تحقیق در مورد جهان آینده و مشخصات سازمان‌های پیشــــــگام

word قابل ویرایش
33 صفحه
8700 تومان
87,000 ریال – خرید و دانلود

مقـــدمه

فناوری‌های جدید، دنیای کسب و کار را از اساس دگرگون کرده‌اند. این فناوری‌ها با ایجاد رشد شتابان در توانمندترین نیروهای اقتصاد جهان؛ یعنی فضای مجازی و قدرت محاسبه، به جزء لاینفک سازمان‌ها در تمام دنیا تبدیل شده‌اند. از سوی دیگر، همین فناوری‌ها، چالش‌های شدید دیگری پیش روی تمامی سازمانها قرار داده‌اند.

ما در اوایل قرن بیست و یکم و ورود به دوران نوآوری‌های موج سوم، با شرایطی روبه‌رو خواهیم شد که تمامی ابعاد وجود انسان را عمیقا تحت تاثیر قرار می‌دهد. صاحب‌نظران بر این عقیده‌اند که این دوره‌ی گذار فناوری به طور بالقوه اساسی‌ترین دوره‌ی گذار در تاریخ بشر است، که جانشین دوره‌های کشاورزی و صنعتی می‌شود. به عبارت دیگر، بشر در این گذار با تغییرات بنیادی‌تری مواجه خواهد شد. محیط کار و زندگی خانوادگی ما در سال‌های اخیر به‌طور مستقیم دستخوش تغییرات اساسی شده است. همان‌گونه که ماهیت تیلوری سازمان‌ها و حتی مفهوم «کار» به طور غیرقابل بازگشتی تغییر کرده است، این تغییرات نیز پیش‌درآمد تغییرات بنیادی‌تری در آینده خواهند بود.[۱]

تقریبا تمامی سازمان‌هایی که ما اکنون می‌شناسیم در بیست سال آینده وجود نخواهند داشت و یا از اساس دگرگون خواهند شد. تجزیه‌ی سازمان‌ها و از بین‌رفتن آنها به دفعات زیاد و به‌طور غیر قابل پیشگویی ادامه خواهد یافت. جنون ادغام در میان سازمان‌های بزرگ دیوان‌سالار موج دوم که نتوانند با اقتصاد موج سوم سازگاری پیدا کنند، به‌صورتی بی‌امان ادامه می‌یابد. آهنگ تغییر، شتابان خواهد شد و به آشوب خواهد انجامید.[۱]

به‌این ترتیب ملاحظه می‌شود که سازمان‌ها برای بقای خود چاره‌ی دیگری ندارند جز این‌که درباره‌ی اثر بالقوه‌ی تحولات سریع جهانی بر دنیای کسب‌وکار در آینده، چاره‌اندیشی کنند. برای تغییر سازمان‌ها باید ابتدا تحولات جهان را شناخت و سپس دغدغه تغییر را در سطوح مختلف سازمان بوجود آورد. شناخت تحولات جهانی و چاره‌اندیشی درمورد آنها در باورهای مذهبی ما مسلمانان نیز ریشه دارد؛ به‌گونه‌ای که در گفتار و سیره‌ی معصومین تاکیدات زیادی بر این مساله شده است. در اینجا به گفتاری از پیامبر گرامی اسلام بسنده می‌کنیم که می‌فرمایند:

«غافل‌ترین مردم کسی است که از تحولات و دگرگونی دنیا پند نگیرد.»

شناخت تحولات جهانی

۱-۱- مقدمه
جای هیچ تردیدی وجود ندارد که سازما‌ها برای بقا در آینده، می‌باسیت همگام با تحولات دنیا تغییر کنند. اولین گام برای این مهم، شناخت تحولات دنیاست. در این بخش تلاش می‌شود ضمن مروری کلی بر روند تغییرات مولفه‌های جهانی در طول تاریخ، روند این تغییرات در عصر حاضر بررسی شود تا بتوان درنهایت تصویری از تغییرات آینده ارایه نمود.

۱-۲- تغییرات اساسی در طول تاریخ بشر
تغییرات اساسی در طول تاریخ بشر که تحت عنوان “موج ” از آنها یاد می‌شود را می‌توان به سه دوره یا موج تقسیم بندی نمود.[۲]
۱-۲-۱- موج اول: عصر کشاورزی

اولین اختراع بشر آتش بوده است که تقریباً چهار میلیون سال قبل از میلاد حضرت مسیح شناخته شد. ۲۵۰۰ سال بعد، بشر موفق شد که “ابزار” را اختراع کند. فاصله‌ی بین دو اختراع نشان از بدوی بودن بشر اولیه دارد. بعدها اختراعات جدیدتری به تناوب رشد و تمدن بشر به‌وجود آمد تا این‌که زمینه‌ی تغییر اساسی یعنی موج اول فراهم شد و جامعه‌ی کشاورزی شکل گرفت. جمعیت جهان در سالهای قبل از میلاد حضرت مسیح بسیار کم بود و حتی هزار سال بعد از میلاد، به ۳۰۰ میلیون نفر رسید. اولین تغییر در جامعه‌ی انسانی، که به موج اول یا عصر کشاورزی لقب یافته است، قبل از میلاد حضرت مسیح شروع شده و عمری ۲۹۵۰۰ ساله داشته است. هدف از ایجاد این موج حل مشکلات معیشتی و غذایی بشر آن زمان بوده است.

 

۱-۲-۲- موج دوم: عصر صنعت
اما بعد از ایجاد موج اول و گذشت تقریباً سه هزاره از آن، موج بعدی -که انقلاب صنعتی بود- آغاز شد. هدف از موج دوم؛ یعنی عصر صنعت یا انقلاب صنعتی، تولید مواد و ابزار کار بوده است. در موج اول که نیروی کار متکی بر بازوان افراد بود، بشر از پس مشکلات بزرگ برنمی‌آمد و نیاز جدیدی در جامعه به‌وجود آمد که تغییرات اساسی را می‌طلبید عمر موج دوم هم که دوران موفقی را سپری کرده است به ۵۰۰ سال می‌رسد و دوران آن از نظر تئوری سپری شده است. با این

وجود متاسفانه بسیاری از کشورهای جهان که نتوانسته‌اند توسعه موفقی را در طول انقلاب صنعتی بگذرانند هنوز در این عصر صنعتی بسر می‌برند و درگیر رفع مشکلات خود از طریق توسعه و به‌کارگیری صنعت هستند. در موج دوم، بشر موفقیتهای شگرفی بدست آورد و اختراعات مهمی در این عصر در خدمت بشر قرار گرفت و باعث شد تا وضعیت آموزش‌، بهداشت، اقتصاد و فرهنگ جوامع نسبت به جامعه کشاورزی شکل بهتری بگیرد و توسعه کمی و کیفی خوبی داشته باشد. یکی از تاثیرات مهم این موج افزایش جمعیت جهان همراه با رفاه بیشتر و جلوگیری از مرگ و میر زیاد مردم بوده است که سابقاً در اثر وبا، بیماریهای

فراگیر، بلاهای آسمانی و امثال آن جان خود را از دست می‌دادند. اختراعات درصدسال پایانی موج دوم و بخصوص از سال ۱۹۰۰ میلادی به بعد باعث تغییرات وسیعی در مشاغل کشاورزی -که تا آن زمان تقریباً ۹۰% کل مشاغل را شامل می‌شد- را چنان تغییر داد که در بعضی از کشورها مانند ایران، این تعداد مشاغل کشاورزی به ۱۷% و در کشورهای توسعه یافته به ۴ تا ۷% رسیده است.

در هر صورت اختراعات مهمی مانند ماشین بخار،‌راه آهن، هواپیما، تلفن، برق، رادیو، تلویزیون، پلاستیک، ترانزیستور و دهها اختراع دیگر به همراه ایجاد سازمانها و تشکیلات مدنی و موسسات آموزشی بستری فراهم نمود تا انسان بتواند به اهداف موج دوم که تهیه ابزار کارر بود دست پیدا کند و مشکلات موج اول را برطرف نماید. در موج دوم نیازهای جدیدی دیده شد که دیگر امکان حل آن با دیدگاه قبلی امکان‌پذیر نبود.

۱-۲-۳- موج سوم: عصر اطلاعات
بعد از اختراع رایانه و توسعه مخابرات و ارتباطات، بشر نیاز به تغییر جدیدی را درک نمود و آن چیزی جز دسترسی به اطلاعات و دانش نبود. هدف از موج سوم، دسترسی به اطلاعات و دانش با استفاده از ابزار فناوری اطلاعات مانند رایانه، شبکه‌های متنوع محلی و جهانی و اینترنت به همراه توسعه نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای مورد نیاز عصر اطلاعات بوده است. عمر موج سوم که آنرا عصر دانش و بعضاً جامعه اطلاعاتی نیز می‌گویند، نزدیک به ۵۰ سال است.

همان‌طور که ملاحظه می‌شود، نیاز به تغییرات از مقطعی به مقطع بعدی و از موجی به موج بعدی با هدف بوده است و طول عمر ماندگاری آن بستگی به سرعت رسیدن به اهداف آن موج داشته است. به عنوان مثال، موج سوم برای آن به‌وجود آمد که با توسعه صنعت در موج دوم، نیاز بود اطلاعات بیشتری از نقطه‌ای به نقطه‌ دیگر منتقل شود و بشر نیاز بیشتری به دانش داشت و لذا تولید، توزیع و استفاده از اطلاعات محور این تغییر قرار گرفت و اینترنت و رایانه برای این خدمت بکار گرفته شد که توسعه آنها همچنان به جلو می‌رود.

موج سوم با آمدن رایانه مطرح شد وبه‌خصوص، وقتی رایانه‌های شخصی توانستند درخدمت مردم قرار گیرند، فضای تولید و انتشار اطلاعات وتولید دانش توسعه یافت و شکل جدیدی به خود گرفت. به‌کارگیری رایانه و همراهی آن با اینترنت ، تغییرات مهمی درجهان به‌وجودآورد.

کامپیوتردرسال ۱۹۴۸ میلادی‌ اختراع و اینترنت در سال ۱۹۶۸ مطرح شد. در سال ۱۹۷۴ پروتکل (TCP) معرفی شد و در سال ۱۹۸۴ هزار پایگاه در روی آن ایجاد گردید. در سال ۱۹۸۹ نر‌م‌افزار وب به‌وجود آمد و چهار سال بعد، نرم‌افزار (Mosaic) پا به عرصه‌ی تحولات نوین گذاشت. در سال ۱۹۹۵، بحث تجارت الکترونیکی مطرح شد و بعد از آن شاهد سرعت رشد فوق‌العاده این صنعت هستیم. رشد اینترنت بیشتر از تخیل بشر بوده است. زیرا به عنوان مثال در حالی که در سال ۱۹۷۷ فقط ۱۱۱ پایگاه در اینترنت وجود داشت در سال ۱۹۸۷ این تعداد به ۱۰ هزار پایگاه رسید. این افزایش بصورت نمایی ادامه پیدا کرد به‌طوریکه در سپتامبر سال ۲۰۰۲ میلادی این تعداد به بیش از ۲۰۰ میلیون پایگاه رسیده است.

 

۱-۳- تحولات عصر حاضر
پس از بررسی اجمالی امواج سه‌گانه‌ای که زندگی بشر را تحت تاثیر قرار داده‌اند، می‌توان تغییرات مهم عصر حاضر را مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار داد. این تغییرات در شکل ۱-۱ به‌صورت فشرده مشخص شده‌اند. همان‌طور که ملاحظه می‌شود، پیشرفت علم و تکنولوژی، کماکان به عنوان تحولی مهم و تاثیر گذار در عصر ما مطرح بوده است. فناوری اطلاعات، نوع خاصی از تکنولوژی است که به‌تنهایی منجر به ایجاد موج سوم و تغییرات بسیار گسترده در زندگی بشر شده است. تغییراتی که منجر به افزایش سرعت گردش اطلاعات و نیز افزایش رقابت در بین بنگاه‌های اقتصادی شده است. محصول این تغییرات، پدیده‌ی جهانی‌شدن است که در شکل ملاحظه می‌شود.

 

۱-۳-۱- پیشرفت علم و تکنولوژی
پیتر دراکر می‌گوید: «دانش پیشرفته‌ی امروز، بی‌دانشی فرداست.» در حال حاضر اطلاعات موجود در دنیا هر هشت یا نُه ماه یک‌بار دو برابر می‌شود و پیش‌بینی می‌شود این زمان در آینده‌ای نزدیک تا پانزده دقیقه کاهش پیدا کند. چنین سرعتی در افزایش حجم اطلاعات، ضرورت توجه ویژه بر آموزش و تولید علم را یادآوری می‌کند. درحال حاضر، هرروزه علوم جدیدی درحال متولدشدن و رشدکردن هستند. علوم جدید خیلی به‌سرعت جایگاه خود را در میان اعضای جامعه‌ی بشری باز می‌کنند و زندگی روزمره‌ی انسان‌ها را تحت تاثیر قرار

 

می‌دهند. علم، امروزه در مرزهای مراکز دانشگاهی و پژوهشی باقی‌نمی‌ماند.

۱-۳-۲- به‌کارگیری وسیع فناوری اطلاعات
رشد نمایی محاسبات طی سالهای ۱۹۰۰-۱۹۹۸، مخصوصا رشد شتابان در دو دهه آخر قرن بیستم نشان می‌دهد که چگونه قدرت پردازش کامپیوتر رشد کرده است. مهمتر این‌که این رشد تا سال ۲۰۲۰ -که تا آن زمان “قانون مور”در مورد رشد مدار مجتمع اعتبار دارد- ادامه خواهد داشت در این زمان فناوری تراشه مبتنی برسیلیکون به محدودیتهای عملیاتی خود خواهدرسید. این بدان دلیل است که ما در آستانه ابداع فناوری‌های قدرتمندی هستیم که به این فرآیند شتا

ب بیشتری خواهد بخشید. اینترنت مثال بازری از تاثیر این فناوری‌هاست. اینترنت تارعنکبوتی از میلیون‌ها کامپیوتر است که توسط ماهواره‌های مخابراتی، شبکه های زمینی تار نوری و وسایل بی‌سیم به هم متصل شده‌اند. در اوایل دهه‌ی ۱۹۹۰، تعداد کاربران شبکه در ایالات متحده، ژاپن، استرالیا، نیوزلند و برخی کشورهای اروپایی، هر سال بیش از هزار درصد رشد داشته است.[۱] درحال حاضر تعداد کاربران اینترنت به حدود دومیلیارد نفر رسیده است و تا سال ۲۰۲۰ بیش از ۸۰% افراد روی کره زمین، به اینترنت دسترسی خواهند داشت.[۲]

ضریب نفوذ اینترنت در کره جنوبی که نزدیک به ۴۲ درصد (۲۷میلیون نفر) و در کشور ما ۵/۲ درصد (۷/۱ میلیون نفر) است. ملاحظه می‌شود که حداقل فاصله‌ی دیجیتالی ما با آنها حدود ۳۰برابر است. در چنین شرایطی، قطعاً مشخص می‌شود که برای رسیدن به جامعه‌ی مجازی ایده‌ال هنوز راه طولانی در پیش داریم. تغییرات اساسی، بدون توجه به تاخیر بخشی از جهان به‌وجود خواهد آمد. مشکلاتِ رسیدن به تغییرات اساسی عموماً انسانی هستند و اگر بدون توجه به

ظرفیت تغییر در انسان این فناوریها به جلو برود، ممکن است خسارات ناشناخته‌ای داشته باشد و بشریت را تهدید کند. لذا باید با دقت و با آگاهی از فضای موجود گام به جلو گذاشت.

پیش‌بینی می‌شود که تا ۲۰ سال آینده بشر در “عصر مجازی” یا در چهارمین مقطع اساسی تحول تاریخ خود -که موج چهارم نیز نامیده می‌شود- قرار بگیرد.

۱-۳-۳- رقابت فزاینده در بازار کسب‌وکار
رقابت در اقتصاد امروز موجب کاهش سود بنگاه‌های تولیدی شده و این موسسات را برای برگشت سرمایه‌ی اولیه‌شان دچار مشکل کرده است. نجات سرمایه‌ی این بنگاه‌ها از خطر نابودی، مستلـزم این است که بـــــازار فروش فرآورده‌های‌شان از رشد کافی برخوردار باشد تا از طریق بهره‌گیری از حداکثر ظرفیت تولید، فرآورده‌های بیشتری روانه‌ی بازار نمایند و آن را به پول تبدیل کنند. در چنین بازاری اگرچه سود حاصل از قیمت فروش هر واحد تولید نسبتاً ناچیز است اما با فروش بیشتر، سود حاصل می تواند قابل توجه باشد. در این بازارها نه فقط رقابت بر سر قیمت اهمیت بیشتـری پیدا کرده بلکـه گونه‌های تـازه‌تری از رقابت پدید آمده است.

۱-۳-۴- جهانی‌شدن
جهانی شدن، صرف نظر از خوبی و بدی آن در دهه ۱۹۹۰ به یک واژه اقتصادی رایج تبدیل شد. البته فرآیند جهانی‌شدن، مخالفان زیادی هم دارد که اغلب معتقدند تداوم این روند می‌تواند موجب تشدید شکاف طبقاتی در میان مردم کشورها شود. به‌هرصورت پدیده‌ای به‌نام جهانی‌شدن، امروزه در سطح وسیعی در دنیا –و نیز در کشور خودمان- مطرح است که توسعه‌ی تجارت آزاد در عرصه‌ی بین‌المللی را هدف گرفته است.

سازمان‌های امروز و تحولات جهانی

۲-۱- مقدمه
برای درک تاثیر تحولات جهانی بر آینده سازمان‌ها باید دید که این تحولات تا به امروز چه تاثیری بر سازمان‌ها داشته است. در این بخش تلاش شده است تا با پاسخ به این سوال، زمینه‌ای را فراهم آورد تا بتوان تاثیرات مختلفی را که تحولات سریع جهانی برروی سازوکار سازمان‌ها داشته است، بررسی و تجزیه و تحلیل نمود.

۲-۲- پیشرفت تکنولوژی و رضایت شغلی
همان‌طور که پیشتر عنوان شد، با اختراع ماشین، موج دوم یا صنعتی‌شدن آغاز گردید. با فراگیرتر شدن این موج، ماشین‌ها مدام پیچیده‌تر و موثرتر می‌شدند؛ ماشین‌ها فعالیت‌های مشکلی را انجام می‌دادند که تا پیش از آن می‌بایست به‌صورت دستی انجام می‌شد. به‌این ترتیب فعالیت نیروی انسانی واحدهای تولیدی ساده و تکراری گردید. مجموعه‌ی این تغییرات به‌مرور موجبات کاهش رضایت شغلی کارکنان را فراهم آورد. کاهش بهره‌وری نیروی انسانی محصول این تحول بود.

رویکرد دیگر، غنی شدن شغل است. در این رویکرد، همزمان با کاهش فعالیت‌های دشوار فیزیکی افراد، تلاش می‌شود تا مسوولیت‌های آنها افزایش یابد و فعالیت‌های ذهنی آنها بیشتر شود و درنتیجه میزان رضایت شغلی افزایش می‌یابد.
۲-۳- فناوری اطلاعات و فرآیند تصمیم‌گیری

سهولت در گردش و تبادل اطلاعات از مهمترین مزایای استفاده از فناوری اطلاعات است. این مزیت سبب می‌شود درصورتی‌که مساله یا مشکلی در سطحی از سازمان پدیدار شود، بتوان آن را به‌سرعت در معرض بحث و بررسی قرار داد. علاوه بر این، امکان مشارکت بیشتری را در تصمیم‌گیری فراهم می‌کند. به‌این‌ترتیب، استفاده از فناوری ارتباطات باعث بهبود فرآیند تصمیم‌‌گیری می‌شود.[۳] از سوی دیگر استفاده از فناوری ارتباطات از طریق تسهیل دسترسی به اطلاعات و نیز از طریق کاهش هزینه‌های آموزش، فرآیند آموزش را در سازما‌ن‌ها بهبود می‌بخشد. بدیهی است که بهبود فرآیند آموزش در سازمان‌ها نیز به نوبه‌ی خود، فرآیند تصمیم‌گیری را تحت تاثیر مثبت قرار می‌دهد. شکل ۲-۱ این چرخه را نشان می‌دهد.

 

۲-۴- رقابت
یکی از تحولات گسترده‌ی جهانی که در اثر استفاده از فناوری اطلاعات درحال رخ‌دادن است، رقابت گسترده و روزافزون بنگاه‌های اقتصادی است. بنگاه‌ها امروزه تلاش زیادی برای جمع‌آوری اخبار و اطلاعات از محیط می‌نمایند. این اطلاعات ممکن است از مشتریان، کارشناسان، سازمان‌های رقیب و … گردآوری شود و

سازمان‌ها را در اتخاذ تصمیمات صحیح و برنامه‌ریزی مناسب یاری دهد. درمقابل، سازمان‌ها می‌کوشند که اطلاعاتی را که با صرف هزینه و زمان گردآوری کرده‌اند و برای آنها نوعی مزیت محسوب می‌شود، از معرض دید سازمان‌های رقیب خود مخفی نمایند و به‌صورت اسرار سازمان خود از آنها مراقبت نمایند. البته درنهایت اکتفا به همین دو تاکتیک، سازمان‌ها را برای رقابت با دیگران اقناع ننمود. به‌این ترتیب، سازمان‌ها برای بدست‌آوردن مزیت تلاش نمودند تا به خلاقیت و نوآوری در

سازمان بیشتر بها دهند و به استراتژی‌های جدید روی بیاورند. این رویکرد جدید از آنجا که نیاز به همراهی نیروهای انسانی کارآمد دارد، سازمان‌ها را واداشت تا به همراهی نیروی انسانی کارآمد اهمیت بیشتری بدهند و توجه لازم را به ایجاد رضایت شغلی کارکنان خود بکنند. در شکل ۲-۲ رویکردهای سازمان‌ها با توجه به تشدید فضای رقابتی مشخص شده است.

 

۲-۵- جهانی‌شدن
روزگاری تصور می‌شد می‌توان با اتکا به منابع و بازارهای موجود در مرزهای جغرافیایی یک کشور، راه موفقیت را پیمود و به‌همین علت تعدادی از کشورهای بلوک شرق نیز با بستن مرزهای جغرافیایی، ارتباط خود را با سایر نقاط جهان متوقف کرده بودند. خیلی طول نکشید که نادرست بودن این تصور مشخص شود؛ امروزه حتی چین و روسیه راه درازی را برای پیوستن به سازمان جهانی تجارت –که نماد بارز جهانی‌شدن است- پیموده‌اند. امروزه اطلاعات، تکنولوژی، زنجیره‌ی تامین، نیروی انسانی، موقعیت جغرافیایی، بازار مصرف و بسیاری از فاکتورهای دیگر جهانی شده‌اند.

 

تحول سازمان‌ها در اثر تحول دنیا

۳-۱- مقدمه
مدیران فردا باید سازمان‌هایی را طراحی کنند که بتوانند در برابر تغییرات سریع جهانی واکنش مناسب از خود نشان دهند. در این بخش تلاش شده است مختصات سازمان‌هایی که بتوانند با تحولات دنیا هماهنگی داشته باشند، عنوان شود. این‌که سازمان‌های فردا گرایش دارند چه صورتی به خود بگیرند و اگر سازمانی بخواهد نامش در زمره‌ی سازمان‌های فردا درج شود باید چه سمت و سویی به ریخت سازمانی خود بدهد، سوالاتی است که این بخش در پی پاسخگویی به آنهاست.

 

۳-۲- سازمان‌های انعطاف‌پذیر
همان‌طور که تا به اینجا معلوم شده است، مهمترین ویژگی سازمان‌هایی که در آینده دوام خواهند داشت، انعطاف‌پذیری است. انعطاف‌پذیری این قابلیت را در سازمان‌ها ایجاد می‌کند که بتوانند همگام با تحولات جهانی تغییر کنند و واکنش مناسب را از خود نشان بدهند. در این‌ وضعیت، سازمان‌ها‌ به‌ مدیرانی‌ نیاز دارند‌ که‌ قدرت‌ سازگاری‌ و انطباق‌ بالایی‌ با محیط داشته‌ و از خلاقیت‌، نبوغ‌ و استعداد کارآفرینی‌ بالایی‌ برخوردار باشند. این‌ مدیران‌ که‌ می‌توان‌ آنها را «مدیران‌ تحول‌گرا» یا «مدیران‌ فعال‌» نامید، مدیرانی‌ هستند که‌ به‌‌دنبال‌ کشف‌ زیربنا، بستر مشترک‌ مجموعه‌مشکلات‌، ارایه‌ یک‌ الگوی‌ چندجانبه‌ و فراگیر و درپی‌ تغییر ‌هستند.[۴]
نمی‌توان ساختار خاصی را برای یک سازمان انعطاف‌پذیر ارایه کرد؛ اما کوچک شدن اندازه‌ی سازمان‌ها می‌تواند انعطاف‌پذیری آنها را افزایش دهد. به‌این ترتیب یک راه برای جستجوی سازمان‌های انعطاف‌پذیر، جستجوی سازمان‌های کوچک است.

 

۳-۳- سازمان‌های کوچک
سازمان‌ها درصدد ریشه دوانیدن در بازارهای خاص برآمده‌اند و مانند گذشته در پی سرمایه‌گذاری‌های سنگین نیستند. با به‌کارگیری این ترفند، سازمان‌ها تلاش می‌کنند پیچیدگی‌های خود را کاهش دهند و سرعت تغییر را در سطوح مختلف خود بالا ببرند. سازمان‌ها به این‌ترتیب می‌توانند انعطاف‌پذیری بیشتری از خود نشان بدهند. شکل ۳-۱ ویژگی‌های سازمان‌های کوچک و بزرگ را نشان می‌دهد.

ملاحظه می‌شود که سازمان‌های بزرگ، ضمن پوشش قسمت بیشتری از بازار، از نظر اقتصادی نیز صرفه‌جویی بیشتری انجام می‌دهند، چراکه از تولید انبوه می‌کنند و فرآیندهای تکراری دارند. اما در عوض، سازمان‌های کوچک با بهره‌مندی از ساختار افقی یا تخت، تاکید

بیشتری برروی خلاقیت و نوآوری دارند و اگرچه قسمت کمتری را از بازار در اختیار دارند، اما از شرکت‌های بزرگ‌تر، انعطاف‌پذیرترند.
نموداری که در شکل ۳-۲ نمایش داده شده است، میانگین بزرگی سازمان‌های صنعتی را در دو کشور ایالات متحده و انگلستان در سال‌های ۱۹۹۰-۱۹۳۰ نشان می‌دهد. در این نمودار از میانگین تعداد کارکنان سازمان‌ها به‌عنوان معیاری برای نشان‌دادن میزان بزرگی آنها استفاده شده است. همان‌گونه که ملاحظه می‌شود، اگرچه تا اوایل دهه‌ی هفتاد، گرایش سازمان‌ها به اندازه‌های بزرگتر و پیچیدگی بیشتر بود، اما میانگین اندازه‌ی سازمان‌ها در این دهه در هردو کشور آمریکا و انگلیس رو به کاهش گذاشت. این نمودار رویکرد و تمایل سازمان‌های کشورهای پیشرفته برای کوچک‌شدن را نشان می‌دهد.

البته باید به این نکته نیز توجه داشت که مزیت‌های یک سازمان کوچک، سازمان را به موفقیت می‌رساند و موجبات رشد سازمان را فراهم می‌آورد. این روند، کم‌کم سازمان را بزرگ و بزرگ‌تر می‌کند و مزیت‌های کوچک‌بودن را از آن می‌گیرد. درنهایت، زنجیره‌ی موفقیت و رشد سازمان کند یا حتی متوقف می‌شود. در چنین شرایطی می‌گویند که سازمان، قربانی رشد خود شده است.

 

شرکتی که قربانی موفقیت خود می‌شود، مقررات شدیدتری اعمال می‌کند و ساختار سازمانی‌اش حالت عمودی به خود می‌گیرد. رابطه‌ی خصوصی و دوستانه‌ای که افراد با یکدیگر داشتند از بین می‌رود، خلاقیت و نوآوری از آن سازمان رخت برمی‌بندد و افراد به‌صورت مهره‌های سازمانی درمی‌آیند.

۳-۴- سازمان‌های دومنظوره
ساختار سازمان دومنظوره برای برای حل مشکل سازمان‌های کوچک پیشنهاد شد. سازمان دومنظوره سازمانی است که دارای ترکیبی از منابع عظیم یک شرکت بزرگ باشد ولی از نظر سادگی و انعطاف‌پذیری همانند یک شرکت کوچک عمل کند.[۳]

به مفهوم دیگر، سازمان دومنظوره سازمان بزرگی است که برای حفظ انعطاف‌پذیری خود، به واحدهای کوچک و مستقلی تقسیم شده است. این واحد ها دارای خودمختاری و استقلال هستند و حتی مالکیت آنها نیز دراختیار مدیران و کارکنان آن واحد است. هر واحد مسوول برنامه‌ریزی و سود و زیان خود است. به این ترتیب هریک از این واحدها انعطاف‌پذیری خود را حفظ می‌کنند و می‌توانند درمقابل تغییرات محیطی، به‌سرعت واکنش مناسب را از خود نشان بدهند و به‌طور کلی واجد همه‌ی ویژگی‌های یک سازمان کوچک هستند. انعطاف‌پذیری این واحدها درنهایت به انعطاف‌پذیری کل مجموعه می‌انجامد.

برای مثال می‌توان به شرکت‌های مایکروسافت و جان‌اندجانسون امریکا اشاره نمود. مایکروسافت بیش از پانزده واحد مستقل دارد که هریک از آنها بیش از دویست کارمند ندارد. شرکت جان‌اندجانسون نیز متشکل از ۱۶۸ واحد کوچک و مستقل است.[۳]

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 8700 تومان در 33 صفحه
87,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد