مقاله بررسی اثربخشی ارزشیابی توصیفی بر کاهش اضطراب امتحان دانش آموزان دبستانی

word قابل ویرایش
11 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

بررسی اثربخشی ارزشیابی توصیفی بر کاهش اضطراب امتحان دانش آموزان دبستانی

چکیده

هدف پژوهش حاضربررسی اثربخشی ارزشیابی توصیفی بر کاهش اضطراب امتحان دانش آموزان میباشد. این پژوهش، در زمره تحقیقات علی- مقایسهای است. جامعه آماری ۱۳۰۹دانشآموزان پایه پنجم ابتدایی که ۱۵۰ نفر از مدارس عادی مجری طرح ارزشیابی توصیفی و ۱۵۰ نفر از مدارس مجری طرح ارزشیابی سنتی، به عنوان نمونه به روش نمونهگیری خوشهای چند مرحلهای انتخاب شدند. برای متغیر اضطراب امتحان (پرسشنامه(۱TAI انتخاب شد. و نتایج با استفاده از روش آمار توصیفی و آزمون( MANOVA و(t student تجزیه و تحلیل شد. نتایج تحقیق نشان میدهد که اضطراب امتحان در دانشآموزان مشمول طرح ارزشیابی توصیفی کمتر از دانش آموزان طرح ارزشیابی سنتی میباشد.

کلمات کلیدی: اضطراب امتحان ، ارزشیابی سنتی، ارزشیابی توصیفی

.۱ مقدمه

ارزشیابی توصیفی، یکی از مؤلفههای مهم و حساس در فرآیند یاددهی- یادگیری است. با شناخت دقیقنوع ارزشیابی، مخصوصاً ارزشیابی توصیفی میتوان میزان تاثیر آن را در رشد و شکوفایی استعدادها و کاهش اضطراب امتحان در بین دانش آموزان نشان داد. یکی از گسترده ترین قلمروهای تحقیق در چند دهه اخیر اضطراب و حوزه های وابسته به آن بوده است. نویسندگان قرن هفدهم را ، عصر روش بینی . قرن هیجدهم را ، عصر منطق و قرن نوزدهم را ، عصر پیشرفت و قرن بیستم را، عصر اضطراب نامیده اند. اما مسلم است که اضطراب عصر و زمان نمی شناسد و همیشه همراه بشر بوده است(سعید،.(۱۳۷۲

مطالعات نشان داده اند که هر چه جوکلاس خالی از استرس و اضطراب باشد و رابطه قوی انسانی و اجتماعی بین معلم و دانش آموزان و همچنین بین دانش آموزان با هم برقرار باشد،آنها نگرش مطلوب تری نسبت به مدرسه و یادگیری پیدا می کنند(حسنی و احمدی،(۱۳۸۴ اما بی شک نظام ارزشیابی حاکم برکلاس در خلق چنین جوی بی تأثیر نیست. شاهد این مدعا، وجود میزان بالایی از اضطراب امتحان در بین دانش آموزان است که نظام ارزشیابی سنتی و پایانی را تجربه کرده اند (رضویه ودیره،۱۳۸۲؛آزاد ،۱۳۸۱و بیابانگرد ، .(۱۳۷۸بر اساس

 

تحقیقات، یکی از نتایج ملموس و آشکار امتحانات حساس و مهم، اضطراب است که اکثر دانش آموزان به شکلی آن را تجربه کرده اند خاطره شبهای امتحان پایان سال و تلثها را همه به یاد دارند. اضطراب امتحان پدیده شایعی در بین دانش آموزان است. به همین سبب در حوزه علوم تربیتی و روانشناسی مطالعات زیادی درباره آن صورت گرفته است.در حال حاضر مدرسین سعی می کنند با تمهیداتی از قبیل آموزش، صحبت، تشویق و……میزان اضطراب فراگیران را کاهش، خلاقیت آنها را افزایش و موجبات پیشرفت تحصیلی آنها را فراهم نمایند( مهجور ،.(۱۳۷۶
امتحان درهردوره و زمانی موجب پیدایش اضطراب و ترس در افراد استخواه. این امتحان مربوط به کلاس اول باشد یا مربوط به آزمایش کنکور سراسری. امتحان، امتحان است.خواه این امتحان مربوط به رانندگی باشد یا مصاحبه برای استخدام درشرکت یا مؤسسه ای. اضطراب، قبل از امتحان به سراغ انسان می آید. بسیاری از افراد شب امتحان خوابشان نمی برد. این شیوه تا خود جلسه امتحان ادامه دارد. بعضی ها حالشان به هم می خورد و برخی مریض می شوند(رشیدپور، (۱۳۶۸ همچنین مک گیجی۱ و همکارانش((۱۹۸۰تصور می کنند علت اصلی اضطراب دانش آموزان ودانشجویان امتحانات است وحتی تفکر درباره امتحانات سبب ایجاد اضطراب ودر نتیجه اختلال در پیشرفت تحصیلی وموفقیت درسی آنها می شود .این شرایط برای دانشجویی که علاقه مند به کسب موفقیت است بیش از دیگران ملاحضه می شود(به نقل ازعظیمی ،(۱۳۷۰ لذا در این تحقیق، پژوهشگر سعی در انجام این وظیفه ی مهم داردکه، اصلاحات در نظام ارزشیابی امری حساس و مهم است و حداقل باید

همزمان با تغییر در برنامه درسی آغاز شود. حال که تغییرات در برنامه درسی آغاز شده است ، لزوم آغاز اصلاحات در ازرشیابی تحصیلی، ضروری است.
بنابراین از آن جایی که انتظار می رود دانش آموزان در کلاس درس محیطی آرام و بدون تنش داشته باشند مسئله ی پژوهش حاضر این است که آیا نوع و شیوه ارزشیابی در اضطراب امتحان تاثیر دارد؟ یعنی دانش آموزانی که به شیوه توصیفی، ارزشیابی می شوند با دانش آموزانی که به روش سنتی مورد ارزشیابی قرار می گیرند از نظر اضطراب امنحان با هم تفاوت دارند؟

اضطراب، نوعی احساس تعمیم یافته بسیار ناخوشایند و اغلب مبهم است که با یک یا چند احساس جسمی مانند تپش قلب،تعریق، سردرد، بیقراری، تکرار ادرار و……همراه می باشد. اضطراب یک علامت هشدار دهنده است خبرازخطری قریب الوقوع می دهد و شخص را برای مقابله با تهدید آماده می سازد(کاپلان وسادوک۲،ترجمه پورافکاری ،جلددوم،۱۳۶۸،ص.(۳۶۱

اتکنیسون وهیلگارد۳ اضطراب را این گونه تعریف می کنند((حالت نگرانی و دلشوره که با ترس پیوند دارد. موضوع اضطراب (مانند خطری مبهم یا یک رویداداحتمالی ناگور معمولاٌنامشخص) تر و غیر اختصصاصی تر از موضوع ترس(مانند یک حیوان وحشی)است))(ترجمه براهنی وهمکاران ،.(۱۳۶۸

ربر۴، اضطراب را چنین تعریف می کند((اضطراب معمولاٌبه یک حالت هیجانی ناخوشایند و مبهم اطلاق می شود که با پریشانی، وحشت و هراس و تشویق همراه است))(به نقل درتاج و همکاران،.(۱۳۷۲

اضطراب امتحان یکی از اضطراب های موقعیتی است که با عملکرد وپیشرفت تحصیلی میلیون ها دانش آموز ودانشجو در مراکز آموزشی رابطه تنگاتنگ دارد(هیل۵،.(۱۹۸۴قدمت این مسئله به اندازه آزمون هایی است که برای ارزیابی عملکرد ساخته شده است.

۲۵تا ۳۰ درصد از دانش آموزان که مشکلات یادگیری دارند از اضطراب امتحان رنج می برند. عملکرد تحصیلی دانش آموزان دارای اضطراب امتحان بالا، ضعیف تر از دیگران است اما روشن نیست که نقش اضطراب امتحان در عملکرد پایین در آزمونها علت است یا معمول؟ ( کاسادی۶ و جانسون۷ ، . ( ۲۰۰۲

افزایش اضطراب به طور طبیعی بر پیشرفت تحصیلی تاثیر منفی دارد برخی پژوهش ها نشان داده اند که بین اضطراب و پیشرفت تحصیلی رابطه منفی معنادار وجود دارد. مطالعات نشان داده اند که هر چه جو کلاس خالی از استرس و اضطراب باشد و رابطه قوی انسانی و اجتماعی بین معلم و دانش آموزان و همچنین بین دانش آموزان با هم برقرار باشد، آنها نگرش مطلوب تر نسبت به مدرسه و یادگیری پیدا می کنند( حسنی واحمدی ، . ( ۱۳۸۴

ارزشیابی سنتی به عنوان آخرین حلقه ی فرایند آموزش تلقی می شود که در پایان دوره ی آموزشی برای جدا کردن دانش آموزان قبول و مردودی به کار می رود(شکوهی و قره داغی،.(۱۳۸۸

ارزشیابی کیفی – توصیفی شیوه ای از ارزشیابی تحصیلی- تربیتی است که اطلاعات لازم و معتبر و مستند برای شناخت دقیق و همه جانبه ی فراگیران در ابعاد مختلف یادگیری، با استفاده از روش ها و ابزار های مناسب در حول فرایند یاددهی- یادگیری، فراهم می نماید و سپس بر اساس اطلاعات مستند جمع آوری شده ی منظم و هدفمند بازخوردهای کیفی مورد نیاز برای کمک به یادگیری بهتر در فضای روانی- عاطفی مطلوب تر، ارائه می نماید(قره داغی،.(۱۳۸۹

وین((۱۹۸۰با استفاده ازیک مقیاس اضطراب امتحان دریافت که کودکان دارای اضطراب امتحان بالا اشتغالات ذهنی خود را بهترگزارش می دهند.با وجود این، محتوی این اشتغالات و رابطه آنها با عملکرد امتحانی آزمودنی درامتحان بررسی نشده است (به نقل بیابانگرد،.(۱۳۷۸

سبب شناسی اضطراب امتحان

بیابانگرد (۱۳۷۸)،کلیه عوامل مؤثر در ایجاد اضطراب امتحان را می توان در یک طبقه بندی کلی به سه دسته عوامل فردی و شخصیتی، عوامل آموزشگاهی و جامعه ای و عامل خانوادگی تقسیم بندی کرد.

الف- عوامل فردی وشخصیتی -۱ اضطراب عمومی -۲ عزت نفس -۳ هوش -۴ ارزیابی شناختی

-۵ عدم آمادگی
-۶ تمرکز و توجه
-۷ روشهای مطالعه نادرست

-۸ انتظارات دانش آموز -۹ تعمیم تجارب امتحانی گذشته به موقعیتهای امتحانی جدید

ب- عوامل آموزشگاهی وجامعه ای -۱ انتظارات معلمان -۲ رقابت
-۳ سیستم آموزشی حاکم برمدارس
-۴ نوع درس
-۵ موقعیت و مراقب امتحان

ج- عوامل خانوادگی در دسته سوم عوامل مؤثر در اضطراب امتحان، یعنی عوامل خانوادگی، می توان به شیوه تربیتی والدین، انتظارات آنها، جو عاطفی
حاکم برخانواده، ویژگیهای شخصیتی والدین و طبقه اجتماعی – اقتصادی اشاره کرد.

روش های پیشگیری از اضطراب امتحان وتوصیه ها

– ۱ ارزیابی واقع بینانه و بدون اغراق از امتحان باید موقعیت امتحان، برای دانش آموزان خوب و مطلوب ترسیم شود. از قوانین و مقررات جلسه، نوع سوالات، تصحیح ورقه وغیره

ترسانده نشوند، و درمورد اضطراب امتحان توضیحات لازم داده شود و امتحان به عنوان یک یادآوری مجدد درنظرگرفته شود. اگردانش آموزان امتحان را امری تلقی کنند و موقعیت را آن طورکه هست بپذیرند،کمتر دچار اضطراب امتحان می شوند(راس،ترجمه جمالفر،.(۱۳۷۳
-۲ قرار ندادن اضطراب امتحان در مدارتوجه .

دانش آموزان هراندازه اضطراب را درمدار توجه خود قرار دهند به همان نسبت دچار دلهره، نگرانی وترس می شوند. شایسته است که چیز دیگری مثلاً تصویری از تجربه های موفقیت آمیز قبلی را جایگزین نمایید(اتکینسون وهیلگارد، ترجمه براهنی و همکاران،.(۱۳۶۸
– ۳ رفتارهای سازنده مثل مشورت وتمرین.

پاسخ ها و رفتارهای سازنده ازقبیل مطالعه بیشتر، مشورت با دیگران، تمرین سؤالات احتمالی امتحان فعلی می تواند مفید باشند. دانش آموزانی که چنین فعالیت هایی راانجام می دهند کمتر احتمال دارد که درجریان امتحان احساس و ترس ودلهره نمایند. درنتیجه درامتحان بهترعمل می کنند(ساراسون۱،.(۱۹۹۸
-۴ ایجاد شایستگی برای غلبه بر اضطراب امتحان از طریق حساسیت زدایی منظم.

باید دردانش آموزان چنین احساسی ایجاد کنیم که امتحان مشکلی ندارد. تو ازعهده آن برمی آیی، می توانی برآن مسلط شوی و از این این طریق او را به سوی خود پنداره مثبت و قوی سوق دهیم. می توان موقعیت های مشابه امتحان واقعی را ایجاد کرد. قبل از امتحان اصلی چندین امتحان را با فواصل مختلف به منظور حل مشکلات آنان اجرا نمود وبا کار مراقبین، مسئولان وبرگزارکنندگان امتحان آشنا نمود
.باید به آنها فرصت داد تا پیامها و دستورات اجراکنندگان جلسه راگوش دهند و با محیط فیزیکی و عاطفی موقعیت های امتحانی آشنایی پیدا کنند(آزاد،.(۱۳۷۲
برطرف نمودن محرک های نامطلوب که در امتحان مزاحم دانش آموزان هستند اعم از:

الف- احساس تقصیر و رنجش پنهانی، مثل زمانی که درگذشته نتوانسته اند نمره خوب بیاورند و رضایت والدین، معلّمان و دوستان راجلب نمایند.

ب- ترس از ناایمنی و محرومیت از خانواده، مثل زمانی که امنیت خود را در خانواده درگرو نمره خوب و دلخواه والدین می بینند. ج- برچسب های نادرست و حرف های زشت وزنند ه ای که می شنوند، مثل گفتن تنبل وخرفت به آنان.

دترس- ازمقرّرات امتحان ،ترس ازنمره پایین ،ترس از پیامها وهشدارهای مراقبین ،مسؤلین و ترس از عوامل غیر مطلوب فیزیکی جلسه امتحان مثل گرما، سرما، میزامتحان و غیره.درتمام مواردی که محرک های نامطلوب هستند، بایستی سعی شود آنها ر ابا عوامل مطلوب جایگزین نمایند(آناستازی ،ترجمه براهنی،.(۱۳۶۱
-۵ خود رهنمون بودن.

دانش آموزان را درطول سالهای تحصیلی بایستی خود رهنمون بارآورد.تادرخود اعتماد به نفس احساس کنند وخود را آماده نمایند که از موانع بگذرند.دانش آموزان خود رهنمون وقتی با دگرگونی هایی روبه رو می شوند، سعی می کنند خود را با آن وفق دهند.آنچه غیر قابل انتظار است پذیرا باشند واگر نمی توانند خود راوفق دهند یا نمی توانند پذیرای بعضی امور باشند، سعی می کنند جوابی برای کار خود داشته باشند. این افراد با موقعیت ها به طور مثبت وبادیدی بازبرخورد می کنند. ازتصمیمات خود اطمینان خاطر دارند، خوب فکر می کنند

 

وخوب برمشکلات غلبه می نمایند. پس آنها رادربرخورد با مسایل بایدآزادگذاشت تا مشکلات را ارزیابی کنند، فکرکنند، راه حل های احتمالی را به دست آورند، تصمیم گیری کنند وآن گاه بهترین راه حل رابرگزینند(بلوکراس وبلوشید،ترجمه چینی،.(۱۳۷۱

پاره ای براین باورند که آن چه موجب تحلیل کارآمدی می گردد این است که افراد مضطرب به جای این که توجه خود را بر محتوی آزمون متمرکز کنند آن را برخود و نگرانی هایشان معطوف می نمایند و همین امر موجب می شود که نتوانند نتایج متناسب با توانایی هایشان را ارائه دهند(حسینی ،زهراکار،امینی،(۱۳۸۸

.۲ روش پژوهش

با توجه به ماهیت موضوع تحقیق یعنی(( مقایسه خلاقیت و اضطراب امتحان دانش آموزان مشمول طرح ارزشیابی توصیفی و ارزشیابی سنتی پایه پنجم ابتدایی شهر سراوان )) نوع تحقیق در این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش علی – مقایسه ای است.

جامعه آماری این تحقیق شامل دانش آموزان پسر و دخترکلاس پنجم ابتدایی شهر سراوان درسال تحصیلی ۹۱-۹۲ بوده است. حجم جامعه ۱۳۰۹ نفر بوده که با استفاده از جدول مورگان حجم نمونه ۳۰۰ نفر برآورد شد. در مجموع ۱۲کلاس ۲۵ نفره که ۶ کلاس مجری طرح ارزشیابی توصیفی و از این ۶کلاس ۳کلاس پسرانه و۳کلاس دخترانه می باشد(۷۵پسر و۷۵دختر) و ۶کلاس دیگرطرح ارزشیابی سنتی که از این ۶کلاس ۳کلاس پسرانه و۳کلاس دخترانه می باشد(۷۵پسر و۷۵دختر)، از مدارس منتخب به صورت تصادفی خوشه ای انتخاب خواهندشد.

برای انتخاب گروه نمونه در پژوهش حاضر از مدارس مشمول طرح ارزشیابی کیفی و سنتی به تفکیک از نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای استفاده شده است.

بر این اساس از میان مدارس ابتدایی شهر سراوان ۱۲ مدرسه بصورت تصادفی انتخاب خواهد شد که شش مدرسه مجری طرح ارزشیابی کیفی توصیفی و شش مدرسه دیگر به روش سنتی ارزشیابی می شوند. ابزار جمعآوری اطلاعات در این پژوهش برای متغیر اضطراب امتحان (پرسشنامهTAI ابوالقاسمی و همکاران،(۱۳۷۵ می باشد. در این پژوهش، سلیس و روان بودن و توانایی مجموعه عبارات در اندازگیری متغیرهای مربوطه مورد تایید اساتید دانشگاه قرار گرفته و روایی همگرا مورد بررسی که میزان همبستگی بالا وp<0/05 می باشد. نتایج همبستگی، هم جهت بودن مقیاسها را در سنجیدن پدیدهای واحد نشان می دهد. بنابراین نتایج ، نشان دهنده همگرایی پرسشنامه اضطراب امتحان در سنجش پدیده ای واحد می باشد. پایایی این پرسشنامه توسط ایزدی فرد و سپاسی آشتیانی((۱۳۸۹به وسیله ضریب آلفای کرونباخ برای کل نمونه ۰ /۹۴ و برای آزمودنیهای دختر ۰/۹۵ و برای آزمودنی های پسر ۰/۹۲گزارش شده است. در این تحقیق پایایی کل پرسشنامه اضطراب ۰/۸۴ بدست آمد. بنابراین پایایی پرسشنامه قابل قبول است.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 11 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد