مقاله نقش دیوان عدالت اداری در گسترش حقوق شهروندی

word قابل ویرایش
15 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده :
دیوان عدالت اداری به لحاظ شأن وجایگاهی که اصول ١٧٠ و١٧٣قانون اساسی برای آن منظور داشته اند، مرجع رسیدگی به شکایات مردم علیه دولت می باشد.دیوان عدالت اداری یک دادگاه اختصاصی در ساختار قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران است که وظیفه رسیدگی به شکایات مردم از دستگاه های اداری وحافظ حقوق مردم در برابر تعدیات وتصمیمات خلاف قانون دولت را بر عهده دارد.طبعا قوانین مربوط به این نهاد باید بگونه ای تنظیم شود که بنحو ی مطلوب موجبات احقاق حقوق مردم را در برابر دولت که عمدتا از موضعی قدرتمند برخوردار است ، فراهم نمایدکه در قانون جدید برای نیل بیشتر به مقصود فوق می باشد.که ضمن رعایت اصول اساسی دادرسی،حافظ حقوق مردم در برابر تعدیات دولت می باشد.با احیاء شعب تجدید نظر ،وشورای حل اختلاف تخصصی ،عدم تودیع خسارت احتمالی وپیش بینی اعاده دادرسی وایجاد دفترنمایندگی دیوان درمراکز استانهاو…گام مهمی در گسترش حقوق شهروندی برداشته است . ودر حقیقت دیوان عدالت اداری در نقش حامی مردم ومدافع حقوق آنان ،اقدامها ،تصمیمها ومصوبه های مأمورین وواحدهای دولتی را زیر نظر می گیرد در این مقاله به شیوه تجزیه وتحلیل اطلاعات موجودواسنادی با مطالعه منابع مدون به بررسی نقش دیوان عدالت اداری در گسترش وارتقاء حقوق شهروندی در آراء دیوان ودرقوانین وتشکیلات دیوان بررسی مینماییم .
کلید واژگان :
حقوق شهروندی ،دیوان عدالت اداری حقوق شهروندی:حقوقی است فردی،مدنی ،سیاسی ،اجتماعی، فرهنگی واقتصادی که یک شهروند به واسطه زندگی در یک قلمرو جغرافیایی خاص وبا وجود رابطه ای میان او ودولت حاکمه از آن برخوردار می شود.
دیوان عدالت اداری:بمنظور رسیدگی به شکایات وتظلمات ،اعتراضات مردم نسبت به مأمورین یا واحدهایا آیین نامه ها ی دولتی واحقاق حقوق آنها این دیوان زیر نظر رئیس قوه قضائیه تأسیس گردیدوحدود اختیارات ونحوه ی عمل این دیوان را قانون تعیین می کند.
مقدمه :
در دنیای کنونی،دولت ومردم به عنوان دو طیف تشکیل دهنده اجتماع در ارتباط تنگاتنگ با هم می باشند.گسترش روز افزون سازمانها ی دولتی وافزایش مداخله آنها در شئونات مختلف زندگی مردم ،ناگزیر موجبات بروز اختلاف واصطحکاک میان این دو طیف را فراهم می آورد.بنابراین باید مرجع ونهادی باشد که شهروندان دادخواهی خود را از تعدیات دولت ومأمورانش رانزد او مطرح نمایند وبا اتکاء به نیرویی قوی ،حقوق تضییع شده خود را بازستانند.
قانون اساسی برای حقوق مردم ،اهمیت ویژه ای قائل شده است .همچنین برای جلوگیری از نقض حقوق مردم ،در رسیدگی به شکایاتها واعتراضهای آنان از دستگاه های دولتی تدابیر ویژه ای پیش بینی کرده است .
از جمله این تدابیر ،مرجعیت مجلس شورای اسلامی در رسیدگی به شکایات مردم (٩٠)سازمان بازرسی کل کشوربرای نظارت براجرای قوانین (١٧۴)،ودیوان عدالت اداری(١٧٣) می باشد.
گستردگی قوانین مصوب مجلس از یک سو وتراکم مقررات ،آیین نامه ها ومصوبات دولتی از سوی دیگر،همچنین لزوم کنترل قانونی مصوبات دولتی وانبوه شکایات وتظلمات مردم نسبت به عملکرد مأمورین وواحدهای دولتی ومصوبات آنان ،ضرورت حضور وتقویت این نهاد قانون اساسی را آشکار می کند.
از این میان دیوان عدالت اداری به عنوان یک مرجع قضایی ویژه ،نقش بسزایی در خدمت رسانی به مردم و دفاع از آنان در برابر تعدیات احتمالی مأموران ،واحدها وآیین نامه های دولتی برعهده دارد. و حقوق شهروندی به سبب نقش ارزشمندی که در حفظ نظم وامنیت وارتقای جامعه دارد،همواره مورد توجه اندیشمندان وحقوقدانان قرار گرفته است .ضمن اینکه شناخت حقوق وتکالیف نقش مؤثری در ارتقاء حقوق شهروندی وایجاد جامعه ای عدالت گستر خواهد داشت .تضمین مؤثر حکومت برای برابری وعدم تبعیض با شهروندان ،تضمین حکومت برای حق حیات وامنیت شهروندان وبرای آزادی عقیده وبیان واحترام به حریم خصوصی افراد،اعمال رویه های قانونی حق شهروندی ،تضمین مؤثر حکومت برای احترام به آزادی تجمعات وگردهمایی های مدنی واحترام به حقوق بنیادین کاراز جمله وظایف مهم حکومت در برابر شهروندان است .ودیوان عدالت اداری نقش حمایتی از مردم در برابر تعدیات دستگاه های دولتی وغیر دولتی دارد.واینکه دیوان عدالت اداری تا چه حدودی نقش حمایتی از شهروندان را داراست وحقوق شهروندی نه تنها اساس وبنیان سلامت عمومی جامعه ،حافظ مشارکت مدنی ،بالندگی مردم وتضمین امنیت بشر بلکه حتی استحکام هویت ملی پایدار یک جامعه نیز در گرو نهادینه شدن مفهوم وحقوق بنیادین شهروندی است .دیوان عدالت اداری اکنون با حدود ٩٠قاضی،سالانه نزدیک به ١٢٠هزار پرونده را مورد رسیدگی قرار می دهد.تعدد سازمانهای طرف شکایت ونیز موضوعات مورد بررسی،همچنین پیچیدگی دعاوی ادارای از جمله مؤتلفه های تمایز قضایی این نهاد نسبت به دیگر مراجع قضایی است .نهادینه شدن حاکمیت قانون به سبب جلوگیری ازگرایش دولت به سمت خود کامگی وتوسعه فرهنگ قانون گرایی وحفظ حقوق وآزادی های شهروندان می گردد.بنابراین باید تضمینی وجود داشته باشدکه دولت فراتر از قانون عمل ننماید وافراد بتوانند آزادانه وعادلانه به احقاق حق خود بپردازنداز این رو مطابق اصل ١٧٣قانون اساسی بمنظور رسیدگی به شکایات وتظلمات مردم از دستگاه های دولتی دیوان تأسیس گردید.اهداف تحقیق برآنست که تا ضمن بررسی آراءودادرسی دیوان حقوق شهروندی را تبیین وراهکارهایی در جهت رفع مشکل ونواقص ارائه می گردد.
بنابراین حق دستیابی به دادرسی اداری راباید چونان ابزاری برای دستیابی شهروند به دیگر حقوق خویش درنظر گرفت به دیگر سخن دسترسی به دادگستری اداری مقدمه واجب برآورده شدن حق دادخواهی در اصل ٣۴قانون اساسی است .
علیرغم صلاحیت عدیده ،به نظر می رسدکه بدلیل پیشینه آرمانی ،جایگاه حوقی دیوان ونقش پیشاهنگ قضایی آن مهم ترین نقش این نهاد،تضمین حقوق بنیادین وپاسداری از اصول حقوق است که دررویه قضایی دیوان نمود یافته است .
آنچه که امروزه ما بنام دیوان عدالت اداری میشناسیم ،بدین شکل تاریخی وجود نداشته است .نخستین تأسیسی که درایران به مرجع اداری شباهت داشت «قانون تشکیلات وزارت مالیه کل مملکت ایران »مصوب ٢١رجب ١٣٣٣می باشد.که موسوم به «اداره مالیه » بود.سپس در«در قانون راجع به دعاوی بین اشخاص ودولت »مصوب ١٢ آبانماه ١٣٠٩مرجعی به نام محاکمات مالیه «دیوان دادرسی دارایی»تشکیل شدبعد ازآن در سال ١٣٣٩به تقلید از حقوق فرانسه وشورای دولتی آن قانونی تحت عنوان «قانون راجع به شورای دولتی»به تصویب رسیدولی هرگز اجرا نشد.پس از پیروزی انقلاب اسلامی،قانون اساسی جمهوری اسلامی نهادی بنام دیوان عدالت اداری رازیر نظر رئیس قوه قضائیه تأسیس نمود.لذا نخستین قانون درسال ١٣۶٠ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیدودر مهرماه سال بعد به مرحله اجرادرآمد.ودر سال ١٣٨۵قانون دیگری به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید وپس از طرح وبررسی در شورای نگهبان ،نهایتادر قانون اخیرالذکر درراستای حفظ وحمایت هرچه بیشتر از حقوق شهروندان دربرابر دولت ،سازوکارهای مختلفی بکارگرفته است که از بسیاری از جهات بدیع ،قابل توجه وشایسته است .که با بررسی ومطالعه این پایان نامه در سه فصل در خصوص نقش دیوان عدالت اداری وقانون آن درارتقاء حقوق شهروندی وگسترش آن پی خواهیم برد.حقوق شهروندی دستاورد بشریت از هزاره های تاریخ گذشته است ،وریشه های آن درآموزه های دینی ما بخوبی مشهود است وساختار های متعددبین المللی وملی برای حمایت ازآن ایجاد شده وماهدات بین المللی واصول قانون اساسی وقوانین عادی متعددوقانون دیوان عدالت اداری برای پاسداری از این پدیده فطری ودینی پدیدآمده لذاهریک از سازمانها ومراجع مختلف درارتباط بامأموریتهای محوله مکلف به رعایت حقوق شهروندی است وعبور از آن با واکنش اجتماعی وضمانت اجراهای مقررقانونی مواجه است .
مبحث اول -روش تحقیق
١-بیان مسئله
بخشی از حقوق شهروندی افراد جامعه به حقوق آنها در خصوص ادارات وسازمانهای دولتی وغیر دولتی مرتبط می شود،وازآنجایی که ممکن است ادارات وسازمانهای دولتی نسبت به شهروندان تکالیف قانونی خودرا درادای حقوق آنها انجام بدهند واز این بابت سبب تضییع حقوق شهروندی شود بنابراین ضرورت داردتا یک مرجع تظلم خواهی خاصی در جهت رسیدگی به تضییع حقوق شهروندان از سوی ادارات دولتی وسازمانها پیش بینی شودکه درهمین راستا در کشور مادیوان عدالت اداری به عنوان مرجع تظلم خواهی شهروندان در ارتباط با حقوق قانونی آنها ازسوی سازمانها وادارات دولتی انجام وظیفه می نمایند.
بااین حال تاکنون نقش دیوان عدالت اداری درحفظ حقوق شهروندی مورد بررسی علمی قرارنگرفته است امری که موضوع تحقیق این پایان نامه رابه خود اختصاص داده است .
٢-اهمیت وضرورت انجام تحقیق
باتوجه به نقش دیوان عدالت اداری در حفظ حقوق شهروندی ضرورت داردتا با انجام تحقیق علمی ابعاد مختلف این نقش مورد بررسی قرارگیرد.
٣-سوابق مربوطه
با بررسی بعمل آمده تاکنون تحقیق خاصی در خصوص نقش دیوان عدالت اداری در ارتقاء وگسترش حقوق شهروندی در کشور صورت نگرفته است .
۴-اهداف تحقیق
١-تعیین نقش دیوان عدالت اداری در ارتقاء حقوق شهروندی
٢-تعیین نقش دیوان عدالت اداری در جلوگیری از تضییع حقوق شهروندی
٣-بررسی جایگاه دیوان عدالت اداری درصیانت وحمایت از حقوق شهروندی در نظارت بر اعمال دولت .
۵-سؤالات تحقیق
١-دیوان عدالت اداری در ارتقاءحقوق شهروندی نقش دارد؟
٢-دیوان عدالت اداری نقش حمایتی از شهروندان دربرابر تعدیات وتخلفات دستگاه های دولتی وغیر دولتی وسازمانها دارد؟
٣-دیوان عدالت اداری شهروند محور است یااداره محور؟یا هردوی آن .

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 15 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد