مقاله درآمدی بر جامعه شناسی شهری با نگاهی به شهر مطلوب اسلامی

word قابل ویرایش
10 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

درآمدی بر جامعه شناسی شهری با نگاهی به شهر مطلوب اسلامی

چکیده

سکونت در شهر آثاری بر زندگی فردی و جمعی انسانها می گذارد که از روزگاران قدیم تا به امروز بخصوص از حدود دو قرن پیش تاکنون موضوع تامل اندیشمندان اجتماعی، فلاسفه، جامعه شناسان و شهرسازان بوده است. هر کدام از این متخصصین، شهر و نظام شهری را از دیدگاههای خاص خود مورد مداقه قرار داده و نظریه های مختلفی در مورد آن ارائه داده اند. به طور کلی جامعه شناسی شهری به معنی مطالعه جامعه شناختی شهرها، زندگی شهری یا شهرگرایی است. جامعه شناسی شهری از جمله شاخه های معرفتی است که صرفا و اختصاصاٌ شهر را به عنوان محیط مخلوق و بعنوان یک محصول اجتماعی، کانون توجه و مطالعه خود قرار می دهد. از منظر این علم؛ شهرنشینی، مرحله گذار از اجتماع مبتنی بر علقه ی خونی به جامعه سازمان یافتهی مبتنی بر قراردادهاست. از بعد تاریخی نیز سه دوره را در شکل گیری نظریه پردازی جامعه شناسی شهری می توان مورد تفکیک قرار داد. از طرف دیگر با توجه به این موضوع که قلمرو جامعه شناسی شهری وسیع و متنوع می باشد و از معماری شهری گرفته تا راه بندان های خیابانی ، تجربه زندگی شهری، رفتار انبوه مردم و جماعات، مسکن، برنامه ریزی و مانند اینها. لذا با توجه به موارد مطروحه حال جای این سوال باقی
است که شهرسازی مطلوب اسلامی از منظر دین مبین اسلام دارای چه مولفه هایی است و اساسا دین مبین اسلام به عنوان برنامه زندگی، دارای چه اهداف راهبردی و کاربردی در شهر و شهرسازی مطلوب اسلامی است که در نهایت انسان را به سعادت دنیوی و اخروی برساند. پژوهش حاضر به روش توصیفی – تحلیلی انجام شده و از دید نوع پژوهش، کاربردی به شمار می رود. برای فراهم نمودن بستر و زمینه مناسب و مساعد زندگی در شهر مطلوب اسلامی باید مولفه های مسجد محوری، امنیت، عدالت ، تحرک اقتصادی، بهداشت، مسکن مطلوب، زراعت (فضای سبز) مورد توجه و در طراحی های شهری مورد نظر قرار گیرد.

واژگان کلیدی: شهرسازی، جامعه شناسی شهری، شهرسازی اسلامی، اسلام، قرآن، بلد طیب.

مدخل:

طی نیم قرن اخیر جهان شاهد گسترش شهرنشینی بی سابقه ای بوده است. محدودیت فرصتهای اشتغال در نقاط روستایی از یک سو، رشد سریع جمعیت در این نقاط از سوی دیگر، و جریان نوسازی اجتماعی در نقاط شهری سرعت مهاجرت را به نقاط شهری افزایش داده است. تغییرات پدیده آمده نیاز به بهبود در سلامت شهری و سالم سازی محیط فیزیکی، اجتماعی و اقتصادی در این نقاط دارد، که آن را در جامعه شناسی شهری می توان یافت. جریان شهرنشینی به حدی است که در اواخر قرن بیستم و نیز در قرن ۲۱ به دنبال رشد بی رویه شهرنشینی، وضعیتی مخاطره آمیز و آسیبزاعمدتاً برای جوامع رو به توسعه به وجود آورده است. ایران هم بمانند بسیاری از جوامع، در حال طی مسیر شهر نشین شدن است، هر چند سرعت این تحول در ایران بسیار بیشتر از سایر جوامع بوده است، به ویژه بخش اعظم جمعیت کشور در حال استقرار در کلان شهرهای محدودی هستند.

به نظر میرسد بیهویتی عاملی است که از نظر معماری و شهرسازی گریبانگیر شهرهای کشور شده است و در این میان آنچه هویت بناهای شهری در شهرهایبزرگی نظیر مشهد، اصفهان، تبریز و شیراز را شکل می دهد، بافتهای مذهبی و تاریخی این شهرهاست. چرا مسلمین مهم ترین ویژگی تمدن خود را در ارتباط با اسلام دانسته اند و از اسلامی شمردن شهر خود چه آرمانی داشته اند؟ آیا وجود ضوابطی کالبدی و زیبایی شناسانه آنان را فریفته است و یا خصوصیات زیربنایی دیگری نیز در کار بوده است؟ و بالاخره اینکه آیا اسلام، خود تعریفی رهنمودی و تصویری از شهر مطلوبش برای مؤمنان ارائه داده است یا نه؟ آنچه به درستی باید یکی از ویژگی های تحسین برانگیز تمدن اسلامی به شمار رود، نفوذ اسلام به عنوان یک دین و اشاعه ی دید و توجه چند بعدی به پیروانش در امور زندگی، آخرت، عالم و آدم است.

کشور ما نیز به لحاظ قرار گرفتن در مسیر رشد و توسعه و همچنین بافت تاریخی و مذهبی خاص خود نیازمند توجه به شهر و شهرسازی بر اساس الگوی اسلامی– ایرانی است. بمنظور تبیین جایگاه و تاثیر تفکر اسلامی در شهرسازی، ارائه الگوهای معماری اسلامی- ایرانی و شرایط و ضوابط تحقق پذیری شهر اسلامی باید جهانی شدن شهر اسلامی، ساختار فضایی شهر اسلامی، محیط زیست در شهر اسلامی و حقوق شهروندان مورد مطالعه و توجه جدی قرار گیرد.

درآمدی بر جامعه شناسی شهری:

جامعه شناسی شهری در مقایسه با بسیاری از شاخه های تخصصی جامعه شناسی از گستردگی بیشتری برخودار است. در جامعه شناسی شهری ما در عمل با انواعی از جامعه شناسی مانند جامعه شناسی اقشار و طبقات، جامعه شناسی انحرافات اجتماعی ، جامعه شناسی خانواده و جامعه شناسی توسعه، سازمان روبرو هستیم. شاید اغراق آمیز نباشد که ادعا کنیم جامعه شناسی شهری یعنی همه جامعه شناسی و به همین دلیل است که جورج ریتزر یکی از دلایل پیدایش رشته جامعه شناسی را لپدیده شهری شدنل و شهرنشینی فزاینده در اروپا معرفی می کند.

حرکت اجتماعی شهر که موضوع عمده جامعه شناسی شهری است، امروزه تحت تاثیر عوامل مختلف ناشی از توسعه، جهانی شدن، رشد سریع تکنولوژی و به تبع آن ارتباطات سریع وضعیتی غیر ثابت و ناپایدار پیدا کرده است. جامعه شناسی شهری شهر را به عنوان هسته تمدن، اصلاح، آزادی، تنوع و نوآوری مورد مطالعه قرار میدهد. همچنین جامعه شناسی شهری ساختار، موقعیت و خصوصیات نقاط شهری را در سطح خرد و کلان مورد مداقه و مطالعه قرار میدهد. این شاخه تخصصی می کوشد تا از یکسو به مطالعه جامعه شناختی زندگی شهری به عنوان پدیده ای ماهیتاً اجتماعی بپردازد و از[و از سوی دیگر] به مطالعه مسایل خاص و وقایع ویژه ای که در شهر رخ می دهند، دست یازد(Michell,1971)

جامعه شناسی شهری در اصطلاح کلی به معنی مطالعه جامعه شناختی شهرها، زندگی شهری یا شهرگرایی است. جامعه شناسی شهری درباره برخورد و تماس زندگی شهری در اعماق اجتماعی، روابط اجتماعی، نهادهای اجتماعی و هر نوع ساخت اجتماعی که بر پایه اشکال شهری زندگی متکی باشد، بحث میکند. جامعهشناسی شهری مطالعه ویژه ای است از تأثیر انسان بر محیط طبیعی و ایجاد محیطه ای مصنوعی که عمده ترین آنها شهرها میباشد(نقدی،.(۲۹ :۱۳۸۲)

قلمرو جامعه شناسی شهری وسیع و متنوع است، از معماری شهرها گرفته تا راهبندانهای خیابانی، تجربه زندگی شهری، رفتار انبوه مردم و جماعات، مسکن، برنامهریزی و مانند اینها. تجربه زندگی شهری چنان جامع و محیط به نظر میرسد که تشخیص آنچه ممکن است از حوزه جامعه شناسی شهری خارج باشد، مشکل به نظر میرسد.

 

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 10 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد