مقاله میزان اثربخشی اصول بنیادی اخلاق در حسابداری با توجه به آیات و روایات

word قابل ویرایش
18 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
بررسی رابطه بین اثربخشی اصول بنیادی در حرفه حسابداری با توجه به آیات و روایات، همیشه برای صاحبان شرکت ها و سهامداران ایجاد دغدغه نموده است . این پژوهش با اهداف کمک به ایجاد امنیت روانی و به دنبال آن امنیت اقتصادی از طریق گسترش اخلاق در بین حسابداران و کمک به تبیین اصول اخلاق حرفه ای بر مبنای اصول اخلاق اسلامی انجام شده واز دو قسمت توصیفی و آماری تشکیل یافته است . در قسمت توصیفی با بررسی آیات و روایات به روش کتابخانه ای، و با دسته بندی یافته ها به فضائل و رذائل اخلاقی، تعریف گسترده تری از اخلاق حرفه ی حسابداری ارائه و در قسمت آماری با طرح پرسش نامه در میان جامعه ی دانشگاهی و حوزوی و با کمک نرمافزار Excel دادهها آماده و فرآیند تجزیه وتحلیل از طریق نرمافزار Eviews انجام شد.
هم چنین جهت تأیید فرضیه ها از آزمونهای کرون باخ T-Test و آزمونهای میله ای استفاده شده است .
نتایج آزمونها هر دو فرضیه مطرح شده را با درصد بالایی از ضریب اطمینان پذیرفته است .
واژگان کلیدی: اخلاق حرفه ای حسابداری – اخلاق اسلامی در حرفه حسابداری- اخلاق حرفه ای اسلامی .
١- مقدمه
فرو پاشی مالی شرکت های بزرگ قرن حاضر، باعث از دست رفتن اعتماد سرمایه گذاران و خشم عمومی جامعه شده که به نوبه ی خود یک واکنش شتاب زده توسط قانونگذاران و تنظیم کنندگان ایجاد کرد. مشکلات جدی امروز در حسابداری، حسابرسی و اداره امور شرکت ها وجود دارد که تضعیف کنندهی کیفیت و یکپارچگی گزارشگری مالی است . میتوان گفت ؛ ریشه این مشکلات توجه به «سود در مقابل اخلاق » است که باعث به وجود آوردن معضلی در حرفه حسابداری شده است . آنچه که از تجربه شرکت انرون و شرکت های مشابه درگیر رسوایی اخلاقی میتوان دریافت این است که ؛ هر چند هیئت مدیره از بهترین شیوهها بر روی کاغذ استفاده کرده بودند اما، فرهنگ ساختارهای نظارتی درست نبوده است .
یانگ (٢٠٠٣) استدلال میکند برای سرمایه داری اخلاقی باید بین منافع شخصی و اعتماد مردم ارتباط برقرار کرد تا اعتماد عمومی ترمیم شود و ثروت ایجاد شده برای همه باشد و فقر پایان یابد. محققانی چون، لو و همکاران (٢٠٠٨) بیان میکنند که ، راه دستیابی به فرهنگ مورد نظر جهت کسب اعتماد عمومی، آموزش اخلاقی حسابدران است . حال این سؤال در ذهن ایجاد میشود که آموزش کدام اخلاق میتواند جامعه ی حرفه ای حسابداری را در راستای دستیابی به این هدف کمک کند؟ آیا اصولی که در آیین نامه اخلاق حرفه ای از سوی مجامع عمومی حرفه حسابداری ارائه شده کافی است ؟ و اگر کافی است چرا مشکلات اخلاقی حسابدارن هم چنان دغدغه مخاطبان است ؟
جمله معروف «درخت از ریشه آب می خورد و انسان از اخلاقش »، گویای جهت دهی اخلاق به رفتار و گفتار انسان در فرهنگ دینی ما است .
بنابراین میتوان گفت ؛ پیشرفت ها و فرایند رو به رشد بسیار سریع فعالیت های اقتصادی (تولیدی، بازرگانی و خدماتی) در جهان کنونی از یک سو و نیاز به ارائه گزارشهای مالی معتبر (قابلیت اعتماد، مربوط بودن و قابلیت مقایسه ) برای ارائه به سهامداران، تأمین کنندگان مالی و سایر اشخاص ذی نفع و ذیحق و علاقه مند ازسوی دیگر؛ رعایت ارزشهای اخلاقی، بنیادی، انگیزهها و رفتارهای اخلاقی برای مدیران، حسابداران، کارکنان و حسابرسان بنگاههای اقتصادی را الزامی مینماید.
با توجه به مطالب ذکرشده به نظر میرسد بررسی میزان اثربخشی اصول بنیادی اخلاق در حسابداری با توجه به آیات و روایات از اهمیت بالایی برخوردار است . بر این اساس پرسش های حاضر به شرح این جریانات و رابطه بین آنها میپردازد.
٢- مفهوم اخلاق
اخلاق چنان که عالمان علم لغت و واژهشناسی در زبان عربی بیان کردهاند، عبارت است از: جمع «خُلق » یا «خلق ». در لغت به معنای سجیه و طبیعت و سرشت به کار رفته است و آن را با «خَلق » هم ریشه دانسته اند. در واقع همانگونه که «خَلق » اشاره به ساختار فیزیکی و صفات ظاهری انسان دارد و نمایانگر صفات جسمانی او از زیبایی و زشتی است ، «خُلق » بیانگر صورت باطنی انسان است و نشان دهندهی زیبایی و زشتی درونی اوست ؛ بنابراین خَلق و خُلق بیانگر خصوصیات دو وجه مادی و معنوی انسان است . به تعبیر دیگر، خُلق عبارت است از صفت و حالت نفسانی رسوخ یافته ای که موجب صدور افعالی متناسب با آن صفت بدون نیاز به فکر کردن و سنجیدن و بدون تردید و تأمل از انسان میشوند. حال اگر این افعال نیکو و پسندیده باشند، خُلق نیک و اگر زشت و ناپسند باشند، خُلق بد مینامند. بر این اساس اگر فعلی از انسان از روی تأمل و سنجش سر زند، به آن فعل ناشی از خُلق گفته نمیشود.
٣- اخلاق در آیات و روایات
واژه خُلق در دو آیه از آیات قرآن کریم آمده است :
١- در سوره قلم آیه ۴، خطاب به پیامبر اکرم:« وَ إَّنکَ لعَلی خُلقٍ عَظیم ٍ»، « همانا تو ای پیامبر بر خوی عظیمی هستی».
٢- در سوره شعراء آیه ١٣٧-١٣۶ که از گفتار قوم هود به هود حکایت می کند:« قاُلوا سَواءٌ عَلیْنا أَ وَعَظْتَ أَمَ لمَ تکُنْ مِنَ اْلواعِظین ۱۳۶ إِنْ هذا إِلاَّ خُلقُ اْلأَوَّلین ۱۳۷»، «گفتند برای ما یکسان است که ما را اندرز دهی یا از اندرز دهندگان نباشی، این نیست مگر همان خوی و عادت پیشینیان».
بنابراین اخلاق از خوبیهایی است که در نفس آدمی به واسطه اعمال متناسب با آنها پیدا میشود و به تدریج ، با تکرار آن اعمال به صورت ملکه (یعنی خوی راسخ در روح) در میآید. بعضی گفته اند اخلاق از ثمرات تربیت بلکه مهم ترین ثمره تربیت است و اخلاق خوب را به دو گونه تقسیم کردهاند: محاسن اخلاق و مکارم اخلاق. حضرت علی علیه السلام میفرمایند: «خویهای خود را با محاسن اخلاق رام کنید و آنها را به سوی مکارم اخلاق بکشانید».
محاسن اخلاق را میتوان، خوبیهایی که حسن اجتماعی و عرفی دارد و مایه ی بهزیستی و تحکیم روابط اجتماعی است و مردم را به ادب و احترام متقابل وا میدارد و مهر و محبت ایجاد میکند و به زندگی نشاط میبخشد؛ تعریف کرد و مکارم اخلاق را؛ صفاتی دانست که به انسان کرامت و بزرگواری میدهد و تعالی معنوی و کمال روحی میبخشد و در سطحی بالاتر از قضاوت عرف و دید اجتماعی است و موضوع اخلاق، روح و نفس انسان است.
۴- اخلاق در حرفه ی حسابداری
اصول کلی اخلاق؛ آگاه کردن عموم مردم از دستاوردهای حسابداری به این دلیل است که ، حرفه در نظر دارد یک اقدام خوب در جهت منافع عمومی انجام دهد. کد اخلاقی به این هدف که ، اعضای حرفه را به یک نوع رفتار شناخته شده که تجربه تاریخی گروه را به عنوان یک کل نشان داده و به احتمال زیاد برای جلب اعتماد عمومی است ؛ کمک می کند. در هر حرفه ، کد اخلاق یک ابزار کار عملی است و بدون یک سیستم اخلاق حرفه ای، آن حرفه ناقص خواهد بود. زمانی که مردم نیاز به یک دکتر یا وکیل و یا یک گواهی عمومی حسابدار دارند، به دنبال کسی هستند که بتواند با انجام خوب کار خود، به او اعتماد کنند. آنها باید باور کنند که او درست کار است و انگیزه اولیه او کمک به آنهاست . به همین دلیل حرفه متمایز از کسب و کار است . اصطلاحات «کد اخلاق حرفه ای » و «قواعد رفتار حرفه ای » به طور مترادف استفاده میشوند و معنی آنها یکسان است . این گاهی باعث سردرگمی میشود. چرا که کلمه «اخلاق » در استفاده عمومی به معنای فلسفه ی رفتار انسان با تأکید بر پرسش های اخلاقی؛ «درست » و «اشتباه» است . اخلاق حرفه ای، ممکن است به عنوان ترکیبی از مفاهیم اخلاقی وعملی در نظر گرفته شده برای رسیدن از نصیحت به رفتار ایدهآل باشد که برای انجام دادن عمل درست با حداقل اقدام انضباطی طراحی شده است . بسیاری از پرسش های مهم اخلاقی هنوز در قوانین رسمی پوشش داده نشدهاند. بنابراین ؛ رشد و تغییر از ویژگیهای رفتار حرفه ای است و تغییر الگوهای مفاهیم اخلاقی به عنوان یک حرفه ، پیشرفت میکند و «فشار اجتماعی»، احتمالاً قوی ترین نیروی انظباطی است.
باید اذعان نمود که مبانی اخلاقی در کشورهای مختلف جهان به هم نزدیک هستند و این در مورد اخلاق حرفه ای حسابداری نیز مورد تفاهم اکثریت است . در این راستا، شرکت ها برای فعالیت های خود منشور اخلاق حرفه ای تدوین کرده و خود را ملزم به رعایت آن به نحو مناسب و عمل به این منشور -که بخش بسیار مهمی از اهداف سازمانها و بنگاهای اقتصادی به خود اختصاص داده است – نموده اند .نقش مدیران مالی که هم به اطلاعات کامل و محرمانه دسترسی دارند و هم گزارشهای مالی را تهیه مینمایند در رعایت ارزشهای اخلاقی؛ بنیادی و اخلاق حرفه ای بسیار اساسی، مهم و مؤثر است . مدیران مالی در صورت عدم صداقت ، درست کاری، بی طرفی، وفاداری و صلاحیت ؛ کار ضد اخلاقی انجام داده و موجب بروز رسواییها میگردند. نمونه های آن در شرکت انرون که به علت استفاده پرسنل مالی شرکت از کارمندان سابق حسابرسی شرکت و هم چنین از نظرات حسابرس به عنوان مشاور خدمات مدیریتی بهره میبرد. با این کار بسیار متقلبانه موجب سقوط شرکت و زیر سؤال رفتن اخلاق حرفه حسابداری و حسابرسی و بیاعتمادی سهامداران و سایر اقشار عمومی جامعه به این حرفه گردید. برتراند راسل اعتقاد دارد: «در نبود اخلاق مدنی، جوامع بشری هلاک میشوند و در نبود اخلاق فردی حیات این جوامع بیارزش است ». مدیریت امیرالمومنین مدیریت اخلاق محوری است و احترام به انسانها را خیلی مهم و اساسی می داند و در نامه به مالک اشتر میفرمایند: «تو به عنوان مدیریت و رهبری در جامعه مصر میروی بدان که مردم دو دسته اند؛ یا برادر دینی تواند و یا مثل تو در آفرینش میباشند». یعنی اگر ارباب رجوع، دین هم ندارد به خاطر داشته باش که او یک انسان است واین مترقیترین اصل اخلاق است . حضرت علی علیه السلام، مدیران خود را، بسیار با حساسیت انتخاب میکردند و به تلاش جدیت ؛ کنترل، رهبری، هدایت وارزیابی عملکرد اهمیت زیادی قائل بودند. این آموزه مدیریتی که نشان دهنده ی اصل بودن اخلاق در منظر ایشان میباشد؛ منصوب خود را در صورت عدم رعایت اخلاق مدیریتی؛ رفتارهای نامناسب ؛ تخطی و کوتاهی نسبت به اخلاق حرفه ای سریع عزل مینمودند.
۵- اخلاق حرفه ای حسابداری در آیات و روایات
مفاهیم ، هم چون آیینه که به ما کمک میکنند چیزهایی را که مستقیماًنمیتوانیم ببینیم ، مشاهده کنیم ؛ همین جایگاه را در عرصه ی اندیشه ی ما دارند. انسانها چگونه میتوانند منظور خود را به یکدیگر بفهمانند؟ آنها از آینه ی مفاهیم استفاده میکنند تا با هم تفاهم کنند. از این رو می- توان به اهمیت شناخت مفاهیم اخلاقی متکی به منبع وحیانی ومرتبط با حرفه ی حسابداری پیبرد.
۶- دلایل اهمیت ضرورت اخلاق در حرفه حسابداری و حسابرسی
با توجه به این مطلب که اخلاق زیر مجموعه ی فلسفه بوده و عدم توجه به نقاط آسیب پذیر این حرفه موجب می گردد که جامعه نسبت به این حرفه بی اعتماد گردد، لذا مهارتهای حرفه ای توأم با اخلاق یکی از ضرورتهای جدی زندگی جامعه امروزی است . گزارش رفتارهای غیراخلاقی توسط حسابداران و حسابرسان از سوی اتحادیه های تجاری و استفادهکنندگان صورتهای مالی، حرفه ی حسابداری را در معرض انتقادات شدید قرار داده و اعتماد عمومی نسبت به این حرفه ، مورد تردید واقع شده است .
از سوی دیگر، امروزه فلاسفه ی اخلاق در صدد بر آمدهاند بیشتر به مسائل و اموری بپردازند که کانون بحرانها و معضلات عملی اخلاق باشند.
وقتی فیلسوفان به جای تعیین درستی و نادرستی امور در کلی ترین حالت ها به دنبال تشخیص رفتارها و عمل کردهای اخلاقی درست در این گونه موارد و حیطه های خاص باشند درگیر اخلاق کاربردی شدهاند؛ بنابراین اخلاق کاربردی در پی یافتن قواعدی خاصتر از قواعد عام اخلاقی است که در شرایط ویژه و موضوعات و موارد مشخض تر و جزئیتری کارآیی داشته باشد.
بنابراین برخی از دلایل اهمیت اخلاق در حرفه حسابداری و حسابرسی را میتوان به شرح زیر بیان کرد:
حسابداران حرفه ای در قبال توجه به منافع عمومی و حفظ اعتبار حرفه حسابداری مسئولند و منافع شخصی نباید بر منافع عمومی برتر شمرده شود.
حسابداران به نمایندگی از صاحب کاران خود با طیفی از موضوعها رو به رو هستند. آنها اغلب به اطلاعات محرمانه و حساس دسترسی دارند.
حسابدار حرفه ای خود را در قبال صاحب کار مسئول میداند. مأموریت او، حل مشکل صاحب کار و ایجاد ارزش مورد نیاز برای او است . در صورت ایجاد نشدن چنین ارزشی و در صورت حل نشدن چنین مشکلی، حسابدار حرفه ای وظیفه ی خود را انجام نداده است . یک حسابدار تنها پس از کسب نتیجه ی مورد نظر صاحب کار با انجام کلیه ی اقدامهایی که نتیجه ی مزبور را حاصل میکند وظیفه خود را به درستی انجام داده است .

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 18 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد