دانلود مقاله بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر گرایش دانش آموزان به سبک زندگی متناسب با اقتصاد مقاومتی؛ مطالعه موردی: دانشآموزان شهر کرج

word قابل ویرایش
16 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
5700 تومان

چکیده

موفقیت بخش مهمی از پروژه اقتصاد مقاومتی به نهادینه شدن مؤلّفه های آن در جامعه وابسته است. به نظر اندیشمندان رسیدن به این مهم در گرو بازشناسی و فرمولبندی سبک زندگی متناسب با اقتصاد مقاومتی است که نقش جامعهپذیری و آموزش و پرورش در نهادینه ساختن این نوع از سبک زندگی بسیار راهبردی است. با عنایت به این مهم، تحقیق حاضر در نظر دارد عوامل مؤثر بر گرایش دانشآموزان به سبک زندگی متناسب با اقتصاد مقاومتی را از منظر جامعهشناختی بررسی نماید. این تحقیق به شیوه پیمایشی با استفاده از پرسشنامه محققساخته در بین ۶۵۰ نفر از دانشآموزان متوسطه شهر کرج به عنوان نمونه اجرا شد. یافتهها نشان دادند که میزان گرایش دانشآموزان به سبک زندگی متناسب با اقتصاد مقاومتی با متغیرهای استفاده از رسانه، میزان مصرفگرایی خانواده، جامعه پذیری دینی، اهتمام مدرسه به فرهنگ اقتصاد مقاومتی و شخصیت اجتماعی پیشرفته همبستگی معنادار دارد. تحلیل رگرسیون آشکار ساخت بیش از

۳۰ درصد از تغییرات متغیر وابسته از طریق متغیرهای استفاده از رسانه، میزان مصرفگرایی خانواده، جامعهپذیری دینی و شخصیت پیشرفته اجتماعی قابل پیشبینی است.

در کل نقش عوامل مؤثر در فرآیند جامعهپذیری در گرایش به سبک زندگی متناسب با اقتصاد مقاومتی، در این تحقیق برجستهتر بود. بر این اساس، نهادینه ساختن سبک زندگی متناسب با اقتصاد مقاومتی، ناگزیر از توجه به فرآیند جامعهپذیری و در ضمن آن نهاد آموزش و پرورش رسمی و غیررسمی است.

واژگان کلیدی: اقتصاد مقاومتی، سبک زندگی، جامعهپذیری، مصرف و آموزش و پرورش.

مقدمه (بیان مسأله و ادبیات)

با اینکه به دلیل شرایط خاص اقتصادی در سالهای اخیر توجه ویژهای از سوی رهبران سیاسی جمهوری

اسلامی ایران به مسأله اقتصاد مقاومتی شده، ولی تعمیق در مؤلّفههای پروژه اقتصاد مقاومتی گویایی این مهم

است که حرکت به سمت فرهنگ اقتصاد مقاومتی در همه حال برای جامعه حائز اهمیت بوده و دربردارنده پیامدهای مطلوبی است. این اهمیت هنگامی آشکارتر میشود که اقتصاد مقاومتی را نوعی اقتصاد مردمی و

جامعهمحور در نظر بگیریم. همانطور که مقام معظم رهبری تأکید دارند مردم نقش محوری در اقتصاد مقاومتی دارند و به همین دلیل پیادهسازی اصل ۴۴ قانون اساسی مبنی بر افزایش مشارکت مردمی در اقتصاد را توصیه

همایش ملی نقش سبک زندگی در اقتصاد مقاومتی
۲

میکنند. محوریت یافتن ساختارمند مشارکت مردمی در اقتصاد مقاومتی حاکی از این مهم است که اقتصاد

مقاومتی برخلاف بدیلهای آن یعنی اقتصاد جنگی یا اقتصاد ریاضتی، پروژهای موقت و زودگذر نبوده بلکه در سیاستگذاریها و برنامهریزیهای کلان به افقهای طولانی مدتی اندیشیده شده است که تنها در صورت

نهادینه شدن فرهنگ اقتصاد مقاومتی قابل حصول است.

توجه به این امر ضرروی است که جمهوری اسلامی ایران در طول قرن بیستم گفتمان جدیدی متشکل از

عناصر سیاسی، فرهنگی، مذهبی و اقتصادی در سطح جهان مطرح نموده که با مخالفت نظام سلطه و استکبار

جهانی روبرو شده و به همین دلیل استکبار جهانی تلاش دارد از انواع فشارهای اقتصادی نیز به عنوان اهرمی برای تضعیف این گفتمان استفاده نماید. در چنین شرایطی، اقتصاد مقاومتی یعنی تشخیص حوزههای فشار و

متعاقباً تلاش برای کنترل و بیاثر کردن و در شرایط آرمانی تبدیل چنین فشارهایی به فرصت، که قطعاً باور و

مشارکت همگانی و اعمال مدیریتهای عقلایی و مدبرانه پیششرط و الزام چنین موضوعی است. یا به تعبیر

مقام معظم رهبری اقتصاد مقاومتی یعنی آن اقتصادی که در شرایط فشار، در شرایط تحریم، در شرایط دشمنیها و خصومتهای شدید میتواند تعیین کننده رشد و شکوفایی کشور باشد (بیانات رهبری۱، .(۱۳۹۱

توجه به این برداشت از اقتصاد مقاومتی چند نکته مهم را در مورد پروژه اقتصاد مقاومتی خاطر نشان میسازد؛ اولاً اینکه اقتصاد مقاومتی با ریاضت، فرو رفتن در لاک دفاعی، قطع رابطه با دنیای بیرون و اقتصاد

سیاسی فرق دارد؛ ثانیاً اقتصاد مقاومتی به معنی مدیریت سرمایههای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی کشور برای

جهش به سوی رشد و شکوفایی است و دست آخر اینکه اقتصاد مقاومتی بر محور مردم استوار است و بدون مشارکت مردم تحققپذیر نیست. مقام معظم رهبری در طول بیانات مختلف از سال ۱۳۸۹ به بعد سعی نمودند شاخصهای اقتصاد مقاومتی را تشریح نمایند و اندیشمندان و پژوهشگران به تبیین مؤلّفههای آن فراخوانند.

روی هم رفته، در ادبیات ایشان، مهمترین عناصر پروژه اقتصاد مقاومتی عبارتاند از: مقاوم بودن شیرازههای

اقتصاد ملی در برابر فشارها و بحرانهای بینالمللی، استفاده از همه ظرفیتهای دولتی و غیردولتی، حمایت از

تولید ملی، مدیریت صحیح منابع ارزی، مدیریت منابع انرژی، مدیریت الگوی مصرف، استفاده حداکثری از زمان و منابع برای اجرای طرحهای مختلف در کشور و در نهایت، ایشان به موضوع مهمی در اقتصاد مقاومتی اشاره دارند که در اصل، این نوع از اقتصاد، دانشبینان است و بنابراین باید به مطالعه و تحقیق در این زمینه

اهمیت زیادی داده شود.

بحث به عمل آمده اهمیت اقتصاد مقاومتی را در دیدگاه مسئولین کشور به ویژه مقام معظم رهبری نشان

میدهد. همچنین نظر بهبعد مردمی اقتصاد مقاومتی، اهمیت مشارکت مردمی را در توفیق آن را خاطر نشان

میکند. در این راستا باید اذعان داشت که مردم به دو دلیل در پروژه اقتصاد مقاومتی اهمیت دارند؛ یکی اینکه

فرهنگ مصرف مردم نقش مهمی در تعیین سرنوشت پروژه اقتصاد مردمی دارد و دوم اینکه اقتصاد مقاومتی

برای رسیدن به اهداف خود نیازمند کنشگرانی خلاق، هوشمند و اجتماعی است که ضمن برخوردار از

.۱ سایت الگوها: www.olgooha.com، ۹۲/۸/۲۰

همایش ملی نقش سبک زندگی در اقتصاد مقاومتی
۳

خلاقیت و توان تدبر لازم برای گذشتن از بحرانهای اقتصادی، اهداف اجتماعی داشته باشند و از انگیزه کافی

برای همبستگی با سایر اعضای جامعه برخوردار باشند.

محوریت یافتن این دو عنصر در فرهنگ اقتصاد مقاومتی، لزوم شناخت و تدوین منظومهای از الگوهای

کنش، هنجارها و روابط را به لحالظ جامعهشناختی مطرح میسازد که در قالب سبک زندگی بهتر میتوان در

مورد آنها بحث نمود. از این رو، موفقیت پروژه اقتصاد مقاومتی در جلب مشارکت مردمی نیازمند شناخت و

اشاعه سبک زندگی متناسب با اقتصاد مقاومتی و قانع ساختن مردم به انتخاب این سبک از زندگی در میان

انواع سبکهای زندگی موجود است. از آنجا که شناخت مؤلّفهها و عناصر سبک زندگی متناسب با اقتصاد مقاومتی اولین قدم در جهت مردمی ساختن پروژه اقتصاد مقاومتی است، ضروری است این بحث با پرداختن

به مفهوم سبک زندگی ادامه یابد.

