دانلود مقاله تربیت دینی در نوجوانان

word قابل ویرایش
40 صفحه
11700 تومان
87,000 ریال – خرید و دانلود

منابع و مآخذ
۱٫ استادان طرح جامع آموزش خانواده / خانواده و فرزندان در دوره راهنمایی / انتشارات انجمن اولیاء و مربیان جمهوری اسلامی ایران / سال ۷۹ / ص ۱۹۰
۲٫ خدایاری محمد / مسایل نوجوانان و جوانان / انتشارات انجمن اولیاء و مربیان جمهوری اسلامی ایران / سال ۱۳۷۲ / ص ۱۲۶
۳٫ سادات محمدعلی / رهنمای پدران و مادران شیوه‌های برخورد با نوجوانان / دفتر نشر و فرهنگ اسلامی / سال ۱۳۷۲ / ص ۲۰۲
۴٫ رهبر محمد تقی / اخلاق و تربیت اسلامی / سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی و دانشگاهی / سال ۱۳۸۰ / ص ۱۵۷
۵٫ مطهری مرتضی / حق و باطل / مؤسسه انتشارات ص

مقدمه:
از آنجائیکه نظام مقدس جمهوری اسلامی فقط و فقط از طریق اعتماد عمیق اقشار ملت به اسلام عزیز متداوم و پایدار می‌ماند و نظام جمهوری اسلامی چیزی جز ظهور حیات اسلامی در عرصه فعالیتهای فردی و اجتماعی نیست بنابراین لازم است که بیش از پیش در این راستا همت گمارده شود. و به گونه‌ای عمل کرد که در نسل جدید ما و نسلهای بعدی دچار اضطراب و نگرانی و بیم و هرای نشوند و چه بسا یک عملکرد غلط در این زمان از طرف تربیت‌کنندگان از پدر و مادر گرفته تا مربیان مقاطع مختلف تحصیلی یأس و ناامیدی را در روحیه این عزیزان ایجاد کند و روح دین باور و وجدان پاک نوجوانان را پدران و مادران آینده این مرز و بوم سست و بی‌حاصل نماید پس توجه داشته‌باشیم

که وظیفه خطیری بر دوش نهاده شده‌است که با اندکی لغزش در انجام آن در پیشگاه خداوند متعال پاسخگو نخواهیم بود و چه زیباست که در صورت پاسخگویی سربلند و سرافراز بیرون آئیم. پس بیائید عاقلانه عمل کنیم و از خود ستائیهای بی‌مورد دست برداریم و تربیت نسل سالم و صالح را داشته باشیم که این جز در سایه باوراندن باورهای مذهبی در نوجوانان و جوانان و نسل نو نیست البته به طور عاقلانه و استفاده از تکنیک‌های دین‌ باروانه که اگر مربیان ما خود را مجهز به این هنر نباشند و خود را با خواسته‌های پاک جوانان و نوجوانان آشنا نکند و آنرا در جهت صحیح هدایت ننمایند جفای بزرگی به جامعه بشریت از جمله مذهب تشیع نموده‌اند که البته وظیفه‌ای بسیار سنگین است و چه بسا از پیامبراکرم (ص) نقل شده‌است که معلمی شغل انبیاء است پس از این‌جا به ظرافت و مسئولیت خطیر خود با دقت بنگریم و از زیر این مسئولیت با بهانه‌های واهی شانه خالی نکنیم که اگر چنین کنیم لایق انسانیت نیستیم و اگر پدران و مادران در این یعنی در جهت دین‌باوری و تقویت مذهب در فرزندانشان کوتاهی کنند باید این را بدانند که لایق پدر و مادری نیستند و باید خودشان را مواخذه نمایند در پیشگاه خداوند بسی سنگین تر و سخت‌تر است.

و باید همه این سخنان چنین برداشت کرد که:
مسلمانان مسلمانی زسر گیرد که کفر از شرم یار بد مسلمان‌وار می‌آید.
موضوع: راههای مؤثر در تربیت دینی نوجوانان
مسئله: بررسی عوامل مؤثر در تقویت در نوجوانان
بیان مسئله: بسیار مشاهده می‌شود که اولیاء و مربیان از تربیت دینی نوجوانان گله و شکایت می‌کنند و آنها را افرادی لامذهب و فراری از دین می‌پندارند و به هر نحوی در صددند که این وصله ناهمرنگ را به نوجوانان بچسبانند و به هر طریقی شده خود را از زیر بار مسئولیت بزرگ و خطیر مذهبی بار‌آوردن فرزندان‌شان شانه خالی نمایند که البته شاید بتوان تا اندازه‌ای این مسائل را به نوجوانان نسبت داد ولی اگر ما خود در کار خود دقیق شویم مشاهده می‌کنیم که نوجوان در ابتدای راه است اگر به او جهت داده شود و صحیح برنامه‌ریزی شود او به خوبی می‌تواند خود را دریابد و آنچه را روح پاک و بی‌آلایش او طلب می‌کند به آن دست پیدا کند که در این تحقیق محقق سعی برآن دارد که عوامل مؤثر در تربیت دینی نوجوانان را مورد بررسی قرار داده و سطح عملکرد تقویت‌کننده‌هایی مثل خانواده و مدرسه و وسایل ارتباط جمعی را شناسایی و معرفی نماید و تا حد امکان برای رفع موانع و نواقص گام بردارد.

تعریف تئوری تربیت دینی
تربیت بدنی مجموعه‌ای از اقدامات و تلاشها و زمینه‌سازیها برای ایجاد دگرگونی در فکر و عمل است که منطبق با آن فکر و عمل دارای جنبه‌های موضع‌گیرانه براساس آن باشد.
اهمیت و ضرورت تحقیق
چون در جامعه فعلی با جمعیت جوانان و نوجوانان بیش از جمعیت کودکان و بزرگسالان می‌باشد و این نگرانی برای اولیاء و مربیان ایجاد شده که آیا نسل جوان ما می‌تواند همانند نسلهای قبل دین‌باوری عمیق داشته‌باشد و چگونه می‌توان این گرایش به مذهب را در روحیه نوجوانان بیش از پیش ایجاد کرد بر آن شدیم که در این جهت قدمهایی را برداریم و به آنچه حقیقت است دست یابیم باید نسل امروز را شناخت و منطبق با مبنای روحی او دین را به عرضه داشت آنچه در زمان حال از وضعیت دین‌باوری در نسل جدید پیداست این است که باید قبول کرد این نسل قبل از این که با مذهب به جنبه‌های ظاهری آن بنگرد بیشتر با مبنای حکمت و استدلال انس و الفت دارد گویا که نوجوان با نمونه‌ای از مردم آخرالزمان هستند

که در حدیث اما سجاد (ع) می‌باشد که می‌فرمایند (خداوند می‌دانست که در آخرالزمان مردم متعمقی می‌آیند و لذا خداوند شش آیه اول سوره حدید و قل هو الله احد را برایشان آورد و از طرفی نیز باید متوجه بود که علم کلام قدیم برای توجه این نسل کافی نیست و غذای این نسل در تفسیر قیم‌المیزان قرار دارد که باید معلمین دینی ما با انس طولانی با آن کتاب شریف خود را آماده جوابگویی به سؤالاتی کنند که علامه طباطبائی‌ (ره) از قبل پیش‌بینی کرده‌است. پس در واقع ایجاد دین‌باوری چنین نسلیکه زمینه‌ساز ظهور ولی‌عصر (ارواحنا له الفداه) می‌باشد نیاز به تعمق و تدبر و بینشی نو و جدید دارد که محقق را بر آن داشت در این جهت مطالعاتی را داشته و اطلاعاتی را در جهت تقویت دین‌باوری و مذهب در نوجوانان کسب کند چرا که برداشت نادرست از دین و مذهب خسارات جبران‌ناپذیری را به بار خواهد آورد.

امروزه غالباً می‌بینیم معانی و مفاهیمی که ما از اسلام داریم خاصیت حیات‌بخشی و ایجاد زندگی ندارد پس ناچار باید تجدیدنظری در این معانی و مفاهیم بکنیم ما باید تصور خودمان را تصحیح کنیم و این است معنی احیاء تفکر اسلامی در نسل جدید.
(مطهری مرتضی – حق و باطل صفحه ۱۳۶)
غالب مفاهیم اخلاقی و تربیتی اسلام اگر نگوئیم تمام آنها به شکل وارونه الان در افکار مسلمانان وجود دارد.
(حق و باطل ۱۲۳ آیت الله مطهری ره)
برای ما لازم و ضروری است که تفکر اسلامی خودمان را به شکل زنده‌ای در آوریم تلقی خودمان را از اسلام عوض کنیم نگاهی کنیم شاید مثل کسی که قبایی یا کتی را وارونه پوشیده ما هم لباس اسلام را وارونه پوشیده‌ایم واقعاً ما باید تجدیدنظری در مسلمانی خودمان بکنیم.
(مطهری مرتضی – حق و باطل صفحه ۸۵)
همچنین باید اهمیت و ضرورت این تحقیق را در این بدانیم که
تربیت دینی در عصر ما می‌تواند به دلایل زیر باشد
۱- گسترش و توسعه جرائم مختلف که طبق آمار رسمی به شدت روبه افزایش است.
۲- توسعه خطر اعتیاد به همه صورتهایش از استعمال هروئین، مرفین و مشروبات الکلی و کنترل در کشورها و حتی در ممالک ما خطر که همچنان خطر رو به افزایش است.

۳- توسعه تبلیغات دشمن در عرصه جهانی برای فاسد نمودن اخلاق جوانان با امکاناتی مثل اینترنت و ماهواره و …
۴- سوء استفاده از مذهب‌پذیری مردم و القائات وارونه از طریق مکتبها و فلسفه‌های خطر‌آفرین
۵- وجود دو راهیها و شک و تردید در زمینه مذهب که از خصایص دوران نوجوانی است.
۶- وجود زمینه‌های برای دستیابی به بی‌قیدی‌ها و احساس رهایی در نوجوانان که می‌توانند وسیله‌ای برای سودجویی دشمنان باشند.
۷- نیاز به پناهگاهی امن و مطمئن که در تنگناها نوجوان بتواند به آن رجوع کند و در پناه آن قرار گیرد.
(تربیت آذر ۸۶)

هدف کلی
آنچه در این تحقیق به عنوان موضوع اصلی مورد توجه قرار گرفته است بررسی عوامل مؤثر در تربیت دینی نوجوانان می‌باشد که در آن متغیرهایی از قبیل:
۱) بررسی عوامل مؤثر خانوادگی در تربیت دینی نوجوانان
۲) بررسی عوامل مؤثر مدرسه‌ای در تربیت دینی نوجوانان
۳) بررسی عوامل مؤثر وسایل ارتباط جمعی در تربیت دینی نوجوانان
سؤالات تحقیق
۱) تا چه میزان عوامل خانوادگی در تربیت دینی نوجوانان مؤثر است.
۲) تا چه میزان عوامل مدرسه‌ای در تربیت دینی نوجوانان مؤثر است.
۳) تا چه میزان عوامل وسایل ارتباط جمعی در تربیت دینی نوجوانان مؤثر است.
در این تحقیق
متغیر مستقل: عوامل (خانوادگی، مدرسه‌ای، ارتباط جمعی)
متغیر وابسته: تربیت دینی می‌باشد.

تاریخچه:
با نگاهی به گذشته می‌توان چنین دریافت که انسان از همان ابتدای خلقت به گونه‌ای علاقه‌مند بوده‌است که خود را ایجاد شده از منبع خاصی که مافوق توان و قدرت خودش می‌باشد بداند برای همین به این موضوع توجه خاصی داشته‌است چرا که انسان از همان اوایل احساس وابستگی به وجود نامتناهی را داشته که عقده‌ها و نگرشهایش را با او بازگو کند و مشکل گشایش او باشد پس با نگاه اجمالی به گذشته‌های دور و تاکنون به این نکته می‌رسیم که کتبه‌ها و مقابر نشانگر و بیانگر همین موضوع‌اند که انسان از زمانهای بسیار دور به چیزهایی مثل سنگ، خورشید، ماه، ستارگان، باد و غیره اسناد خدایی بسته و نسل خود را به عنوان اینکه به این منشاء‌های قدرت احترام بگذارد تربیت می‌کرده و فرزندان خود را نیز نسل به نسل به این قدرتها وابسته می‌نموده است. تا اینکه وسیله هدایتی بنام انبیاء الهی برای جهت دادن به این نوع تربیت دینی فرستاده شد و ایسان با بیدار کردن ازهان و افکار به انسان جاهل نمودار کردند که آن قدرت مافوقی که به دنبال آن هستند خداست و قابل دیدن نیست پس با این مختصر نگارش به سخنی کلی‌تر در زمینه تاریخچه تربیت دینی می‌پردازیم.

انسان از همان ابتدا با آثاری که از خود به جای گذاشته به مقوله‌هایی چون خدا، روح، غیب، زندگی، مرگ و زندگی پس از آن توجه خاصی داشته.
این احساس تعلق هرچه و به هر دلیلی بوده در انسان پدید می‌آمده و اشتیاق و آرزوهای خود را در آن می‌جسته با آن احساس امنیت می‌کرد و کمال‌جویی و بی‌نهایت طلبی خود را با آن پاسخ می‌گفته در فرد راز هستی را در آن می‌دیده‌است و پیش از اینکه پدیدار هستی را بتواند به گونه‌ای فلسفی و آنگاه علمی و تجربی برای خود تبیین کند انسان با همین اعتقادات دینی عطش ذهنی خود را فرو نشانیده است.
روانشناس، پزشک و فیلسوف سویسی دین را قدیمی‌ترین تظاهرات روحی انسان عنوان کرده‌است که نه تنها یک پدیده اجتماعی و تاریخی است بلکه یک مسئله روانشناختی است.
«فراستخواه ۱۳۷۳»

تاریخچه دین در ایران
در گذشته ایران که نظر می‌افکنیم به این نتیجه می‌رسیم که مذهب و تربیت دینی وجود داشته‌است چنان که ایرانیان قدیم خورشید پرست بودند وآتش را نیز به عنوان خدای خود مورد ستایش قرار می‌دادند و هرچندگاه حتی به دلیل اعتقادات سختی که نسبت به مذهب در دین خود داشتند عزیزترین کسان خود را نیز به پای خدایان خود قربانی می‌کردند تا اینکه مذهب بودا در ایران شکل گرفت اما باز به دلیل اینکه ریشه و بنیان محکمی نداشت با ظهور اسلام و فتح قسمتهایی از ایران بدست اعراب در زمان خلافت عمر و ابوبکر ایرانیان نیز اسلام را پذیرفتند و آن را سر منشاء زندگی خود عادات، آداب، … خود قرار دادند تا جائیکه آنها برای تربیت دینی نسل از ائمه (ص) سرمشق گرفته و زندگی این بزرگواران سرلوحه زندگی و تربیت دینی خود قرار دادند و مذهب تشیع را برگزیدند و آن جان خود را فدا کنند و شهادت در راه آن را افتخار می‌دانند.

تربیت دینی از دیدگاه اسلام
در اسلام در هریک از مراحل مختلف رشد دستورالعملهای دقیق و گسترده‌ای برای تربیت افراد وجود دارد از آن جمله نامگذاری، اذان و اقامه گفتن، مراقبتهای لازم در آغاز کودگی چون رضاع، حضانت، بهداشت، تغذیه و به طور کلی پرورش بدنی و عطوفت و محبت، بازی و سرگرمی، احترام به شخصیت کودک، بکارگیری روش کودکان و بالاخره تربیت دینی و اخلاقی و عقلی و عاطفی در ابعاد معنوی همچنین سالهای نخستین عمر مناسبترین موقعیت برای تربیت دینی است زیرا فطرت دست نخورده و زمینه و پذیرش کاملاً مساعد است در این مرحله مسئولیت تربیت و مراقبتهای رفتاری بیش از هرکس برعهده پدر و مادر است چرا که در قرآن می‌فرماید:
یاأیها الذین آمنوا قولوا انفسکم و اهلیکم نارا وقودها الناس و الحجاره
(تحریم آیه ۶)

که در روایات به امر و نهی تفسیر شده و اولیاء باید اهل و فرزندان خود را از آنچه سرانجامش آتش دوزخ است حفظ و حراست کنند و در تعلیم و تربیت آنان بکوشند.
در اسلام برای کودکان و نوجوانان و قبل از بلوغ به عبادات تمرینی توصیه شده‌است تا کودکان با آداب و شرایع و اخلاق و تعهد‌پذیری آشنا شوند و در مرحله تکلیف دچار مشکل نشوند.
امام صادق فرمودند: ما فرزندانمان را در پنج سالگی به نماز وار می‌داریم اما شما در هفت سالگی امر به نماز کنید. و نیز از ایشان نقل شده که پیش از آنکه منحرفان به سراغ فرزندانتان بیایند حدیث ما را برای آنان باز گوئید.
(وسایل الشیعه ج ۱۵ ص ۱۹۶)
همچنین امام صادق (ع) می‌فرمایند حضرت موسی در مناجات با پروردگار عرض کرد بهترین اعمال کدام است خطاب شد محبت به کودکان زیرا آنها بر فطرت توحید آفریده شده‌اند.
(بحار‌الانوار ج۱۴ ص ۹۷)

ادبیات تحقیق
مرحله شکل‌گیری دین (تربیت دینی)
تحقیقات علمی نشان داده که نوجوان با پشت سر نهادن دوران کودکی در همه آنچه که از قبل و با خوش‌بینی کامل از خانواده آموخته دستخوش شک و تردید می‌شوند آنها با دست‌یافتن به رشد فکری قدرت تفکر در مسائل و موضوعات اساسی زندگی خود را پیدا می‌کنند و برای رسیدن به یک نظام فکری و عقیدتی که بتواند پاسخگوی نیازهای فکری و عاطفی آنها باشد، تلاش می‌کنند از سوی دیگر دوران بلوغ همزمان با بیدار شدن سایر غریزه‌ها و نیازهای روانی وجدان دینی و اخلاقی نیز در دوران نوجوانی بیدار و فعال می‌شود و او را به تفکر درباره معنویات و حقایق دینی او وا می‌دارد لازم به توضیح است که حس‌دینی و اخلاقی از انگیزه‌های فطری در انسان است که در دوران نوجوانی هماهنگ با سایر ابعاد فطرت به رشد و شکوفایی جهشی میرسد و به همین علت یکی از نیازهای اصیل نوجوانان در سنین نیازها و انگیزه‌های دینی و الهی آنهاست از این رو
از نظر دانشمندان دوره نوجوانی دوره شکل‌گیری اعتقادات است

و در این سنین، نوجوانان با کنجکاوی و خواست درونی به دنبال دست یافتن به هویت ایدئولوژیک عقیدتی است به نحوی که بتواند در پرتو آن به فلسفه زندگی روشنی دست یابد. نکته‌ای که در این‌جا باید تأکید شود این است که در بحث و گفتگو با نوجوانان نباید مسائلی را فراتر از سطح درک و فهم آنها مطرح کرد که این کار به ایجاد اغتشاش فکری منتهی می‌شود و مشکلی را حل نخواهد کرد توجه به ویژگیها و مقتضیات مراحل گوناگون رشد ایجاب می‌کند ما در هر مرحله متناسب با قدرت فکری و درک و فهم آن مرحله با نوجوان به بحث و گفتگو با نوجونان نباید مسائلی را فراتر از سطح درک و فهم آنها مطرح کرد که در این کار به ایجاد اغتشاش فکری منتهی می‌شود و مشکلی را حل نخواهد کرد توجه به ویژگیها و مقتضیات مراحل گوناگون رشد ایجاب می‌کند ما در هر مرحله متناسب با قدرت فکری و درک و فهم آن مرحله با نوجوانان به بحث و گفتگو بپردازیم و بتدریج و آرام آرام او را با مسائل بالاتر آشنا کنیم در هر حال شرایط خاصی که نوجوان در آن مرحله با نوجوان به بحث و گفتگو بپردازیم و بتدریج و آرام آرام او را با مسائل بالاتر آشنا کنیم در هر حال شرایط خاصی که نوجوان در آن قرار دارد اقتضا می‌کند که به ترتیب اعتقادی و دینی او اهمیت بیشتری داده شود تا او بتواند از بلاتکلیفی ابهام و سردرگمی دوران نوجوانی نجات یافته فلسفه روشنی برای زندگی خود پیدا کند.

دین به عنوان نظامی همه جانبه فلسفه‌ای روشن برای زندگی ارائه می‌کند
که در آن می‌توان پاسخ همه سؤالایی اساسی را یافت به جهت‌گیری مشخصی در ارتباط با نیازهای فکری و عاطفی که در دوره نوجوانی از عمق و گستردگی بی نظیری برخوردارند رسید.
(سادات، محمدعلی، شیوه‌های برخورد با نوجوانان جلد اول صفحه ۱۲۳ تا ۱۲۵)
ظاهر شدن مذهب و دین‌باوری در رفتار نوجوان
دست یافتن به ایمان دینی نوجوان را در رسیدن به آرامش روانی، که نیازها و ضروریتهای مهم این دوران است کمک می‌کند اضطرابهای او را فرونشاند این آرامش به چند دلیل به وجود می‌آید.
۱- نوجوان از حالت بلاتکلیفی و سردرگمی خارج شده خط سیرفکری و عملی روشنی می‌یابد.
۲- اعتقاد به خدا افق دید او را از سطح این دنیای مادی فراتر می‌برد.

ادبیات تحقیق
بنابراین ناکامی در زمینه‌های مادی و دست‌نیافتن به همه خواستهای خود یا وجود کمبودهایی احتمالی او را از پا در نمی‌آورد و گرفتار یأس و ناآرامی نمی‌کند.
۳- این که نیاز انسان به توجه به خدا و داشتن ارتباط قلبی با او نیاز فطری است که اگر برآورده نشود، انسان را با ناآرامی پنهان و آشکار روبرو می‌کند.
انس با خدا آدمی را به آرامشی آمیخته با رضایت و خشنودی می‌رساند و از قید اضطرابهای درونی می‌رهاند.
هرکسی به فراخور حال خود می‌تواند این حقیقت را تجربه کند قرآن کریم آرامش واقعی را تنها در توجه به خدا معرفی می‌کند و فراموش کردن او را موجب سختی و تنگی زندگی می‌داند از این‌جا می‌توان دریافت که:
آدمی چنان آفریده شده که جز در سایه ارتباط با خدا به آرامشی قلبی و طمأنینه باطنی نمی‌رسد.
با توجه به اهمیت آرامش روحی در سنین بحران بلوغ می‌توان به اهمیتی که تربیت دینی در دوره نوجوانی دارد پی برد. متأسفانه برخی خانواده‌ها به این نکته آنگونه که باید توجه نمی‌کند و نمی‌دانند که تقویت ایمان نوجوان تا چه اندازه خانواده را در تربیت او یاری می‌رساند و از مشکلات این دوران پرشورش می‌کاهد.
(سادات، محمد‌علی، شیوه‌های برخورد با نوجوانان صفحه ۱۲۵ تا ۱۲۷)

ادبیات تحقیق
زمینه‌های تشدید تربیت دینی و یا تضعیف آن
رشد افکار مذهبی و علاقه به فضیلت‌های مذهبی در سنین نوجوانی به حداکثر خود می‌رسد تا حدی که گاهی نوجوان گرایش به ریاضت کشیدن، شب‌زنده‌داری انجام عبادات بسیار راز و نیاز کردن با خدا و گریه‌های شبانه در هنگام نماز پیدا می‌نمایند لذائذ را ترک می‌کند و صفا و پاکی و خلوصی در روحشان ایجاد می‌شود آنان تمایل دارند که همه اعمال خود و دیگران براساس خیر و مصلحت دستورهای دین باشد و همین افکار باعث می‌شود از بی‌قیدی و لاابالیگری بر حذر باشند و خود را از فساد دور کنند البته گاهی اوقات در انجام اعمال فوق جنبه افراط به خود می‌گیرند که به هر حال مقید نیست و عوارضی را به دنبال دارد.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 11700 تومان در 40 صفحه
87,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد