مقاله تاثیر فضای باز اردوگاه های دانش آموزی بر افزایش تعاملات اجتماعی دانش آموزان

word قابل ویرایش
14 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده : کودکان با تواناییها، نیازها و بلوغ های متفاوت بر اساس مراحل رشد سنی، نحوه ی شرایط زندگی و بافت اجتماعی محل سکونت ، دارای نیازهای روان شناختی بسیار پیچیده تر از نیازهای بیولوژیکی و فیزیکی هستند. اگرچه محیط های شهری علاوه بر بزرگ سالان ، مخاطبان خردسال و تیزبینی دارد که بسیار بیش تر از بزرگ سالان تحت تأثیر متغیرهای محیطی هستند، اما شهر و مدرسه مدرن ، نه تنها نمیداند چگونه کودک را بپذیرد، بلکه ترجیح میدهد او را تا زمانی که به سن رویارویی با محیط شهری برسد در اماکن محافظت شده مانند زمین های بازی و کلاس های خشک نگه دارد. این نوشتار با فرض این که ، فضاهای اردوگاه به عنوان بستری برای پرورش کودک با تأمین خواست ها و نیازهای کودک، به روند رشد فیز کیی و اجتماعی او کمک میک ند، به طرح مؤلفه های کیفی فضای باز اردوگاه ، هم چون ایجاد امکان فعالیت آزاد کودک در ارتباط با این فضاها، حضور و اهمیت طبیعت ، مشارکت کودکان به عنوان مهم ترین عضو اردوگاه در طراحی و استفاده از این فضاها و بازتعریف نظارت بزرگ سالان بر کودکان در استفاده از این فضاها، می پردازد. در مجموع ، این مؤلفه ها باعث ارتقای تعامل کودک با دیگر اعضای جامعه می شود. در نهایت ،پیشنهادهای نوشتار در جهت ارتقای کیفیت فضاهای باز اردوگاه در جهت افزایش تعاملات اجتماعی با بهره گیری از آموزه های معماری سنتی و پیشینۀ فرهنگی کشورمان ،بازآفرینی مجدد مفهوم نگرش به کودک همچنین ارتقای کیفیت فضای باز اماکن آموزشی دوست دار و پذیرای کودک ارائه شده است .
واژه های کلیدی: اردوگاه ، تعامل اجتماعی، دانش آموز، جامعه ، فضای باز

١ـ مقدمه : پیشرفت سریع علم و تکنولوژی تحولات چشم گیر و دستاوردهای تحسین برانگیزی را در ساختار اجتماعی و اقتصادی جوامع کنونی پدید آورده است . در این راستا ، دست یابی به سطح مطلوب از زندگی و حیات بشری مشارکت فعال و آگاهانه تمامی افراد جامعه را ضروری و اجتناب ناپذیر می کند . برای تحقق این مطلب لازم است از پایه به مسئله برخورد شود . اساس نیروی انسانی هر کشور کودکان و نونهالان آن کشور می باشند . این نونهالان و کودکان را باید با زندگی گروهی و مشارکت در امور دیگر مسائل کشور آشنا کنیم . برای رسیدن به این هدف لازم است نیازهای این دانش آموزان را مورد بررسی قرار داده ، فضاهای متناسب با این نیازها را طراحی نماییم . از آن جا که کشور پهناور ما یکی از جوان ترین جمعیت ها را دارا است و در راه توسعه گام بر می دارد و لذا لازم است در امر آموزش و پرورش این نسل جوان و نوجوان اهتمام بیشتری به خرج داد تا راه توسعه هموارتر شود . ماشینی شدن زندگی و شخصی شدن کار و هم چنین اشتغال مادران خارج از منزل همگی موجب شده که جوانان بیش از پیش به خود واگذاشته شوند .به خصوص که در شهرها ، فرم زندگی فامیلی تغییر یافته و خانواده به تنهایی و دور از دیگر فامیل به سر می برد . در این میان ، جوانان پیش از حد تنها هستند و نیاز به پر کردن اوقات فراغت آن ها و بردن آن ها در اجتماع یکی از ضروریات مبرم اجتماع است . با دقیق شدن در وضعیت شهرها در می یابیم که فضای لازم جهت سرگرمی جوانان وجود نداشته ویا آنقدر اندک و ناچیز است که گنجایش این تعداد جوان را ندارد چرا که وجود محل های مخصوص جهت فعالیت جوانان می تواند در شکوفایی استعداد آن ها نقش اساسی داشته و برخورد سالم و سازنده جوانان و بهبود بخشیدن به روابط اجتماعی آن ها را در بر داشته باشد . روش هایی که توسط دانشمندان تعلیم و تربیت از جمله دانشمندان اسلامی به پیروی از دین مبین اسلام به عمل آمده که همگی مبین این نظریه است که جوانان را میبایست به صورت جمعی به فعالیت وا داشت و فعالیت باید جهت دار و همراه با آموزش باشد . جوانان باید در رقابت های سالم با هم سالان خود قرار گیرند تا استعدادهای آنان رشد کرده و شکوفا شود .یکی از راه های عملی در این راستا ، برگزاری اردوهای سازنده و آموزنده می باشد و برای برگزاری چنین اردوهایی لازم است اردوگاه های مناسب احداث گردد .اردو یکی از امکانات مهمی است که جهت پاسخگویی به نیازهای کودکان ، نوجوانان و جوانان انجام می گیرد . اردوگاه فضایی است مناسب که می تواند به میدان رشد و شکوفایی استعدادهای نسل جوان و نوجوان تبدیل شود.
یکی از مهم ترین آثار این اردوها، دور کردن دانش آموز از فضای رسمی و خشک کلاس است که میتواند با فراهم ساختن یک محیط باز و شاداب و تغییر مکان ، ظرفیت مناسبی را برای بهره برداری آموزشی فراهم آورد.صاحب نظران تعلیم و تربیت ، کودک را محصول تعامل طبیعت -تربیت ، وراثت -محیط و طبیعت -تجربه دانسته اند.با توجه به این موضوع که دانش آموزان بیشـتر زمان خود را در خانه و مدرسه سپری کرده و این دو مکان در جوامع امروز از فضای باز مناسبی که برای گذراندن اوقات فراغت این رده سنی مناسب باشد ، عموما بهره مند نمیباشند، لذا طراحی فضای باز متناسب با نیازهای دانش آموزان که ب تواند این موضوع را جبران کرده و آزادی عمل را به این رده سنی بدهد امری بسیار مهم در طراحی اردوگاه میباشد، که موجب ارتقاء روابط اجتماعی دانش آموزان و افزایش تواناییهای جمعی و آمادگی برای زندگی در جامعه میشود.
٢ـ اردوهای تربیتی در ایران :
تاریخچه تشکیل اردوهای تربیتی در ایران همگام با پیدایش سازمان پیش آهنگی در ایران در سال ١٣٠۴ هـ..ش می باشد .در نظام سابق به جزء این سازمان که اردوهای تربیتی را تشکیل می داد ، سازمان دیگری به نام امور تربیتی که حوزه فعالیتش در مناطق آموزش و پرورش بود مانند سازمان پیش آهنگی اردوهای تربیتی را تشکیل می داد[١] .
شیوه انتخاب دانش آموزان شرکت کننده در این اردوها بدین صورت بودکه با تشکیل کانون هایی در مدارس مسابقات هنری انجام می گرفت و برندگان این مسابقات را به اردوگاه تربتی گسیل می داشتند . پس از انقلاب اسلامی ، در سال ١٣۵٨ اولین اردوی تربیتی – آموزشی و پرورشی در سه مرکز دماوند « اردوگاه عمران ملی » و تهران «اردوگاه شهید باهنر » و اردوگاهی در ورامین تشکیل شد که ٢٠٠٠ دانش آموز در این اردوها شرکت کرده بودند . در تاریخ ٢۴ . ۶. ١٣۶۴ مجلس شورای اسلامی تشکیلات سازمان پیش آهنگی ایران را منحل اعلام کرد و از مورخ ١٣۶۴.٩.٢۶ اردوگاه های پیش آهنگی تبدیل به اردوگاه های تربیتی شد [١].
٣ـ تعاملات اجتماعی :
تعامل اجتماعی رابطه بین دو نفر یا بیشتر است که منجر به واکنشی میان آن ها شود و این نوع واکنش برای هر دو طرف شناخته شده است .به بیان ساده تر ، تعامل اجتماعی رابطه ای اجتماعی است که در اثر پاسخ یک طرف به خواسته طرف مقابل ایجاد می شود . « رابطه ای که به منظور احوال پرسی بین دو دانش آموز برقرار شود ، میتواند یک تعامل اجتماعی محسوب شود » . البته تعاریف دیگری نیز برای تعاملات اجتماعی وجود دارد . به عنوان نمونه ، تعامل اجتماعی و برقراری ارتباط می – تواند یک موضوع فیزیکی ، یک نگاه ، یک مکالمه ویک ارتباط بین افراد باشد که خود مستلزم تعریف رویدادها و فعالیت های متناسب و در نتیجه نقش پذیری مردم در فضا و عضویت آن ها در گروه ها و شبکه های اجتماعی است [٢].
۴ـ فضای باز :
فضای باز در معماری سنتی ایران در دو مقیاس مطرح می شود. اول فضاهای باز بزرگ که بیشتر جوابگوی تجمع های بزرگ ، تشریفات مذهبی و نظامی و … بوده است و دوم فضای باز کوچک ، که بیشتر در رابطه با کاربردهای روزمره در بناهای کوچک و غالبا مسکونی متداول بوده و معمولا مکمل فضای زندگی در بخش سرپوشیده محسوب می شده و هماهنگی خاصی را در فضا پدید می آورده است .
از سوی دیگر فضا را میتوان سیستمی از روابط میان اشیاء درنظر گرفت . فضایی که بین اشیاء قرار گرفته است (فضای مابین ) فضای تهی نیست . بدون این فضا بازشناسی مستقل اشیاء عملی نیست و گذشته از آن ، فضای مابین نقش بسیار مهمی در رابطه تک تک عناصر با یکدیگر ایفا میکند[٣]. فضای مابین در این حالت نوعی فضای باز (در مقابل فضای بسته ) محسوب میشود که توسط فرم ، تناسب و اندازه جداره ها و احجام پیرامون آن تعریف میگردد. نمونه بسیار بارز آن ترکیب کلی بافت های سنتی شهرهای اسلامی است که متشکل از فضاهای بازی بودندکه بدنه های ساختمانی در شکل دادن به آنها نقش اصلی را داشتند. نوربرت شونیر این موضوع را «اصول خلق فضای باز توسط بدنه های ساختمانی » نامیده و اظهار میدارد که این اصول میتواند تعاریف مناسب فضایی برای فضاهای باز بوجودآورد [۴].
۵ـ رشد روانی – اجتماعی کودک در سنین ١٨-٧ :
سنین دبستان سنینی هستند که در آن کودک تلاش میکند تا به پرسش ( من که هستم ؟ ) پاسخ دهد. دراین جا کودک شروع میکند تا خودش را به وسیله کلمات ومفاهیم جسمی (کوتاه ، لاغر ورنگ مو) و بیش تر در قالب کلمات روان – شناختی(سریع ، باهوش و زیبا) ببیند. علاوه بر کاربرد مفاهیم خودی، کودکان دراین سنین همچنین در حال رشد اعتماد به نفس هستند. آن ها هم چنین حسی از خودکارایی را افزایش میدهند، به توقعاتشان ازآن چیزهایی که توانایی انجامشان را دارند، شکل میدهند. وابستگی اجتماعی به همکلاسان ، هم سن وسالانشان درسال های ابتدایی بسیار قوی است . کودکان بیشتر جذب هم سنانشان میشوند تا توجه و وابستگی به والدین وخانواده شان . خانواده ، مدرسه وجامعه میتوانند تأثیر شگرفی بر شخصیت و پیشرفت یک کودک داشته باشند.
میاپرینگل پیشنهاد مینماید که کودکان باید در برابر چهار نوع نیاز عاطفی أساسی وبه منظور ورود به مرحله بزرگسالی تأمین باشند. این نیازهای عاطفی شامل محبت وامنیت ، تجاربی که کودک یافته است ، تعریف وتمجید و شناخت وبالاخره احساس مسئولیت میباشد
۶ـ پیشینه تاریخی حضور کودک در فضای جامعه سنتی ایرانی :
معماری و شهرسازی، پیچیده ترین و ژرف ترین افعال انسانی هستند. پیچیده بدان جهت که جامعیتی انسان شمول دارند وژرف بدان جهت که از عمیقترین لایه های وجودی سازنده خویش برای پاسخ گویی به عمیق ترین نیازهای انسانی نشات گرفته است .کودکانی که در شهر سنتی ایران می زیستند، آرایش و نظام فضا را به صورتی خاص ادراک میکردند. نقاط عطف و محورهای شاخص شهر و وابستگی آن ها به جهان بینی روان در پس کالبد شهر، ساختار ذهن آن ها را تشکیل میداد[۵].
۶ـ١ـ نگرش به کودک :
درجامعه ی سنتی ایران ، ایمان و اعتقاد انسان به تعالیم و مبانی اسلام و به ویژه به گوهر آن که معنویت است ، شکل دهنده اصلی فضای فکری جامعه سنتی است که به عنوان اصلی ترین عامل ایجاد جامعۀ سنتی نقش ایفا میکند [۶]. هدف تعلیم و تربیت اسلامی، پرورش ابعاد وجودی و شخصیتی انسان است و به عبارت دیگر هدف تربیت اسلامی، انسان سازی و شناخت خویشتن است [٧]. اسلام برای پرورش عقل برمشاهده ، تجربه و علم تأیکد دارد و از تعلیم و تربیت ، تلقی ماوراء کسب معلومات دارد و تعلیم و تربیت را تجدید نظر در تجربه ها و تشیکل مجدد آن تجربه ها تعریف میکند. لذا مقصود تعلیم و تربیت اسلامی، کسب دانش و معرفت به مفهوم درک مکارم اخلاقی و فهم دینی از جهان است که نه تنها متوجه ذهن ، بلکه در قلب انسان ها نیز متبلور میگردد.حس کنجکاوی و میل به آفرینندگی، نیاز به دانستن و درک حقیقت و واقعیت ها از نظر اسلام به عنوان امور فطری ٢ انسان به شمار رفته و پاسخ گویی و بهره گیری مطلوب از آن مورد تأیکد قرارگرفته است [٨].میل به جستجوگری، تلاش در شناخت محیط اطراف ، درک حقیقت اشیا و پدیده های زندگی که از ماه های آغازین کودکی در زندگی انسان مشهود است ، از امور فطری انسانی است . شواهد متعددی مبنی بر پرسش های متعدد کودکان در مورد چیستی و چرایی پدیده ها که بارها در فرایند رشد کودکان شاهد آن هستیم ، گواهی بر این نیاز فطری است . از سویی دیگر کودک، هم چون لوحی سفید که کم تر در معرض تعارض ها و تناقض های محیطی واقع شده است ، موجودیتی است که هنوز بر مدار فطرت قرار دارد و کلیه رفتار و عملکردهای انسان کودک(نظیر صداقت و …)، حکایت از حضور پررنگ فطرت انسانی در وی دارد.
جامعۀ سنتی با علم به اینکه اساسا انسان دارای نهاد(عالم درون ) و فطرت پاک است ، کودک را در زنده نگه داشتن فطریات و سرشت پاکش دستگیری و همراهی میکند. توجه به سرشت و فطرت انسان که رو به نیکی ، صلاح و خیر دارد، مورد توجه خاص جهان بینی جامعۀ سنتی ایران بود و هدف آموزش و تعلیم به کودک، انتقال صرف معلومات نبود، بلکه هدف اصلی، ایجاد رشد فکری و قوه تجزیه و تحلیل به کودک محسوب میشد.
٧ـ رفتار تعاملی کودکان ونوجوانان :
با مرور منابع متعدد در رفتار تعاملی ، کودکان و نوجوانان (١۵و١۶و١٧) درباره تعامل و دوستی کودکان ، از یک دسته بندی
شش عنصری استفاده شده است :
٧ـ١ـ عاطفه وتوجه متقابل :
اولین معیار تعامل و دوستی این گروه سنی ، عاطفه و توجه متقابل است که به واسطه آن هر فرد مسئولیت خود را در قبال توجه به دوست خود از طریق نشان دادن مراقبت از وی آشکار می سازد (١٧).
٧ـ٢ـ علایق وفعالیت های مشترک :
سرمایه گذاری زمانی کودکان برای سرگرم شدن که در آن یکدیگر را نشان می دهند . لازمه برقراری دوستی های دوران این سن « به ویژه اوایل کودکی » راحتی برقراری ارتباط است . معمولا کودکان از طریق بازی با یکدیگر دوست می شدند . ادامه ارتباط به بسط تعامل و دوستی به موقعیت ها و علایقی به جز بازی نیز می شود . انجام فعالیت های مشترک هرچند که مهم – ترین مولفه الگوی دوستی نیست ، ولی یکی از مهم ترین بخش های این الگو محسوب می شود (١۵و١۶) .
٧ـ٣ـ تعهد :
هدف دوستی متقابل ، ادامه تعامل در طول زمان است . تعهد متقابل ، ارتقای ارتباط و تعاملات بین دوستان را در پی دارد .
این تعهد منجر به درک عمیق تر بر پایه تجارب شخصی شده و در نهایت به یک دلی و اعتماد بین کودکان ختم می شود(١۵)
.
٧ـ۴ـ وفاداری :
هدف دوستی متقابل ، حفظ علایق و منافع متقابل است (١٧) .
٧ـ۵ـ درک متقابل :
به واسطه آن هریک از طرفین در درک خاص طرف مقابل نقش ایفا می کنند(١۶) . تحقیقات حاکی از این است که بیش از
٣٠ درصد کودکان و نوجوانان درک متقابل و وفاداری را به عنوان مشخصه های تعامل و دوستی بین خود عنوان کرده اند. حفظ و ارتقای صمیمیت بین دوستان از طریق حفظ اسرار و رازهای مشترک میسر می شود(١۵) .
٧ـ۶ـ برابری :

طرفین در ادامه تعامل و دوستی با قدرت برابر نقش ایفا می کنند(١٧) . این بعد از دوستی ، نشانگر این است که چگونه دوستان قادرند تعهد متقابل و انتظارات از یکدیگر را در حدی متعادل نگه دارند . این تعادل مانع از تبدیل ارتباط دوستان به شکل غالب – مغلوب می شود . امکان برقراری تعادل و برابری در تعامل و دوستی از طریق آزادی برای برقراری ارتباط و ابراز عقاید بدون ترس از دیگران میسر می شود(١۵) .

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 14 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد