مقاله بررسی و مدیریت قابلیت های زمین گردشگری سافاری در مناطق کویری ایران

word قابل ویرایش
12 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
علم کاربردی زمین گردشگری از جمله علوم جدیدی است که در سال های اخیر پیشرفت نمو.ده است . هنگامی که ابعاد و زمینه – های مرتبط با گردشگری به خوبی شناخته شود، این وضعیت نمود بیشتر و عینیتری پیدا خواهد کرد. مناطق کویری، توانایی بالایی در زمینه ی جذب گردشگر دارند. این مناطق ، به علت شرایط ویژه ی ژئومورفولوژیکی و مناظر طبیعی و بیهمتایش که گویای عناصر و اجزای کویر است ، جاذبه های خاص گردشگری دارد. که در صورت مطالعه و شناسایی قابلیت های گردشگری آن و برنامه ریزی لازم در این خصوص ، توانایی تبدیل به منطقه ای ژئوتوریسمی فوق العاده را دارد. در واقع ، ارتباط کویرها با بحث گسترش مدنیت و آثار باستانی، تاریخی، فرهنگی و همچنین مباحث ورزشی، توانمندیهای این مناطق را در زمینه ی جذب توریسم دو چندان میکنند. این مناطق که سهم عمده ای را از مساحت کشور به خود اختصاص داده اند، دارای پتانسیل بالایی در زمینه ی ایجاد سافاری و جذب ژئوتوریسم دارند. هدف از این تحقیق شناسایی دقیق مناطق کویری مناسب برای توسعه ی زمین گردشگری و معرفی مستعدترین قسمت های منطقه برای گردشگری سافاری است . نتایج تحقیق نشان داد مناطق کویری ایران مثل کویر مرنجاب ، کویر مصر، کویر خارا، کویر شهداد و بیارجمند امکانات و پتانسیل های مناسبی را برای توسعه ی زمین گردشگری سافاری دارد، که میبایستی بیش از پیش مورد توجه برنامه ریزان و مدیران گردشگری قرار گیرد.
واژه های کلیدی: زمین گردشگری، توان های گردشگری، توسعه ی پایدار، سافاری، کویر
مقدمه
در دهه های اخیر، اهمیت گردشگری در سطح ملی و بین المللی هم از لحاظ تعداد گردشگران و هم از لحاظ درآمد ارزی همواره به طور بیسابقه ای در حال افزایش بوده است (٢٠٠۵١٣,Thomas et al). قابلیت های گردشگری، مبتنی بر ساختاری نظام مند است که یک فرد به عنوان گردشگر نیازمند است درباره ی تمامی شرایط گردشگری و مفاهیم پایه ای آن اطلاعات داشته باشد (١٩٩٩۵,Fennell).
گردشگری اشکال مختلف و انواع گوناگونی دارد که با توجه به شرایط محیطی متفاوت است . خصوصیات و قدمت تاریخی و زمین – شناسی مناطق ناشی از حوادث و فرایندهای است که آنها را شکل داده اند (٢٠٠٨۴١۵,Wartiti) که از این منابع زمین شناسی در امور تحقیقاتی و آموزشی میتوان استفاده کرد (٢٠١٠۴٠,Bernard Joyce). زمین گردشگری (Geotourism) یکی از شاخه های گردشگری وابسته به طبیعت (Nature based tourism) است که به معرفی پدیده های زمین شناختی به گردشگران با حفظ هویت مکانی آنها میپردازد. زمین گردشگری از علوم مختلف زمین شناسی کمک میگیرد و علاقه مندان به طبیعت و پدیده های زمین – شناسی را برای بازدید از جاذبه های زیبای زمین دعوت میکند. زمین گردشگری در واقع تمرکز روی پدیده های زمین شناختی دارد که در آن ، هدف از گردش ، بازدید و تماشای یک جاذبه زمین شناسی است (نکوئی صدری،۵٩،١٣٨٨). این شاخه از گردشگری، به طور ویژه با رعایت ضوابط و استانداردهای بین المللی به معرفی پدیده های حاصل از زمین شناسی و ژئومورفولوژی به گردشگران همراه با حفظ هویت مکانی آن ها میپردازد و نیز مشاهده ی این گنجینه را سامان دهی و هدفمند مینماید و از تخریب آن به وسیله ی انسان جلوگیری میکند و از سوی دیگر، میتواند زمینه را برای توسعه ی منطقه فراهم کند (یمانی و همکاران ،٨۵،١٣٩١).
ژئوتوریسم به طور خاص بر زمین شناسی و چشم اندازها متمرکز است و هدف آن ترویج گردشگری در مکان های زمین شناسی و حفاظت از تنوع جغرافیایی و درک درستی از علوم زمین از طریق درک و یادگیری است (٢٠١٠۵,Newsome and Dowling).
با وجود پیشرفت های گسترده در علم زمین گردشگری در جهان ، هنوز سؤالات بسیاری درباره تلفیق گردشگری با علوم زمین در میان صنعت گردشگری بدون پاسخ مانده است که انتظار میرود با گسترش صحیح فعالیت گشت پردازها و حمایت مدیران دولتی در آینده ، جایگاه زمین گردشگری به طور علمی مشخص شود. در واقع مناطق کویری و بیابانی جزئی از میراث زمین شناختی یک کشور محسوب میشوند. بنابراین شناسایی میراث زمین شناختی یک کشور یا یک منطقه از جمله مهم ترین اقدامات برای ثبت تاریخ زمین شناسی هر کشور است که در صنعت زمین گردشگری مورد توجه آموزش و حفاظت قرار میگیرند. در واقع ، حفاظت از میراث های زمین شناختی امری ضروری است تا برای تفرج ، و مقاصد آموزشی و علمی آیندگان محفوظ باقی بمانند .(Gray,2003,434)
برای گردشگری از هر نوع ، زیرساخت هایی لازم است که بدون آنها توسعه ی پایدار میسر نمیشود. بنابراین برای اینکه منابع گردشگری قابلیت عرضه به گردشگران و بازدیدکنندگان را داشته باشد، لازم است این منابع تبدیل به محصول گردشگری شود، تا به وسیله آنها قابل مصرف باشد. تبدیل شدن جاذبه ها و منابع گردشگری، پیش از هر چیز نیازمند سرمایه گذاری و آماده سازی منابع و جاذبه هاست (شکل ١).

شکل (١) نمودار مؤلفه های زیرساختی صنعت توریسم . منبع حاج علیلو و نکوییصدر(٢٠،١٣٩٠)
با توجه به نقش و اهمیت زمین گردشگری، در سال های اخیر مطالعاتی در این زمینه در جهان و ایران صورت گرفته است . از جمله ی مهم ترین تحقیقات ، میتوان به (٢٠٠۶,Nyurma) اشاره کرد که به بررسی نقش توریسم به عنوان یک فاکتور رشد در توسعه جوامع پرداخته و معتقد است که بخش جهانگردی با پیشنهاد فرصت های شغلی متنوع و افزایش منابع خارجی که در میان بسیاری از ملت ها برای تقویت دیگر فعالیت های اقتصادی به کار برده میشود، میتواند به رشد و توسعه جوامع کمک کند.
(٢٠٠٨,Brilha) به بررسی چالش های توسعه ژئوتوریسم در ژئوپارک پرتغال پرداخته و استفاده از ابزارهای قانونی و دولتی را مهمترین راهکار حفاظت از میراث های طبیعی و زمین شناسی میداند. (٢٠٠٩,Gray) به بررسی تنوع زمین شناختی به عنوان مبنایی برای حفاظت از زمین پرداخت و ضمن بیان این مطلب که تنوع زمین شناختی در سال های اخیر به یک موضوع جهانی تبدیل شده است ، به اهمیت آن به عنوان پایه ژئوتوریسم و ژئوپارکها اشاره میکند و بیان میکند که یونسکو نیز اصل تنوع زمین – شناسی در توسعه سایت های علوم زمین و میراث زمین شناسی استفاده میکند. (کامیابی،١٣٨٧) به ارزیابی جاذبه های طبیعی و ژئوتوریسمی حوضه حبله رود و پارک ملی کویر سمنان پرداخت و توانایی تبدیل شدن این منطقه را به عنوان ژئوپارک از طریق برنامه ریزی توسعه مدیریت و بهره برداری بهینه از سیستم های ژئوتوریستی پیشنهاد کرده است . (جهانیان و زندی،١٣٨٩) به بررسی پتانسیل های اکوتوریسم مناطق کویری و بیابانی اطراف استان یزد پرداختند. بر اساس شاخص های به کار گرفته شده به این نتیجه رسیدند که با وجود چنین وسعتی از نواحی خشک ، لزوم توجه به پتانسیل های مناطق مذکور را در زمینه صنعت اکوتورسیم و ژئوتوریسم ، به ویژه در استان یزد که در مرکز ایران و در حاشیه دشت کویر، دشت و بیابان لوت قرار گرفته است ، ضروری می باشد.
(غازی و قدیری، ١٣٩٠) به ارزیابی تواناییهای ژئوتوریسمی پارک ملی کویر با استفاده از مدل برنامه ریزی راهبردی فریمن پرداختند و به این نتیجه رسیدند که وجود عناصر خاص ژئومورفیک و آثار تاریخی مبین توانایی بالای این پارک در توسعه ژئوتوریسم و جلب گردشگران است .
منابع طبیعی و زمین ساختی در ارتباط با انواع گردشگریهای گسترده مورد توجه قرار دارد که در ایران ، این منابع به ویژه در مناطق کویری و بیابانی میتوانند از ارکان توسعه ی زمین گردشگری مناطق باشند. بنابراین ، برای بهره گیری از امکانات و قابلیت – های محیطی و مدیریتی توسعه ی گردشگری این مناطق با رویکردهای مختلف ، انجام پژوهش هایی برای شناسایی ضروری به نظر میرسد. مناطق خشک و کویری و بیابانی حدود یک سوم سطح خشکی های جهان را تشکیل می دهند. با توجه به اینکه قسمت اعظم کشور ایران (حدود ٩٠ درصد) در قلمرو مناطق خشک و بیابانی قرار دارد، شناخت دقیق و اصولی از تواناییهای بیابان ها و کویرها و راه های بهره برداری از آنها، از ضروریات اساسی توسعه اقتصادی و اجتماعی منطقه و حتی کل کشور است . یکی از ساده ترین راه های استفاده از این گونه اراضی، استفاده از توانمندیهای اکوتوریستی و ژئوتوریستی آنهاست . در واقع بررسی پتانسیل – های مناطق کویری و بیابانی در زمینه ی جذب ژئوتوریسم با توجه قابلیت بالای این مناطق و نقش گردشگر در توسعه ی اقتصادی آن ، ضروری به نظر میرسد. ظرفیت کویری ایران میتواند طرفداران ورزش هیجانی سافاری را به ایران جذب کند. زمین گردشگری سافاری تفریحی جذاب که آرام آرام جای خود را در میان گردشگران باز میکند، لذت سرعت میان شن های کویر و دیدن پدیده های جذاب حاصل از فرآیندهای ژئومورفولوژیکی و گونه های زیستی و جانوری چشم هر بینده ای را مینوازد. هدف از این تحقیق شناسایی قابلیت های زمین گردشگری سافاری در مناطق مستعد کویری ایران میباشد. انتظار بر این است که محققین و پژوهشگران بعدی در مطالعات آتی بتوانند در برآورد میزان قابلیت های مناطق زمین گردشگری گام های مفیدی بردارند و همچنین مسئولان مرتبط با گردشگری نیز به نتایج مطالعات مربوط به گردشگری در جهت پیشبرد اهداف توسعه ای، توجه شایانی داشته باشند.
معرفی مناطق مستعد سافاری
در این تحقیق پس از جمع آوری اطلاعات کتابخانه ای و داده ها شامل نقشه های توپوگرافی ١:٢۵٠٠٠، زمین شناسی ١:١٠٠٠٠٠، داده های ماهواره ای IRS و عکس های هوایی ١:۴٠٠٠٠، بررسیهای دورسنجی انجام شد. در مناطق بیابانی مهم ترین منابع گردشگری، تلفیقی از اشکال سطحی زمین است که برای دانشمندان حائز اهمیت مشخصی بوده اما دلایل فرهنگی، اکولوژیکی، زیست محیطی، زیباشناسی و یا اقتصادی نیز دارند. باتوجه به موقعیت خاص زمین شناسی و ویژگیهای ژئومورفولوژیکی، مناطق بیابانی و کویری ازسرمایه های منحصر به فرد هر کشور و منطقه به شمار میرود که شناسایی، طبقه بندی و برنامه ریزی آن ، جهت توسعه ی زمین گردشگری سافاری از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است . در اینجا به نمونه های از مناطق مستعد زمین گردشگری سافاری میپردازیم

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 12 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد