مقاله نقش گردشگری مذهبی در توسعه پایدار روستاهای منطقه سیستان

word قابل ویرایش
11 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
هدف توسعه پایدار روستایی گسترش امکانات و بهبود شـرایط زنـدگی نسـل کنـونی و نسـلهای آتـی اقشـار آسـیب پـذیر روستایی است گردشگری روستایی که یکی از شاخه های فرعی صنعت گردشـگری اسـت . و گردشـگری مـذهبی یکـی از رایج ترین اشکال توریسم میباشد و بطور کلی شامل سفرها و بازدیدهایی میشود که اصلی ترین هـدف از آنهـا تجربـه ای مذهبی است . جاذبه های مذهبی، زیارتگاه ها و امکان مقدس هر ساله تعداد زیادی از گردشگران را به سـوی خـود جـذب میکنند، و این خود میتواند به عنوان راهکاری اساسی در توسعه پایدار روستایی مطرح شود. منطقه سیستان با توجه به قدمتی که دارد دارای جاذبه های مذهبی زیادی میباشد. این مقاله توصیفی – تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، به برریسی ابعاد مختلف گردشگری مذهبی و جایگاه آن در ادیان مختلف پرداخته شده و نتایج بدست آمده نشان میدهد که به دلیل وجود جاذبه های مذهبی که در منطقه سیستان وجود دارد ایـن منطقـه توانمنـدیهای لازم در ایـن زمینـه را داراست و با برنامه ریزیهای مناسب میتوان زمینه را برای حضور هر چه بیشتر علاقمندان و گردشگران فراهم آورد.
واژه های کلیدی: گردشگری مذهبی، جاذبه های مذبی، توسعه پایدار، سیستان .
مقدمه :
امروزه گردشگری فراتر از یک صنعت به پدیده ای اجتماعی، اقتصادی در سطح جهـانی تبـدیل شـده اسـت و مشـابه مقولـه ای حیاتی در راستای جهان به جامعه ای متحد و متمرکز فعالیت نموده است (حیدری چیانه ، ١٣٨٧:١). گردشگری مذهبی را می – توان گونه ای از گردشگری دانست که شرکت کنندگان در آن فقط دارای انگیزه های مذهبی و یا به صـورت ترکیبـی بـا سـایر انگیزه ها هستند که از اماکن مقدس ، نظیر معابد، کلیساها و مساجد مقابر و امامزاده ها بازدید میکنند(جمالی نژاد، ١٣٩١:۴٧).
از مثالهای بارز گردشگری مذهبی میتوان به مراسم حج مسلمانان ، مراسم مذهبی بوداها در تبت ، اجتماع هنـدوها در بنـارس ، زیارت اماکن متبرکه در کربلا، نجف ، دمشق و مشهد توسط شیعیان اشاره نمود. از جمله ویژگیهای بارز توریسم مـذهبی مـی- توان به فصلی بودن آن اشاره نمود چرا که مراسم خاص مذهبی مانند حج تمتع و … تنها در روزهای و ماههای معینی از سـال صورت میگیرد و تراکم جمعیت در شهرهای مذهبی خاص در این زمان به حداکثر میرسد. در یک تقسیم بندی کلی جاذبه – های مذهبی را میتوان به هشت دسته تقسیم نمود:
١-مساجد ٢- امام زاده ها و بقعه ها ٣- آرامگاه ها و قبور ۴- تکیه ها و حسینه های قدیمی ۵- آتشکده ها و آتشگاها ۶- صومعه ها و خانقاه ها که هر یک از این جاذبه های مذهبی میتوانند دارای بعد محلی، منطقه ای، فرا منطقه ای، ملی و بین المللی باشند(مرادمند، بدیهی،١٣٩٢). در این پژوهش سعی شده تا جنبه های مختلف گردشگری مذهبی و معرفی جاذبه های مذهبی منطقه سیستان و نقش آنها در توسعه پایدار روستاهای منطقه که دارای جاذبه های مذهبی هستند، بررسی گردد.
به لحاظ موقعیت فرهنگی- مذهبی خاص ایران در میان کشورهای دیگر، گردشگری مذهبی جای رشد و توسعه قابل توجهی دارد. یکی از زمینه هایی که برای رشد و توسعه گردشگری مذهبی میتواند نقش مهمی ایفا کند وجود آیین های مذهبی متنوع در ایران است . گردشگری مذهبی که ریشه در باورها و اعتقادات دینی-مذهبی در جهان دارد، به مفهوم تخصص خود و فراتر از وابستگی به زمان و اوقات فراغت ، عامل مهم جغرافیای انسانی در شکل گیری مسافرت ، ایجاد تمرکز و چشم انداز تورکز و چشم انداز فرهنگی است (مومنی، ١٣٨٧:١۴).
مبانی نظری انواع گردشگری مذهبی
گردشــگری مــذهبی یکــی از قــدیمیتــرین و پررونــق تــرین گردشــگریهــا در گذشــته و حــال حاضــر در سراســر جهــان است (شیندر،٢٠٠۴:٢). انسان از ابتدای تاریخ ، مکان هایی را مقدس میدانسته است و به منظور تـأمین نیازهـا و خواسـته هـای روحی و روانی و مادی خود از ترس بلایای طبیعی و غیر طبیعی که زندگی او را تهدید مـیکـرده انـد، بـه زیـارت و دیـدن آن مکان های مقدس میرفته است (محلاتی،١٣٨٠:١٢).
گردشگران مذهبی به دو دسته ی عمده تقسیم میشوند، دسته اول : آنهایی که از اماکن مقدس دین خود بازدید کـرده و گـروه دوم افرادی که از اماکن مقدس دیگر ادیان دیدن میکنند. به عنوان مثال افراد زیادی وجود دارندکـه مسـیحی نیسـتند امـااز کلیساهای نقاط مختلف بازدید می کنندیا مسیحیانی که به دیدن معابد بـوداییهـا بـا دیگـر ادیـان مـیرونـد. در عـین حـال مسـلمانانی کـه بـه زیـارت امـاکن مقـدس خـود نظیـر حـج یـا دیگـر امـاکن متبرکـه مـیرونـد. در دسـته دوم جـای مـی گیرند(محمدی١۵:١٣٨٨).
اهمیت گردشگری مذهبی ازدیدگاه سازمان جهانی جهانگردی
مذهب از دیدگاه سازمان جهانی جهانگردی، به عنوان یکی از اصلی ترین انگیزه هـای سـفر شـناخته شـده اسـت .از نظـر ایـن سازمان ، گردشگری وسیله ای است که افراد را با مذهب و فرهنگ متفاوت به یکدیگر پیوند میدهد و به ایشان کمک مـیکنـد تا همدیگر را با وجود تنش های سیاسی و اجتماعی، بهتر درک کنند. گردشگر مذهبی، به علت اعتقـادات و ایمـان درونـیاش ، گردشگری پایدارتری است و پژوهشهای جهانی موید آن است که نقش مذهب در حرکت های جهانگردی قابل انکار نیست ، چرا که در این نوع گردشگری، بحث ایمان استوار است و فرد ایمان خود را- به سادگی تغییر نمـیدهـد(یزدانی،١٣٨٩: ٢٠). اگـر نگاهی به تاریخ گذشته در زمینه ی سفرها و گردش های مذهبی داشته باشیم به گـردش هـای مـذهبی چـون مراسـم مقـدس یونانیان باستان در معابد آپلون و … سفرهای مصریان برای دیدار و از فراعنه … و ایرانیان باستان به معبد آناهیتا در کنگـاور و …
بر میخوریم که هر یک به گونه ای قدمت و رواج شکل گیری مذهبی در میان ملل مختلف نشان میدهند(خوزانی،١٣٨۶: ١۴).
گردشگری روستایی ابزار توسعه پایدار
گردشگری روستایی بخشی از بازار گردشگری و منبعی برای اشتغال و درآمد بوده و میتوان آن را ابزار مهمی برای توسعه اقتصادی-اجتماعی و اکولوژیکی جوامع روستایی قلمداد کرد. در کشور های بسیاری این امر با خط مشی های کشاورزی در ارتباط است و غالبا به عنوان راهبردی برای حفظ محیط زیست و فرهنگ سنتی روستایی ارتقا داده میشود. مسلما گردشگری نقش اساسی در میزان توسعه و حفظ ذخایر نواحی روستایی ایفا می کند(افتخاری، قادری،١٣٨٢).
گردشگری روستایی منبع با ارزش اشتغال زایی و ایجاد در آمد است و می تواند وسیله مهمی برای توسعه اجتمـاعی- اقتصـای جوامع روستایی باشد و در بسیاری از کشورها با سیاستهای کشاورزی در ارتباط اسـت و غالبـا وسـیله ای در جهـت حمایـت از محیط زیست و فرهنگ روستایی میباشد بنا براین می تواند نقش اساسی در توسعه و حفظ روستا می باشد.
گردشگری روستایی میتواند به ازدیاد سرمایه های جغرافیایی، کیفیت مناظر طبیعی و حفظ فرهنـگ روسـتایی کمـک کنـد.
وجود برخی معضلات مانند میزان زاد و ولد بالا، کمبود آب و خاک، کمبود منـابع اشـتغال و درآمـد روسـتاییان و در وضـعیت موجود نیز بیکاری و مهاجرت نیروهای فعال به شهرهای بزرگ ، کمبـود و نارسـایی امکانـات و خـدمات زیـر بنـاهی و رفـاهی، بهداشت و غیره موجب شده است تا روستاها با توجه به تغیر و تحولات امروزه از هدفهای توسعه انسانی عقـب مانـده و جهـت رسیدن به سطحی مطلوب از توسعه نیازمند برنامه ریزی های کاربردی و کارآمد باشند.
بنابراین همسو بودن ، در یک راستا قرار گرفن گردشگری روستایی و توسعه روستایی موجب می شود بحث بـازنگری در فـراهم نمودن هر چه بهتر زمینه های افزایش پتانسیل گردشگری و کیفی نمودن عوامل زیربط در نتیجه ساماندهی نـواحی روسـتایی مورد توجه پژوهشگران ، کارشناسان ، مسئولان برنامه ریزی و خط مشی گذران کشور قرار گیرد.
گردشگری روستایی یکی از زمینه های نسبتا موثر در توسعه روستایی است که میتواند فرصتها و امکاناتی را بویژه برای اشتغال و درآمد روستایی فراهم سازد و نقش موثری در احیاء و نوسازی نواحی روستایی ایفا کند. نقش و اهمیت گردشگری در فرآیند توسعه روستایی در بسیاری از کشورها به اثبات رسیده هم اکنون گردشگری روستایی به عنوان صنعتی که بالقوه دارای پایداری است قلمداد می شود. مفهوم پایدار در گردشگری روستایی با پیگیری اهدافی چندگانه امکان تحقق خواهد داشت و نباید تنها بر پایه محافظت ازمنابع طبیعی استوار باشد. اهداف مورد نظر باید مطابق این موارد باشد: تقویت فرهنگ و خصوصیات جوامع میزبان ،تقویت چشم اندازها و سکونتگاه ها،تقویت اقتصاد روستا،تقویت صنعت گردشگری که برای مدت طولانی دوام داشته باشد، افزایش آگاهیها و اطلاعات در رابطه با بازار گردشگری که در صورت عدم تداوم دراز مدت آن ، بر اثر گوناگونی فعالیت های اقتصادی در روستا، خطراتی را در پی دارد، و در ایجاد برنامه های گردشگری پایدار که بر اساس یک محدوده گسترده از تحلیل های منطقه ای و بیشتر تاریخی استوار باشد(٢٠٠٢ ,Heneghan).
انواع گردشگری روستایی
با توجه به ظرفیت های توریستی محلی و اهداف گردشگران ، توریسم روستایی راتقسیم بندی می نمایند. آنچه مسلم است این نکته است که توریسم روستایی شامل یکی از انواع زیر می باشد:
١ – توریسم فرهنگی و مذهبی: مرتبط با فرهنگ ، تاریخ و میراث فرهنگی، بناها، تاریخ مردم بومی و جاذبه های مذهبی،… است (مقصودی و لشگرآرا، ١٣٨٣ ؛ خیاطی، ١٣٨٢ ؛ شریف زاده و مرادنژادی، ١٣٨١).
٢ – توریسم طبیعی: عمدتا جنبه های تفریحی داشته ، دارای آثار اکولوژیکی منفی بسیار کمی است ، در تعامل با جاذبه های اکولوژیکی است (مقصودی و لشگرآرا، ١٣٨٣ ؛ خیاطی، ١٣٨٢ ؛ شریف زاده و مرادنژادی، ١٣٨١).
٣ – توریسم دهکده : به توریسمی که گردشگران در خانوارهای دهکده زندگی میکنند و در فعالیت های روستائیان اعم از اقتصادی و اجتماعی سهیم میشوند، گفته میشود(مقصودی و لشگر آرا، ١٣٨٣ ).
۴ – اکو توریسم : بیشتر در تعامل با جاذبه های طبیعی بوده و ضمن نگهداری از منابع طبیعی رفاه و آسایش و ارزشهای اجتماعی مردم را نیز در نظر می گیرد(مقصودی و لشگرآرا، ١٣٨٣؛ خیاطی، ١٣٨٢).

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 11 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد