مقاله مدیریت گردشگری مذهبی رویکردی در جهت اشتغالزایی

word قابل ویرایش
15 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
امروزه گردشگری، یکی از بالقوه ترین فعالیت های اقتصادی و چهارمین فعالیت اقتصادی که منتهی به تولید شغل میشود، محسـوب میگردد. لذا میتواند چرخه اقتصادی را از این طریق به خوبی به گردش درآورد. با توجه به این کـه گردشـگری از لحـاظ اقتصـادی سبب ایجاد اشتغال و کاهش بیکاری و افزایش درآمد میشود، میتوان انتظار داشت که گردشگری مذهبی نیز که یکی از رایج ترین و مهمترین گردشگریها در دنیا است و سابقه آن به گذشته مربوط میشود، بتواند در این چرخه اقتصادی نقش داشته باشد. از طـرف دیگر برای رسیدن به این امر مهم ، گردشگری مذهبی نیازمند مدیریت اصولی و برنامه ریزی کاربردی است ، لـذا هـدف ایـن مطالعـه بررسی مدیریت گردشگری مذهبی رویکردی در جهت اشتغالزایی است . این مطالعه نشان میدهد که یکی از شیوه هایی که میتـوان گردشگری مذهبی را به سمت اشتغالزایی هدایت کرد استفاده از برنامه ریزی جـامع و بـه کـارگیری راهبردهـایی چـون بازاریـابی در گردشگری مذهبی است .
واژه های کلیدی: گردشگری مذهبی، اشتغالزایی، چرخه اقتصادی، توسعه اقتصادی، بازاریابی
١-مقدمه
در بین شاخص های نمادین تمدن ها، گردشگری تنها نمادی است که گستره جغرافیایی آن را از مرزهای سیاسی کشورها، تقسیمات اداری و قلمرو قومی تعیین نمیکند(خسروی، ١٣٨۴). امروزه گردشگری در کشورها نشان دهنده هویت فرهنگـی، دینی و یکی از مهمترین منابع تولید شغل و ارز است . گسترش و مدیریت صنعت گردشگری برای بیشتر کشـورهای در حـال توسعه که با مشکل بیکاری و عدم اشتغال ، کمبود منـابع ارزی مواجـه هسـتند، از اهمیـت بسـیاری برخـوردار اسـت (تقوایی، موسوی و غلامی بیمرغ ، ١٣٨٨). گردشگری در شکل و ساختاری جدید، پیامدی است که نمـیتوانـد از صـنعت و بـازار جـدا باشد(مومنی، ١٣٨۶). زیارت و گردشگری مذهبی که ریشه در باورها و اعتقادات دینی مـذهبی در جهـان دارد، بـه مفهـوم تخصصی خود و فراتر از وابستگی به زمان و اوقات فراغت ، عامل مهم جغرافیای انسانی در شکل گیری مسافرت ، ایجاد تمرکز و چشم انداز فرهنگی و دینی است (مومنی و همکاران ، ١٣٨٧). از طرف دیگر صنعت گردشگری مذهبی یکی از راهکارهـای معرفی تاریخ ، فرهنگ و ارزش های اعتقادی و همزیستی مسالمت آمیز ادیان در بین کشورها است به علاوه اماکن متبرکه و مذهبی علاوه بر قداست و معنویت منحصر به فرد، بیانگر آداب و رسوم ، اعتقادات و اندیشـه هـای مـردم مـیباشند(سـازمان جهانگردی، ١٣٨١). به لحاظ موقعیت فرهنگی و مذهبی خاص ایران ، مـدیریت گردشـگری مـذهبی، رشـد و توسـعۀ قابـل توجهی دارد؛ به گونه ای که تنوع مراکز، آثار تاریخی و عبادتگاه های ادیان مختلف موجـود در کشـور، موقعیـت ایـران را در تمام دنیا بینظیر کرده است . جاذبه های مذهبی ایران پیوند تعالیم مذهبی، هنر و زندگی ایرانی را بازگو میکنـد و در حـال حاضر یکی از اولویت های گردشگران خارجی برای سفر به ایران است . لذا، انگیزه مذهبی گردشگران خارجی برای سفر بـه ایران ، بسیاری از موانع و مشکلاتی که در تعاریف پدیده گردشگری و آثار منفی اجتماعی و فرهنگی مترتـب بـر آن نهفتـه است ، از بین میبرد و راه برای توسعه و مدیریت گردشگری مذهبی فراهم میکنند(سینایی، ١٣٨٢).
٢-گردشگری مذهبی
جهان امروز تحولات و تغییرات سریع و گسترده ای در تمام ابعاد ایجاد کرده است به طوری که تجارت جهـانی از ایـن قاعـده خارج نیست و درسطح وسیعی و با سرعت زیادی در جهت این تحول در حرکت است . دنیای امروز اثری از جهانی شدن آن را در بر دارد و فرایندی است که منجر به رقابت تنگاتنگ ظریفت های مختلف تجـاری مـیشـود. از آنجـایی کـه اعتقـادات هـر سرزمین برای مردم آن دیار از اهمیت بسیاری برخوردار است ، نوع نگرش به مذهب نیـز دارای ریشـه ای کهـن در جوامـع بـه محسوب میگردد. نگرش به توریسم زیارتی و دینی که در جـای یکـدیگر اسـتفاده مـی شـوند و ایـن دو مقولـه کـه تعریـف مخصوص به خود را دارند نمیتواند در همه جا باعث جذب توریست شود.
بین مذهب و زیارت تفاوت زیادی وجود دارد. هنگامی که یک فرد به سمت یک مکان زیارتی میرود و از آن بازدید مـیکنـد بنابراین در مدل توریسم زیارتی قرار گرفته و نوع گردشگری زیارتی را شکل میدهد. حال اگر برای دیدن مسجدی برود ایـن نوع توریسم ، توریسم مذهبی نامیده میشود که می تواند همان جذابتی را که برای یـک مسـلمان دارد بـرای غیـر مسـلمانان صاحب هر دین و مسلکی باشد. بنا و معماری زیبا و قدمت میتواند برای گردشگران کشورهای مختلف بسـیار جالـب باشـد و آنان با جان و دل استقبال خواهند کرد. لذا توریسم مذهبی نیز وارد بازار تجارت جهانی شده و با سـرعت هـر چـه بیشـتر در جهت جذب گردشگری فعالیت میکند که همه اینها با همکاری و همـاهنگی سـازمان میـراث فرهنگـی و دیگـر نهـاد هـای فرهنگی در داخل و خارج از کشور میتواند بیشتر و موثرتر باشد.
اساسا گردشگری عاملی مؤثر در تعامل فرهنگی، گفتگوی تمدن ها، برقراری دوستی بین ملت ها، انتقال تجربیات ، گسـترش علم و رونق اقتصادی و رشد اجتماعی است . در تفکر دینی اسلام ، کارکرد جهانگردی از جنبه خاصی مورد توجه قرار گرفته است به شکلی که سیر در زمین برای رسیدن به درکی بالا جهت ستایش قدرت مطلق و تأمل در نظام آفرینش خداونـد از سفارش های کتاب های دینی است . جهانگردی اسلامی، سنتی دیرینه اسـت و مهـاجرت مسـلمانان از مصـادیق گردشـگری اسلامی به شمار میآید. علمای مذهبی در پهنای تاریخ در سراسر دنیا برای کسب علم و دانش و به منظور مشاهده شهرها، سفر میکردند. لذا، گردشگری، بستری مناسب برای شناخت و نشر معارف ، تبادل افکار و اندیشـه هـای علمـی و فرهنگـی است ، وجلب گردشگران خارجی موجب آشنایی سایرملل با اسلام و تعالیم حیات بخش آن میگردد.
گردشگری دینی ابعاد مختلف و حوزه های وسیعی دارد که در مجموع یک هدف را دنبال میکند و آن دستیابی به معرفت توحیدی و شناخت عظمت الهی است در این بین زیارت بیت الله الحرام ، عتبات عالیات ، مزار انبیاء و مسـاجد تـاریخی، بـه عنوان ماده اصلی گردشگری برخاسته از اعتقادات ملت های اسلامی از اهمیت خاصی برخوردار است و موجب افزایش ایمان و گرایش مسلمانان به آثار اسلامی میشود(سنتوس ، ٢٠٠٣).
گردشگری مذهبی یکی از رایج ترین و مهمترین شکل های گردشگری در جهان است که تاریخچه آن به گذشته برمیگردد و شامل سفرها و بازدیدهایی است که اصلی ترین هدف از آن تجربه مذهبی و آشنایی با مذاهب مختلف در دنیـا اسـت . جاذبـه های مذهبی و اماکن مقدس تعداد زیادی از گردشگران را به سوی خود جذب میکنند. تاسیسات اقامتی و پذیرایی ایـن نـوع گردشگری شامل مسافرخانه ها و زائرسراها است که توجه به بافت اجتماعی – فرهنگی و عقیدتی گردشگران و جامعه میزبـان دارای ویژگی های خاص خود است که در هر کشوری از تنوع بسیار بالایی برخوردار میباشد. مهمتـرین نکتـه در گردشـگری مذهبی آن است که بر مشکلات اقلیمی و آب و هوایی غلبه میکند(مایر، ٢٠٠۴).
٣-انواع گردشگری مذهبی
گردشگری مذهبی را میتوان از جنبه های مختلفی تقسیم کرد، زیرا هریک قادر است بر بازاریابی این گردشگری تاثیرزیادی داشته باشد. گردشگری مذهبی کوتاه مدت : از جمله سفرهایی است که از نظر مکانی محدود و در کوتاه انجام میشود. هدف از این سفر رفتن به یک مرکز مذهبی در یک مکان محلی، منطقه ای و شرکت در جشن های مذهب ، نمایش ها وکنفرانس های مذهبی. این سفر از لحاظ ابعاد زمانی و مکانی کوتاه مدت و شامل اقامت شبانه در مقصد نمیشود. گردشگری مذهبی بلند مدت نیز شامل بازدید از مراکز مذهبی با حوزه نفوذی محلی، منطقه ای، ملی و بین المللی و شرکت در جشن ها، کنفرانس ها وجلسات مذهبی برای چند روز یا هفته (رینسچد، ١٩٩٢).
۴-انگیزه و هدف سفر زیارتی
سفر به منظور بازدید از مراکز مذهبی و زیارتی همچون مساجد، کلیساها، معابد، صومعه ها، آرامگاه ها، که این نوع سفر به دو گروه سفرهای زیارتی و سفرهای تبلیغی تقسیم میشود. سفرهای زیارتی شامل سفر برای زیارت خانه خدا، زیارت اماکن متبرکه ، زیارت آرامگاه ها، سفر برای دیدار از خویشان و دوستان و عیادت بیماران ، سفر برای انجام کارهای خیر، سفر برای کمک به مستمندان و رسیدگی به ایتام و نیازمندان میشود. سفرهای تبلیغی نیز شامل تبلیغ دین ، ارشاد و هدایت مردم می شود(رینسچد، ١٩٩٢).
۵-خصوصیات گردشگری مذهبی
سفرهای مذهبی نیز مانند دیگر سفرها دارای ویژگیهایی است از جمله این که گردشگری مذهبی دارای اثرات منفی زیست محیطی، فرهنگی- اجتماعی کمتری نسبت به سایر شکل های گردشگری است که علت آن وجود آموزه های مکاتب ، ادیان و مذاهب زائران و این که اغلب زائران افرادی آرام ، اهل صلح و مطیع قانون هستند. همچنین فصلی بودن سفرهای مذهبی نیز از دیگر ویژگیهای مهم گردشگری مذهبی است . تمامی افراد از هر طبقه اجتماعی قادرند به این نوع گردشگری دست بزنند زیرا مختص گروه خاصی نیست (همان ).
۶-موانع گردشگری مذهبی در ایران
گر چه توسعه گردشگری مذهبی به جهت استفاده هرچه بیشتر از مزایای متعدد آن اجتناب ناپذیر است ولی مشکلات و تنگناهای متعدد در راه رشد و توسعه این صنعت نباید از نظردور بماند. برخی از این مشکلات عبارتند از:
١. فقدان برنامه جامع و استراتژیک
٢. توسعه نیافتگی امکانات و تجهیزات مناسب و مدرن
٣. فقدان وزارتخانه گردشگری
۴. فضای نامساعد تبلیغاتی برای خدشه دار کردن ایران
۵. عدم تطبیق و هماهنگی فرهنگ جهانگردان برخی از کشورهای خارجی با فرهنگ اسلامی
۶. فقدان نیروی انسانی کار آزموده و متخصص امور جهانگردی در دفاتر ایرانگردی و جهانگردی و بیاطلاعی و بیتجربگی کادر شاغل در موسسات جهانگردی
٧. ناهماهنگی در همکاری بین سازمان ها
٨. کمبود نیروی متخصص
٩. نداشتن سیستم واحد در تبلیغات و بازاریابی گردشگری مذهبی
١٠. فقدان شبکه ماهواره ای انگلیسی زبان جهت آشنا کردن توریست های خارجی در خصوص مذهب و فرهنگ ایرانی.
٧-مدیریت گردشگری دینی و مذهبی
مشکلات کار و زندگی، سبب شده است تا افراد از لحاظ روحی و معنوی نیاز فراوانی به تفریح و مسافرت به نقـاط مختلـف از جمله مکان های مذهبی و زیارتی پیدا کنند. این امر اهمیت صنعت گردشگری مذهبی را دوچندان کرده است (توانگر، خاکسار آستانه و رحمانی، ١٣٩٢). به همین علت برنامه ریزی و مدیریت گردشگری به خصوص گردشگری مذهبی از اهمیـت زیـادی برخوردار است . به طور کلی، بر طبق آمار موجود افرادی که در طی سال به سفرهای زیارتی میروند ٢۴٠ میلیون نفر بـرآورد شده است ، که بیشتر این زائرین را مسلمانان ، هندوها و مسیحیان شامل میشوند. سفرهایی که بـا انگیـزه معنـوی و مـذهبی انجام میشوند در طی سال های اخیر رشد چشمگیری داشته است و سهم عمده ای را در صنعت گردشگری به خود اختصـاص داده است . در بیشتر شهرها و مناطق زیارتی و مذهبی، گردشگری مذهبی تأثیر خاصی بر روی ساختار مـدیریت شـهری مـی گذارد. آن چیزی که در شهرهای زیارتی مورد توجه برنامه ریزان قرار میگیرد، بهبود کیفیت خدمات و مدیریت صحیح اماکن مذهبی است . لذا مدیریت گردشگری مذهبی در شهرهای زیارتی دارای ابعاد مختلفی است و علاوه بر ارتقای عوامل فرهنگی، اجتماعی و معنوی زائران ، نیازهای زیرساختی، اقتصادی و زیست محیطی را در شهر دربرمیگیرد(تـوانگر، ١٣٩٠). همچنـین شهرهای مذهبی گردشگرپذیر نیازمند برنامه ریزی و مدیریت مشخصی میباشند که بدون وجود آن قادر بـه توسـعه مسـیر و مقابله با بحران های محیطی و انسانی نخواهند بود. بدین علت ایجاد یک الگوی مدیریتی نظام مند، مشخص و مناسـب جهـت بهره برداری از قابلیت های موجود در شهرهای مذهبی بسیار ضروری است . در کل ، این نوع شیوه مـدیریتی شـامل مـدیریت و نگرش مدیریتی نظام مند است که در آن پویایی گردشگری در قالب عرضه و تقاضا و با تأکید بر پایداری و ثبات مـورد توجـه قرار گیرد. مدیریت گردشگری مذهبی نیازمند توجـه بـه منـافع اقتصـادی، تولیـد شـغل و پیامـدهای اجتمـاعی و فرهنگـی است (پاپلی و سقایی، ١٣٨۵). اساسا توسعه و گسترش گردشگری مذهبی در شهرهای زیـارتی ایجـاب مـی کنـد کـه تمـامی سازمان های متولی گردشگری به شکل اجرایی و عملی با یکدیگر همکاری و تعامل داتشه باشند و نظام مدیریت یکپارچـه در این زمینه استفاده کنند(اگرسی، بایرام و کارا، ٢٠١٢)، به این علت که گردشگری مذهبی اگر دارای مـدیریت مطلـوب باشـد، اثربخشی مثبتی خواهد داشت اما اگر به مسئله مدیریت و برنامه ریزی آن توجه نشود مـیتوانـد سـبب عـدم تعـادل شـهری، افزایش هزینه های غیرضروری، افزایش جرایم ، افزایش بیکاری و کاهش خدمات میگردد(جیمسون و سونالا، ٢٠٠٢). در واقع مدیریت گردشگری مذهبی، راهبردی به منظور اثرگذاری بر عواملی چون زمان بندی، سهولت دسترسی، تولیدات ، آمـوزش و موقعیت است (تقوایی و اکبری، ١٣٨٧).
٨-گردشگری مذهبی و ارتباط آن با اشتغالزایی
در دنیای امروز صنعت گردشگری به یکی از ارکان مهم توسعه اقتصادی و تجاری تبدیل شده اسـت . اکثریـت اقتصـاددانان و برنامه ریزان این صنعت را یکی از ارکان اصلی توسعه اقتصادی در دنیا میدانند(مافی و همکاران ، ١٣٩٠). در کـل گردشـگری یکی از پیچیده ترین فعالیت های اقتصادی است و به عنوان کسب و کاری چند عاملی با کارکرد مثبت تلقی میشود(پارسا پور و همکاران ، ١٣٩٢). گردشگری مذهبی نیز در گروه مهمترین و پرطرفدارترین گردشگریها در دنیـا محسـوب مـیشـود کـه مشکلات آب و هوایی نیز مانع از انجام آن نمیشود(آجیتی، ٢٠٠۴). اثـرات گردشـگری مـذهبی و دینـی در کسـب و کـار و اشتغال یکی از موضوعات مهم اقتصادی مرتبط با صنعت گردشگری است بدین علت که فعالیت ها و خدمات گردشگری دینی و مذهبی نمیتواند توسط به کارگیری تکنولوژی ارائه شود و نیازمند نیروی انسانی است . بدین جهت با گسترش ایـن نـوع از گردشگری زمینه های اشتغال فراهم میشود و میتوان امیدوار بود که بیکاری کاهش یابد. به طور کلی گردشـگری مـذهبی و ارتباط آن با اشتغالزایی ابعاد مستقیم و غیرمستقیم را شامل مـی شـود. در ایـن زمینـه مشـاغل متعـددی کـه در ارتبـاط بـا گردشگری دینی است به وجود آمده است از جمله تأسیس زائرسراها، سوغات سراهای مذهبی، تبلیغات مذهبی، حمل و نقـل این نوع مشاغل در شهرهایی چون قم و مشهد بیشترین اهمیت را دارند. در زمینه نقش گردشگری دینی و مذهبی و ارتبـاط آن با تولید شغل مطالعات مختلفی انجام شده است و نشان میدهد که ایران با توجه به پیشـینه دینـی و مـذهبی کـه درآن وجود دارد میتواند فرصت های تولید شغل بسیاری را فراهم کند. در این رابطه میتوان به مطالعه ای که اسماعیلیان در سـال ١٣٨١ در خصوص جذابیت گردشگری و اثر آن بر درآمد و اشتغالزایی استان اصـفهان انجـام داده اسـت ، اشـاره کـرد. نتـایج حاصل از این مطالعه نشان داد که میزان اشتغال ناشی از وارد شدن گردشگران خارجی به استان و بازدیـد از امـاکن مـذهبی افزایش ۵٠ درصدی داشته است

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 15 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد