مقاله بررسی نحوه استفاده از کمربندسبزبه عنوان راهکارمدیریت حریم شهردر کلانشهرهای جهان وتطبیق پذیری آن با شرایط کلانشهر مشهد

word قابل ویرایش
31 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان

بررسی نحوه استفاده از کمربندسبزبه عنوان راهکارمدیریت حریم شهردر کلانشهرهای

جهان وتطبیق پذیری آن با شرایط کلانشهر مشهد

برگ درختان سبز در نظرهوشیار هرورقش دفتریست معرفت کردگار

چکیده :

امروزه رشد روزافزون جمعیت ،توسعه سریع شهرنشینی و شکل گیری صنایع مرتبط بـا نظـام شهری ،معضلات گسترده ای را در زمینه مسائل زیست محیطی برای شهرها پدید آورده اسـت ؛یکی از این معضلات و مشکلات کمبود فضای سبز شهری می باشد .

فضاهای سبز شهری به عنوان بخش ضروری و لاینفکی از ساختار شهری هستند که جانمـایی و ایجاد آن می بایست در راستای ضرورت زندگی شهری و در پاسخگویی نیاز شهروندان باشد .در این میان کمربند سبز به عنوان فضاهای به منظور حفاظـت از حـریم شـهرها میتوانـد زمینه خوبی برای تامین فضای سبز مورد نیاز شهرها مورد استفاده قرارگیرد ؛چـرا کـه کمربنـد سبز گامی بسوی توسعه پایدار است و علاوه برزیبـایی ، دارای فوایـد اقتـصادی ،اکولـوژیکی ،اجتماعی و فرهنگی بسیار می باشد .

مقاله حاضر سعی دارد که با روش توصیفی و تحلیلی و بـا اسـتفاده از منـابع کتابخانـه ای بـه معرفی کمربند سبز بـا توجـه بـه تجربیـات کلانـشهرهای پیـشگامی همچـون لنـدن ،پـاریس ،پکن،سئول و هنگ کنگ در این زمینه به عنوان روشی جدید برای حفاظت از اراضی واقـع در

١

حریم شهرها بپردازد و در ادامه به دنبال دستیابی به دستاوردهای منتج ازآن، بـه منظـور تطبیـق پذیری با کلانشهر مشهد می باشیم.

واﮊ ه های کلیدی : فضای سبز-توسعه شهری – حریم- کمربند سبز- کلانشهرمشهد

۱‐ مقدمه :

تعریف و تعیین حریم برای شهرها، ابزار رسمی و قانونی، سیاستگذاری و برنامه ریزی برای هدایت ، کنترل توسعه و نظارت بر ساخت وسازها در پیرامون شهر است. مدیریت این قلمرو همیشه امری چالش برانگیز بوده است؛ به ویژه حریم کلانشهرها که با تقاضا و فشار شدیدی برای توسعه و ساخت وساز روبه رو بوده اند .به هر روی هراز چند گاهی نقاط سکونتی واقع در حریم کلانشهرها، بعد از جذب جمعیت رو به رشد منطقه و تبدیل شدن به شهری مستقل، بخشی از حریم شهرها را به خود اختصاص داده که این شرایط سیمای بسیار متفرق و پاره پار های را در اداره و مدیریت حریم کلانشهرموجب شده است.

به طورکلی جلوگیری از توسعه بی رویه شهر، یک سیاست جهانی است که با عنوان مهار توسعه شهر مطرح وسیاست های آن به سه گروه تفکیک گردیده است :

الف:محدوده کنونی و گسترش آینده شهر که در گذشته در ایران هم وجود داشت و براساس آن محدوده فعلی و ۲۵ ساله شهرمشخص می شد تقریباًو برای همه شهرها الزامی بود.

ب:تعریف محدوده های خدماتی و غیرخدماتی شهر از یکدیگر،که شهرداری برای خدمات رسانی خارج از محدوده خدماتی شهر هیچگونه تعهدی نداشت.

ج:سیاست کمربند سبزکه در واقع همان معادل حریمی است که ما امروزه تعریف می کنیم؛ یعنی منطقه ای که حفاظتی است . که دراین مقاله بعد از گونه شناسی مفاهیم قلمرویی مختلف در این زمینه و تطبیق مفهوم ایرانی حریم با مفاهیم رایج جهانی، تلاش داریم تا خلاصه ای از شیوه های مدیریت این نوع نواحی برنامه ریزی شده در پیرامون کلانشهرهای همچون لندن،پاریس ،چین ،سئول و هنگ کنگ را تعریف و درسهای منتج از آنها رابرای کلانشهر مشهد فهرست نماید .

٢

٢‐ مفهوم کمربند سبز:

کمربند سبز معمولا به نوار سبزی از درختان و درختچه ها اطلاق می گردد که به دورشهرها کشیده شده و دارای کارکردهای چند جانبه از جمله کنترل گسترش شهر ،جلوگیری از رشد بی رویه و به هم خوردن تناسب وساخت مورفولوژی شهرها ، حفاظت ازشهرها در برابر آلودگی و تلطیف هوا می باشند ،ایجاد فضای سبز تعادل بخش ،تفرجگاه درون شهری ،گسترش گردشگری و توریسم محلی و فرامحلی و…. به عبارتی کمربند سبز نوعی سیاست و روش تخصیص کاربری اراضی است که در برنامه ریزی کاربری

٣

اراضی به منظور حفظ اراضی بزرگ توسعه نیافته ،زمین های مختص به حیات وحش (ایجاد مناطق حفاظت شده )و اراضی کشاورزی پیرامون یا مجاور شهرها استفاده می شود و به عنوان حریمی است جهت ایجاد ممانعت کامل از توسعه پیوسته و افقی در محدوده بلافصل شهرها .

عمده ترین کاربریهای موجود در کمربند سبز را که میتوان در ترکیبی نه چندان قاعده مند بکاربرد عبارتند از

:

 کارکردهای خدماتی و تاسیساتی مورد نیاز شهر(استقرار آنها در محدوده مرکزی ممکن نبوده)

 فعالیتهای تجاری

 کاربریهای دارای آلودگی صوتی و ناسازگار با اجتماع محلی

 کاربریهای گذار مانند بازارهای موقت و هفتگی

 مسیر دوچرخه

 صنایع سبک، انبارداری و توزیع

 زمین های کشاورزی متروکه

 توسعه های مسکونی متفرق واراضی رها شده، بلااستفاده و در انتظار بهره برداری مجدد

(Gallent and Shaw,2008:620)

٣‐معرفی کمربند سبز لندن:

کمربند سبز لندن به عنوان قدیمی ترین و بزرگترین کمربند سبز شهر، در کشورانگلستان واقع شده است و ایده اولیه جهت ایجاد یک حلقه سبز در اطراف شهر لندن ، ریشه در نظریات ریموند آنوین ،مشاور فنی کمیسیون برنامه ریزی منطقه ای لندن بزرگ در سال ۱۹۳۳ دارد که در سال ۱۹۳۸ به وسیله قانون کمربند سبز بنیان گذاشته شد و طی آن به دولت اجازه داده شد از طریق سازوکارهای قانونی نسبت به خرید اراضی مورد نیاز جهت حفاظت از حریم شهرها به منظور ایجاد طرح کمربند سبز اقدام نماید هر چند قانون فوق در سال ۱۹۵۵مجددا مورد ویرایش واقع گردید((CIELAP,2010:27- 28

در سال ۲۰۰۶ مساحت کمربند سبز لندن حدود ۴۸۴هزار و ۱۷۳ هکتار بوده است که این منطقه در برگیرنده بهترین و حاصلخیزترین اراضی می باشندکه حدود ۵۵ درصد از اراضی کمربند سبز لندن منظر اصلی خود را در قالب درختان ،فضای جنگلی و رودخانه ها حفظ نموده اند و ۱۸ درصد از اراضی در قالب درختزارو حدود ۵ درصد نیز به عنوان سایت های فعالیتهای علمی خاص پیش بینی شده اند.

به طور کلی کمربند سبز لندن در ۲ فاز توسعه پیدا کرده است :

۴

الف) فاز اول :دراین فاز کاراجرای طرح کمربند سبز از ۲۵مایلی مرکزشهر به شعاع ۵ – ۱۰ مایل آغاز وتا سال ۱۹۶۵ پایان یافت که در آن، مجوزهای محدود برای توسعه شهردر محدوده کمربند سبز درنظر گرفته

شده است.

ب) فاز دوم : این فازدر سال ۱۹۸۸ به پایان رسید که وسعت آن در بخشهایی حدود ۱۰ مایل است و نواحی شهری مهمی را که در فاصله ۳۰ مایلی از مرکز لندن می باشد را در برمیگیرد (از جمله شهرک های

جدید) از این رو بیشتر ماهیت کلانشهری داشته و صرفا به لندن مرکزی مرتبط نمی باشد ونواحی ناحیه پیرامونی را دربرمیگیرد و به نوعی نقش حفاظت کننده فضای باز را بر عهده دارد.

شکل ١‐کمربند سبز کلانشهر لندن

١‐٣‐اهداف کمربند سبز

مهمترین اهداف عملیاتی که در خصوص کمربند سبز شهر لندن تدوین شده اند بدین شرح است .

فراهم کردن فرصتهایی برای دسترسی به روستا کنارهای باز (فضاهای باز حومه ای)

۵

 تامین فرصتهایی برای ورزش و تفریح در هوای آزاد، در نزدیکی نواحی شهری

 حفظ مناظر جذاب و بهسازی مناظر، در نزدیکی محل زندگی شهروندان

 بهسازی اراضی متروک و آسیب دیده اطراف شهرها

 تضمین منافع حفاظت از طبیعت

 حفظ اراضی در قالب کشاورزی، جنگلداری و کاربریهای مشابه

 جلوگیری از پراکنده رویی شهری و حفظ کمربند سبز از آن

 توسعه کشاورزی پایدار با هدف امنیت غذایی و حفاظت از منافع کشاورزان

-۳-۲سیاستهای کمربند سبز

مهمترین سیاستها و اصول مورد نیاز دولت انگلستان در زمینه کمربند سبز طی سند برنامه ریزی شده ای موسوم به PPG2 به منظورجلوگیری از توسعه پیوسته و افقی شهر،ادغام شدن شهرهای کوچک و بزرگ پیرامون شهر مرکزی ،فراهم آوردن فضاهای باز و… تنظیم و اعم سیاستها به شرح ذیل تعیین گردید .

 کنترل گسترش نامحدود مناطق ساخت و ساز شهری در مقیاس وسیع

 جلوگیری از ادغام شهرهای کوچک همجوار با یکدیگر

 محافظت روستا کنار(حومه شهر) از دست اندازی

 حفظ کیفیت محیط و ویژگیهای خاص شهرهای تاریخی

 مشارکت در بازسازی شهری از طریق احیاء زمینهای شهری متروک

-۳-۳ویژگی های کمربند سبز لندن

الف: تاثیر گذار بودن نهادهای گسترده بخش عمومی ،دولتی و خصوصی در نظارت بر فرآیند حفاظت و

توسعه کمربند سبز از جمله شورای کمربند سبز لندن ، وزارت محیط زیست ، تغذیه و امورروستایی و….

ب: وجود قوانین تاثیر گذار بر کمربند سبز از جمله قانون کمربند سبز سال ۱۹۳۸،قانون حکومت لندن

بزرگ ۱۹۹۹،قانون برنامه ریزی و خرید اجباری ، قانون برنامه ریزی شهری و محلی ۹۹۱و…

ج: وجود طرحهای تاثیر گذار بر طرح کمربند سبز لندن از جمله طرح ابنزرهاوارد ۱۸۹۸،طرح ابرگرامبی

۱۹۹۴،طرح توسعه لندن بزرگ )۱۹۷۶ناصر برک پور و همکاران ،بهار(۱۳۹۱

۶

(به عبارتی به حداقل رسیدن تغییر کاربری زمین

شکل‐۲ موقعیت کمربند سبز لندن در انگلستان

-۳-۴دستاوردهای کمربند سبز لندن

عمده ترین دستاوردهای این طرح در سه بخش تدوین گردیده است :

الف )کشاورزی و غذا : اگر چه کمربند سبز لندن جهت کمک به توسعه اقتصاد غذایی منطقه ای طراحی نشده بود ولیکن به تدریج به سوی این نقش حرکت کرده و اکنون بخش وسیعی از آن به اراضی کشاورزی اختصاص دارد و تحقیقات پیوسته ای در زمینه کشاورزی پایدار در محدوده کمربند سبز صورت پذیرفته است که از یک سو می تواند حافظ منافع کشاورزان و سرمایه گذاران این بخش و از سوی دیگر تضمین

کننده امنیت غذایی و همچنین حفاظت از محدوده کمربند سبز باشد

از روستایی به شهری).

ب)گسترش توریسم و تفریحات : کمربند سبز به عنوان محرکی جهت به وجود آوردن فضاها و فرصتهایی برای تفرج، ورزش و تفریح بالاخص درنزدیکی مرزهای سکونتگاههای شهری می باشد.

ج) ایجاد محیط طبیعی: بازسازی و احیاء اراضی آسیب دیده از جمله احیاء سایت ۱۰۰هکتاری ،استخراج شن و ماسه ،ترمیم و بهسازی مناظر،محیط های طبیعی و زیستگاه های حیات وحش.-(CIELAP,2010:65

۶۸)

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 31 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد