دانلود مقاله رابطه بین گروه های اکولوژیک گیاهی با شاخصهای تنوع زیستی گیاهی در ذخیرهگاه سرخدار افراتخته

word قابل ویرایش
10 صفحه
9700 تومان
97,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده

هدف از این تحقیق طبقه بندی گروههای اکولوژیک ذخیرهگاه سرخدار افراتخته و بررسی ارتباط آنها با شاخصهای تنوع زیستی گیاهی بوده است. این مطالعه بر اساس روش براون- بلانکه انجام گرفت. طبق این روش ابتدا واحد های رویشی همگن با استفاده از عملیات صحرایی و عکس های هوایی مشخص شد و سپس تعداد ۴۱ رولوه ۴۰۰ متر مربعی به صورت انتخابی در این واحدها پیاده شدند. مطالعه شاخصهای تنوع زیستی بر مبنای دادههای وفور گونهها و با استفاده از فرمولهای متداول بررسی تنوع زیستی شامل سیمپسون و شانون- وینر به عمل آمد. در طبقه بندی گروههای اکولوژیک از روش طبقه بندی پوشش گیاهی با بهکارگیری تجزیه و تحلیل های گونههای شاخص دو طرفه وگرادیان مستقیم CCA و بهرهگیری از نرم افزار PC- Ord for Win 4.17 استفاده شد. در این ارتباط ابتدا تعداد چهار گروه اکولوژیک به وسیله تجزیه و تحلیل گونه های شاخص دو طرفه بر اساس دادههای حضور- غیاب و وفور گونهها تفکیک شد و سپس با استفاده از تجزیه و تحلیل CCA، بررسی روابط بین توزیع قطعات نمونه و شاخصهای تنوع زیستی به عمل آمد. نتایج نشان داد که گروه های اکولوژیک از نظر پوشش گیاهی، شاخص های تنوع زیستی و متغیرهای فیزیوگرافی ارتفاع از سطح دریا، شیب و جهات دامنه کاملا از یکدیگر متمایزند با افزایش ارتفاع و شیب و در نتیجه شرایط زیستی سخت تر، تنوع و غنا کاهش یافته است.

واژه های کلیدی :تنوع زیستی گیاهی- گروه های اکولوژیک- -CCA-TWINSPAN سرخدار- افراتخته- ایران- طبقه بندی پوشش

گیاهی

سرآغاز

تنوع زیستی، یا گوناگونی زیست شناختی، ترکیبی از اشکال مختلف و متنوع جوامع گیاهی و جانوری درکره زمین را شامل می شود.

تنوع زیستی به مطالعه گوناگونی، ساختار جمعیتی و الگوهای فراوانی و پراکنش گیاهان که مفهوم آن با آمیختگی و ترکیب گونهها قرین است پرداخته و به عنوان شاخصی برای مقایسه وضعیت اکولوژیک اکوسیستمهای جنگلی بهکارگرفته میشود(حسینی، (۱۳۸۰و هدف ازآن رسیدن به کمیتی واحد برای سهولت مقایسهو ارزیابی جوامع و اکوسیستمها است.آنچه امروزهبر اهمیت روزافزون تنوع زیستی می-

افزاید نقش آن در حفظ ثبات اکوسیستم هاست. زیرا حضور گونه های بیشتر در یک منطقه، ساختار پیچیدهتری به اکوسیستم های طبیعیخواهد داد و در نتیجه این اکوسیستم ها در پاسخ به تغییرات توانایی بیشتری داشته و با ثبات تر هستند. تنوع زیستی بالاتر

اکوسیستمها نشان دهنده پایداری بیشتر آن اکوسیستم ها ست ( jenkins .(and Parker, 1998
پوشش گیاهی هر رویشگاه به عنوان برایندی از شرایط اکولوژیک و عوامل زیست محیطی حاکم بر آن بوده (مقدم، (۱۳۸۰ و به مثابه آینهتمام نمای ویژگیهای اکولوژیک و نیروی رویشی آن منطقه محسوب میشود. از این رو شناسایی و طبقه بندی پوشش گیاهی هررویشگاه می تواند مبنای مناسبی برای طبقه بندی آن رویشگاه باشد.

استفاده از پوشش گیاهی به عنوان ابزاری برای طبقه بندی رویشگاههای جنگلی سابقه علمی و تجربی بسیار طولانی دارد(.(Smith, 1996
پوشش گیاهی فصل مشترک خصوصیات فیزیوگرافی و خاک بوده که همواره از آنها تأثیر میپذیرد. بنابراین طبقه بندی پوشش گیاهی رویشگاه جنگلی، طبقه بندی خاک و فیزیوگرافی آن رویشگاه را به همراه خواهد داشت .(Jangman et al.,1987)

نوبسنده مسئول: تلفن:E-mail:omidesmailzadeh@yahoo.com 0121-2261611

۲۲

گیاهانی که به طور مکرر با یکدیگر در نواحی با ترکیبهای مشابهی از عوامل محیطی حضور مییابند دارای نیاز های اکولوژیک مشابهی بوده و تشکیل گروه گونههای اکولوژیک۱میدهند ( Barnes .(et al ., 1982 نواحی که از گروه گونههای اکولوژیک مشابه تشکیل شدهباشند تشکیلگروههای اکولوژیک۲ میدهند. گروههای اکولوژیک-

واحدهایرویشیهمگنجنگل بوده که از ترکیب فلوریستیکی و محیطی یکسانی برخوردار بوده بنابراین می توانند درطبقه بندی رویشگاههایجنگلی استفاده شوند (زاهدیو نویل، .(۱۳۷۸ در پژوهش حاضربااستفادهازتجزیهوتحلیلگونههایشاخصدوطرفه۳کهیکیاز جدیدترین روشهای عددی۴ طبقه بندی پوشش گیاهی می باشد به همراه تجزیه و تحلیل تطبیقی متعارفی۵ که جدیدترین توسعه در تکنیک رج بندی۶ است (Jangman et al.,1987)،طبقه بندی و مطالعه تنوع زیستی گیاهی۷رویشگاه سرخدار افراتخته به عمل آمد.

منطقه مورد مطالعه

ذخیرهگاه سرخدار افراتخته به مساحت ۳۵۲ هکتار در ۳۰

کیلومتری جنوب شرقی شهرستان علی آباد کتول استان گلستان، در مختصات جغرافیاییً۴۸َ۵۴o 55 ًتا۱۲َ۵۴o 57 درجه طول شرقی و ً۲۴َ۳۶o 45 ًتا۳َ۳۶o 47 درجه عرض شمالی و در محدوده ارتفاعی

۱۳۵۰ تا ۲۰۰۰ متر از سطح دریا قرار دارد (اسماعیل زاده، .(۱۳۸۰

بیشتر سنگهای تشکیل دهنده منطقه از نظر زمانی به دوران اول زمین شناسی (پالئوزوئیک) به ترتیب از قدیم به جدید از دوره های کربنیفر فوقانی تا پرمین زیرین مربوط است (بی نام، .(۱۳۸۰ خاک منطقه از آهک غنی بوده و pH آنها بین ۶/۵ تا ۷/۵ متغیر است
(حبیبی کاسب و لسانی، .(۱۳۶۴ در بررسی وضعیت آب و هوایی منطقه بر اساس اطلاعات دهساله ۱۳۷۱)تا(۱۳۸۱ شش ایستگاه باران سنجی و شش ایستگاه تبخیرسنجی و گرادیان های بارندگیو دمای متوسط بارندگی سالانه ۹۵۰ میلیمتر و متوسط دمای سالانه ۱۰/۳

درجه سانتیگراد برآورد شد. همچنین اقلیم منطقه به روش دومارتن۸

خیلی مرطوب نوع الف برآورد شد.

روش بررسی

پوشش گیاهی منطقه بر اساس مکتب براون- بلانکه یا زوریخ-

مونپلیه۹مورد مطالعه قرار گرفت (قهرمان و عطار، .(۱۳۷۷ در این روش ابتدا با تکیه بر نتایج حاصل از بازدیدهای صحرایی، عکس های هوایی و نقشه توپوگرافی، واحدهای رویشی یکنواخت مشخص شده

مجله محیط شناسی شماره۴۳

سپس نمونهگیری در هر واحد رویشی به روش رولوه به عمل آمد.

رولوه که به عنوان توده معرف پوشش گیاهی ویژه است به صورت انتخابی در هر واحد رویشی پیاده شد. مساحت رولوهها مطابق اندازه قطعه نمونه پیشنهادی برای مطالعه پوششهای جنگلی نواحی معتدله

(Barnes, 1998)، ۴۰۰ متر مربع در نظر گرفته شد.

بهطورکلی در سطح منطقه تعداد ۴۱ رولوه گذاشته شد. در هر رولوه ابتدا اندازه گیری خصوصیات محیطی شیب دامنه، جهت شیب و ارتفاع از سطح دریا به ترتیب با استفاده از شیب سنج، قطب نما و آلتیمر به عمل آمده، سپس فهرست کلیه گونههای گیاهی به همراه درصد تاج پوشش۱۰ آنها بر اساس جدول فراوانی براون- بلانکه با اندکی تغییر (جدول شماره(۱ یادداشت شد. اندازه گیری وفورگونه های درختی و درختچهای به صورت عینی۱۱یعنی برآورد دقیق پوشش تاجی با اندازه گیری سطح تاج پوشش پایههای هر گونه و اندازهگیری وفور گونههای علفی به دلیل سهولت در کار به روش تخمینی، یا ذهنی۱۲ به عمل آمد.

همچنین براساس داده های حضور۱۳ و عدم حضور و وفور گونهها در داخل هر یک از قطعات نمونه، محاسبه شاخصهای تنوع زیستی انجام شد.

جدول شماره( :(۱ طبقات فراوانی–پوشش براون بلانکه

طبقه درصد پوششی میانگین طبقات به
درصد
۱ <1 0 /5
2 1 تا ۵ ۲/۵

۳ ۵ تا ۱۲/۵ ۸/۷۵
۴ ۱۲/۵ تا ۲۵ ۱۸/۷۵

۵ ۲۵ تا ۵۰ ۳۷/۵

۶ ۵۰ تا ۷۵ ۶۲/۵
۷ ۷۵ تا ۱۰۰ ۸۷/۵

شاخص های تنوع زیستی

غنای گونه ای

غنای گونهای۱۴ مبین حضور انواع گونههاست و از شمارش تعـداد گونههای گیاهی در یک رولوه، و یا یک منطقه به دست می آید. تعداد زیادی شاخص غنای گونه ای ابداع شده است که هرکدام به طریقی با

رابطه بین گروه های اکولوژیک گیاهی با شاخص های تنوع زیستی ۲۳

ارائه یک عدد میزان، غنا را در یک قطعه نمونـه و یـا یـک رویـشگاه نشان میدهند. ولی از بین شاخص های متفاوت ارائه شـده، شـمارش تعداد کل گونه ها یا عنوان غنـای گونـه ای از همـه مـشهورتر اسـت

(کاکرپدی و کنت، (۱۳۸۰ که در این تحقیق استفاده شد (رابطه .(۱ (رابطه R  S (1

شاخص یکنواختی

شاخص یکنواختی۱۵ نحوه پراکنش و توزیع جمعیت افراد گونه هـا را نشان میدهند. هرچه توزیع گونه ها یکنواخت تر باشد (تعداد افراد، یا وفور گونه ها یکسان باشد) میـزان پایـداری و ثبـات بیـشتر بـوده، درنتیجه تنوع زیستی بیشتر خواهد بود. در این تحقیـق بـرای بررسـی شــاخص یکنــواختی از توابــع یکنــواختی شــانون- وینــر (رابطــه(۱ و

سیمپسون (رابطه(۲ استفاده شد .(Barnes, 1998)

S

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 9700 تومان در 10 صفحه
97,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد