دانلود مقاله بهداشت دهان

word قابل ویرایش
41 صفحه
8700 تومان

بهداشت دهان

پیش گفتار :
یکی از بهترین نشانه های خدا در ساختمان بدن انسان دهان ، زبان و دندانهای اوست . از آن جا که بهداشت دهان و دندان ، یکی از مهمترین شاخه های بهداشت عمومی به شمار می آید ، رعایت کامل مسائل بهداشتی در این زمینه برای حفظ سلامت دهان و دندان ها نیازمند آگاهی و توجه دقیق به آموزشهای صحیح بهداشتی می باشد .

عوامل مهم و مؤثر برای به نتیجه رساندن این مطلب عبارتند از : عوامل محیطی ، تغذیه ای صحیح و هم چنین برخورداری از یک فرهنگ غنی بهداشتی که هر کدام به نوبه ی خود نقش بسزایی را ایفا می کنند .
بیشتر افراد جامعه از این مسائل اطلاع کافی ندارند . این نداشتن اطلاع از عوامل مؤثر برای به نتیجه رساندن مسائل بهداشتی با محدودیت های آموزش های صحیح بهداشت دهان و دندان و همچنین کمبود مقالاتی در این زمینه پدید می آید .

مقدمه :
دهان نخستین قسمت لوله ی گوارش است . این قسمت از لبها شروع و به حلق منتهی می شود .
در داخل این حفره دندان ها ، زبان و مجرای خروجی ترشحات غدد کوچک و بزرگ وابسته به حفره های دهان قرار دارند .
دندان ها عضوی سخت و سفید رنگ هستند که در فکّ بالا و پایین حفره های دهان جای گرفته اند .
ارائه ی مشکلات دندانی و نیز راههای پیشگیری و درمان آن از ویژگیهای بارز این اثر است .

رشد و گسترش علوم دندان پزشکی در رشته های تخصصی مختلف با سرعتی شگرف آن چنان پیش می رود که دندان پزشکان و دانشجویان این رشته جهت کسب آگاهی های علمی ملزم به استفاده از تحقیقات و مقالات جدید بوده تا بتوانند گره گشای مشکلات درمانی و بهداشتی در سطحی مطلوب و شایسته باشند.

خلاصه :
دندان در خطر از بین رفتن است و لذا باید با مسواک کردن دندان ها به طور مرتب از پوسیدگی دندان و بیماری های ناشی از آن جلوگیری کرد .
باید از مسواک و خمیر دندان مناسب استفاده شود .
مربّیان بهداشت ، در مدارس موظف اند الگوهای عمل نگهداری از دندان را به دانش آموزان بیاموزند .
سعی کنید با مشاهده ی اولین آثار خراب شدگی دندان به پزشک مراجعه کنید .
فاکتورهای اساسی در ایمنی عبارتند از :
سلامت مخاط دهان و اعمال اجزای تشکیل دهنده بزاق .

سیستم ایمنی دهان
سلامتی دهان به سالم بودن مخاط دهان بستگی دارد که به طور طبیعی مانع نفوذ میکروارگانیسم ها به داخل بدن می شود . این مخاط به تعدادی از ساختمان های تشریحی خاص متصل است که در صورت از بین رفتن قدرت دفاعی دهان ، بخصوص این ساختمانهای تشریحی برای اجسام خارجی و میکروارگانیسم ها نفوذ پذیر می گردند .

مخاط دهان مستقیماً به پوست لبها و همچنین از طریق اروفارنکس به لارنکس و فارنکس متصل است . مجاری غدد بزاقی نیز در دهان باز می شوند و ترشحات این غدد دارای خاصیت باکتریسیدی هستند . به هر حال باید دانست که از میان بافتهای دهان بیش از همه محل اتصال بین لثه و دندانها در معرض خطر است .
میکروارگانیسمهای مختلفی از زمان تولد در دهان جایگزین می شوند که بیشتر آنها بصورت کومنسال هستند ، ولی در صورت تغییر سیستم دفاعی به صورت پاتوژن در می آیند . فاکتورهایی که مسئول حفظ سلامتی دهان هستند عبارتند از :

سالم بودن مخاط دهان ، ترشح بزاق و مایع لثه ای و همچنین وجود عناصر تشکیل دهنده ایمنی هومورال و سلولی .

غشاء مخاطی دهان
درباره فاکتورهایی که سبب حفظ سلامت مخاط دهان می شوند، تحقیقات کمی انجام گرفته است ولی کلیه این تحقیقات مؤید این مطلب است که میکروارگانیسمها نمی توانند از غشاء مخاطی سالم عبور کنند و چون کف دهان ، لبها ، گونه ها و کام نرم کراتینیزه نیست ، لذا لایه کراتینی ممکن است فقط تا اندازه ای عدم نفوذ پذیری غشاء مخاطی توسط میکروارگانیسمها را توجیه در لایه گرانولر ، گرانولها محتویات خود را در فضای بین سلولها تخلیه می کنند و بدین وسیله در مقابل ورود مواد خارجی از اپی تلیوم سدی ایجاد می نمایند . همچنین ، آنتی بادیها با تشکیل ایمن کمپلکس با آنتی ژنهای مربوط به خود می توانند نفوذ آنتی ژنها از مخاط را کاهش دهند . غشاء بازال اپی تلیوم سد دیگری در مقابل نفوذ میکروبها و عوامل خارجی تشکیل می دهد . در ناحیه لامینا پروپریا

Lamina Propria که در زیر غشاء پایه قرار دارد ، تعدادی سلولهای لنفاوی وجود دارد که عوامل خارجی در صورت عبور از چهار سد قبلی ، در این منطقه با سلولهای لنفوئیدی و ماکروفاژها مواجه می گردند .

بزاق Saliva :
اعمال مکانیکی عضله زبان ، گونه و لب در سلامت و بهداشت دهان نقش مهمی ایفاء می کند . این اعمال توسط بزاق تقویت می گردد زیرا بزاق علاوه بر تسهیل اعمال جویدن ، بلع و صحبت کردن ،بلع باکتریها ، لکوسیتها و خرده های غذا به داخل معده را امکان پذیر نموده و در معده باکتریها و مواد مضر ، غیر فعال شده و از بین می روند . عادت به بیرون ریختن بزاق (تف کردن ) هر چند از نظر فردی در بهداشت دهان مؤثر است ، ولی از لحاظ خطر انتشار عوامل عفونی در جامعه مضر می باشد . میزان این ترشح بر اثر تحریکات روانی ، تجسم غذا و یا وجود غذا در دهان افزایش می یابد . تب منجر به کاهش جریان بزاق می گردد و در نتیجه ، به علت فقدان بهداشت دهان ، ممکن است

عفونت در مسیر مجاری بزاقی منتشر شود و این امر اغلب به آماس غده پاروتید parotitis) ) منتهی میگردد.
ملاحظات دندان پزشکی در بیماران مبتلا به دیابت
دیابت ملتیوس
دیابت ملتیوس یک سندرم کلینیکی است که تولید بیش از حد قند خون یا همان هایپرگلیسمی را به علت کمبود و یا عدم کفایت انسولین می کند . این بیماری پیچیده و مزمنی است که متابولیسم کربوهیدراتها ، پروتئین ، چربی ، آب و
الکترولیتها را تحت تأثیر قرار داده و گاهی نتایج وخیمی به بار می آورد . دیابت با درگیری ۵/۰ از افراد جمعیت فراوانی برابر با ۱/۰ درصد قبل از سنین بلوغ و ۶ درصد در دهه هشتم زندگی شایعترین بیماری سیستم اندوکرین بدن می باشد .
۲ تایپ مهم کلینیکی برای دیابت در نظر گرفته می شود :

 

تایپ ۱ : وابسته به انسولین که گاهی به نام دیابت جوانان نیز خوانده می شود و در چهار دهه اول زندگی بروز می کند .
تایپ ۲ : غیر وابسته به انسولین یا دیابت بالغین که ۸۰ درصد در بیماران بالای ۵۰ سال بروز می کند .
علاوه بر دو تایپ گفته شده یک دیابت زمان حاملگی نیز وجود دارد که عامل آن هورمون لاکتوژن پلاسنتایی انسانی است که خاصیت ضد انسولینی دارد . در صورت بروز این بیماری در زنان حامله در سه ماهه دوم و سوم حاملگی معالجه با انسولین ضروری است و این معالجه بعد از برداشتن پلاسنتا باید قطع گردد .
مشکلات ناشی از دیابت علت بسیاری از بیماریها و حوادث تهدید کننده زندگی می باشد . از جمله این عوارض می توان کمای هیپرگلیسمیک را نام برد که بسیاری از اعضای بدن را گرفتار کرده و امید به زندگی را کاهش می دهد .
شواهد زیادی وجود دارد که کنترل خوب دیابت و نگهداشتن بیمار در وضعیت نرموگلیسمیک ( حالت نرمال قند خون ) اگر از همه عوارض دیابت جلوگیری نکند از خیلی از آنها می تواند پیشگیری کند . تست مناسب برای دیابت ملتیوس اندازه گیری میزان قند خون در آزمایشگاه یا بیمارستان می باشد .

بیماران دیابتی که به خوبی در مورد بیماریشان آموزش داده شده اند می توانند خودشان میزان قند خونشان را حدس بزنند . بدین صورت که یک نمونه کوچک از خون مویرگی نوک انگشتان گرفته شده سپس با یک معرف مخلوط گشته و رنگ آن با جدول خاصی مقایسه می گردد . این عمل به نام مانیتور کردن گلوکز در خانه نامیده می شود و برای ایجاد یک حالت نرموگلیسمیک ضروریست در یک فرد دیابتیک قند خون ناشتا بالاتر از ۵/۷ میلی مول در هر لیتر است . در حالی که در فرد معمولی کمتر از ۶ میلی مول در لیتر است . کم کم که میزان قند خون بالاتر از ظرفیت جذب مجدد قند در توبولهای کلیه می رسد قند در ادرار بیمار نیز پدیدار می گردد در دیابتیک حجم ادرار افزایش یافته موجب پلی اوری و نیکتوری ( شب ادراری ) می گردد که این خود موجب تشنگی شده و در نتیجه تمایل به نوشیدن را افزایش می دهد . پلی اوری سبب می شود که بدن از آب و الکترلیتها تهی گردد .

عوارض
بسیاری از عوارض دیابت عامل خیلی از موارد بیماریها و مشکلات انسان است و گاهی منجر به اختلال در کسب درآمد بیمار شده و همچنین بار سنگینی برای تحقیقات پزشکی به شمار می آید . عارضه اصلی دیابت مزمن آرترواسکلروز زودرس و پیشرونده است که منجر به بالا رفتن انسیدانس آنژین صدری ، سکته قلبی ، بیماریهای عروقی مغزی و بیماریهای عروق محیطی می گردد .

در جهان غرب دیابت عامل اصلی کوری به شمار رفته و ۲۵/۰ افرادی که تحت دیالیز قرار می گیرند و بسیاری از اشخاصی که اقدام به قطع اندام می کنندبه علت ابتلا به همین بیماریهاست . بروز سکته قلبی در بیمار دیابتی به دو برابر افزایش یافته و نیز شانس زنده ماندن پس از سکته قلبی در این بیماران در گروه سنی و جنسی یکسان در مقایسه با بیماران غیر دیابتی به کمتر از نصف تقلیل می یابد . در هر صورت اگر حالت نرموگلیسمیک برقرار نگردد طول دوره زندگی در هر سنی کاهش خواهد یافت .

درمان دارویی
نوع ۱ ۱۰۰/۰ باید روی انسولین تراپی باشند .
نوع ۲ ۸۰/۰ روی انسولین تراپی هستند . ۲۰/۰ روی داروهای پایین آورنده قند خون خوراکی .

معالجه با انسولین با استفاده از مخلوط انسولین کوتاه مدت و متوسط المدت به صورت تزریقات متعدد زیر جلدی دوبار در روز قبل از صبحانه و قبل از شام صورت می پذیرد . این عمل به همراه رژیم غذایی و مانیتور کردن گلوکز در خانه بهترین متد برای ایجاد نرموگلیسمی است . پزشک باید بر مراقبتهای خانگی بیمار نظارت داشته باشد . داروهای پایین آورنده قند خون خوراکی مثل سولفونیل یوریا و بی گوانید فقط به بیماران مبتلا به دیابت بالغین باید داده شود . این داروها هیچ برتری بر انسولین نداشته بلکه عوارض آنها کاربرد آنها را محدود کرده است . ولی به هر حال جایی برای خود در معالجه دیابت بزرگسالان دارند .
تشخیص

دیابتیک به طرق مختلف تشخیص داده می شود . نمای کلسیک بالینی شامل تشنگی ، پرنوشی ، نیکتوری ( شب ادراری ) ، از دست دادن وزن و خستگی است.گلیکوزوری ( وجود قند در ادرار ) در آزمایشات روتین پزشکی ممکن است

یافت شود . تشخیص کتواسیدوز دیابتی حاد که به دنبال خود کمای هیپرگلیسمیک را در بر خواهد داشت ضروری است . علائم عوارض دیابت مانند بی حسی اندامها ، اختلالات بینایی نیز می تواند در تشخیص بیماری کمک کند . درمان بر پایه آموزش و نظارت بر بیمار دیابتیک بنا نهاده شده بطوریکه یک بیمار دیابتی آموزش داده شده تا حالت نرموگلیسمیک را از طررق زیر برای خود به وجود آورد :
۱- رژیم غذایی : کنترل مقدار کربوهیدرات دریافتی
۲- اندازه گیری مقدار گلوکز خون : مانیتور کردن در خانه
۳- تزریق انسولین : معمولاً ۲ بار در روز
کمای دیابتی
وقتی بیمار دیابتی در طی معالجه دندانی خود بیهوش می شود دندان پزشک با یک حالت اورژانس خطرناک روبرو می شود که احتیاج به درمان فوری دارد . ابتدا برای کم کردن احتمال بروز سنکوپ بیمار باید به حالت سوپاین خوابانیده شود .

اگر حالت بیهوشی ادامه یابد در مورد نوع کمای دیابتی این فرد تصمیمی اتخاذ گردد . آیا این کما هیپرگلیسمیک است یا هیپوگلیسمیک . اگر تشخیص این مطلب مشکل بود بیمار باید یک دوز تشخیصی گلوکز از طریق وریدی دریافت دارد . حتی اگر بیمار در کمای هیپرگلیسمیک باشد این تست خطری متوجه وی نخواهد کرد . به هر حال اگر فردی در کمای هیپوگلیسمیک بود تزریق این گلوکز بلافاصله او را به هوش می آورد و از این پس فرد قادر به دریافت گلوکز از طریق دهانی می باشد ولی اگر فرد در کمای هیپرگلیسمیک بود بلافاصله باید برای معالجه به بیمارستان اعزام شود . هیچ گاه به بیماری که در کما است و نوع کمای او معلوم نیست انسولین تزریق نکنید چرا که امکان دارد در کمای هیپوگلیسمیک بوده و تزریق انسولین منجر به آسیب مغزی و حتی مرگ بیمار شود .
ملاحظات دندانپزشکی در بیماران مبتلا به فشار خون

نگهدای فشار خون در یک حد معمولی در دوران سلامتی پدیده پیچیده ای است .
فشارخون میانگین توسط ۲ عامل برون ده قلبی وتونیسته رگها بوجود می آید .

فشارخونی که بر اثر انجام اعمال مختلف در روز تغییر می کند توسط گیرنده های فشاری مانیتور شده و آن را در یک میزان نرمال نگه می دارد . این تنظیم دائم به علت عواملی از قبیل تغییر در وضعیت بدن ، پایین افتادن بازگشت وریدی ، ورزش ناگهانی ، کارهای فیزیکی سنگین ، گرما و سرمای بسیار زیاد ، تغییر در میزان کلرید سدیم ، افزایش دریافت آب و یا از دست دادن مایعات پیوسته باید وجود داشته باشد . اندازه فشار خون با سنجش میزان فشار سیستولی روی فشار دیاستولی بر حسب میلیمتر جیوه بدست می آید . افزایش فشار خون با افزایش سن در ارتباط است و بیماری فشار خون وقتی اطلاق می شود که فشار خون بیشتر از میزان نرمال آن سن باشد . در غرب کسی در سن ۲۰ سالگی بیماری فشارخون دارد که فشارخونش بیشتر از ۹۰/۱۴۰ باشد در حالی که یک فرد ۷۵ ساله زمانی بیماری فشارخون خواهد داشت که فشارخونش بالای ۹۰/۱۷۰ باشد .

بیماری فشارخون در ۱۵/۰ از جمعیت انسانی وجود دارد و احتمالاً فقط نصف این مقدار تشخیص داده شده و معالجه می شوند . بیماری فشارخون در شروع و مراحل اولیه هیچگونه علامت بالینی ندارد و بیمار احساس سلامت می کند مگر اینکه با اندازه گیری مرتب فشارخون بیماری کشف گردد.

علائم بیماری زمانی ظاهر می گردند که مریض برای مدتهای طولانی بیماری را داشته و بیماری کاملاً مستقر شود . فشارخون بیمار می تواند بسیار متغییر باشد و یا با افزایش استرس افزایش یابد مانند استرسی که به هنگام کارهای دندانپزشکی به مریض وارد می شود . پیشنهاد می شود که فشارخون همه کسانی که برای معالجات دندانپزشکی مراجعه می کنند اندازه گیری و در پرونده آنها ثبت گردد . ولی باید به خاطر داشت که مقتضیات و چگونگی گرفتن

فشارخون روی میزان آن تأثیر می گذارد پس باید به بیمار اجازه استراحت بعد از ورزش و اعمال بدنی داده شود تا بدن میزا ن فشارخون را در حدی واقعی تنظیم کند و سپس اقدام به گرفتن فشارخون کرد . اگر با یکبار اندازه گیری فشارخون افزایش آن نشان داده شد این دلیل بر بیماری فشارخون نیست و حتماً باید حداقل ۳ بار در زمانهای مختلف افزایش آن نشان داده شود تا دلیل بر بیماری شود کما اینکه کاهش آن هم دلیل بر پایین بودن دائمی فشارخون نیست زیرا مثلاً در خواب فشارخون به ۵۰/۹۰ کاهش می یابد . در اکثر بیماران مبتلا به فشارخون هیچ علتی برای فشارخون آنها نمی توان یافت و این موارد Essential hypertension اطلاق می شود . در بسیاری از این افراد ممکن است از افراد نزدیک خانواده شان کسانی را پیدا کرد که مبتلا به این بیماری باشند .

در ۱۵/۰ از افراد با فشارخون بالا علتی برای فشارخون یافت شده که به ین دسته ، مبتلایان به فشارخون ثانویه یا فشارخون تسریع شده Accelerated hypertension اطلاق می شود . علل اساسی آن هم عبارتند از کوارکتاسیون آئورت در ناحیه ductus arteriosus ، بیماریهای کلیوی ، گلومرولونفریت ، پایلونفریت یا بیماریهای پلی سیستیک کلیه ، اختلالات اندوکرینی و معالجه با هورمون شامل قرصهای ضد بارداری و خوراکی و نیز تغییرات هورمونی در زمان حاملگی . وقتی فردی دارای فشارخون بدخیم تشخیص داده می شود باید به فوریت علت را تشخیص داد .
دیویس در ۱۹۷۹ نشان داد که در ۴۲/۰ سفیدپوستان و ۷/۰ سیاهپوستانی که فشار دیاستولی بالای ۱۲۵ دارند استنوز ( تنگی )شریان آئورت وجود دارد . تاریخچه پزشکی بیمار می تواند نشانگر بیماری فشار خون بیمار باشد ولی گاهی فرد از آن ناآگاه است . در این صورت تاریخچه دارویی مریض که چه دارویی مصرف کند می تواند به دندانپزشک در تشخیص بیماری کمک کند . اگر بیمار داروی پایین آورنده فشارخون مصرف می کند این نکته اهمیت دارد که فشارخون بیمار از لحاظ اینکه کنترل شده است یا خیر چک شود .
عوارض
بیشتر علائم فشارخون در نتیجه عوارض آن است . مانند سردرد ، وزوزگوش ، سرگیجه ، کاهش یا عدم قدرت جنسی . اختلال در بینایی نشانگر افزایش فشارخون و باریک شدن آرتریولهای رتین ( شبکیه چشم ) است . پیشرفت فشارخون ممکن است منجر به حملات موقت ایسکمی یا ضایعات قلبی عروقی شود . اگر از دست دادن بینایی خیلی شدید باشد امتحان از فاندوس ( ته ) چشم پاپیل ادما را نشان خواهد داد که به نوبه خود دلیل بر آسیب شدید کلیوی است . بزرگ شدن نیمه چپ قلب هم در نهایت منجر به نارسایی بطن چپ می شود .
نتیجه نهایی عدم معالجه فشارخون ممکن است منجر به کوتاه شدن دوره زندگی به
میزان ۱۰ تا ۲۰ سال شود . علاوه بر عوارض فوق چهار فاکتور دیگر هم با بیماری فشارخون در ارتباطند چاقی ، ورزش نکردن ، سیگار کشیدن و دریافت بیش از حد نمک .

درمان
فشارخون سیستولیک به دلیل اینکه عاملش کاهش پذیرش ( کامپلیانی ) عروق به دلیل پیری است قابل معالجه نیست و قسمت اعظم معالجه روی پایین آوردن فشار دیاستولیک که داروهای آن در دسترسند بنا نهاده شده . معالجه دارویی باید بسیار با دقت انتخاب شود زیرا که بیمار برای تمام عمر باید آن دارو را استفاده کند . امروزه ۵ دسته دارویی برای فشارخون موجود است :

۱- دیورتیکهای خوراکی ۲- بلاک کننده های بتا ۳- گشاد کننده های عروقی
۴- ممانعت کننده های تبدیل آنژیوتانسین ۵- فعال کننده های سیستم عصبی مرکزی .
بسیاری از این داروها عوارضی چون خواب آلودگی دپرسیون و هیپوتانسیون وضعیتی دارند . اغلب بیماران بیش از یک دارو مصرف می کنند ولی این به معنای وجود فشارخون شدید نیست فشارخون خیلی شدید در یک فرد ممکن است به خوبی با یک دارو کنترل شود در حالی که فشارخون خفیف تر از آن در فرد دیگری با ۲ حتی ۳ دارو نیز کنترل نمی گردد . تعداد داروهای تجویز شده اندکسی از میزان مشکلات کنترل بیماری است .
Hurst‌ در سال ۱۹۷۸ مراحل پله ای معالجه یک فشارخون را به ترتیب زیر پیشنهاد می کند :

رژیم غذایی و دیورتیکها ( تیازید ) – بلاک کننده های بتا – هیدرولازین گشاد کننده عروق – گوانتیدین ( ممانعت کننده فعالیت سمپاتیک ) .
اگر فردی دارای بیماری فشارخون شناخته شده است بهتر است چک شود که آیا فشار دیاستولی او پایین از mmgh 95 هست یا نه . و در مواردی که فشارخون بیمار ناقص کنترل شده باشد پس از اعمال ضروری دندانپزشکی بیمار دوباره به نزد پزشک مربوطه فرستاده شود .

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 8700 تومان در 41 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد