انگلیسی، روسی، فرانسوی و زبان های دیگر ترجمه شده است . مثلا خواکین رودیگز اسرارالتوحید را به زبان اسپانیایی ترجمه و در انتشارات ماندلا به چاپ رساند. همچنین ترجمۀ بوسنیایی این کتاب توسط درکیچ منتشر شد. علاوه بر این ترجمۀ گزیده ای از اشعار منسوب به ابوسعید ابوالخیر تحت عنوان «هیچ کس بن هیچ کس » «No body son of No body» در غرب به چاپ رسیده است .
در این مقاله نخست به کتاب هایی که درباره ابوسعید نوشته شده اند پرداخته ام . ابتدا کتاب های مستقل و سپس کتب منسوب به او و همچنین تاریخ و تذکره که بحثی در باب زندگی و مقامات او دارند را یاد کرده ام . در وهلۀ دوم مقاله ها را آورده ام .
هم مقالاتی که در مجلات به چاپ رسیده اند و هم مقاله های مدخلی که در دانشنامه ها به شرح زندگانی ابوسعید پرداخته اند.
در مرحلۀ سوم هر چه پایان نامه و رساله که درباره وی تنظیم و دفاع شده است را ذکر کرده و اگر طرح پژوهشی یا گفتاری پراکنده راجع به او موجود بوده است نیز در آخر کار نقل کرده ام .
٢. کتاب ها
٢-١. کتب مستقل
– ابوروح لطف الله ، جمال الدین .(١٣٧١). حالات و سخنان ابوسعید ابوالخیر. مقدمه ، تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعی کدکنی. چ سوم . تهران : آگاه .
– ____.(١٣۴٩). حالات و سخنان شیخ ابوسعید ابوالخیر میهنی. به کوشش ایرج افشار. تهران : فروغی.
– ____.(١٨٩٩م ). حالات و سخنان شیخ ابوسعید فضل الله بن ابیالخیر المیهنی. به سعی و اهتمام والنتین ژوکوفسکی.
پطرزبورغ : مطبع الیاس میرزا و شرکا.
– اصفهانی، فرزانه .(١٣٨٨). اندیشه های زرین ابوسعید ابوالخیر. تهران : بدیهه / لیوسا.
– ای زوکا، پاتو استورانو.(١٣٨٠). گزیده اسرارالتوحید[روسی]. ترجمه رحیم مسلمانیان قبادیانی و منیژه رحیم زاده . تهران : الهدی.
– بابایی، محسن .(١٣٩١). بوی دل خوشی: گزیده اسرارالتوحید. تهران : معین .
– بهشتی، محمد.(١٣٩۴). ابوسعید ابوالخیر. به مقدمه امیر اسماعیل آذر و خوشنویسی ایوب محمدی. مشهد: همسایه آفتاب .
– پارسای، کیومرث .(١٣٨۶). ابوسعید ابوالخیر. تهران : نشر دبیر/ سمیر.
– تهرانی، جواد.(١٣۴۶). عارف و صوفی چه میگویند؟ چ دوم . مشهد: چاپخانۀ خراسان .
– دامادی، محمد.(١٣٧۴). ابوسعیدنامه . چ دوم . تهران : دانشگاه تهران .
– درویشانی، علی.(١٣٩٣). بررسی تطبیقی حکایات پردازی هجویری با ابوسعید ابوالخیر. تهران : آپ .
– رئیسی، محمدصادق .(١٣٩۴). طعم خوش وقت : ابوسعیدابوالخیر گزینش و بازسرایی. تهران : سولار.
– رستمی، شهلا.(١٣٩۴). رد پای سلوک در سه اثر عرفانی (رساله قشیریه ، اسرارالتوحید، کشف المحجوب ). تهران : راشدین .
– رضوانیان ، قدسیه .(١٣٨٩). ساختار داستانی حکایت های عرفانی (کشف المحجوب ، اسرارالتوحید، تذکره الاولیاء). تهران : سخن .
– ریاضی، حشمت الله .(١٣٩٢). داستان ها و پیام های اسرارالتوحید. به اهتمام معصومه امین دهقان . تهران : حقیقت .
– ژولیت ، عزتی.(١٣٨٩). باده مغانه : شرح احوال و برگزیده اشعار ابوسعید ابوالخیر. تهران : اندیشه آفاق .
– سپاهی، عبدالحکیم .(١٣٩۵). اسامی شهرها و محلات در اسرارالتوحید. اصفهان : دارخوین .
– شبان ، مرتضی.(١٣٩٠). ابوسعید ابوالخیر و مهنه . تربت حیدریه : دانشوران رشید.
– شعار، جعفر.(١٣۶٢). برگزیده اسرارالتوحید. چ دوم . تهران : امیرکبیر.
– شفیعی کدکنی، محمدرضا.(١٣٧٢). آنسوی حرف و صوت (گزیده اسرارالتوحید). تهران : سخن .
– ____.(١٣٨۵). چشیدن طعم وقت (مقامات کهن و نویافته بوسعید). تهران : سخن .
– صالح مرام ، اکرم .(١٣٨٨). دستارت را بده (درباره ابوسعید). تهران : آبگین رایان .
– عزیزی، ناظم ؛ سلیمان آبادی، شیما.(١٣٩۶). شیخ ابوسعیدابوالخیر. زیر نظر یوسف بیگ باباپور. تهران : شعبانی/ منشور سمیر.
– عسگرنژاد، مرضیه .(١٣٩٠). عارفانه های ابوسعیدابوالخیر. کاشان : شاسوسا.
– علیزاده ، حسین ؛ نوعی، مصطفی.(١٣٩٠). از قطره تا دریا: عارفانه های شیخ ابوسعید ابوالخیر. کاشان : کتابیار.
– غفارزادگان ، داوود.(١٣٨٧). به رنگ طاووس به رنگ کلاغ : برگزیده اسرارالتوحید. تهران : افق .
– فطوره چی، مینو.(١٣٩١). فرهنگ واژه نمای اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابیسعید به انضمام فرهنگ بسامدی بر اساس اسرارالتوحید ویراسته دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی. تهران : پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
– کیوان قزوینی، عباسعلی.(١٣٨۵). شرح حال ابوسعیدابوالخیر و وضعیت صحن شاه نعمت الله ولی. با مقدمه و حواشی نورالدین مدرسی چهاردهی. تهران : آفرینش .

– مایر، فریتس .(١٣٧٨). ابوسعید ابوالخیر حقیقت وافسانه . ترجمه مهرآفاق بایوردی. تهران : مرکز نشر دانشگاهی.
– محمدبن منور.(١٣٧٨). اسرارالتوحید. تهران : نشر امیرمستعان .
– ____.(١٣٣٢). اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابیسعید. به اهتمام ذبیح الله صفا. تهران : امیرکبیر.
– ____.(١٣۶۶). اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابیسعید. مقدمه ، تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعی کدکنی. تهران : آگاه .
– ____.(١٨٩٩م ). اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابیسعید- با رساله حورائیه . تصحیح والنتین ژوکوفسکی. پطرزبورغ : مطبع الیاس میرزا و شرکا.
– ____.(١٣۵٧). اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابیسعید- به انضمام رساله حورائیه تألیف عبیدالله احرار. به تصحیح احمدبهمنیار. چ دوم . تهران : کتابخانه طهوری.
– محمدی وایقانی، کاظم .(١٣٨۴). ابوسعید ابوالخیر پیر دانش و بینش . تهران : سازمان چاپ و انتشارات .
– مرادی، سارا.(١٣٩٣). بررسی و تبیین جنبه های مشترک در عرفان ابوسعید ابوالخیر و عین القضات همدانی . تهران : برایند پویش .
– مرتضی پور، اکبر.(١٣٩٢). شرح حال ابوسعید ابوالخیر. تهران : عطار.
– مشیری، مهشید.(١٣٩٢). عشق آمدنی بود نه آموختنی: عاشقانه های ابوسعیدابوالخیر. تهران : آگاهان ایده . – مهدوی، یحیی.(١٣٣٣). فهرست مصنفات ابن سینا. تهران : دانشگاه تهران . [تعدادی از مکاتبات ابوسعید و ابن سینا در بخشی از این کتاب ذکر شده است ]
– میرکریمی، سید عباس .(١٣٨٩). ابوسعید و فیزیک نوین . تهران : پاسارگاد.
– ناظمی، حمیدرضا.(١٣٩٢). حکایت های شیرین اسرارالتوحید (مصور). تهران : پیدایش .
– وکیلی، محمد.(١٣٨٩). در جستجوی دشت خاوران . مشهد: نشر الف .
– همایی، جلال الدین .(١٣۶۶). تصوف در اسلام (نگاهی به عرفان شیخ ابوسعید ابوالخیر). چ دوم . تهران : نشر هما.
– یزدانی، زینب .(١٣٨٧). گزینش و شرح اسرارالتوحید. تهران : تیرگان .
– یوسفی، غلامحسین .(١٣۵۵). دیداری با اهل قلم . ج ١. [مدخل عارفی از خراسان ، صص ١٧٢-٢١۶]. مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد.
Nicholson, Reynold A.(1980). Studies in islamic mysticism. Cambridg: cambridgy
( نیکلسن این کتاب را درباره ابوسعیدابوالخیر، عبدالکریم جیلانی و ابن فارض تالیف کرده است .) .
Okane, john.(1992). The spiritual stations of sheikh Abusaid. California/New York: university press (این اثر ترجمۀ انگلیسی اسرارالتوحید به کوشش جان اوکین است .) .costa mesa
Jamnia, Mohammad Ali; Bayat, Majdeh.(1995). Under the sufi,s cloak of Abusa’id and his mystical teachings. Beltsville: writers inc international.
(محمدعلی جم نیا و مژده بیات ، نسبت خرقۀ ابوسعید و تعالیم عارفانه اش را در کتاب بالا به زبان انگلیسی نوشته اند.)
٢-١-١. آثار منسوب به ابوسعید
این دسته آثار به شعرهای ابوسعید و بعضی از مقامات او مربوط میشوند. به تصریح سخنان دکتر شفیعی کدکنی، ابوسعید تنها دو رباعی سروده است . اما «برای بسیاری از مردم ، دشوار است پذیرفتن این حقیقت که ابوسعید جز دورباعی شعر دیگری نسروده باشد اما چه میتوان کرد که مؤلفان زندگینامۀ او … همه تصریح دارند بر اینکه وی جز دو رباعی شعر دیگری نسروده است و از سوی دیگر معاصران یا نزدیکان به عصر وی که به زندگینامۀ او پرداخته اند و همۀ فضایل او را از علم و کرامت یادآور شده اند، اشاره ای به شاعری او ندارند» (شفیعی کدکنی، ١٣٨١ مقدمه : صد و شش ).
– ابوسعید ابوالخیر.(بیتا). چهل مقام . در مجموعه ۴٧٩٢ ایاصوفیه با عنوان : هذا الرساله المختصره الموسومه به چهل مقام من انشاء الشیخ العارف ابی سعید ابیالخیر.
– ____.(١٣٧٧). دوبیتیهای ابوسعید ابوالخیر. ویرایش ونگارش منوچهر آدمیت . به خط عباس مستوفیالممالکی. تهران : آتلیه هنر.
– ____.(١٣۶٩). دیوان ابوسعید ابوالخیر. به کوشش محمد عالمگیر تهرانی و پیشگفتار رحیم چاوش اکبری. تهران : نشر محمد.
– ____.(١٣٨۴). رباعیات . تهران : جمهوری./ ___. (١٣٨٩). تهران : راه معاصر.
– ____.(١٣٩٠). رباعیات . خوشنویس نفیسه سادات سیدی. تهران : آوای منجی.
– ____.(١٣٩٢). رباعیات [برگزیده ]. به کوشش عباس یزدی. تهران : فرهنگ دانشجو.
– ____.(١٣٢٠ق ). رباعیات ابوسعید. بمبئی [چ سنگی].
– ____.(١٣٨۶). رباعیات ابوسعید ابوالخیر. به تصحیح و مقدمۀ صابر کرمانی و اهتمام جواد اقبال . چ ششم . تهران : اقبال .
– ____.(١٩٣۴م ). رباعیات ابوسعید ابوالخیر. حسب فرمایش ظفر بگ . لاهور [چ سنگی].
-____.(١٣٢٠ق ). رباعیات ابوسعید ابوالخیر. گردآوری علی بن طیفور بسطامی. تهران : علمیه اسلامیه [چ سنگی].
– ____.(١٣٠۶ق ). رباعیات ابوسعید ابوالخیر [برگزیده ]. به کوشش محمدباقر کتاب فروش اصفهانی. طهران [چ سنگی].
– ____.(١٣٩٢). رباعیات شیخ ابوسعید ابوالخیر. مقدمه و گردآوری هنگامه دولتشاهی. تهران : جام زرین .
– ____.(بیتا). مقامات شیخ ابوسعید ابوالخیر. در مجموعه خطی ۴٧٨٧ دانشگاه تهران . کتابخانه مرکزی.
– جوان بخت ، جعفر؛ پرهیز جوان ، مقصود.(١٣٨٣). رباعیات منسوب به ابوسعید ابوالخیر. تهران : عابد.
– شاملو، احمد.(١٣٧٩). ترانه ها (ابوسعید ابوالخیر، عمر خیام ، باباطاهر). تهران : نگاه .
– فهیمی، رضا.(١٣٩۶). گزیده برترین اشعار ابوسعید ابوالخیر. قم : نظاره .
– منصور، جهانگیر.(١٣٨١). رباعیات ابوسعید ابوالخیر، خیام ، باباطاهر. تهران : ناهید.
– [موسیقی]. (١٣٨۴). از میان سایه ها (رباعی واقعه از ابوسعید ابوالخیر). تهران : موسسۀ آوای باربد.
– [موسیقی]. (١٣۵٣). شعرهای ابوسعید ابوالخیر. با صدای بیژن مفید. موسیقی کامبیز روشن روان . تهران : کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان .
– [موسیقی]. (١٣٨۴). صوفیان و گون ها- با رباعیات خیام ؛ ابوسعید ابوالخیر. تهران : موسسۀ آوای باربد.
– نفیسی، سعید.(١٣٣۴). سخنان منظوم ابوسعید ابوالخیر. تهران : انتشارات کتابخانه شمس .
– وحیدالاولیاء تبریزی، احمد.(١٣۶٢). شرح حال خواجه عبدالله انصاری… و رباعیات شیخ ابوسعیدابوالخیر، شرح حال و آثار گمنام . شیراز: کتابخانه احمدی.
٢-٢. کتب تذکره و تاریخ
٢-٢-١. منابع قدیمی
مقصود از منابع قدیمی، نخستین کتاب ها و تصانیفی است که درباره ابوسعید ابوالخیر چه به تفصیل و چه به اختصار سخن گفته اند. جای بسی خوشوقتی است که استاد ارجمند دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی در مقدمۀ ارزشمند خویش به این منابع اشاره کرده و راه را برای نگارنده این مقاله هموار ساخته است . به دلیل آنکه ذکر کامل مشخصات این آثار از حوصلۀ این مقاله بیرون است با کسب اجازه از استاد شفیعی کدکنی منابع قدیمی زندگانی ابوسعید را از مقدمۀ ایشان بر اسرارالتوحید نقل کرده ام .
الف ) منابع غیر تصوف : السیاق لتاریخ نیشابور از عبدالغافر فارسی، انساب و تحبیر از سمعانی، مشیخۀ ابن عساکر دمشقی، الفصل فی الاهواء و الملل ابن حزم اندلسی، قابوسنامه ، معجم البلدان یاقوت حموی، المنتظم و تلبیس ابلیس از ابن جوزی، طبقات الشافعیۀ سبکی، طبقات الشافعیه اسنوی، تبین کذب المفتری از ابن عساکر، التدوین فی ذکر اهل العلم بقزوین از رافعی. به گفتۀ دکتر شفیعی کدکنی کتب تذکره یا تاریخ در دوره های بعد، غالبا از روی همین منابع نقل شده است و عملا غیر قابل احصاء به نظر میرسد (رک. شفیعی کدکنی، ١٣٨١ مقدمه : بیست و پنج ).
ب ) منابع تصوف : حالات و سخنان ، اسرارالتوحید، کشف المحجوب هجویری، مقامات عبدالله انصاری، تمهیدات و نامه ها از عین القضات همدانی، کیمیای سعادت و احیاء علوم الدین از محمد غزالی، ترجمۀ احیاء از مویدالدین خوارزمی، روضه الفریقین ابوالرجاء چاچی، تذکره الاولیاء عطار، کشف الاسرار میبدی، مرصاد العباد نجم رازی، نورالعلوم و مقامات خرقانی، سلسله الاولیاء نوربخش ، اورادالاحباب باخرزی، بستان القلوب و روضه القلوب منسوب به شهاب الدین سهروردی، فصل الخطاب محمد پارسا، نفحات الانس جامی، خلاصه المقامات احمدجام ، مقامات ژنده پیل از سدیدالدین غزنوی، چهل مجلس علاءالدوله سمنانی، خیرالمجالس از شیخ نظام الدین اولیا، سیرالاقطاب اثر الله دیه چشتی و …
«این منابع نیز غیر قابل استقصاست زیرا در هر کتابی که در تصوف نوشته شده باشد، سخنی یا حکایتی در باب او آمده است » (همان . بیست و پنج ). برای آگاهی با کتب دیگر رجوع کنید به کتاب فرهنگ سخنوران ، ج ١. ص ٢۶. به منابع بالا میتوان این آثار را که آقای دکتر یدالله جلالی پندری در دانشنامه زبان و ادب فارسی نام برده است ، افزود: احسن التقاسیم از ابوعبدالله مقدسی، تاریخ گزیده و نزهه القلوب هر دو از حمدالله مستوفی، النجوم الزاهره فی ملوک المصر و القاهره اثر ابن تغری بردی، شرح شطحیات روزبهان بقلی، عرفات العاشقین از اوحدی بلیانی اصفهانی، طرایق الحقایق از معصومعلیشاه شیرازی. میزان توجه شعرای بزرگ ایرانی به داستان های ابوسعید نیز قابل توجه است . مثلا در منطق الطیر عطار در حکایت پایانی : «بوسعید مهنه در حمام بود…» و در مثنوی معنوی ماجرای کودک حلوا فروش که یکی از منابع آن را اسرارالتوحید ذکر کرده اند.
٢-٢-٢. منابع جدید
منابع جدید نتیجۀ تحقیق و تفحص پژوهشگران تاریخ ادبیات ، محققان ادبیات عرفانی و استادان سبک شناسی است . از مهمترین این منابع میتوان به این موارد اشاره کرد: تاریخ ادبی ایران تالیف ادوارد براون ، تاریخ ادبیات هرمان اته ، تاریخ ادبیات ایران اثر یان ریپکا و دیگران ، تاریخ ادبیات در ایران ذبیح الله صفا، تاریخ ادبیات رضا زاده شفق ، سرچشمۀ تصوف در ایران اثر سعید نفسیی، تصوف و ادبیات تصوف برتلس ، سبک شناسی نثر از محمدتقی بهار، سبک شناسی نثرهای صوفیانه از محمد غلامرضایی، و موارد دیگری که ذکر کردن آن در این مجال اندک ممکن نیست .
٣. مقاله ها
٣-١. مقالات علمی پژوهشی، ترویجی، ادواری، همایش و کنفرانس
– آجودانی، ماشاالله .(١٣۶٧). « اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید» [تصحیح محمدرضا شفیعی کدکنی]. مجله فصل کتاب . ١. (٣/٢). صص ٣٩-٢۵.
– آریان ، قمر.(١٣۵۶). «چند نکته درباره اسرارالتوحید و شیخ ابوسعید». هفتمین کنگره تحقیقات ایرانی. ج ١. تهران . صص .۱۴۰-۱۵۰
– آموخته نژاد، علی.(١٣٨٣). «نظری به چند ویژگی مقامات نامه های عرفانی». در مجموعه مقالات همایش عرفان : پلی میان فرهنگ ها. بزرگداشت پرفسور آنه ماری شیمل . ج ٢.
– احمدی کیان مهر.(١٣٨٢). «از خانقاه صفی علیشاه تا ابوسعید ابوالخیر». روزنامه ابرار. ٧بهمن ٨٢. ص ۶.
– اژه ای، تقی و غلامی، محمدمهدی.(١٣٩٣).«سیر راهیابی مفاهیم شیعی در رباعیات منسوب به ابوسعید ابوالخیر و دیگران ».
مجله متن شناسی ادب فارسی(اصفهان ). دوره جدید.(۴) (پیاپی ٢۴)، زمستان ١٣٩٣. صص ١٠٢-٨۵.
– اسلامزاده دزفولی، ظهیر.(١٣١۴). «شرح رباعی شیخ ابوسعید ابوالخیر». مجله ارمغان . (١٧٠). شهریور١۴. ص ۴٧٢.
– اسمیث ، مارگرت . «تصوف زمان قدیم در ایران » (شیخ ابوسعید ابن ابیالخیر). مجله روزگار نو. ج ١. (۴). صص ۵٠-۴۴.
– اصفهانی، غلامرضا.(١٣٩٢). «آیرونی زبانی در مقامات ابوسعید ابوالخیر». مجله پژوهش های ادبی بلاغی. (۴). پاییز٩٢. صص ١۴٣-١٢۶.
– افشار، ایرج «اسرارالتوحید». مجله جهان نو. (٨). صص ٢۵٠-٢۴٩.
– افشاری، مهران .(١٣٨٨). «عشق و شباب و رندی (یادداشت های پراکنده درباره متون )». مجله گزارش میراث . (٣٢/٣١).
صص ١٧-١۵. ش (٣٣). صص ٢٨-٢٧. ش (٣۴). صص ٢٢-٢٠. ش (٣۵). صص ٢١-١٨.
– امیدسالار، محمود.(١٣۶٨).«فرزندان ما جگرگوشه مااند» (اضافاتی بر حواشی اسرارالتوحید تصحیح دکتر شفیعی – کدکنی). مجله ایرانشناسی.(٣)، پاییز. صص ۵٣١-۵١۵.
– اویسی کهخا، عبدالعلی.(١٣٩٢). «آزاداندیشی ابوسعید و سهراب سپهری». مجله ادبیات عرفانی و اسطوره شناختی. (٣٣). زمستان ٩٢. صص ٣٢-١١.
– بابایی دزفولی، لیلا.(١٣٩۵). «بررسی مکتب کشف و شهود ابوسعید ابوالخیر در اسرارالتوحید». مجله مطالعات ادبیات ، عرفان و فلسفه . دوره دوم . (٢/١). تابستان ٩۵. صص ٢۴١-٢٣١.
– باخرزی، سیف الدین .(١١٩١ق ). «رباعیات باخرزی، خیام و ابوسعید ابوالخیر ». خدابخش لایبرری جرنل . (۶٣-۶٨). صص .۹۲۷-۹۳۰
– باقری، مرتضی؛ افشاریان ، محمدصابر.(١٣٩۵). «جایگاه سیاست در اندیشه های عرفانی ابوسعید ابوالخیر». مجله مطالعات ادبیات ، عرفان و فلسفه . دوره دوم . (٢/١). پاییز٩۵. صص ۴۶-٣٣.
– بایبوردی، مهرآفاق .(١٣٧٨). «از میهنه تا سوئیس [گفتگو]». مجله کتاب ماه ادبیات و فلسفه . (٢٨). بهمن ٧٨. صص ۶-۴.
– برهانی، مهدی.(١٣۶۶). « اسرارالتوحید…» [تصحیح محمدرضا شفیعی کدکنی]. مجله آدینه . (١٩). دی۶۶. صص ٣٢- .۲۸
– بشری، جواد.(١٣٨۵). «چشیدن طعم وقت » [به کوشش محمدرضا شفیعی کدکنی]. مجله آینه پژوهش . (٩٩/٩٨). خرداد و شهریور٨۵. صص ١٠٣-١٠١.
– بوزوورث ، ادموند.(١٣٧٨). «شیخ ابوسعید میهنی از متقدمان صوفیان ایرانی». ترجمه علی پیرنیا. مجله معارف . ١۶. (٣). صص ١٢٧-١١٠.
– بهرامی قصرچمی، خلیل .(١٣٩۵). «شرح احوال عارف بزرگ شیخ ابوسعید فضل الله ابیالخیر مهنه ای». مجله مطالعات ادبیات ، عرفان و فلسفه . دوره دوم . (١). بهار٩۵. صص ١۴-١.
– پاول ، یورگن .(١٣٩۵). «ساختار اولیا نامه های فارسی؛ نگاهی به مقامات ژنده پیل همراه با ملاحضاتی پیرامون اسرارالتوحید ابن منور». ترجمه محمد غفوری. مجله آینه پژوهش . (١۵٨). خرداد و تیر٩۵. صص ٣٧-٢۵.
– پورجوادی، نصرالله .(١٣٨٢). «دو دستینه کهن در تصوف ». مجله معارف . (۶٠). آذر-اسفند٨٢. صص ٣٨-٣.
– پورنامداریان ، تقی.(٧٨-١٣٧٧). « ابوسعید ابوالخیر از نگاه عطار». مجله ادبیات تربیت معلم . (٧/۶). صص ٢٧-۵.
– جبری، سوسن .(١٣٩٠). «حکایت و جهان بینی صوفیانه ». مجله بوستان ادب . ٣. (٨). صص ٩٨-۶٩.
– جعفری، حسین .(١٣٨٢). «نظری دیگر درباره تنبلیت ». مجله رشد. (۶۵). بهار٨٢. صص ٢۵-٢۴.
– جلالی پندری، یدالله .(١٣٨٧). «شاعرانگیهای ابوسعید ابوالخیر». در جشن نامه استاد اسماعیل سعادت . زیر نظر حسن حبیبی. تهران : فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
– _____.(١٣٧٨). «گفتگو و توصیف در حکایت های اسرارالتوحید». کتاب ماه ادبیات و فلسفه . (٢٨). بهمن ٧٨. صص .۳۸-۴۳
– جمال زاده ، محمدعلی.(١٣۵۴). «مراحل عرفانی شیخ ابوسعید» [ترجمه اسرارالتوحید به وسیله محمد آشنا]. مجله راهنمای کتاب . (١٨). صص ۶۵٨-۶۵٠.
– جواد علی.(١٣۶۴ق ). «ابوسعید ابوالخیر و شطحات المتصوفه ». مجله الرساله . جمادی الاولی ١٣۶۴ق . صص ۴٧٣-۴٧١ و .۴۹۹-۵۰۲
– جوان بخت ، جعفر.(١٣٨۶). «شیخ بیت گو. تأملی در رباعیات منسوب به شیخ ابوسعید ابوالخیر». مجله رشد. ٢٠. (٨١). صص ٣٩-٣٧.
– جهانگیری، محسن .(١٣٨٣). «عرفان ابن سینا». مجله فلسفه . (۴٢٩). پاییز و زمستان ٨٣. صص ۴٨-٧.
– چالاک، سارا؛ مرادی، ایوب .(١٣٩۵). «بررسی جلوه های اساطیری در اسرارالتوحید». مجله ادبیات عرفانی و اسطوره شناختی. ١٢. (۴۴). پاییز٩۵. صص ٨٣-۵٣.
– چترایی عزیزآبادی، مهرداد.(١٣٨٠/٨١). «آموزه های اخلاقی ابوسعید ابوالخیر». مجله بام ایران . (١٢-١٣). زمستان ٨٠ و بهار٨١. صص ١٢-٩.
– حاتمی، سعید؛ قاسم زاده ، سیدعلی؛ امری، نجمه .(١٣٩٢،بهار). «تحلیل رویکرد تعلیمی ابوسعید ابوالخیر بر مبنای نظریه ارتباطات کلامی یاکوبسن ». پژوهشنامه ادبیات تعلیمی. ۵ (١٧)، صص ١١۴-٨٧.
– حاکمی والا، اسماعیل .(١٣۵۴). « اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید». مجله ادبیات تهران . (۵). دی۵۴. صص .۱۷۲-۱۷۴
– ____.(١٣۶٧). «سیری در رساله های حورائیه . شرح یک رباعی از ابوسعید ابوالخیر». مجله ادبیات تهران . (٢۶). صص .۲۳-۳۲
– حسینی، سیدعلی.(١٣٩۵). «نکاتی از اسرارالتوحید». مجله رشد. (١١٧). بهار٩۵. صص ١٨-١٧.
– حسینی، مریم .(١٣٧٨). « ابوسعید ابوالخیر، حقیقت و افسانه از فریتس مایر؛ ترجمه آفاق بایبوردی». مجله کتاب ماه ادبیات و فلسفه . (٢٨). صص ٩-٧.
-____.(١٣٨١). «مقایسۀ کرامات ابوسعید ابوالخیر در اسرارالتوحید و کرامات شیخ احمدجام در مقامات ژنده پیل ». مجله پژوهش ادبی. (١). بهار ٨١. صص ٢٣٧-٢١٨.
– حسینی، هاشم .(١٣٨٨). «بررسی روند شکل گیری مجموعه های آرامگاهی در معماری ایران دوره اسلامی بنا بر آراء ابوسعید ابوالخیر». مجله هنرهای زیبا. (٣٨). تابستان ٨٨. صص ٢۴-١۵.
– حیدری، حسین (١٣٨٠). «تصوف نزد ابوسعید». مجله رشد. (۶٠). زمستان ٨٠. صص ٢١-١۴.
– خسروی نیا، رضا؛ اسپرهم ، داوود.(١٣٩۴). «تحلیل روانکاوانۀ ابعاد شخصیتی بزرگان تصوف » (اسرارالتوحید). مجله عرفانیات در ادب فارسی. (٢۵). زمستان ٩۴. صص ١٢٠-٩٨.
– خلیل پور، علیرضا.(١٣٩٠). «رباعی محبوب من ». کتاب ماه ادبیات . (۵۵). آبان ٩٠. صص ١٠٠-٩٨.
– خوانساری، محمد.(١٣٨٩). «روانشناسی ابوسعید ابوالخیر». مجله پژوهشگران . ١٧. (٢١/٢٠). صص ٩-۴.
– خوشحال دستجردی، طاهره و نظریانی، عبدالناصر.(١٣٨۶). «اثرگذاری تحولات سیاسی و اجتماعی قرن پنجم بر رفتار و گفتار ابوسعیدابوالخیر». مجله پژوهش زبان و ادبیات فارسی. (٨)، بهار و تابستان ١٣٨۶. صص ۶٧-۴۵.
– داداشی، احمد.(١٣٨٣). «گورجای شیخ ابوسعید ابوالخیر». مجله اباختر. ٣. (١٠/٩). صص ١٧٢-١٧١.
– دامادی، محمد.(١٣۵٠). « ابوسعید ابوالخیر و سماع ». مجله هنر و مردم . دوره جدید. (١٠٣/١٠٢). صص ٧۵-٧٠.
– ____.(١٣۵٣). «اسرارالتوحید یکی از منابع بررسی اوضاع اجتماعی». نخستین کنگره تحقیقات ایرانی. ج ٢. تهران .
صص ۴٢۴-۴٢٠.
– ____.(١٣۵۵/۶). «تأثیر ابوسعید ابوالخیر در ادبیات فارسی». مجله ادبیات اصفهان . (١۴/١٣). صص ٢٧۴-٢٣۵.
– ____.(١٣۵٠). «جلوه هایی از زندگی ابوسعید ابوالخیر». مجله تلاش . (٣٠). صص ۴۵-۴١.
– ____.(١٣۵٣). «لغات و ترکیبات و اصطلاحات خاص اسرارالتوحید». سومین کنگره تحقیقات ایرانی. ج ٢. تهران . صص .۱۱۷-۱۴۱
– ____.(١٣۵۶). «نقد حکایات و روایات مربوط به کرامات و خوارق عادات ابوسعید ابوالخیر». جشن نامه مدرس رضوی. تهران . صص ١٩٩-١٨٣.
– ____.(١٣۵٣). «نکات و مسائل صرفی و نحوی و دستوری اسرارالتوحید». مجله وحید. (١٢). صص ١٠٠٩-٩٩٣.
همان .(١٣۵۴). چهارمین کنگره تحقیقات ایرانی. ج ٣. شیراز. صص ٧٧-۵٩.
– دانش پژوه ، محمد تقی. «پاسخ ابن سینا به شیخ ابوسعید ابیالخیر». مجله فرهنگ ایران زمین . ١. صص ٢٠۴-١٨٩.
– ____. «پاسخ خواجه رئیس ابوعلی سینا به پرسش ابی سعید ابیالخیر درباره راه دین درست با گزارشهای سعدالدین کازرونی و…». مجله دانش . (٣). صص ٣٣٠-٣٢۵.
– درودیان ، ولیالله .(١٣۶٧). « اسرارالتوحید…». [تصحیح دکتر شفیعی کدکنی]. مجله فرهنگ . (٣/٢). صص ۵۶٧-۵۶١.
– دهباشی، علی.(١٣٨١). «ابوسعید ابوالخیر در پژوهش های فریتس مایر. گفتگو با دکتر مهرآفاق بایبوردی». مجله بخارا.
(٢٧). آذر و دی٨١. صص ۵٣-۶۵.
– ذاکرالحسینی، محسن .(١٣٨۵). «در حواشی اسرارالتوحید». مجله معارف . (۶۵/۶۴). فروردین -آبان ٨۵. صص ۵٧-٢٩.
– رشیدی فرد، عطاءالله .(١٣٨٢). «توضیحی درباره واژه تنبلیت ». مجله رشد. بهار٨٢. (۶۵). صص ٢٣-٢٢.
– رضازاده شفق ، صادق . «کتاب اسرارالتوحید». مجله مهر. (۴). صص ٣٣۴-٣٢۵ و ۴٨٢-۴٧٣.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 33 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد