دانلود مقاله بررسی خلوت در معماری ایرانی و تاثیر نادیده گرفتن آن در معماری معاصر

word قابل ویرایش
14 صفحه
21700 تومان

1مقدمه


یکی از مهمترین ویژگی های روانشناسانه هر خانه مفهوم خلوت است که در تأمین آسایش روحی افراد خانواده و در نهایت آسایش محله و اجتماع نقش اساسی دارد. این مفهوم در خانه های سنتی ایران به خوبی مورد توجه قرار گرفته است و معماران سنتی با بکار گیری تدابیر مختلف سعی در بر آورده کردن این نیاز داشته اند. برخلاف آنچه در معماری امروز ایران رخ داده و آن نادیده گرفتن خلوت، محرمیت و امنیت بصری در ساختمان ها است. بی تردید توجه به الگوهای معماری سنتی و حفظ ارزش های آن در معماری معاصر می تواند تاثیر به سزایی در بالا بردن کیفیت خانه های امروزی داشته و رضایت مندی کاربران را تأمین نماید.

خانه به عنوان یک سرپناه امن و آرامبخش از ابتدایی ترین مسائلی است که انسان همواره با آن روبرو بوده و به دنبال راه حلی منطقی و مناسب برای تامین آن است. انسان در زمان ها و مکان های مختلف عوامل و مفاهیم و عناصر متفاوتی را به کار گرفته تا به این هدف دست یابد. مفهوم خلوت در مقایسه با مفاهیم فیزیکی و مادی وابسته به خانه چندان مورد توجه طراحان و معماران قرار نگرفته است. در سالهای اخیر به دلیل رشد روز افزون جمعیت و به تبع آن تماس ها و تنش های بیشتر بین افراد نیاز به پرداختن به مفهوم خلوت ضروری تر به نظر می رسد. خلوت به معنای نیاز انسان به داشتن کنترل و نظارت لازم و کافی بر روابط و ارتباطات خود با دیگران است و اگر این نیاز انسان ارضا نشود شخص احساس تنش و تعارض می کند. لذا افراد برای رسیدن به خلوت مطلوب بسته به شرایط اجتماعی ، فرهنگی و حتی سنتی خود از ابراز و رفتار های خاصی استفاده می کنندکه به نتیجه مطلوب در طراحی مساکن دست بیابند.


-2بیان مسأله


اولین نقطه استقرار انسان خانه بوده است و به این معنا که نخستین فضایی که انسان برای استقرار و قرار یافتن خود برگزید خانه است، مسکن به معنای ساکن شدن (خلاف حرکت کردن) و منزل به معنای محل نزول و مستقر شدن است. انسان در طی سیر تاریخی خویش به منظور آنچه که در حرکت نمی یافت استقرار پیدا کرد واژه مسکن از ریشه سکنه به معنای هر

2


چیزی است که انسان به وسیله ی آن تسکین یابد ما به همان اندازه که احتیاج به هم نشینی با افراد و خانواده داریم به همان اندازه نیز احتیاج به داشتن محیط خلوت (با خود بودن و تفکر و عبادت) داریم. واضح است که انسان علاوه به نیاز به استقرار در خانه به محلی برای تسکین آلام روحی ، رها شده از برخی قیود اجتماعی ، استراحت به نحو دلخواه ، ارتباط با محرمان خود، خلوت کردن با خویشتن و راز و نیاز با خدا دارد. اگر خانه تأمین کننده نیازها نباشد مسکن به معنای خود نخواهد ماند. این مقاله با پرداختن به مفهوم خلوت به روش کیفی و با مروری بر تعاریف مختلف و بعضی نظریه هایی این جزوه به بررسی این مفهوم در حوزه فرهنگ اسلامی می پردازد و در ادامه به دو نسبت جدید خلوت خویش و خلوت خدا که در بالا نیز به آن اشاره شد را به مفهاهیم مربوط به حوزه این نوع مطالعات می افزاید.


-3اهداف و پرسش های تحقیق:


از آنجا که نخستین حضور انسان در معماری، در فضای سکونتی است و این فضا هنوز هم بزرگترین و گسترده ترین بستر تحقیق این زندگی است، یافتن عواملی که کیفیت محیط را به گونه ای تحت تاثیر قرار می دهند و نهایتاً موجب رضایت ساکنان از محل زندگی خود می شوند و فضایی خاطره انگیزی را برای ساکنان خود رقم می زنند از پرسش های اولیه این پژوهش است که در بررسی خانه مسائل مختلفی مطرح می شود که از آن میان مسأله خلوت و قضایایی که می توانند در تحقق آن نقش بیابند و به نوعی در تأمین آن در خانه کمک نمایند . به عنوان یکی از مسائلی که کمتر بدان پرداخته شده مورد توجه
این پژوهش قرار گرفته این است که:

خلوت چیست؟ و چگونه در معماری خانه های ایرانی ظهور می یابد؟


3


-4روش شناسی تحقیق:


این پژوهش بر اساس مطالعات کتابخانه ای و مطالعه پایان نامه و مقالات و سایت های معتبر اینترنتی به روش تحلیل و توصیف صورت گرفته است.

-5پیشینه تحقیق:


-نقش قلمروها تسهیل تعامل اجتماعی و تثبیت نظامهای اجتماعی و تأمین کننده خلوت است قلمروهای اولیه مثل فضاهایی خصوصی (خانه) به راحتی قابل تشخیص است ولی تشخیص قلمروهای ثانویه فضاهای عمومی و مشترک گاه دشوار است. قلمرو مکانی فضای محدود شده ای است که افراد و گروه ها از آن به عنوان محدوده اختصاصی استفاده و دفاع می کنند.(لنگ (170 :1381

-اگر روان شناسی اجتماعی ، مطالعه نحوه ی تعامل مردم با یکدیگر و نحوه تاثیر حضور واقعی یا ضمنی دیگران بر افکار

و احساسات و رفتار و مقاصد مردم تعریف شود. هر الگوی جاری رفتار آدمی در تعامل با مسکن، نیازمند سطح مطلوبی از ارتباط فردی در برابر تعاملات اجتماعی است.(فرکاس (16 :1947

-علت نامطبوع بودن احساس ازدحام کاهش در کنترل شخصی است دسور نشان داده است که چگونه دیوارها و تیغه ها، جای درها و دیگر ویژگی های معماری ساختمان، می تواند احساس ازدحام را تغییر دهد و این که فضا هر چه بیشتر انعطاف داشته باشد فرد کمتر احساس ازدحام می کند(آلتمن، (193 :1382

-حسین الشرکاوی در رساله دکترای خود در دانشگاه پنسیلوانیا تحت عنوان (قلمرو گرایی) طراحی مدلی را که به طور مستقیم به طراحی محیط ربط داشته باشد در چهار گونه قلمرو و پیوسته (شخصی) مرکزی (خصوصی) حامی (نیمه خصوصی ) و پیرامون (عمومی) تعریف کرده است.


4


-6خلوت


مفهوم خلوت در چندین رشته از علوم انسانی و از جمله در روانشناسی ، جامعه شناسی و انسان شناسی حقوق و ...

معماری به کار رفته و بررسی شده است. خلوت فرایند نظارت بر مرز خود دیگری است. خلوت توانایی کنترل افراد یا گروه ها بر تعامل دیداری، شنیداری و پویایی با دیگران است.

خلوت را توانایی کنترل تعامل اجتماعی ، حق انتخاب و امکان تعامل اجتماعی دلخواه فرد تعریف کرده است(لنگ :1381 (165 بنابراین خلوت از جهت رابطه بین فرد و گروه و مابقی جامعه قابل اهمیت است. فرد و همین طور گروه ، گاه نیاز به با دیگران بودن دارد و گاه نیاز به جدا بودن از دیگران بر خلاف انتظار ، تحقیقات نشان می دهد که در افراد برونگرا نسبت به افراد درونگرا، نیاز به خلوت بیشتر است (جان لنگ(176 :1376

تامین خلوت مطلوب برای ساکنان هر خانه و همسایگان ، در روابط اجتماعی فی مابین ، افزایش تعاملات اجتماعی در فضا را نشان می دهد. تأمین ، تعریف و شفافیت مناسب قلمروهای خصوصی حاکی از نیمه خصوصی و عمومی در مسکن ایرانی و ارتباطات همسایگی ، افزایش تعاملات اجتماعی بوده است. تعدادی از تعاریف مفهوم خلوت از برخی نظریه پردازان در جدول شماره 1 آمده است.

جدول شماره : 1 تعاریفی از مفهوم خلوت از دید نظریه پردازان

نظریه پردازان تعاریفی از مفهوم خلوت

اسوارتس چیزی غیر از گوشه گیری از جمع و تمایل به انزوا

زیمل 1950 کنترل محرک های دریافتی از دیگران، میزان اطلاعات و فاصله افراد از یکدیگر

چاپین 1951 ارزش تنها ماندن و آسودگی از فشار حضوردیگران

بیتس 1964 این احساس فرد که دیگران باید از آنچه برای او مهم است جدا و دور باشند، و در ضمن اذعان به اینکه دیگران
نیز حقی از آن چیز ندارند.


ایتلسون،پروشانسکی،1970 رسیدن و آزادی انتخاب و تعیین اهداف لازم برای نظارت بر اینکه در مورد خود چه اطلاعاتی را انتقال دهیم

راپاپورت 1972 ...توانایی نظارت بر تعامل ،در اختیار داشتن حق انتخاب و تمهیدات و ساز کارهای لازم برای جلوگیری از
تعامل دست یابی به رابطه مطلوب ...


آلتمن 2001 دوری و نزدیکی فرد به دیگران و آزادی انتخاب در مورد رابطه با دیگران

مأخذ : آلتمن، 22 :1382


5

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 21700 تومان در 14 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع

دانلود مقاله بررسی نسبت تاثیر گذاری نماد های مذهبی و شیطانی در شکل گیری معماری معاصر جهان

word قابل ویرایش
19 صفحه
21700 تومان
.1 مقدمهمعماری دنیایی از ناگفته هاست که در قالب خشت و گل و امروزه بتن حرفای زیادی برای گفتن دارد .معماری دنیای مفهـوم هاست ،هر بنای معماری در دل خود هزاران مفهوم را جای داده است که بـه بیـان دیـدگاه و یـا نقطـه نظـری خـاص مـی پردازدگاه معماری بر این دیدگاه ها اثر گذاشته و روند رشد و شکل گیری یک تفکر را تغییر ...

مقاله سیر تحول معماری مدارس از الگوی سنتی ایرانی تا الگوی متداول معاصر

word قابل ویرایش
8 صفحه
27700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
سیر تحول معماری مدارس از الگوی سنتی ایرانی تا الگوی متداول معاصر چکیده تاریخچه پیدایش مدارس در کشورهای مختلف متفاوت است . در ایران باستان آموزش وجود داشته است . همچنین در زمان هخامنشیان آموزش در خانواده ، جوار مراکز مذهبی و دربار صورت می گرفته است . در زمان ساسانیان آموزش درباریان وجود داشته و دانشگاه جند ...

مقاله معماری و شهرسازی مدرن غرب و نقش الگوی ایرانی - اسلامی در بازآفرینی عرصه های شهری معاصر

word قابل ویرایش
9 صفحه
27700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
معماری و شهرسازی مدرن غرب و نقش الگوی ایرانی- اسلامی در بازآفرینی عرصه های شهری معاصر چکیده در ایران ورود تکنولوژی، اتومبیل و هر آنچه که نماد دنیای مدرن غربی است تغییرات گستردهایی در معماری و شهرسازی و مشکلات روز افزونی نظیر ترافیک، ازدحام، آلودگی صوتی، کمبود فضاهای شهری، کالبد فرسوده، وجود تبلیغات غیر ضر ...

مقاله بررسی پارامترهای تاثیرگذار در شناسایی هویت معماری ایرانی

word قابل ویرایش
15 صفحه
27700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
بررسی پارامترهای تاثیرگذار در شناسایی هویت معماری ایرانی چکیده معماری به عنوان ظرف زندگی انسان،آیینه ی تمام نمای فرهنگ در هر جامعه ای است که در تعامل تنگاتنگ با ویژگی های ساختاری، تاریخی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی آن جامعه و ویژگی های اقتباسی آن از جوامع دیگر قرار دارد، حال اگر قرار باشد معماری برون مرزی ...

مقاله تحلیل مفهوم حرکت و بازخوانی تاثیر و تبیین کیفیت تجلی آن در معماری معاصر ایران

word قابل ویرایش
26 صفحه
27700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
تحلیل مفهوم حرکت و بازخوانی تاثیر و تبیین کیفیت تجلی آن در معماری معاصر ایران چکیده فرضیات - اهداف : معماری ایران یک معماری حرکت دار است و این ویژگی آن را زنده و با روح و سبکبال می گرداند. با بکارگیری حرکت، معمار فضای ذهن خود را خلق و درک می نماید و مخاطب این اثر نیز به وسیله القا حس حرکت در فضا ، آن را احس ...

مقاله نقش خلوت در معماری ایرانی

word قابل ویرایش
14 صفحه
27700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
نقش خلوت در معماری ایرانی چکیده خانه، مکانی است که اولین تجربه های بی واسطه با فضا، در انزوا و جمع در آن صورت می گیرد و »خلوت« با خود، با همسر و فرزندان، با والدین و خواهر و برادر و دیگران همه و همه بی تعرض غیر در آن ممکن می گردد. خلوت در مسکن از ضروریات هر محیط مناسب برای زیست انسان به شمار می رود. علاوه ...

مقاله تاثیر شیوه دیکانستراکشن در معماری معاصر ایران

word قابل ویرایش
11 صفحه
27700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
تاثیر شیوه دیکانستراکشن در معماری معاصر ایران چکیده دیکانستراکشن رویکردی فلسفی به معماری است، که ریشه های تولد آن در ساختارگرایی و پسـا سـاختارگرایی مـی باشـد. در حـدود بیست سال پس از انتشار نخستین کتاب های فلسفی ژاک دریدا و اندیشه های وی، توسط معماران و منتقدان معماری مورد توجه قـرار گرفت و در دنیای مع ...

مقاله نقش خلوت در معماری ایرانی

word قابل ویرایش
14 صفحه
27700 تومان
دسته بندی : مقالات گوناگون
نقش خلوت در معماری ایرانی چکیده خانه، مکانی است که اولین تجربه های بی واسطه با فضا، در انزوا و جمع در آن صورت می گیرد و »خلوت« با خود، با همسر و فرزندان، با والدین و خواهر و برادر و دیگران همه و همه بی تعرض غیر در آن ممکن می گردد. خلوت در مسکن از ضروریات هر محیط مناسب برای زیست انسان به شمار می رود. علاوه ...