یکی از دلایل مطرح شدن مفهوم سبک زندگی در ادبیات جامعهشناسی، ناتوانی مفاهیم کلاسیکی مثل طبقه

و پایگاه در بازشناسی و تبیین گروهبندیها و هویتهای متکثر دنیای مدرن بود. امروزه با پیدایش رفاه نسبی در طبقات پایین جامعه و گسترش حجم طبقه متوسط از سوی دیگر، رفتارهای مصرفی و نگرشهای هنجاری به مصرف، شالوده هویتهای اجتماعی محسوب میشود. مفهوم اصلی و کلیدی در این رویکرد، »سبک زندگی«۱ است که همراه با مفاهیم مرتبط با خود مثل ذوق و قریحه۲، الگو و فرهنگ مصرف و اوقات فراغت۳،

تبدیل به یکی از شاخههای اصلی جامعهشناسی فرهنگی شده است. به این خاطر، جامعهشناسان برای تعریف

مبنای هویت اجتماعی افراد، توجه خود را از حوزه تولید به حوزه مصرف و از تحلیلهای ساختی و کارکردی

(که در آنها هویـت اجتماعی کـارکرد یا تابعـی از ساختارهـای اجتمـاعی دانستـه میشود) به تحلیلهایی معطوف کردهاند که نقش بیشتری به عاملیت۴ و فرایندهای تأملی۵ در بر ساختن هویتها میدهد. میتوان نتیجه گرفت که مفهوم سبک زندگی بدیل و رقیبی برای مفهوم طبقه اجتماعی است. زیرا مفهوم سبک زندگی بیشتر و بهتر از صور تمایز ساختاری میتواند تفاوتهای موجود در دیدگاهها و ارزشها و رفتارهای افراد را
توضیح دهد (چاووشیان، .(۱۳۸۱

سبکهای زندگی الگویی برای کنش هستند که مردم را از هم متمایز میکنند. بنابراین سبکهای زندگی کمک میکنند تا آنچه را مردم انجام میدهند و چرایی آن را و معنایی را که برای آنها و دیگران دارد درک کنیم

(چنی؛ ۱۳۸۲؛ به نقل از ازکیا؛ .(۲۴۵ :۱۳۸۸ در کل، سبک زندگی هر فرد عبارت از چارچوب شناختی است

که در آن فرد رفتارهای خاصی را انتخاب میکند. این رفتارها به فرد کمک می کند تا با زندگی کنار بیاید

(شیلینگ؛ .(۱۰۰ :۱۳۸۲

۱٫ life style 2. taste 3. leisure 4. agency 5. agency

همایش ملی نقش سبک زندگی در اقتصاد مقاومتی
۴

سبک زندگی به عنوان مفهومی مدرن، چنانچه گیدنز در تشریح آن گفته است، بر محوریت انتخاب شکل

میگیرد و انتخابهای مصرفی، هسته اصلی آن را تشکیل میدهند. گرچه در نگاه اول انتخابهای مصرفی پدیدهای فردی به نظر میرسند، ولی تأمل در پیامدهای اجتماعی این انتخابها نشان میدهد سبک زندگی

مفهومی اجتماعی است؛ زیرا در غیر این صورت نمیتواند بازنمایی از هویتهای اجتماعی جهان مدرن باشد.

این اندیشه که مصرف، کانون اصلی زندگی اجتماعی مدرن و نیز ارزشهای فرهنگی شده است (یا میشود)

اساس مفهوم کلیتر فرهنگ مصرف است.

مصرف، خود از عوامل متعددی مثل سلیقه، انتخاب و شرایط اجتماعی و فرهنگی تأثیر میپذیرد و از سوی دیگر، مصرف، خود جنبه نمادینی دارد که به وسیله آن گروهبندیهای هویتی شکل میگیرد. امروزه این فرآیند

چنان در بعضی جوامع تشدید شده که از آن به مصرفگرایی یا مصرفزدگی یاد میکنند. مصرف گرایی حالتی

خاص از فرهنگ مصرف در جوامع است که به صورت زیر تعریف میشود:

مصرفگرایی بهعنوان یک فرآیند اجتماعی، بر مصرف مصرفی تکیه کرده و مصرف هرچه بیشتر کالاهای مصرفی، اعم از بادوام و بیدوام را مورد تأکید قرار میدهد. در این فرهنگ، افراد در خرید همیشگی کالاها و خدمات جدید، درگیر میشوند. در جامعه مصرفی به تعبیر بودریلار، »مصرف مبتنی بر خواست، مطرح میشود؛ نه صرفاً مبتنی بر نیاز؛ یعنی مصرف با میل آمیخته میشود و سلیقه و میل افراد در جامعه، بر نوع آن

تأثیر میگذارد(بهار، .(۱۶۹ :۱۳۸۶

کوتاه سخن اینکه در دنیای امروز، »فرهنگ مصرف« طیف وسیعی از انتخابها را در اختیار مصرفکنندگان قرار میدهد و هر »انتخاب« نشانگر ارزشها، نگرشها و ذائقههایی است که شاید در اصل، ویژگی یک گروه اجتماعی باشند. مفهوم مصرف به مفهوم هویت جمعی مربوط میشود (چاووشیان، .(۱۳۸۱

به همین خاطر، مصرف مهمترین مؤلّفه سبک زندگی است و در بحث از سبک زندگی متناسب با اقتصاد

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
wordقابل ویرایش - قیمت 5700 تومان در 16 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد