مقاله نقش آینده پژوهی در مدیریت توسعه حرم مطهر امام رضا علیه السلام و شهرمقدس مشهد

word قابل ویرایش
21 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده :
برنامه های آمایش سرزمین در ایران ، عمدتاً معطوف به بهینه سازی استفاده از منابع ملی و تنظیم رابطه بین عوامل اقتصادی، طبیعی و انسانی میباشد. در این راستا، تاکنون متخصصان این دانش از ظرفیت های مجموعه گسترده ای از علوم و ابزارهای پیشرفته ای مانند GIS و sDSS بهره گرفته اند تا مسائل متنوع این حوزه را حتی المقدور به نحوی مؤثر حل و فصل نمایند. در این میان جای استفاده از رویکردهای اثربخش آینده پژوهانه در برنامه ریزیهای توسعه فضایی سرزمین ایران جدًا خالی است. یکی از مدل هایی که امکان اتخاذ رویکردی آینده نگرانه را برای مدیریت راهبردی طرح های آمایش سرزمین فراهم میکند؛ مدل برنامه ریزی راهبردی عصرمدار (ESP) است .
پژوهش گران کوشیده اند تا با روش موردکاوی به امکان سنجی کاربست سیستماتیک مدل ESP در طرح های توسعه فضایی حرم مطهر اقدام نمایند و در عین حال پیوند ناگسستنی این برنامه ها با طرح های توسعه شهر مقدس مشهد را نیز مورد نظر قرار دهند.
نتایج پژوهش نشان داد؛ با اتخاذ رویکرد ESP میتوان امکان توسعه کارآ و اثربخش حریم مقدس حرم مطهر را به گونه ای فراهم آورد که برنامه ها و اقدامات گذشته طرح های آینده را محدود ننمایند و مانع آفرین نباشند و در عین حال دفعات خطا کاهش یابد؛ قواعد مذهبی (مانند قاعده اسلامی وقف ) رعایت شود، و ملاحظات گردشگری-زیارتی و محدودیت های فیزیکی نیز مورد نظر قرار گیرد.
کلیدواژه ها:برنامه ریزی راهبردی عصرمدار (ESP)- آمایش سرزمین – گردشگری مذهبی – شهر مقدس مشهد – حرم مطهر امام رضا(ع ).
١.مقدمه
در اکثر کشورهای توسعه یافته ، آمایش سرزمین مرحله مهمی از فراگرد خط مشیگذاری عمومی محسوب میشود،زیرا که این مهم ضامن استفاده ی کارآ از سرزمین در راستای حصول حداکثر سود اقتصادی، جمعیتی و زیست محیطی است . در سال های اخیر، به دلیل توسعه ی چشمگیر دانش ،آمایش سرزمین و زمینه های متعدد مرتبط با آن (مانند برنامه ریزی زیست محیطی، برنامه ریزیشهری، طراحی شهری، معماری، برنامه ریزی حمل ونقل ، جغرافیا و غیره )، برنامه ریزان با شتابی روزافزون به استفاده از فناوری اطلاعات و ابزارهای مرتبط با آن روی آورده اند. سیستم هایی مانند
GIS وsDSS از جمله ابزارهای پراستفاده برای پشتیبانی تصمیم در این خصوص هستند. علیرغم گذشت بیش از چندین دهه از رویکرد جدی کشورهای مترقی جهان به آمایش سرزمین ، در ایران اقدامات انجام شده در این زمینه محدود و انگشت شمارند. حتی میتوان ادعا کرد که برنامه های آمایش سرزمین در ایران روندی منطقی و به هم پیوسته را دنبال نکرده اند؛ به گونه ای که گاهی با تغییر دولت ها، این برنامه ها نیزاز نو طرح ریزی و اجرا شده اند. شاهد چنین ادعایی بروز نوعی عدم تعادل جغرافیایی و جمعیتی در سرزمین ایران است .
دلایل عدم توفیق آمایش سرزمین در ایران بسیارند که از جمله میتوان به نبود یک سازمان هماهنگ کننده و سیاست گذار مرکزی، فقدان رشته های دانشگاهی اختصاصی آمایش سرزمین در نظام آموزش عالی، بیاطلاعی یا کم اطلاعی دولت مردان و سیاست گذاران ایرانی از دانش آمایش سرزمین و سیاست گذاریهای مقطعی و دنبال نشدن برنامه های پیشین از سوی دولت مردان ، اشاره کرد. هم چنین ، آن چه بیش از همه موارد مذکورمسئله ساز و به نوعی علت کلیدی مشکلات مورد اشاره است ، نبود رویکردی آینده پژوهانه به مسائل آمایش سرزمین ایران است . مدل
ESP از جمله مدل هایی است که با استخدام ظرفیت علوم راهبردی و به ویژه برنامه ریزی راهبردی در سطح خرد (سازمانی) و کلان (ملی)، از قابلیت بالایی جهت تخفیف و حذف موانع آمایش سرزمین ایران و حصول نتایج مطلوب در آینده برخوردار است . در مورد اماکن مقدس خاص ، باید توجه داشت که گسترش و توسعه فضایی آن ها با محدودیت هایی مواجه است که آن را از طرح های توسعه سایر امکان متمایز میسازد. توسعه ی اماکن مذهبی با منابع وقف شده انجام میپذیرد؛ از این رو میبایست الزامات شرعی را در همه مراحل توسعه آن ها در نظر داشت . همان طور که اشاره شد هیچ شیئی وقف شده ای قابل دورانداختن نیست و گاه اجازه ی خرید و فروش آن ها نیز وجود ندارد. با این وصف ، مسئله اصلی پژوهش حاضر را میتوان به این صورت طرح کرد:
چگونه میتوان در عین دستیابی به سرعت ، کارآیی و اثربخشی بالا در توسعه ی فضایی و کالبدی اماکن مقدس و بیشینه سازی عواید و سود، قواعد و محدودیت های حاکم بر موقوفات مذهبی را نیز رعایت کرد و مقدار هزینه ، دورریز و دوباره کاری را به حداقل رساند؟
٢. ادبیات موضوع
٢-١- گردشگری مذهبی-سازمان جهانی گردشگری (W.T.O)، فعالیت های گردشگری را به پنج دسته تقسیم کرده است که عبارتند از: فرهنگی، طبیعی، تجاری، مذهبی و ورزشی. بر این اساس ، یکی از اشکال باسابقه ی گردشگری که سهم قابل توجهی از فعالیت های جهانگردی را به خود اختصاص میدهد، گردشگری مذهبی است . از زمان پدیدار شدن مذهب به عنوان یکی از عناصر اصلی حیات اجتماعی در افق مناسبات بشر، گردشگری مذهبی نیز ریشه گرفت ؛ بنابراین میتوان ادعا کرد که قدمت گردشگری مذهبی تقریباً به اندازه قدمت مذهب میباشد.گردشگری مذهبی فعالیتی است که افراد گردشگر طی آن از اماکن مقدس مذهبی، نظیر زیارتگاه ها، مقبره ها، مزار پیامبران یا افراد منسوب به آن ها، امام زاده ها و… بازدید میکنند. رینسچد(٢٠٠٠)اعتقاد دارد در جهان امروز، توریسم مذهبی جنبه سیاسی دارد و از این نظر نقش تعیین کننده ای درکشور میزبان ایفا میکند. از نظر او گردشگری مذهبی با گردشگریهای فرهنگی، گروهی و اجتماعی ارتباط دارد.هندرسون (٢٠٠٣) در تحقیق خود به این نتیجه رسید که اماکن مذهبی نقش چشم گیری در توسعه جمعیت ،بهبود شرایط اقتصادی و توسعه اصول اخلاقی و توسعه فرهنگی آن منطقه ایفا میکنند.امروزه گردشگری مذهبی، به تنهایی، کم تر توجه گردشگران را به خود جلب میکند.
در حال حاضر، توریسم مذهبی با سایر اشکال توریسم ترکیب شده است ؛ به عبارت دیگر، اکنون گردشگران فقط به قصد زیارت اماکن مذهبی سفر نمیکنند بلکه جنبه های دیگری مانند سبک معماری، هنری، تاریخی و طبیعی اماکن زیارتی را نیز در نظر میگیرند. با این اوصاف ، گردشگران این اماکن تنها گردشگر مذهبی نیستند بلکه سایر گردشگران نیز از این گونه اماکن بازدید میکنند، برای مثال زوار دمشق معمولاً به سیاحت در لبنان نیز میروند یا زوار مشهد معمولاً به اطراف مشهد نیز سر میزنند.در دنیای امروز، یک مرکز گردشگری مذهبی برای آن که بتواند به نحو احسن گردشگران مختلف جهان را به سمت خود جلب کند باید علاوه بر تأمین الزامات گردشگری مذهبی، سایر اشکال گردشگری را نیز در آن اماکن ایجاد نماید. به این ترتیب امکان جذب طیف گسترده تری از گردشگران فراهم خواهد شد؛ از این رو مسئولیت سنگین تری متوجه دست اندرکاران طرح های توسعه اماکن مذهبی خواهد بود چرا که آن ها میبایست جنبه های متعدد دیگری را در کنار توسعه ی فضایی مکان مذهبی در نظر بگیرند؛ مسائلی نظیر معماری، برجسته کردن آثار تاریخی مجاور و نمایش چشمگیر جاذبه های فرهنگی و ملی و… نیز میبایست لحاظ شوند تا جذب گردشگران از سراسر جهان امکان پذیر شود؛ به عبارت دیگر دست اندرکاران بایدنگاهی سیستمی و کل نگر به مسئله ی توسعه ی فضایی اماکن مذهبی داشته باشند چراکه حرکت در جهت جذب جهانگرد مذهبی نخست نیازمند درک مفاهیم و اصول مذاهب و احترام به آن ها و سپس تلاش در جهت تسهیل ارائه خدمات به زائرین این اماکن مقدسه ، در جهت اجرای آزادانه تر مراسم مذهبی میباشد. این امر هم از نظر جنبه های اقتصادی جذب جهانگرد و هم از لحاظ اثرات تبلیغی و بازتاب گسترده ی بین المللی میتواند نتایج بسیار مثبتی برای کشور میزبان در پی داشته باشد.
دستیابی به چنین هدف ممتنعی، نیازمند اتخاذ رویکردی آینده پژوهانه ، اهتمام به برنامه ریزیهای گسترده و دقیق و کاربرد راهبردهای بلندمدت و جامع است .

٢.٢. قواعد و اصول حاکم بر موقوفات مذهبی در ساخت و ساز و طرح های توسعه
در مسائل ٢۶٨١، ٢۶٨۵، ٢۶٨٨، ٢۶٩٠، ٢۶٩١، ٢۶٩٢و٢۶٩٣از رساله های آیات عظام آیت الله امام خمینی، آیت الله لنکرانی، آیت الله مکارم شیرازی و آیت الله بهجت ، نکات مهمی در مورد اصول حاکم بر موقوفات بیان شده است که در هنگام استفاده از آن ها برای توسعه اماکن مقدسی چون حرم مطهر امام رضا(ع )، باید به آن ها توجه داشت .
براساس مسائل ٢۶٨٨و ٢۶٩٠، در چهار رساله ذکر شده است که هیچ ملک و یا شیء وقف شده ای از وقف بیرون نمیرود، حتی اگر آن ملک و یا شیء وقف شده خراب شود. هم چنین براساس مسائل ٢۶٩٠و ٢۶٩١اگر وقف کننده ای، شیء، مال و یا ملکش را برای یک مصرف کاملاً مشخص وقف کند، آن موقوفات باید در همان راستا مورد استفاده قرار گیرند؛ بنابراین اشیای وقف شده (موقوفات ) علاوه بر این که میبایست در راستای هدف و قصد وقف کننده مورد استفاده قرار گیرد،باید در نحوه استفاده ازآن ها آینده نگری داشت به طوری که در زمان ها و مکان های آتی کاربرد داشته باشند،چرا که موقوفات هیچ گاه از وقف بیرون نمیآیند؛هم چنین در مسائل ٢۶٩٢و ٢۶٩٣آمده است که اگر شیء وقف شده برای یک مصرف معین (هدف معینی) وقف گردد، چنان چه در زمان وقف ، نیازی به آن وجود نداشته باشد و هم چنین پیش بینی گردد که تا مدتی به آن احتیاج نخواهد بود، میتوان آن مصنوع را به مصرف سایر اهدافی که به هدف وقف کننده نزدیک است ،رساند. بنابراین منطق ، اشیاء وقف شده هیچ گاه نباید بیمصرف باقی بمانند و یا نگهداری آن ها لغو و بیهوده باشد؛ بلکه میبایست در زمان ها و مکان های گوناگون ، حسب نیاز در جریان توسعه اماکن مذهبی مورد استفاده قرار گیرند. بدیهی است که چنین هدفی تنها از طریق اتخاذ رویکردی آینده پژوهانه امکان پذیر است
٢.٣. طرح های توسعه و آمایش سرزمین -آمایش سرزمین
عبارت است از تنظیم رابطه بین انسان ، سرزمین و فعالیت های انسان در سرزمین ،به منظور بهره برداری درخور و پایدار از جمیع امکانات انسانی و فضایی اراضی و بهبود وضعیت مادی و معنوی اجتماع درگذر زمان در واقع ، آمایش سرزمین با هدف بهینه سازی سیر استفاده از منابع ملی انجام میشود و مفاهیمی چون ویژگیهای زمین شناختی، بوم شناختی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی جامعه را در بر میگیرد و با جهت گیری به سوی توسعه قابلیت ها و ظرفیت های سرزمین و آراسته ساختن آن برای بهره گیری بهتر از منابع ملی،انجام میپذیرد. برای این مهم ، استفاده از یک سیستم اطلاعاتی جامع جغرافیایی (CGIS)ضرورت دارد؛ سیستمی که از قابلیت کافی برای نمایش ظرفیت هر منطقه از سرزمین برخوردار بوده ، بتواند با استفاده از نقشه ها، تصاویر، عکس هایهوایی دقیق ، و گزارش های دوره ای معتبر، درباره انواع ظرفیت ها و استعدادهای هر منطقه ، تحلیل های درست و معتبری را در زمان مناسب در اختیارسیستم برنامه ریزی قراردهد تمایل اصلی و سنتی در برنامه های آمایش سرزمین ، معطوف به بهینه سازی و مکان یابی برای استقرار واحدهای اداری، اقتصادی، سیاسی، و فرهنگی در سطح شهرهاست باید توجه داشت که هرگونه استفاده بهینه ی از آب ، خاک و منابع طبیعی باید با توجه به سازوکارهای جبرانی و جایگزینی آن ها صورت پذیرد و نیازهای نسل های آینده را نیز در نظر داشته باشد؛ بنابراین ، آمایش سرزمین مقدمه مهمی برای هرگونه برنامه ریزی توسعه درکشوراست ؛ به ویژه کشوری که با تنوع و تعددمنابع سرشار، باید از ظرفیت های مدیریتی متنوعی برای بهینه سازی بهره وری از این منابع برخوردار گردد. لازمه ی این مهم ، تأمل هم زمان بر اهمیت رعایت قانون ضرورت تنوع و پیچیدگی، ثبات و انعطاف است .در واقع استفاده از منابع ملی و توسعه ی آن هاباید به گونه ای باشد که بهره وری ملی را در بلندمدت بهینه سازد؛ ضمن این که توسعه باید به صورت بهینه و با کم ترین میزان آلودگی و ضایعات همراه باشد و حتیالامکان الزمات زیست محیطی را نیز رعایت نماید. سازمان متناسب با چنین الزامی نیز میبایست از انعطاف پذیری فوق العاده برخوردار بوده ، و با رویکردی آینده نگرانه سیستم مناسبی برای مدیریت توسعه مستقر سازد. در مورد اماکن مذهبی خاص با توجه به مسائل و محدودیت های مرتبط با موقوفات ، اهمیت استقرار این سیستم مدیریتی بیشتر است .
٣. روش شناسی پژوهش
٣.١. موردکاوی -برخی از جنبه های زندگی اجتماعی با رویکردهای کمی قابل بررسی نیستند. تحقیقات کیفی با مجموعه ی گسترده ای از چشم اندازهای نظری و بهره گیری از تکنیک های گوناگون برای معنا و تفسیر پدیده ها و فراگردهای اجتماعی در زمینه های خاص ، از ظرفیت مناسبی برای پژوهش درباره این جنبه ها برخوردارند
یافته های حاصل از پژوهش های کیفی برخلاف پژوهش های کمی، از طریق روش های آماری و ابزارهای کمی به دست نمی آیند، بلکه به طور عمده جنبه ی تفسیری دارند.موردکاوی ،رویکردی کیفی است که طی آن یک یا چند نمونه از یک پدیده به صورت عمیق بررسی میشود. امروزه موردکاوی به همان اندازه که به مثابه یک ابزار شناخته شده در تحقیقات علمی اثبات گرایانه مورد استفاده است ، به منزله ی راهبردی تعلیم گرایانه برای آموزش و توسعه فراگردهای یادگیری اجتماعی، مورد اقبال محققان است .در موردکاوی آن چه به مثابه یک مورد مد نظر قرار میگیرد، عبارت است از سیستمی با مرزهای مشخص که ممکن است ساده یا پیچیده باشد؛ موردکاوی را میتوان به سه نوع درونی، ابزاری و جمعی تقسیم کرد. در موردکاوی ابزاری، مورد ویژه ای به منظور روشن شدن موضوعی خاص یا با هدف پالایش یک نظریه تحت مطالعه قرار میگیرد، در این نوع پژوهش ها، به طور عمده برای تسهیل ادراک موضوع یا مدل علمی، یک موضوع یا مصداق مهم مرتبط با آن مورد مطالعه قرار میگیرد. در پژوهش حاضر با تلاش برای کاربست مدل ESP در طرح های توسعه ی فضایی حرم مطهر امام رضا علیه السلام ، یکی از مهم ترین موضوعات علمی و کاربردی مورد علاقه جامعه ایرانی برای ارزیابی جدی مدل ESP مورد توجه قرار گرفته است .
٣.٢. مدل برنامه ریزی راهبردی عصرمدار(ESP)-برنامه ریزی در محیط های پیچیده و پرتنوع باید با درایت و اتخاذ رویکردی کل گرایانه و آینده پژوهانه صورت پذیرد. در چنین مواردی، استفاده از یک برنامه از پیش تعیین شده و ثابت نمیتواند الزامات توسعه ی کارآ و اثربخش سیستم را برآورده سازد. مدیریت حرم مطهر امام رضا (ع )، مشتمل بر انجام وظایف متعدد و متنوعی است . عدم توجه به ویژگیهای خاص این مجموعه ممکن است در بلندمدت بسیار پرهزینه باشد. قابل تأمل است که معیارها، الزامات و استانداردهای توسعه ی حرم مطهر به طور مستمر با توجه به تحولات جهانی و به تبع آن متحول شدن استاندارهای جهانی گردشگری، در حال تغییرند؛ از این رو باید اهتمام شود تا برنامه های توسعه از پویایی و انعطاف کافی برای مواجهه با شرایط جدید و استخدام ابزارها، روش ها و شیوه های جدید طراحی و اجرا برخوردار باشند. در واقع باید طرح توسعه ی حرم مطهر را امری فرازمانی وفرامکانی تلقی کرد که هرگز پایان نمییابد. از این رو، پژوهش گران برآنند که طرح توسعه ی حرم مطهر باید با اتخاذ رویکردی آینده پژوهانه و فوق فعال تدوین ، اجرا و ارزیابی گردد و به این منظور، کاربست رویکرد برنامه ریزی راهبردی عصرمدار قابل تأمل است .
سیستم برنامه ریزی راهبردی عصرمدار، سیستم برنامه ریزی جامعی است که به کاربران امکان تجسم و تصورآینده های ممکن متعدد را میدهد؛در این سیستم ، مجموعه ای از تصاویر احتمالی برای عصرها و دوره های زمانی آینده در نظر گرفته میشود. هر بازه زمانی یا عصر، بر یک دوره تحول دلالت دارد. این دوره ممکن است یک قرن ، یک دهه ، یک سال ، یک ماه ، یک هفته ، و حتی یک روز باشد. در واقع هر دوره تحول ، یک عصر نامیده میشود. فراخور هر عصر برای برآورده کردن الزامات هریک از وضعیت های احتمالی، یک سناریوی مناسب طراحی میشود؛ از این رو در نهایت مجموعه ای از سناریوهای متنوع در دسترس برنامه ریزان قرار میگیرد و این آمادگی را برای آنان ایجاد میکند تا در شرایط متفاوت واکنش های مناسبی از خود بروز دهند. در شکل شماره ١، هر حرف دلالت بر یک عصر دارد و هر اندیس بر یک برنامه از یک خانواده ؛ برای مثال سلول E بر برنامه ٩از خانواده دوره برنامه های ۵در عصر Eدلالت دارد. هم چنین سلول E بر برنامه ۶از دوره برنامه های ٧از عصر Eدلالت دارد.لازم به ذکر است که طراحی سلول ها باید به گونه ای انجام پذیرد که میان آن ها رابطه ای زبان شناختی برقرار شود زیرا در این صورت سناریوها تحول پذیر و قابل ارتقاخواهند بود. برای درک بهتر این مفهوم می توان از نرم افزارهای کامپیوتری مثال آورد. نرم افزارهای کامپیوتری معمولاً در زمان ارائه اولیه به بازار با عنوان نسخه ی اول معرفی میشوند؛ سپس در دوره های بعد، به اقتضای نیازهای جدید، نسخه های بعدی این نرم افزارها به بازار عرضه شده و بدون نیاز به نصب مجدد نسخه ی جدید بر روی سیستم با اجرای برنامه های کم حجم به روز رسانی و تکمله هاامکان ارتقای نسخه قبلی نرم افزار به نسخه ی جدید امکان پذیر میشود. سناریوهای سیستم برنامه ریزی راهبردی عصرمدار، با توجه به چنین الزامی به صورت سلولی طراحی میشوند. در چنین شرایطی هیچ سناریویی دور انداخته نمیشود و ضایعات نرم افزاری وسخت افزاری آن ها به حداقل میرسد. بدین ترتیب در برنامه ریزی راهبردی عصرمدار تلاش میشود تا مجموعه ای از تصاویر مطلوب جایگزین برای آینده ترسیم شود. هر یک از این تصاویر از سلول های متعددی تشکیل میشوند و هر تصویر کلی به یک عصر نسبت داده میشود. سناریوهای تدوین شده در قالب سیستم برنامه ریزی راهبردی عصرمدار، مجموعه ی بزرگ و متنوعی از راه کارها را شکل میدهند(نمودار شماره ١).

نمودار شماره ١: شبکه سیستم برنامه ریزی راهبردی عصرمداراز عصر A تا Z
در اینجا چند پرسش به ذهن خطور میکند مبنی بر این که زمان بهره برداری از سناریوها و ترکیب مناسب آن ها، چگونه و توسط چه افرادی انتخاب میشود؟ و نحوه ی اجرای سیستم برنامه ریزی راهبردی عصرمدار چگونه است ؟
مفاهیم «عصراقدام » و «دیده بان » در ESPS با عطف نظر به چنین ابهاماتی توسعه یافته اند. «عصر اقدام » عصری است که برنامه ریزان و مجریان در قالب یک گروه دیده بان ، مسئولیت تحقق مجموعه ای از سلول های منتخب را از مجموعه ی کلی برنامه ها بر عهده میگیرند؛ به این ترتیب ، دیده بانان هر عصر به اقتضای نیاز، سبد بهینه ای از سناریوهای مناسب را به گونه ای برمیگزینند که منافع سیستم را حداکثر سازد. ادبیات حاکم بر این مرحله ، از واژگانی چون «سبد سناریوها»،«تصمیم گیری»، «بهینه سازی»، «معیارها» و «اهداف » تشکیل شده است ؛ از این رو، تحقیق در عملیات و علم مدیریت ، در این مقطع بیش از هر علم دیگری به یاری کاربران سیستم برنامه ریزی راهبردی عصرمدار خواهد آمد.
عملکرد صحیح گروه های دیده بان ، نقطه ثقل موفقیت سیستم برنامه ریزی راهبردی عصرمداردر طراحی و اجراتلقی میشود. بنابراین ، بهتر آن است که این گروه ها ترکیبی از متخصصان نخبه برنامه ریزی ، متخصصان رشته های مرتبط با هر برنامه خاص و مردمی که در جامعه هدف آن برنامه ، از آن بهره مند میشوند یا تحت تأثیر آثار آن قرار میگیرند را در بر داشته باشند؛ به ویژه باید توجه داشت که بهترین منبع کسب اطلاعات درباره ی سیستم ، عملکرد و اثربخشی آن ، اعضای جامعه هدفی هستند که برنامه های سیستم برای تأثیرگذاری بر وضعیت آن ها طراحی شده اند. با این وصف ، از آن جا که شهروندان از ذینفعان کلیدی نتایج حاصل از برنامه های توسعه فضایی محسوب میشوند، می بایست نقش مناسبی در فراگرد برنامه ریزی آن ها به عهده بگیرند. مجموعه برنامه های طرح ریزی شده متنوعند؛ از این رو ممکن است برخی از این برنامه ها در همین عصرو برخی از آن ها در عصرهای بعدی به اجرادرآیند. ضمن این که ممکن است یک بسته برنامه ای، مشتمل بر برنامه های یک عصر یا عصرهای متعدد باشند. آن دسته از بسته های برنامه ای که همه
برنامه های آن ها در یک عصر طراحی میشوند، بسته های برنامه ای افقی نامیده میشوند؛ در حالی که بسته های مشتمل بر برنامه های عصرهای متوالی یا متناوب ، بسته های برنامه ای عمودی نام میگیرند.خرده سیستم دیده بان ، نیز به مثابه مغز هدایتگر سیستم برنامه ریزی راهبردی عصرمدار در نظر گرفته میشود

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 21 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد