مقاله بررسی کارکردهای بازپرورانه اجرای حق برخورداری از آموزش وپرورش ؛مظهری ازحقوق شهروندی زندانیان

word قابل ویرایش
32 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
حق برخورداری از آموزش وپرورش از بارزترین حقوق اجتماعی شهروندان به شمار میرود. هر عضوی از جامعه شایسته بهره مندی از این حق است . به رغم اینکه برخورداری از این حق زمینه پرورش شخصیت فرد به طور سالم را فراهم میکند،برخی با ارتکاب جرم مستحق مجازات سالب آزادی میشوند.مقاله حاضر با هدف توصیفی ـ تحلیلی به مطالعه اجرای حق بر آموزش وپرورش به مثابه حق شهروندی زندانیان پرداخته و با مطالعه سیاست گذاریهای زندان ها در تهیه مقدمات اجرای این حق در زندان به پژوهش درباره میزان عملکرد زندان ها در دسترسی به محیط تحصیلی مطلوب ، میزان رضایت زندانیان از مسئولان فرهنگی و کارکردهای بازپرورانه اجرای این حق خواهد پرداخت . اطلاعات با انتخاب ٨٣ نفر شرکت کننده زندانی مرد در کلاس های آموزشی و پرورشی زندان شهر کاشان به روش پیمایشی و با ابزار پرسشنامه محقق ساخته جمع – آوری شده است .
بر اساس نتایج بدست آمده ، حق بر آموزش وپرورش به عنوان یک حق شهروندی برای زندانیان پیش بینی گردیده تا از این طریق سازگاری خود با محیط اجتماعی را تأمین کنند. بر اساس یافته های تحلیلی پژوهش ،با افزایش رضایت از امکانات تحصیلی در زندان ، میزان رضایت از عملکرد مسئولان فرهنگی نیز افزایش مییابد و به هر میزان رضایت از عملکرد مسئولان افزایش یابد، کارکرد برنامه های آموزشی و پرورشی در زندان افزایش مییابد. بررسی روابط بین متغیرها در جریان پژوهش حاضر میتواند عملکرد بخش های مهمی از سازمان زندان ها را تحت تأثیر قرار دهد و موجب برنامه ریزیهای متناسب در جهت ارتقای عملکرد زندان ها در زمینه بازپروری زندانیان از طریق اجرای حقوق شهروندی از رهگذربرنامه های آموزشی و پرورشی شود.
کلیدواژه ها: حقوق شهروندی، حق برخورداری از آموزش و پرورش ؛ اصلاح و بازپروری؛ جلوگیری از تکرار جرم
مقدمه
به رسمیت شناختن منزلت ذاتی، حقوق یکسان و انتقال ناپذیر همه اعضای خانواده بشری، اساس آزادی، عدالت وصلح درجهان است و انسان ها باید توسط قانون مورد حمایت قرار گیرند. از این روی تمامی دولت ها وحاکمان صرفنظر از آنکه افراد تابع چه دین و آئینی هستند ضمن رعایت حقوق آنان از تمامی جهات سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، زمینه های مناسب را برای رشد وبالندگیاقوام مختلف فراهم می آورند (آل کجباف ، ١٣٨۶: ١١۴). زیرا هر فردی باید از حقوق شهروندی خود که ناشی از نیازهای اساسی و فطری اوست بهره مند شود؛ رفع این نیازها لازمه رشد مادی و معنوی وی را فراهم میکند و دیگران ملزم به رعایت آن هستند. حق برخورداری از آموزش و پرورشازجمله حقوق بشری شهروندان است که باید به صورت برابر از آن برخوردار شوند.
از یک سوی، اجرای برنامه های عدالت کیفری در راستای حفاظت از حقوق شهروندان امری ضروری است ، چراکه بخشی از عدالت کیفری نیز جهت حمایت از حقوق شهروندی زندانیان صورت میگیرد تا از طریق اعمال اقدامات بازپرورانه زمینه ارتکاب جرایم و رفتارهای ضداجتماعیاز بین برود. از سوی دیگر، اجرای مجازات به تنهایی در بستر زندان ها نقش موثری دربازپروری مجرمین و در پی آن پیشگیری از تکرار جرم ایفا نمیکند و محرومیت آنان از حقوق اساسی خود حین اجرای مجازات اثر بازدارندگی مجازات را از بین میبرد. واقعیت این است که در چهار دهه اخیر، وضعیت جدیدی در کشورهای مختلف در حوزه جرم و امنیت ایجاد شده است که بر اساس آن همزمان با افزایش جمعیت کیفری زندان ها، میزان بزهکاری نیز افزایش یافته و این امر موجب شده توجه افکار عمومی، محافل علمی و مراجع رسمی نسبت به خطر جرم بزهکاران افزایش یابد(قاسمی مقدم ،١٣٩٢: ١٩۴).
به دنبال آن اندیشمندان اصلاح و درمان بر روی سنجش میزان اثربخشی تدابیر اصلاحی – درمانی تمرکز نموده اند، به گونه ای که در حال حاضر مجموعه وسیعی از تحقیقات تجربی درباره اثربخشی مداخله – های اصلاحی – درمانی در کاهش میزان تکرار جرم وجود دارد. مجموعه این تحقیقات تجربی نشان دهنده امکان کاهش میزان تکرار جرم به وسیله به کارگیری تدابیر بازپرورانه است .با توجه به اینکه تأثیرات اصلاحی آموزش و پرورش نیازمند برنامه ریزی طولانی و نظارت لازم توسط افراد متخصص است ، بهترین بستر برای اجرای دقیق و موثر این گونه برنامه ها، مجازات های سالب آزادی است .
به این رو مقاله حاضر در پی آن است که نخست اجرای حق بر آموزش وپرورش به مثابه حق شهروندی زندانیان مطالعه گردد. سپس رابطه کارکردهای بازپرورانه اجرای برنامه های آموزشی و پرورش در سطح زندان کاشان با میزان توزیع امکانات آموزشی و پرورشی و رضایت از عملکرد مسئولان را بررسی و تجزیه و تحلیل کند و از رهگذر آن ، کاستیها و موانع اجرایی موجود در سازمان زندان ها در حوزه ی اجرای برنامه های آموزشی و پرورشی در زندان را ارزیابی کند و توجه نهاده یاد شده را در بسترهای آموزشی متناسب با اوضاع و احوال مجرمین به خود جلب نماید.
١. پرسش ها و اهداف پژوهش
این مقاله با هدف شناخت نقش اجرای حق برخورداری از آموزش و پرورش به عنوان مظهری از حقوق شهروندی در اصلاح و بازپروری بزهکاران و عملکرد سازمان های مسئول اجرای مجازات سالب آزادی در پی
پاسخ پرسش های زیر است :
١. رویکرد منشور حقوق شهروندی در زمینه تدوین قوانین و مقررات آموزشی و پرورشی چیست ؟
١. نقش حق بر آموزش و پرورش به مثابه حق شهروندی در اصلاح وبازپروری مجرمان و پیشگیری از تکرار جرم چیست ؟
٢. سازمان های مسئول در این باره چه عملکردی را میتوانند ارائه کنند؟
٢. فرضیه های پژوهش :
به منظور رسیدن به هدف اصلی این پژوهش ، یعنی بررسی کارکردهای بازپرورانه اجرای حق برخورداری از آموزش و پرورش به مثابه حقوق شهروندی زندانیانو سنجش میزان عملکرد سازمان زندان ها در تهیه
مقدمات برنامه های آموزشی و پرورشی فرضیه های زیر مطرح می گردد:
١. به نظر میرسد میان متغیر میزان توزیع امکانات تحصیلی و پرورشی و متغیر رضایت از مسئولان فرهنگی رابطه معنادارمثبت وجود دارد.
٢.به نظر میرسد میان متغیر کارکردهای اجرای برنامه های آموزشی و پرورشی در زندان و متغیر رضایت از مسئولان فرهنگی زندان نیز رابطه معنادار مثبت و زیادی وجود دارد.
٣. به نظر میرسد میان متغیرکارکردهای اجرای برنامه های آموزشی و پرورشی ومتغیر گروه سنی زندانیان تفاوت معنادار وجود دارد.
۴. به نظر میرسد میان متغیر کارکردهای اجرای برنامه های آموزشی و پرورشی و متغیر میزان تحصیلات زندانیان تفاوت معنادار وجود دارد.
۵. به نظر میرسدمیان متغیر میزان توزیع امکانات آموزشی و پرورشی در زندان و متغیر گروه سنی شرکت – کنندگان و میزان تحصیلات آنان تفاوت معناداری وجود دارد.
۶. به نظر میرسد بین متغیر رضایت از مسئولان فرهنگی بر حسب میزان تحصیلات و گروه سنی آنان تفاوت معناداری وجود دارد.
٣. روش شناسی
پژوهش حاضر به صورت پیمایشی و مبتنی بر سنجش همبستگی متغیرها از طریق پرسشنامه محقق ساخته انجام شده است . در این تحقیق زندانیان مرد شهر کاشان که در سال ١٣٩۴ در کلاس های آموزشی و پرورشی در زندان مشغول به تحصیل بودند به عنوان جامعه آماری انتخاب شدند که تعداد آنان با توجه به آمار ارائه شده توسط مسئولان فرهنگی در زندان ١٢٠ نفر بوده که برای تعیین حجم افراد نمونه (٨٣ نفر)از فرمول کوکران استفاده شده است که بیشترین افراد ۵۵٫۹ از نظر تحصیلی بیسواد و تا مقطع ابتدایی درس خوانده اند، ١٩درصد تا مقطع راهنمای ادامه تحصیل داده و ۱۳٫۱ درصد موفق به اخذ مدرک دیپلم شده اند و ۷٫۱درصد افراد تا متوسطه و ۳٫۶ درصد افراد تا مقطع فوق دیپلم ادامه تحصیل داده اند و تنها تعداد بسیار کمی ۱٫۲ موفق به ادامه تحصیل تا مقطع کارشناسی شده اند. به علاوه بیشترین افراد مطالعه شده ۴۰٫۵ بین گروه سنی ٢۴-١٩ را تشکیل میدهند و ۳۴٫۵ درصد افراد بین گروه سنی ٣۴-٢۵ هستند و ۱۵٫۵ درصد افراد بین گروه سنی ۴۴-٣۵ ، ۷٫۱ درصد آنان ۵۴-۴۵ و تعدادبسیار کمی ۲٫۴ میان گروه سنی ۶۶-۵۵ هستند. از آنجا که پژوهش حاضر در صدد بررسی کارکردهای بازپرورانه اجرای برنامه های آموزشی و پرورشی در زندان است ، زندانیانی که در این کلاس ها شرکت نمیکنند بررسی نشده به این ترتیب جامعه نمونه این تحقیق تنها شامل زندانیانی است که در کلاس های آموزشی و برنامه های پرورشی شرکت میکنند.
تجزیه و تحلیل داده های آماری این پژوهش با استفاده از نرم افزار ١٩ Spssدر دو سطح آمار توصیفی و استنباطی انجام شده است . در سطح توصیفی کوشش شده است از برخی شاخص های آماری نظیر توزیع درصدی، میانگین داده ها و نمودارها استفاده شود و در سطح آمار استنباطی، متناسب با سطح سنجش داده – ها، فرضیه ها و نوع آنان ، آزمون F (تحلیل واریانس )، پس آزمون Tukey و ضریب همبستگی پیرسون به کار گرفته شود. به علاوه برای سنجش روایی پرسشنامه ها از روایی محتوایی و صوری استفاده شده است به این ترتیب که در اختیار چندین متخصص در زمینه جامعه شناسی و روان شناسی قرار گرفت تا از طریق ویرایش و بازسازی از نظر انطباق سؤال های پرسشنامه با موضوع و اهداف پژوهش ، روایی پرسشنامه تعیین گردد و از سوی دیگر برای سنجش پایایی اولیه پرسشنامه ها از ضریب آلفای کرانباخ استفاده شده که حاصل آزمون ۰٫۸۵ نشان میدهد که اعتماد یا پایایی کلی پرسشنامه در حد بسیار خوبی قرار دارد.
۴. چارچوب نظری
۴-١. حقوق شهروندی
موضوع علم حقوق ، انسان است و نحوه بهره مندی او از حقوق خویش به عنوان شهروند از موضوعات بسیار مهم در حقوق میباشد.شناخت واژه شهروند و اصطلاح حقوق شهروندی در این باره میتواند راهگشای بسیاری از مسائل از جمله تبیین صحیح حقوق شهروندی شود.از دیدگاه جی، ام باربالت شهروندی وضعیتی است که به افراد عضو یک جامعه ملی اعطا شده است و بنابراین ، حقوق شهروندی حقوقی است که از آن ناشی میشود. در واقع حقوق شهروندی به عنوان حقوق افراد عضو یک جامعه ملی در نهایت به وسیله دولت حفظ و تأمین خواهد شد( جی ام باربالت ،١٣٨٣: ١٣۴).برخی بر این نظرند که شهروندی از مهم ترین مفاهیم اجتماعی است که به منظور کمک به شناخت بهتر جامعه ، روابط درونی آن و هدایت کنش ها و رفتارها خلق شده است . این مفهوم همانند هر مفهوم دیگر در بستر تاریخی – اجتماعی و در درون شبکه های مفهومی، محتوا و معنای خود را آشکار میسازد( قیوم زاده و دیگران ، ١٣٩٣: ٨٨). از دیدگاه برخی دیگر از محققین شهروندی کسی است که اهل یک شهر یا کشور به شمار میآید و از حقوق مدنی –سیاسی و امتیازات مندرج در قانون اساسی بهره مند میگردد(فرهاد، ٩٣: ١٣٨٧). به طور کلی اصطلاح شهروندی به عنوان یک موقیتی است که هر عضو جامعه بزرگ یا کوچک به اعتبار تابعیت خود و فارغ از هرگونه تفاوت های مذهبی، دینی، نژادی و.. از مجموعه حقوق و تکالیف بهره مند میگردد.
در ادامه نیز باید به ماهیت حقوق شهروندی توجه نمود. بعضی از متفکرین بر این نظرند که حقوق شهروندی مجموعه قواعد و قوانینی است که زمینه ساز ورود شهروندان به عرصه های مختلف اجتماعی جامعه است . از این رو تمایلات و روابط اجتماعی افراد منطبق بر آن ترسیم میشود (ربانی، رسول و دیگران ،
٨۶:١٣٨۴ حقوق شهروند مجموعه حقوق ، وظایف و تکالیف متقابل آدمیان در جامعه است که به منظور دستیابی برابر و بهره مندی همسان همگان از منابع سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و زیستی، فارغ از هرگونه تفاوت های زبانی، نژادی، قومی، جنسیتی و… وضع میگردد. برخی از حقوقدانان معتقدند زندانیان همچون سایر افراد جامعه به عنوان یک انسان و شهروند، در زندان نیز از حقوق شهروندی و بشری برخوردار می – باشند. به گونه ای که حقوق بنیادین بشر هیچ گونه حد و مرزی چون زندان نمی شناسند و به هیچ عنوان این حقوق تعطیل بردار نیست ، بدین جهت تحمیل کیفرهای سالب آزادی بر هر شخص ، وی را از حقوق اساسی که متعلق به نوع بشر است محروم نمی کند، و به عبارت دیگر سلب آزادی نافی حقوق بنیادی بشر نیست ، بنابراین این حقوق شامل تمامی افراد زندانی و بازداشت شدگان نیز می باشد( گودرزی،١٣٨٢: ۶٧).
به سخن دیگر، علاوه بر رسمیت بخشیدن به حق برخورداری از آموزش و پرورش برای همگان ، اهمیت ارائه آموزش های علمی و حرفه ای به عنوان ابزاری برای اصلاح و تربیت و در پی آن ، پیشگیری از تکرار جرم ، در قطعنامه های متعدد سازمان ملل متحد از جمله قطعنامه ١٩٩٠/٢٢ درباره آموزش در زندان نیز پیش بینی گردید که به موجب آن ، دولت ها باید انواع مختلف آموزش هایی را که به پیشگیری از جرم ، بازگشت مجدد زندانیان به اجتماع و کاهش تکرار جرائم کمک می کند در زندان عرضه نمایند. قطعنامه دیگری در خصوص آموزش ، تربیت و آگاه سازی در زمینه پیشگیری از جرم (قطعنامه ١٩٩٠/٢۴) مورد تصریح قرار گرفته که از رهگذر آن استفاده فزاینده از موارد جایگزین حبس و تدابیر و اقدامات مربوط به آغاز مجدد زندگی اجتماعی زندانیان را مدنظر قرار داده است ( اسماعیل نسب ، ١٣٩٣: ٢٣٠).
تدوین اقدامات بالا با جزئیات ، نشان دهنده اهمیت دسترسی به امکانات آموزشی و تحصیلی برای زمینه سازی بهبود و رشد شخصیت اجتماعی افراد استو نظام زندان ها را متضمن رفتاری با محکومین دانسته که هدف اساسی آن اصلاح و اعاده حثیت اجتماعی زندانیان باشد.آن تکلیف تنها محدود به زمان محکومیت و اجرای مجازات نیست بلکه برای پیشگیری از جرایم و رفتار با مجرمین یکی از موارد تعیین تکلیف در مرحله پس از محکومیت را آزادی برای کار یا آموزش دانسته است و مقام های ذیصلاح را ملزم کرده است تا مجموعه گسترده ای از راه حل های جایگزین زندان را به کار ببرند و به بازگشت مجرم به جامعه کمک کنند.
۴-٢. حقوق شهروندی و آموزش و پرورش
حق برخورداری از آموزش و پرورش در ادوار گوناگون تقنینی ایران مورد توجه قانون گذاران بودهو به تبع ، موجب وضع قوانین حمایتی از این حق مهم گردیده است . بنابراین ، سیاست گذاران تقنینی با اجباری و رایگان نمودن آموزش و پرورش ، دولت راملزم به تهیهامکانات ضروری و متناسب برای بهره مندی از این حق را کرده اند و در پی آن با علم آموزی و پرورش فکری، سـطح دانـش افـراد جامعـه را بـالا بـرده و ارزش هـا و هنجارهای یکسان جامعه را به آنان بیاموزند.
از این روی حمایت از این حق موردتوجهقانون گذاران بوده و موجب وضع قوانین مختلف گردیده است . به گونه ای که قانون اساسی ایران در سال ١٣۵٨ بر پایهاصل سوم و اصل سیام به حق یادشده اشاره کردهو دولت را موظف کرده است وسایل آموزش وپرورش رایگان را برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه فراهم سازد و وسایل تحصیلات عالی را تا سر حد خودکفائی کشور به طور رایگان گسترش دهد.
بر پایه اصل سیام ق .ا صریحا دولت موظف است وسایل آموزش و پرورش رایگان را برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه فراهم سازد و وسایل تحصیلات عالی را تا سر حد خودکفایی کشور به طور مجانی گسترش دهد. بنابراین با توجه به اینکه فراهم کردن امکانات آموزشی تا مقطع تحصیلات عالی به صورت رایگان یکی از حقوق اساسی همه اقشار جامعه از جمله زندانیان به شمار میرود، قوه قضایه به عنوان نهاد مجری پیشگیری از وقوع جرم و اصلاح مجرمین مکلف است امکانات لازم جهت مشارکت زندانیان در کلاس های آموزشی و برنامه های پرورشی را تا تحصیلات عالیه فراهم کند تا از این طریق زمینه های بازپروری آنان را ایجاد کند و به تمامی وظایف مذکور در قانون اساسی عمل نماید.
دقت نظر در اصول بالا و بندهای آن ها نشان میدهد که برخورداری از حق تعلیم و تربیت به عنوان حق بنیادین و اساسی افراد مورد توجه قانون اساسی بوده و واضعان قوانین و مقررات عادی و همچنین سیاست گذاران و برنامه ریزان آموزشی باید به هنگام وضع قوانین ، اساسنامه ها، آیین نامه ها و بخش نامه ها در زمینه برنامه ریزیهای آموزشی و پرورشی، مفاد اصول قانون اساسی در امر آموزش و پرورش راسرلوحه کار خویش قرار دهند و دربسترهای اصلاحی و بازپروری نیز، از آن مدد جویند. بنابراین اصلاح و بازپروری مجرمین علاوه بر جنبه علمی و جرم شناختی، دارای وجاهت حقوقی نیز میباشد. به گونه ای که قوانین و مقررات گوناگونی در زمینه اصلاح و بازپروری مجرمین و به طور خاص از رهگذر اجرای حق برخورداری از آموزش و پرورش ، تصویب گردیده است .
همچنین بر مبنای قانون اساسی، منشور حقوق شهروندی در روز بیست و نهم آذرماه ١٣٩۵ در همایش قانون اساسی و حقوق ملت با حضور رئیس جمهوری و جمع زیادی از وکلا، حقوقدانان و اساتید و کارشناسان رونمایی و به امضا رئیس جمهور رسید. این منشور ذیل مقدمه آن به مثابه برنامه و خط مشی دولت برای رعایت و پیشبرد حقوق اساسی ملت ایران اعلام شد و با هدف استیفا و ارتقا حقوق شهروندی و به منظور تدوین «برنامه و خط مشی دولت »، موضوع اصل ١٣۴ قانون اساسی، تنظیم شده و شامل مجموعه – ای از حقوق شهروندی است که یا در منابع نظام حقوقی ایران شناسایی شده اند و یا دولت برای شناسایی، ایجاد، تحقق و اجرای آن ها از طریق اصلاح و توسعه نظام حقوقی و تدوین و پیگیری تصویب لوایح قانونی یا هر گونه تدبیر یا اقدام قانونی لازم تلاش جدی و فراگیر خود را معمول خواهد داشت .
از جمله حقوق مندرج در منشور حقوق شهروندی حق آموزش و پرورش است که مواد ١٠۴ تا ١١١ منشور به آن اختصاص یافته است . به موجب ماده ١٠۴ شهروندان از حق آموزش برخوردارند. آموزش ابتدایی اجباری و رایگان است . دولت زمینه دسترسی به آموزش رایگان تا پایان دوره متوسطه را فراهم می – سازد و وسایل تحصیلات عالی را تا سر حد نیاز و ضرورت کشور به طور رایگان گسترش میدهد. دولتآموزش پایه را برای افراد فاقد آموزش ابتدایی فراهم میآورد. منشور یاد شده در زمینه فعالیت های پژوهشی نیز در ذیل ماده ١٠۵ کلیه استادان و دانشجویان را مستحق بهره مندی از مزایای آموزشی و پژوهشی از جمله ارتقا رامیداند.البته اجرای برنامه های آموزشی و پرورش صرف موردنظر منشور حقوق شهروندی نیست بلکه دانش آموزان می بایست از آموزش و پرورشی برخوردار باشند که منجر به شکوفایی شخصیت ، استعدادها وتواناییهای ذهنی و جسمی و احترام به والدین و حقوق دیگران ، هویت فرهنگی، ارزش های دینی و ملی شود و آن ها را برای داشتن زندگی اخلاقی و مسولانه توأم با تفاهم ، مسالمت ، مدارا و مروت ، انصافف نظم و انظباطف برابری و دوستی و … آماده کند(ماده ١٠٨منشور). و هیچکس حق ندارد موجب شکل گیری تنفرهای قومی، مذهبی و سیاسی در ذهن کودکان شود یا خشونت نسبت به یک نژاد یا مذهب خاص را از طریق آموزش یا تربیت یا رسانه های جمعی در ذهن کودکان ایجاد کند(ماده ١١٠منشور).
برخورداری از حقوق یادشده مخصوصا حق بر آموزش به عنوان حقوق شهروندی و بنیادین بدون محدودیت زمانی در طول زندگی افراد ضروری است و ارتکاب جرم توسط آنان موجب از بین رفتن این حق نخواهد شد. ازاین روی مجموعه قوانین مدون در باب حمایت از حقوق زندانیان ازجملهآیین نامه سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور سال ١٣٨۴ همراه با اصلاحات آن و… وضع گردید و چگونگی اجرای حق برخورداری از آموزش وپرورش در محیط های سالب آزادی ازجمله زندان و کانون اصلاح و تربیت کودکان و نوجوانانرا تعیین کرده است .به گونه ای که محکومان در مدت اقامت خود در مؤسسه یا زندان با توجه به مدت محکومیتشان و کیفیت و نوع برنامه های آموزش علمی، دینی و فنی، حرفه ای پیش بینی شده در زندان ها به فراگیری سواد و ادامه تحصیلات علمی، دینی و حرفه ای اشتغال خواهند داشت .
۴-٣.کارکردهای بازپرورانه اجرای برنامه های آموزشی و پرورشی
کارکرد [ک یا ک] (مص مرخم ) کارکردن و عمل . (آنندرا ج ). عمل و کار و کردار و فعل (ناظم الاطبا) است (دهخدا،١٣٣۶: ١٣۵). در فرهنگ فارسی نیز واژه کارکرد [= کارکردن ] (مص خم ) کار کردن ، عمل است (معین ، ١٣۶٣: ٢٨١١). این واژه در لغت فرهنگ انگلیسی ١ به معنای کار، عمل ،کارکرد، عملکرد و امثال آن به کار میرود(Haghshenas).با توجه به معانی لغوی کارکرد باید بیان داشت هدف از به کار بردن این واژه به جای کلمه هایی مانند اثر ـ [ا ث ] (ع ) به معنای بر اثر ماندن ، در عقب ماندن ،( دهخدا،١٣٢٠: ١٠٠۵) داشتن آثار عملی و کاربردی مثبت میباشد است .بازپروری در معنای لغوی خود عبارت است از«عمل اصلاح و تربیت بزهکاران ، به ویژه معتادان و آماده کردن آن ها برای بازگشت به جامعه » (انوری،١٣٨٣: ١٣۴). این مفهوم ، از ابتدای شکل گیری جرم شناسی علمی و به ویژه در مکتب دفاع اجتماعی جدید
همواره به عنوان یکی از اهداف اصلی واکنش اجتماعی به پدیده بزهکاری مطرح بوده است . در واقع ، اصلاح مقصر با این هدف است که او دوباره به راه خطا باز نگردد. البته مراد، بهبود اخلاقی بزهکار نیست ، زیرا برای حقوق کیفری، بهبودی اجتماعی که مجرم سابق را به سوی پیروی از قواعد اولیه زندگی در جامعه سوق میدهد کافی است ( بولک ، ١٣٨۶: ٣٣). امروزه تمامی برنامه ریزان و سیاستمدرانی که به دنبال اصلاحات و توسعه هستند از آموزش و پرورش شروع میکنند. این نهاد به عنوان یک نهاد اجتماعی و سازنده در تمامی مراحل میتواند دارای کارکردهای گوناگون از جمله فرهنگی _ اجتماعی، اقتصادی و… باشد. در ادامه به کارکردهای اجرای برنامه های آموزشی و پرورشی در زندان به شرح زیر خواهیم پرداخت .
الف . کارکردهای فرهنگی- اجتماعی
آموزش و پرورش با ابقای ارزش های جامعه ، به عنوان سازوکار کنترل اجتماعی شهروندان عمل میکند. چون خودمداری فردی به منزله تهدیدی برای نظم اجتماعی به شمار میرود، آموزش و پرورش رسمی میتواند ازطریق تربیت و آموزش اخلاق ، این تهدید را کاهش دهد. فرض بر این است که افراد با جذب و درونی کردن ارزش های جامعه به کنترل خود میپردازند و حامی نظم اجتماعی میشوند (کلاه مال همدانی،١٣٩٠: ۴٠).به عقیده دورکیم ، «آدمی در اصل یک مخلوق زیستی به دنیا میآید و به خاطر این ضرورت که موجودی اجتماعی است و باید در جامعه زندگی کند بالفعل ملزم به آموزش و یادگیری شیوه های زندگی اجتماعی جامعه خویش است . از این رو در نظر دورکیم آموزش وپرورش ، اهمیت خاصی احراز میکند و نقش آن در عملکرد اجتماعی و به عنوان عاملی مهم و اصیلدر امر بازسازی مداوم شرایط اجتماعی موردتوجه قرار میگیرد» (علاقه بند،١٣٧٠: ٣٧)
اما سوال اصلی این است که کارکرد فرهنگی آموزش و پرورش چه خواهد بود و این کارکردها چه تأثیری بر بزه کاری در جامعه خواهند داشت ؟ در پاسخ میتوان گفت در زمینه کارکردهای فرهنگی اجرای حق برخورداری از آموزش و پرورش ، در اثر تحولات سریع اجتماعی و تأثیر آن ها در جنبه های فرهنگی امکان دارد افراد از میراث فرهنگی خود فاصله گیرند و این امر منجر به نوعی تضاد فکری و عقیدتی بین آن ها شده و وحدت جامعه را متزلزل خواهد ساخت ؛ بنابراین در اینجاست که آموزش برای جلوگیری از این تضادها باید به فرد کمک کند تا جامعه پذیر شده و ارزش ها و هنجارهای فرهنگی جامعه خود و اهمیت آن – هارا بهتر درک کند(منافی شرف آباد،١٣٩١: ١۴٣) و از رهگذر آن زمینه های فرهنگ سازی، سلامت اخلاقی جامعه ، شناسایی الگوی مناسب رفتاری، جامعه پذیری انسان ها، شناخت آداب و رسوم اجتماعی، هنجارآموزی به آنان ، بالابردن سطح علمی و هم چنین پیشگیری از بزه کاری را فراهم کند. زیرا سطح فرهنگ جامعه ارتباط مستقیمی با جرم دارد یعنی هر چه سطح فرهنگ بالاتر باشد میزان جرم و جنایت کمتر است چون فرهنگ ، شخصیت و توان فکری انسان را ارتقاء می بخشد از همین رو افراد کمتر حاضر به روی آوردن به ارتکاب جرم می شوند. همین مسأله در زندان ها صادق است یعنی اگر سطح فرهنگ و فکر زندانیان ارتقا یابد قطعا در تکرار جرم توسط آن ها چه در داخل زندان ها یا سطح جامعه تأثیر مثبت دارد. از طرفی دیگر اوقات بیکاری زندانیان نیز که آن ها را به فراگیری شیوه های ارتکاب جرم و سایر موضوعات منفی سوق می دهد مصروف فراگیری علوم مختلف و ارتقاء سطح فکری می شود (رجبی، ١٣٨٢: ١۵١).
علاوه بر برنامه های آموزشی، فعالیت های پرورشی مانند مراسم مذهبی، کلاس های تربیت بدنی و.. در اصلاح فرهنگی مجرمین تأثیر به سزایی دارد. با این توضیح که شرکت در این گونه برنامه ها آثار مثبت و سازنده بر روح و جسم فرد میگذارد و زمینه رشد و تعالی روحی و معنوی فرد را فراهم میکند و موجب میشود فرد اخلاق مند بار آید و حقوق دیگران را رعایت کند.
ب .کارکردهای مالی- اقتصادی

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 32 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد