مقاله اهمیت پدافند غیر عامل در معماری و شهرسازی

word قابل ویرایش
12 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
انسان ها از آغاز آفرینش تا کنون همواره با انواع آسیب ها، جنگ ها و تهاجم ها و بلایا روبرو بوده و از این رو آسیب های جانی و مالی زیادب به آنها وارد شده است . به همین دلیل جوامع مختلف پیوسته به دنبال کشف و ابداع راه حل هایی بوده و هستند تا بتوانند آسیب های ناشی حوادث غیرمترقبه و جنگ ها را به گونه ای کنترل نموده یا به حداقل رسانند. از دبیرباز تا کنون پدافند غیرعامل از مهم ترین رویکردها و راهبردها در حوزه برنامه ریزی و مدیریت سکونتگاه های شهری مورد توجه بوده است . با نگاهی به ساختار و فضای سیاسی موجود و پارادایم های نظامی در فضاهای شهری لازم به نظر می رسد تا در بستر نگاهی جامع ، اقدامات سیستم دفاع غیر عامل مورد توجه قرار گیرد تا افزایش توان و اقتدار نظان و کاهش آسیب پذیری های کالبدی و انسانی از تجاوزات احتمالی، امکان وقوع یابد. در این میان پدافند غیرعامل را نیز مجموعه اقدامات غیرمسلحانه ای می دانند که موجب کاهش آسیب پذیری نیروی انسانی، ساختمان ها و تاسیسات شهری و تجهیزات و شریان های شهری و منطقه ای در مقابل عملیات خصمانه و مخرب دشمن می گردد. در پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی و با بهره گیری از مطالعات کتابخانه ای و اسنادی پس از تبیین اصول و اهداف مورد بررسی قرار گرفته است .
واژگان کلیدی: دفاع ، پدافند، پدافند غیرعامل ، معماری
١- مقدمه
سرزمین ما ایران به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی و سیاسی همواره در معرض انواع خطرات طبیعی (زلزله و سیل ) و تهدیدات انسان ساز (جنگ ) قرار داشته است و تلفات انسانی و خسارات مالی سنگینی متحمل شده است . متاسفانه در کشور ما علیرغم پشت سر گذاشتن هشت سال دفاع مقدس و داشتن تجارب ارزشمند در برابر بلایای طبیعی ، اهمیت بحث ایمنی و امنیت در شهرسازی و معماری چنان که باید مورد توجه قرار نگرفته است و همچنان شاهد ساخت و سازهایی هستیم که به طور روز افزون آسیب پذیری محیط کالبدی را در برابر انواع بحران ها افزایش می دهند.امروزه با استفاده از برنامه های جامع مدیریت بحران می توان با بکارگیری اقدامات موثر همراه با طرح های کاربردی و حتی الامکان کم هزینه و چند منظوره در مرحله آمادگی قبل از بحران ، به میزان زیادی از شدت و گستردگی خسارات و تلفات ناشی از خطرات کاست . از مهمترین این تمهیدات ، بکارگیری اصول پدافند غیرعامل به عنوان راهکاری جهت کاهش خطرپذیری در برابر خطرات مختلف و افزایش کارایی پس از وقوع خطر است که باید در سطوح مختلف برنامه ریزی منطقه ای، شهرسازی و معماری مورد توجه قرار گیرد.
در مقاله حاضر ابتدا به تعریف واژه پدافند غیرعامل در متون مختلف بین المللی پرداخته و دیدگاههای جهانی معاصر در این رابطه مطرح شده است . سپس الزامات و تمهیدات برنامه ریزی و طراحی معماری با رعایت اصول پدافند غیرعامل مورد بررسی قرار گرفته و توصیه هایی در زمینه فرم ساختمان ، احجام و المانهای پیرامونی، پلان معماری، نماهای جانبی، بازشوهای خارجی و سیرکولاسیون داخلی ارائه شده است .
٢- مبانی نظری:
٢-١- پدافند:
از نظر واژه شناسی، واژه «پدافند» از دو جزء «پد» و «آفند» تشکیل شده است . در فرهنگ و ادب فارسی «پاد» یا «پد» پیشوندی است که به معانی «ضد، متضاد، پی و دنبال » بوده و هرگاه قبل از واژه ای قرار گیرد معنای آنرا معکوس می نماید.
واژه «آفند» نیز به مفهوم «جنگ ، جدال ، پیکار و دشمنی » است .(دهخدا،١٣۵١، ۴٧و۴٨)
صدری افشار واژه «پدافند را از نظر لغوی همتراز با واژه «دفاع » و مشتمل بر «کارهایی که برای پیشگیری از حمله دشمن یا پیروزی او در حمله انجام می گیرد» بیان نموده است .(صدری افشار،١٣٧٣، ٢۵٩)
شکل شماره ١: دسته بندی انواع دفاع (پدافند عامل و پدافند غیرعامل )
٢-٢- مفهوم پدافند غیرعامل :
به مجموعه اقداماتی اطلاق می گردد که مستلزم به کارگیری جنگ افزار و تسلیحات نبوده و با اجرای آن می توان از وارد شدن خسارت مالی به تجهیزات و تاسیسات حیاتی، حساس و مهم نظامی و غیرنظامی و تلفات انسانی جلوگیری نموده و یا میزان خسارات و تلفات ناشی از حملات بمباران هوایی موشکی دشمن را به حداقل ممکن کاهش داد. مجمع تشخیصمصلحت نظام در راستای تدوین سیسات های کلی پدافند غیرعانل کشور، پدافند غیرعامل را این گونه تعریف نموده است : مجموعه اقدام های غیرمسلحانه ای که موجب افزایش بازدارندگی، کاهش آسیب پذیری، تداوم فعالیت های ضروری، ارتقای پایداری ملی و تسهیل مدیریت بحران در مقابل تهدیدها و اقدامات نظامی دشمن می شود.(اسکندری،١٣٩٠) تاریخچه پدافند غیرعامل تاریخچه پدافند غیرعامل به زندگی انسان های اولیه که خود را از تهاجم حیوانات وحشی و دیگر دشمنان به غارها، بالای درختان و سایر مکان های امن پناه می بردند برمی گردد. در کشورهای آمریکا و شوروی سابقه رسمی تاسیس سازمان پدافند غیرعامل ملی به دهه ١٩۶٠ میلادی بر می گردد و این در حالی است که تاسیس رسمی این سازمان بنیادی و استراتژیک در کشور ما سال ١٣٨٢ می باشد.(اخباری،١٣٩٣، ۶٣-۶٩)
٢-٣- اهداف و اصول پدافند غیرعامل :
به کارگیری اقدامات پدافند غیرعامل ، موجب زنده ماندن و ادامه حیات و بقای نیروی انسانی می گردد که باارزش ترین سرمایه ملی کشور باشد. دفاع غیرعامل موجب صرفه جویی کلان اقتصادی و ارزی در حفظ تجهیزات و تسلیحات بسیار گران قیمت نظامی می گردد و همچنین مراکز حیاتی را در برابر حملات دشمن حفظ نموده و مقاومت در شرایط بحران و جنگ را ممکن می سازد.(اخباری،١٣٩٣، ۶٣-۶٩)
شکل شماره ٢: وظایف دفاع غیرعامل
اصول عمده پدافند غیرعامل نیز در شامل موارد زیر می گردد:
• انتخاب عرصه های ایمن در جغرافیای کشور
• تعیین مقیاس بهینه استقرار جمعیت و فعالیت در فضا
• پراکندگی در توزیع عملکردها متناسب با تهدیدات و جغرافیا
• کوچک سازی و ارزان سازی و ابتکار در پدافند غیرعامل
• توجیه اقتصادی پروژه
• مقاوم سازی و استحکامات (اخباری،١٣٩٣، ۶٣-۶٩)
٢-۴- اهداف دفاع غیرعامل :
• کاهش قابلیت و توانایی سامانه های شناسایی، هدف یابی و دقت هدف گیری تسلیحات آفندی دشمن
• تقلیل آسیب پذیری و کاهش خسارات و صدمات تاسیسات ، تجهیزات و نیروی انسانی مراکز حیاتی، حساس و مهم نظامی و غیرنظامی کشور در برابر تهدیدات و حملات دشمن
• حفظ سرمایه های کلان ملی کشور
• حفظ توان خودی جهت ادامه فعالیت ها و تداوم عملیات تولید و خدمات رسانی
• سلب آزادی و ابتکار عمل از دشمن و ایجاد شرایط سخت و دشوار برای وی در صحنه عملیات
• صرفه جویی در هزینه های تسلیحاتی و نیروی انسانی
• افزایش آستانه مقاومت مردمی و قوای خودی در برابر تهاجمات دشمن
• تحمیل هزینه بیشتر به دشمن از طریق وادار نمودن وی به تلف نمودن منابع محدود خود بر روی اهداف کاذب و فریبنده و سلب اصل صرفه جویی قوا از وی( اسکندری، ١٣٩٠)
٢-۵- پدافند غیرعامل در معماری :
معماری و شهرسازی به عنوان یک واسطه ، قدرت دفاعی را بالا می برد و در ارضای نیاز به امنیت در سلسله مراتب پله ای مازلو اثر مثبت و باعث بقای انسان می گردد. در “اکستیکس ” واژه “دفاع ” در مقابل “دشمن ” (تهدیدات انسان ساز) و واژه “ایمنی و حفاظت ” در مقابل تهدیدات طبیعی به کار می رود. با این رویکرد روانشناسانه به معماری و شهرسازی، بحث ایمنی و امنیت باید در کلیه سطوح برنامه ریزی و طراحی، از موضوعات کلان شهرسازی تا معماری و جزئیات فنی مدنظر قرار گیرد.(ابراهیم زرگر)

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 12 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد