دانلود مقاله بررسی تأثیر عوامل مدیریتی بر صفات اقتصادی گله‌های مرغ مادر گوشتی

word قابل ویرایش
190 صفحه
30000 تومان
300,000 ریال – خرید و دانلود

بررسی تأثیر عوامل مدیریتی بر صفات اقتصادی گله‌های مرغ مادر گوشتی

فصل اول: کلیات
۱-۱- مقدمه:
با دقت نظر در توان تولیدی سویه های مرغ مادر گوشتی، ارائه شده توسط شرکت های اصلاح نژاد بدون شک محسوس بودن تفاوت در خصوص عملکرد تولیدی گله های مرغ مادر گوشتی در مزارع مرغ مادر گوشتی و توان تولیدی اعلام شده توسط شرکت های اصلاح نژاد کننده قابل تأمل است (۸۲).

شرکت های اصلاح نژاد کننده و شرکت های پرورش دهنده مرغ مادر گوشتی انتظاراتی در رابطه با عملکرد تولیدی گله های مادر گوشتی دارند، با وجود این که مرغ های مادر گوشتی از توان ژنتیکی بالایی برخوردار می باشند، اما عملکرد آنها نظیر آنچه که انتظار می رود نیست. بنابراین در ارزیابی نتایج نامناسب جنبه های متعددی باید مورد توجه قرار گیرد. ارزیابی عملکرد مادران گوشتی کار ساده ای نیست، تنوع فنوتیپی هر صفت به دو بخش تنوع ژنوتیپی و محیطی تقسیم می شود. دستیابی به یک صفت خوب و ایده آل نیز مستلزم مطلوب بودن هر دو عامل می باشد. اشتباه رایج اکثر شرکت ها این است که تصور می کنند گله هایشان توان ژنتیکی خود را تحت هر

شرایط محیطی بروز می دهند، اما در عمل بایستی همگام با بهبود توان ژنتیکی، شرایط محیطی نیز ارتقاء یابد. اصولاً دو گروه از عوامل در دستیابی به تولید مؤثر دخالت دارند. بخش اول توان ژنتیکی بوده که در ارتباط با خود پرنده است، بخش دوم شامل عوامل مدیریتی است که انسان و تنوع محیطی نقش عمده ای بر آن دارند که متأسفانه پرنده در مورد اخیر هیچ دخالتی ندارد. بهگزینی و انتخاب گله های مرغ مادر گوشتی برای دستیابی به جثه بزرگتر و عملکرد بالاتر نتاج منجر به سنگین شدن مرغ های مادر گوشتی در هزاره جدید شده است که این امر موجب عریض تر شدن سطح سینه و کاهش توانایی در جفتگیری مطلوب و فعالیت عمومی پرنده می شود، در نهایت موارد ذکر شده اثر منفی بر تولید گله مادر گوشتی (جوجه) و سلامت گله دارند. لذا مرغ مادر گوشتی سنگین تر به تمهیدات مدیریتی گسترده تری از قبیل فضای در نظر گرفته شده در سطح آشیانه، فضای دانخوری، سطح تهویه و…. نیاز خواهد داشت (۸۱ و ۸۲ و ۱۰۹).

برنامه های تغذیه ای گله های مرغ مادر گوشتی در هزاره جدید نیازمندیهای گله را از نظر مواد مغذی به نحو بهتری تأمین
می کند، در ضمن در مقابل تغییراتی که در آینده به واسطه اصلاح نژاد و بهبود ژنتیکی در نیازمندیهای گله های مرغ مادر گوشتی پدید می آید، انعطاف پذیری بیشتری دارد. از بسیاری جهات اساس برنامه های تغذیه خروس های گله های مادر گوشتی مشابه مرغ ها می باشد با این وجود به دلیل اختلاف ژنتیکی بین آنها، تفاوت هایی نیز وجود دارد. در چنین برنامه های تغذیه ای میزان مصرف هر ماده مغذی تحت تأثیر رشد و میزان تولید و ترکیب جثه مرغ و خروس گله های مادر گوشتی اصلاح نژاد شده است. محدوده عملکرد یک سویه مرغ مادر گوشتی متأثر از ساختار ژنتیکی خاص آن سویه می باشد. در کنار این ساختار تعریف شده ژنتیکی می توان با اعمال روش های مدیریتی عملکرد سویه را به منظور بهینه سازی صفات مورد توجه در بازار تغییر داد، دستیابی به این هدف در گرو طراحی برنامه های مدیریتی نوین توسط متخصصان علوم تغذیه و مدیران مزارع مرغ مادر گوشتی با استفاده از معیارهای جدید می باشد (۲ و ۳۷ و ۳۸).

به منظور برنامه ریزی مطلوب و استفاده بهینه از منابع موجود در صنعت طیور کشور، لازم است که کلیه حلقه های زنجیره تولید اعم از لاین، اجداد، مادر و آمیخته های گوشتی تجاری مورد توجه قرار گیرند. با توجه به پیشرفت های چشمگیر در بهگزینی و افزایش توان ژنتیکی درگله های مرغ مادر گوشتی و تغییر در نیازمندی های مواد مغذی و محیطی گله های مرغ مادر گوشتی امروزی، جهت استفاده از بالاترین توان ژنتیکی گله های مرغ مادر گوشتی بدون شک باید معیارهای متفاوتی نسبت به گذشته در خصوص تأمین کردن نیازمندیهای مواد مغذی و محیطی گله های مرغ مادر گوشتی لحاظ نمود. بهگزینی در گله های لاین گوشتی شامل برقرار نمودن تعادل دقیقی بین سرعت رشد بهینه و حفظ توانایی تولید مثل می باشد. متأسفانه این دو صفت رابطه معکوسی با هم داشته، از این رو متخصصین ژنتیک و اصلاح نژاد گله های لاین گوشتی باید از شاخص هایی که در برگیرنده مهمترین عوامل مورد نظر دست اندرکاران صنعت طیور گوشتی است استفاده کنند. در شرکت های تولیدکننده گوشت مرغ، صفات مربوط به سرعت رشد از اهم مسائل در انتخاب سویه های تجاری می باشد در حالی که برای شرکت های مستقل تولیدکننده تخم مرغ قابل جوجه کشی یا جوجه یکروزه، غالباً صفات تولید مثلی از قبیل تعداد تخم مرغ، باروری و قابلیت جوجه در آوری حائز اهمیت است. بدیهی است که صفات تولیدی مذکور متأثر از عوامل ژنتیکی و عوامل محیطی متعددی است. با توجه به تغییرات ژنتیکی در سویه های مرغ مادر گوشتی موجود در کشور و لزوم استفاده از معیارهای جدید در تأمین نیازمندیهای گله های مرغ مادر گوشتی، پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل مدیریتی در گله های مرغ مادر گوشتی کشور به منظور ارائه الگوی مدیریتی مناسب در جهت بهینه تر شدن تولید و اقتصادی کردن آن خصوصاً در زمینه افزایش سرانه تولید جوجه های هر مرغ مادر گوشتی به ازای تعداد مرغ مادر گوشتی موجود در شروع دوره تخمگذاری می باشد. با عنایت به این که گله های مرغ مادر گوشتی موجود در کشور به عنوان تولید کننده جوجه یکروزه گوشتی فعالیت دارند، لذا باید برنامه ریزی لازم در این بخش از تولید صنعت طیور به گونه ای صورت گیرد که عملکرد مناسبی در نتایج آن حاصل شود.

۱-۲- فرضیات:
۱-۲-۱- میزان تولید سرانه جوجه گوشتی به ازای هر مرغ مادر گوشتی در کلیه سویه های مرغ مادر گوشتی موجود در کشور پایین تر از استانداردهای اعلام شده توسط شرکت های اصلاح نژاد می باشد.
۱-۲-۲- میزان خوراک مصرفی و به طبع آن انرژی قابل سوخت و ساز و پروتئین خام و آمینو اسیدها و عناصر معدنی و ویتامین مصرفی متناسب با تعداد تولید سرانه جوجه گوشتی به ازای هر مرغ مادر گوشتی نمی باشد.
۱-۲-۳- در اختصاص خوارک مصرفی و تأمین مواد مغذی از معیارهای جدید استفاده نمی شود که با توجه به پیشرفت ژنتیکی حاصله در گله های مرغ مادر گوشتی و تغییر در نیازمندیهای تغذیه ای امری لازم و حیاتی است.

۱-۲-۴- با توجه به تأثیر عوامل محیطی در ظهور توان ژنتیکی، این تأثیر در مزارع مرغ مادر گوشتی نادیده گرفته شده است.
۱-۲-۵- عملکرد تولیدی گله های مرغ مادر گوشتی (تولید سرانه جوجه)، متأثر از کیفیت شیمیایی آب مصرفی مزارع مرغ مادر گوشتی است.

فصل دوم: بررسی منابع
تاریخچه صنعتی شدن مرغ در دنیا و ایران:
بررسی تاریخچه اهلی شدن مرغ نشان می دهد که مرغها اولین بار در شش هزار سال قبل از میلاد از مرغ جنگلی قرمز گالوس گالوس در آسیای جنوب شرقی اهلی و در همان زمان به چین و سپس از طریق کره (حدود سه هزار سال قبل از میلاد) به ژاپن برده شد، سپس از طریق چین و روسیه به اروپا برده شد. تا اوائل قرن گذشته میلادی اکثراً مرغ بصورت زینتی و یا برای جوجه در آوری و مسابقه پرورش داده می شد و همزمان با این نوع استفاده از نیمه قرن نوزدهم میلادی، نگرش علمی به اهمیت
تغذیه ای محصولات مرغ شروع شد(۲۲). نژادهای موجود در دنیا تا پیش از سال ۱۸۵۰ میلادی دورکینگ ، کوشین ، برهمن ، در آسیا و قرقاول برس، کوکرد مالینز ، نورت

هلندبلو ، کورنیش در اروپا بود. اما از سال ۱۸۶۹ ایجاد و استاندارد کردن نژادهای متعدد مرغ شروع گردید و هم اکنون متجاور از ۱۰۰ نژاد مرغ اهلی در دنیا شناخته شده است. حدود ۱۰۰۰ سال قبل از میلاد همراه با مهاجرت اقوام آریایی به فلات ایران مرغ نیز وارد ایران شد و اقوام ساکن این فلات از آن بهره برداری کردند. تا سال ۱۳۳۲ پرورش مرغ در ایران به صورت روستایی صورت می گرفت و هر خانوار روستایی تعداد محدودی مرغ و خروس و یا سایر طیور اهلی برای مصرف خود نگهداری می کردند(۲۲).

تا قبل از سال ۱۳۳۳ پرورش طیور در ایران بصورت کاملاً سنتی در روستاها انجام می گرفت و محصولات اندک آن نیز تکافوی نیاز جامعه آنروز را می نمود. در سال ۱۳۳۲ سازمان دامپروری کشور برای اولین بار اقدام به واردات ۶۰ هزار قطعه جوجه یکروزه از نژادهای مختلف نمود و آن را در روستاهای کشور توزیع نمود. چون مطالعات

کارشناسی در این بخش صورت نگرفته بود در اثر بیماری نیوکاسل و شیوع آن بین مزارع، تلفات شدیدی به جوجه های مذکور و مرغهای بومی کشور وارد شد. پس از امکان ساخت و تولید واکسن نیوکاسل توسط مؤسسه رازی و وجود بازار مصرف برای محصولات طیور مجدداً واردات جوجه یکروزه قوت گرفت. در سال ۱۳۳۹ مؤسسه جوجه کشی نارمک با ظرفیت ۳/۲ میلیون تخم مرغ کار خود را شروع نمود، تخم مرغ مورد نیاز این مؤسسه از کشورهای نظیر فلسطین اشغالی، آمریکا، دانمارک و چین تهیه می شد (۸).

در سال ۱۳۴۳ وزارت کشاورزی با کمک بخش خصوصی اقدام به واردات گله مرغ مادر گوشتی نمود، همچنین در سال ۱۳۵۴ کمپانی چند ملیتی آربوراکرز امریکا اقدام به تأسیس مزرعه ای در ۳۵ کیلومتری قزوین به منظور نگهداری گله های لاین و تولید گله های مرغ اجداد و مادر و جوجه گوشتی نمود که از این طریق بازار مصرف گوشت مرغ ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس را به خود اختصاص دهد. گله های لاین وارد شده متشکل از سه خط پدری VT -50M – 60M بود که منشأ آنها از نژاد معروف کورنیش سفید و قرمز بود و منشاء خط مادری آن از نژادهای وایت پلیموت راک و پلیموت راک بود (۲۲).

در سال ۱۳۵۷ و ۱۳۶۳ واردات اجداد مادر گوشتی توسط شرکت سهامی طیور کشور آغاز گردید، به این ترتیب امکان تولید مرغ مادر گوشتی در کشور فراهم شد و واحدهای پرورش دهنده در این زمینه شروع به فعالیت کردند. همچنین تولید جوجه گوشتی و نیاز بازار باعث افزایش تعداد واحدهای پرورش دهنده جوجه گوشتی گردید. به این ترتیب تعداد مرغداریهای کشور از ۳۰۰ واحد تا قبل از سال ۱۳۵۷ به ۱۵۰۰۰ واحد در سال ۱۳۶۰ ارتقاء یافت (۸). روند توسعه ای در مزارع مرغ مادر گوشتی و مزارع پرورش دهنده جوجه گوشتی ادامه یافت و به این ترتیب تعداد واحدهای مرغ مادر گوشتی به ۱۸۳ واحد و واحدهای پرورش دهنده جوجه گوشتی به ۱۵۷۸۲ واحد در سال ۱۳۷۸ رسید (۸). در حال حاضر تعداد ۳۱۳ مؤسسه پرورش مرغ مادر به ظرفیت ۱۶٫۰۴۳٫۶۹۱ قطعه در کشور مجوز فعالیت دارند (۲۰).

تغذیه گله های مرغ مادر گوشتی:
سرعت زیاد رشد و نمو در جوجه های گوشتی که از مزایای آن ها به شمار می رود، برای پرورش دهندگان گله های مادر گوشتی مشکلاتی را ایجاد نموده است. افزایش سرعت رشد و توانایی تولید مثل دارای رابطه مستقیمی با یکدیگر نیستند. بنابراین واضح است که نمی توان گله های مرغ مادر گوشتی را آزاد گذاشت تا به حداکثر ظرفیت ژنتیکی (در خصوص وزن بدن) خود برسند. در جوجه های گوشتی با افزایش سن، میزان مصرف خوراک و وزن نیز افزایش می یابد. بنابراین باید محرومیت از خوراک را برای نیمچه های مادر گوشتی از سنین اولیه و یا با شدت بیشتری در سنین بالاتر اعمال نمود. برخلاف بیشتر انواع طیور احتیاجات مطلق مرغ های مادر گوشتی تحت تأثیر دو عامل میزان محدودیت غذایی و خصوصیات مواد مغذی جیره قرار می گیرد. معیار ارزیابی تأثیر برنامه تغذیه ای در درجه اول،‌ وزن بدن و یکنواختی وزن در دوره پرورش و
فراسنجه های تولید مثلی مرتبط با این عوامل همچون تولید تخم مرغ و اندازه تخم مرغ در مرغ های مادر گوشتی بالغ است. انرژی قابل سوخت و ساز و پروتئین خام و آمینو اسیدها به همراه مواد معدنی (کلسیم و فسفر) از مهمترین مواد مغذی در تغذیه مرغ مادر گوشتی می باشند. انرژی قابل سوخت و ساز مهمترین ماده مغذی می باشد که بدون شک تأمین متعادل این ماده مغذی متناسب با نیاز پرنده دلیل عملکرد مطلوب نسبت به عملکرد متوسط می باشد. با وجود اینکه اوج تولید تخم مرغ در مرغ های مادر گوشتی پایین تر از سویه های تخمگذار تجاری است و علت آن نیز نیاز نگهداری بالاتر در مرغ های مادر گوشتی است، از این رو نیاز مرغ های مادر گوشتی به انرژی قابل سوخت و ساز بیشتر است. عامل پیچیده کننده برنامه تغذیه ای مرغ های مادر گوشتی درجه حرارت محیط است چون درجه حرارت محیط اثر قابل توجهی بر انرژی مورد نیاز نگهداری پرنده دارد. لذا مهمترین چالش متخصصین تغذیه و پرورش دهندگان مرغ مادر گوشتی بهبود جیره های غذایی و برنامه های خوراک دهی در زمان اوج تولید و در مناطق بسیار گرم می باشد (۱۰).

لیسون و سامرز (۱۹۹۲) – گزارش کردند بر اساس تحقیقات انجام گرفته در گله های مرغ مادر گوشتی علاوه بر انرژی و مواد مغذی عواملی مانند حجم جیره غذایی، درجه حرارت محیط، نژاد و سویه مرغ مادر گوشتی نیز از عوامل مؤثر بر مصرف خوراک می باشند (۹۰).

اسکات و همکاران (۱۹۹۲) – اعلام کردند که اگر انرژی قابل سوخت و ساز جیره غذایی مرغ های مادر گوشتی زیاد باشد ممکن است در آب و هوای گرم که انرژی مورد نیاز برای نگهداری کم است، گله های مرغ مادر گوشتی خیلی چاق شوند، لذا در تغذیه مرغ مادر گوشتی می باید بین جیره پرانرژی که در بافتها خصوصاً در هنگام رشد ایجاد مشکل جدی کرده و جیره کم انرژی که میزان تولید را کاهش می دهد و بلوغ جنسی و جسمی را قدری با تأخیر مواجه می نماید تعادل مناسب برقرار گردد. بخش اعظم غذای مصرفی مرغ مادر گوشتی برای تولید انرژی بکار می رود و مصرف انرژی نیز تابع مکانیزم های مختلف داخلی است به نظر می رسد. مقدار گلوکز خون بر مکانیزم های تنظیم کننده اشتها که در هیپوتالاموس قرار دارد تأثیر گذار باشد(۲).

در خصوص آمینو اسیدها این وضعیت کمی پیچیده تر است زیرا بر خلاف اکثر کتابچه های راهنمای مدیریتی سویه های تجاری مرغ مادر گوشتی که براساس درصد خوراک، نیاز آمینو اسیدها تعیین می شود مقدار مورد نیاز از آمینو اسیدها می بایست براساس میزان پروتئین خام و یا میزان انرژی قابل سوخت و ساز جیره غذایی بیان شود. در صورتیکه میزان پروتئین خام جیره در حد طبیعی باشد مهمترین معیار مقدار نیاز آمینو اسیدها به ازاء هر واحد انرژی قابل سوخت و ساز است (۱۰).

۲-۱- تغذیه گله های مرغ مادر گوشتی در دوره رشد:
مرغ و خروس گله های مادر گوشتی را بدون توجه به نژاد آن ها باید به نحوی پرورش داد که بازدهی مطلوب خوراک به دست آید، زیرا خوراک حدود ۶۰ درصد هزینه دوره پرورش نیمچه ها را شامل می شود اما این به آن معنی نیست که ارزانترین برنامه غذایی باید برای پرورش نیمچه ها مورد استفاده قرار گیرد. زیرا چنین برنامه های بدون شک منجر به کاهش تولید گله مادرگوشتی خواهد شد. مصرف بهینه غذا به معنی تغییر سرعت رشد جهت دستیابی به نیمچه های با کیفیت خوب و با حداقل قیمت می باشد. نیمچه های تجاری باید در هنگام بلوغ وزن بهینه ای داشته باشند که این وزن برای بیشتر سویه ها در حدود ۲/۲ کیلوگرم در سن ۲۲ هفتگی است. بهترین تولید در

گله های مرغ مادر گوشتی (صرف نظر از سویه آن ها) با اندکی افزایش وزن در این سن حاصل می شود، افزایش وزن بیش از مقدار مذکور موجب می گردد احتیاجات نگهداری افزایش یابد و نهایتاً بازده غذایی کاهش می یابد. علاوه بر این گله دردوره تولید مواجه با اختلالات تولید مثلی و کاهش باروری خواهد شد، رسیدن به وزن مطلوب بر اساس توصیه های سویه مورد پرورش از راه های گوناگون امکان پذیر است و این امر در کاهش هزینه های دوره پرورش مؤثر می باشد (۱۰).
۲-۱-۱- احتیاجات انرژی جوجه های در حال رشد

از آن جا که حیوان برای رفع احتیاج انرژی مورد نیاز خود غذا می خورد، لذا انرژی مورد نیاز آن ها نمی تواند به صورت مقدار مشخصی کیلوکالری به ازای هر کیلو گرم جیره بیان شود، بلکه انرژی مورد نیاز باید بر حسب کیلو کالری از انرژی قابل سوخت و ساز مورد نیاز هر حیوان در روز به منظور نیل به رشد و تولید مطلوب بیان شود. نیاز انرژی جوجه خروس ها در مرحله رشد اندکی کمتر از جوجه مرغ ها می باشد. احتیاجات انرژی برای رشد سریعتر خروس از طریق کمتر بودن ذخیره چربی بدن خروس در مقایسه با مرغ جبران می شود. انرژی رشد حدود ۵/۱ تا ۳ کیلو کالری برای هر گرم رشد است. این مقدار به نسبت اضافه وزن چربی به پروتئین بستگی دارد (۳).
۲-۱-۲- احتیاجات پروتئین جوجه های در حال رشد

پروتئین مورد نیاز جوجه های در حال رشد می تواند به سه دسته تقسیم شود:
۲-۱-۲-۱- پروتئین لازم برای رشد بافتها.
۲-۱-۲-۲- پروتئین لازم برای نگهداری بدن.
۲-۱-۲-۳- پروتئین لازم برای رشد پرها.

۲-۱-۲-۳-۱- رشد بافت: لاشه مرغ حدود ۱۸ درصد پروتئین دارد، لذا با ضرب افزایش وزن روزانه (بر حسب گرم) در ۱۸/۰ (درصد پروتئین بافتها) و (تقسیم آن بر ۶۱/۰ راندمان استفاده از پروتئین غذا) ، پروتئین لازم برای رشد بافت محاسبه می شود.
۲-۱-۲-۳-۲- نگهداری: مرغ روزانه حدود ۲۵۰ میلی گرم نیتروژن با منشأ داخلی به ازای هر کیلوگرم وزن بدن از دست
می دهد. ضرب مقدار نیتروژن در عدد ۲۵/۶ نشان می دهد که مقدار پروتئین از دست رفته به ازای هر کیلو گرم وزن بدن، ۱۶۰۰ میلی گرم در روز است، بنابراین مقدار پروتئین جهت نگهداری با ضرب وزن بدن (بر حسب گرم) در ۰۰۱۶/۰ و تقسیم این عدد بر ۶۱/۰ محاسبه می شود (۳).

۲-۱-۲-۳-۳- رشد پر: در سه هفتگی ۴ درصد وزن بدن را پرها تشکیل می دهد که این مقدار در هفته چهارم به ۷ درصد
می رسد و بعد از آن نسبتاً ثابت باقی می ماند. پر حدود ۸۲ درصد پروتئین دارد بنابراین با ضرب ۰۴/۰ یا ۰۷/۰ در میزان رشد روزانه بدن (بر حسب گرم)، سپس ضرب این عدد در ۸۲/۰ (درصد پروتئین پر) و تقسیم آن بر ۶۱/۰ می توان مقدار پروتئین مورد نیاز جوجه های سویه های تخمگذار را محاسبه نمود(۳).

جان پورتسماد (۱۹۹۹) – بر اساس تحقیقات خود در گله های مرغ مادرگوشتی گزارش کرد اگر خروس ها مدت بیشتری با خوراک آغازین تغذیه شوند استخوان بندی آن ها بهتر شکل می گیرد وطول ساق پای آن ها افزایش می یابد، خروس هایی که ساق پای بلندتری دارند نسبت به خروس هایی که ساق پای کوتاهتر دارند بهتر و آسان تر جفت گیری می کنند. در خصوص تغذیه خروس های گله مادر گوشتی در دوره رشد، پرورش جداگانه خروس ها جهت کنترل بهتر رشد و نمو آن ها ترجیح داده
می شود. خروس های گله های مادر گوشتی همانند جوجه های گوشتی به جیره های غذایی آغازین با پروتئین خام بالا و افزایش مدت زمان استفاده از جیره غذایی آغازین واکنش بیشتری نشان می دهند ( ۱۰۹).

در شرایط مطلوب از جیره های غذایی متعادل با ۱۵ درصد پروتئین خام جهت تغذیه جوجه مرغ های مادر گوشتی در جیره غذایی آغازین استفاده می شود، در نتیجه رشد اولیه آهسته تر شده و زمان شروع محدودیت غذایی به تأخیر می افتد، جوجه خروس ها را هم می توان با چنین جیره های پرورش داد ولی به دلیل پردر آوری اولیه ضعیف تر و رشد غیر یکنواخت تر معمولاً استفاده از این نوع جیره ها توصیه نمی شود، این گونه مشکلات در طول زمان برطرف می شود ولی پیشنهاد می شود که تغذیه جوجه خروس های گله های مادر گوشتی با جیره حاوی ۱۸ درصد پروتئین خام شروع شود(۱۰۵).

ویلسون و همکاران (۱۹۷۱)- تغذیه آزاد جوجه خروس های گله های مادر گوشتی در سنین ۷ تا ۲۱ هفتگی با جیره های غذایی حاوی ۴/۱۲ درصد پروتئین خام برای رشد دستگاه تناسلی و توانایی تولید مثلی آتی آن ها کافی بوده است (۱۳۹). بر طبق مطالعاتی که با خروس های لگهورن سفید انجام شده است، مصرف پروتئین خام کم در دوره رشد سبب کاهش وزن بدن و تأخیر رشد بیضه ها گردید (۱۳۹). جوجه خروس های گله های مادر گوشتی را می توان پس از سن ۴ هفتگی بدون این که بر وزن نهایی و بلوغ جنسی و کیفیت اسپرم آن ها اثر منفی داشته باشد، به طور محدود با جیره های حاوی ۱۲ تا ۱۴ درصد پروتئین خام تغذیه نمود. تعداد بیشتری از خروسهای گله های مادر گوشتی که با جیره حاوی ۱۲ درصد پروتئین خام تغذیه شده بودند، نسبت به آن هایی که سطوح پروتئین خام بالاتری را دریافت کرده بودند، تا سن ۵۳ هفتگی منی تولید کردند (در این آزمایش نسبت آمینو اسیدها به پروتئین خام جیره ثابت بوده است) (۱۴۰).

لیسون و سامرز (۱۹۷۹)- نتایج گزارش شده از یک تحقیق در مرغ های مادر گوشتی تأثیر منفی جیره های غذایی آغازین که مقدار پروتئین خام یا آمینو اسید لیزین آن ها کم است مورد تأیید قرار می دهد. بنابراین وزن بدن در زمان بلوغ کاهش یافته و اثر نامطلوبی بر تولید مرغ مادر گوشتی بالغ خواهد داشت (۹۳). بر طبق مطالعات کشاورز (۱۹۸۴) ولیسون وسامرز (۱۹۸۹)- هنگامی که کل سرانه پروتئین خام دریافتی تا سن ۱۴۰ روزگی کمتر از یک کیلوگرم باشد، در اغلب موارد میزان رشد کاهش
می یابد. به نظر می رسد مصرف یک کیلوگرم پروتئین خام متعادل در دوره پرورش سبب حداکثر رشد شود (۱۰۵).

در اکثر شرایط آب و هوایی میزان دریافت انرژی می تواند یک عامل محدود کننده رشد نیمچه های تخمگذار باشد اما اگر فرض شود نیمچه با کمبود هیچ آمینو اسیدی مواجه نباشد و یک کیلوگرم پروتئین خام از یک روزگی تا ۲۰ هفتگی دریافت نماید، میزان رشد و نمو طی مدت فوق به شدت به میزان دریافت انرژی بستگی خواهد داشت (۹۳). جان بریک استاد دانشگاه کارولینای شمالی موضوع تازه ای را مطرح می کند، وی براین عقیده است که یک قطعه مرغ مادر گوشتی جدا از این که ازچه سویه یا نژاد تجاری باشد برای اینکه حداکثر توان بالقوه تولید مثلی خود را به ظهور برساند، بایستی از زمان جوجه ریزی تا سن ۲۰ هفتگی مقدار مشخصی پروتئین خام و انرژی قابل سوخت و ساز سرانه مصرف کند. او با توجه به نتایج تحقیقات خود در مرغ های مادر گوشتی تأمین ۲۳۰۰۰ کیلو کالری انرژی قابل سوخت و ساز و تأمین ۱۲۲۰گرم پروتئین خام در مدت ۱ تا ۲۰ هفته را جهت حصول توان بالقوه تولید مثلی لازم می داند (۳۷).

پس از مرحله اولیه پرورش مرغ و خروس گله های مادر گوشتی وارد مرحله ای می شوند که سرعت رشد سریع از چشمگیرترین موارد آن می باشد در این مرحله است که رشد دینامیک عضلات و رباطات صورت می گیرد. در خروس

ارگان های جنسی از ۷۰ روزگی شروع به رشد می کنند استرس یا انقطاع در ضمن این مرحله بر رشد بیضه ها تأثیر گذاشته و باروری خروس بالغ را کاهش می دهد، در خصوص مرغ نیز شرایط به همین ترتیب است ارگان های جنسی (تخمدان) از ۷۰ روزگی شروع به رشد می کنند، همچنین مرحله رشد در تکامل خروس بسیار مهم است در طی این مرحله رشد سریع پا (شامل عضله، رباط و استخوان) صورت می گیرد. هر گونه انحراف از نمودار رشد، مشکلات بعدی را در ماندگاری و عملکرد خروس های بالغ به دنبال خواهد داشت. بنابراین هدف از این مرحله، رشد مناسب بدن در مرغ و خروس گله های مادر گوشتی و امکان دستیابی به یکنواختی وزن بدن در مرغ و خروس جهت آماده نمودن گله مادر گوشتی برای بلوغ جنسی

می باشد. در ادامه و با هدف تحریک تکامل سیستم تولید مثل افزایش رشد صورت می گیرد. سریع تر شدن رشد سبب افزایش وزن در این مرحله می گردد که خود باعث افزایش سریع تولید هورمون های جنسی و رشد سریع

بیضه ها و تخمدان ها می شود. هدف از آماده سازی مرغ مادر گوشتی در این مرحله مقابله با چالش های فیزیولوژیک رسیدن به بلوغ جنسی و به حداقل رساندن تنوع در بلوغ جنسی جمعیت مرغ گله می باشد. در مورد خروس گله های مادر گوشتی نیز هدف تضمین رشد بهینه فیزیکی خروس به طوری که قادر به حفظ فعالیت جنسی خود در سطح بالا تا آخر دوره تولید باشد است. این امر مستلزم به حداقل رساندن تنوع بلوغ جنسی در میان خروس های گله های مادر گوشتی می باشد. لذا باید مرغ و خروس مادر گوشتی از سطح تغذیه و مدیریتی مناسب برخوردار باشند از این رو باید با توجه به هدف تداوم روند رشد در راستای منحنی تعیین شده جهت حصول یکنواختی و بلوغ جنسی هماهنگ مدیریتی مناسب مابین مرغ و خروس اعمال نمود. در ضمن اگر خروس ها فضای کافی در سطح آشیانه در اختیار نداشته باشند رفتار جنسی مناسب بوجود نخواهد آمد (۱۲).

ضمائم اصلی دستگاه تولید مثل شامل تخمدان و لوله تخم بر برای مرغ و بیضه ها برای خروس های گله های مادر گوشتی
می باشد. در عین حال مغز و کبد و سیستم اسکلتی هم نقش بسزایی دارند. کارکرد مطلوب دستگاه تولید مثل در گرو انجام وظیفه هر یک از این ارگان ها به عنوان بخشی از یک مجموعه در راستای تولید تخم مرغ نطفه دار می باشد. جهت پیشگیری از بروز مشکلات تحت تأثیر عوامل محیطی به ویژه نور که می تواند روابط بین ارگان ها را متأثر سازد، ایفای نقش یا ارتباط بین ارگان ها هنگام اثر گذاری عوامل محیطی ضروری می باشد(۲).

۲-۱-۳- محدودیت خوراک:
با در نظر گرفتن وجود پتانسیل ژنتیکی رشد در گله های مادر گوشتی یکی از اقدامات در راستای کنترل وزن گله، محدودیت خوراک دهی می باشد. با توجه به این که سویه های مختلف دارای خصوصیات رشدی متفاوتی هستند، از این رو جهت کنترل وزن زمان شروع برنامه کنترل غذایی و محدودیت غذایی باید قابل تغییر باشد(۱۰).
۲-۱-۳-۱- محدودیت کیفی خوراک

در این روش با تعدیل کیفیت مواد مغذی جیره سرعت رشد را محدود می نمایند، استفاده از جیره های غذایی که از لحاظ پروتئین خام یا یک ماده مغذی ضروری کمبود دارند رشد را محدود می کنند و با تنظیم چنین جیره های سرعت رشد را تا زمان بلوغ می توان تنظیم نمود. در اکثر موارد اجرای این برنامه ها با موفقیت همراه نبوده اند چون تمام پرنده های موجود در یک گله مرغ مادر گوشتی احتیاجات مشابهی ندارد. بنابراین در حالی که میانگین وزن گله با استفاده از محدودیت کیفی خوراک کنترل می شود، اما یکنواختی وزن بدن گله مرغ مادر گوشتی خیلی پایین و اغلب ۳۰ تا ۴۰ درصد خواهد شد(۱۰).
۲-۱-۳-۲- محدودیت کمی خوراک

در این روش معمولاً مواد مغذی جیره براساس نیازهای مرغ مادر گوشتی در مقاطع مختلف پرورش و تولید و براساس راهنمای مدیریتی تنظیم می گردد و تنها به لحاظ وزنی مقدار خوراک داده شده کنترل می شود. در این روش هم سعی در کاهش سرعت رشد و رسیدن به وزن مطلوب در زمان بلوغ از طریق محدود نمودن خوراک مد نظر می باشد. در برنامه محدودیت کمی خوراک شیوه های مختلفی ممکن است اجرا گردد که بستگی به سرعت رشد و ظرفیت ژنتیکی هر گله مرغ مادر گوشتی دارد(۱۰).
۲-۱-۳-۲-۱- تغذیه هر روزه

برای بعضی از گله های مرغ مادر گوشتی تغذیه هر روزه توصیه می شود، در برنامه تغذیه هر روزه پرنده ها سهم خوراک خود را در مدت ۴۵ دقیقه مصرف می کنند لذا در این نوع برنامه وجود فضای کافی دانخوری ضروری است. اما مشکل تغذیه
هر روزه این است که به علت کم بودن حجم خوراک سرعت برداشت خوراک زیاد است لذا ممکن است همه پرنده های موجود در گله مقدار کافی خوراک دریافت نکنند که این امر سبب ایجاد غیر یکنواختی وزن بدن در سطح گله مرغ مادر گوشتی
می شود (۱۰).

۲-۱-۳-۲-۲- تغذیه یک روز در میان
برای بعضی از گله های مرغ مادر گوشتی تغذیه یک روز در میان توصیه می شود، در برنامه تغذیه یک روز در میان مقدار خوراک مصرفی روزانه مورد نظر به صورت یک روز در میان توزیع می شود (مجموع دان روز استراحت و تغذیه) دلیل استفاده از این برنامه این است که با تغذیه یک روز در میان پرنده ها مقدار قابل ملاحظه ای خوراک در یک نوبت در دسترس دارند که با توجه به توزیع یکنواخت خوراک در آشیانه و افزایش مدت زمان برداشت خوراک و توجه به بیشتر شدن حجم خوراک امکان دسترسی برای همه پرنده ها میسر می گردد که این امر موجب افزایش یکنواختی وزن بدن در گله مرغ مادر گوشتی خواهد شد(۱۰).

در برنامه تغذیه هر روزه پرنده ها، خوراک با ۱۰ تا ۱۵ درصد بازدهی بیشتر نسبت به برنامه یک روز در میان مورد استفاده قرار می گیرد. در نتیجه اگر مقدار جیره غذایی که به صورت یک روز در میان اعمال می شود نصف شود و به صورت هر روزه در اختیار پرنده قرار گیرد باعث افزایش وزن مرغها و ایجاد مشکلات بعدی در زمان بلوغ خواهد شد. در برنامه تغذیه یک روز در میان پرنده باید مواد مغذی مصرف شده در روز تغذیه را در بدن خود ذخیره کند (به صورت چربی یا پروتئین) تا در روز دیگر که به خوراک دسترسی ندارند آن را جهت نگهداری و رشد مورد استفاده قرار دهد، که بازدهی این ذخیره و استفاده مجدد از این مواد مغذی ۱۰۰ درصد نمی باشد. همچنین در تغذیه یک روز در میان بواسطه فعل و انفعالات شدید متابولیسمی در بدن مرغ مادر گوشتی میزان حرارت دفعی افزایش خواهد یافت و در نتیجه بخشی از انرژی به هدر خواهد رفت. بنابراین اگر برنامه جیره غذایی یک روز در میان به هر روزه تغییر یابد حدود ۱۰ درصد کاهش در جیره اعمال می گردد (۱۰).

ویلسون و همکاران (۱۹۸۹) – گزارش کردند شروع کنترل وزن در سن بالاتر و اجرای محدودیت شدید خوراک به منظور کنترل وزن بلوغ در سن ۲۴ هفتگی منجر به افزایش نسبت خوراک به افزایش وزن و تأخیر سن بلوغ جنسی و کاهش تعداد جوجه تولیدی به ازای هر مرغ مادر گوشتی می شود (جدول ۲-۱).

جدول ۲ – ۱ – اثر زمان شروع محدودیت غذایی یک روز در میان در عملکرد مرغ مادر گوشتی.
سن در زمان شروع محدودیت غذایی یک روز در میان (هفته) وزن بدن
(کیلوگرم) خوراک سن بلوغ (به روز) جوجه به ازای هر مرغ
هفته ۸هفته ۲۴ هفته ۸تا۲۴ هفته روز ۲۴تا۶۴هفتگی
۲ ۸/۰ ۴/۲ ۰/۶ ۲۰۴ ۱۲۹
۴ ۹/۰ ۵/۲ ۱/۶ ۲۰۴ ۱۲۸
۶ ۱/۱ ۵/۲ ۰/۷ ۲۱۱ ۱۲۵
۸ ۶/۱ ۵/۲ ۱/۱۰ ۲۱۵ ۱۱۶
اقتباس از Wilson et al 1989.

واگتر وهمکاران ( ۱۹۸۷) ، بننت ولیسون ( ۱۹۸۹ )- نتایج دو آزمایش را گزارش کردند که مرغ های مادر گوشتی مقدار مساوی غذا دریافت کرده بودند، بازده خوراک در روش تغذیه هر روزه ۶ درصد بیشتر از تغذیه یک روز در میان است. همچنین نتایج این آزمایشات بیانگر این است که تفاوت اساسی در تولید حرارت (اتلاف انرژی) بین مرغ های مادر گوشتی تغذیه شده به صورت هر روزه در مقایسه با یک روز در میان و به ویژه بین روزهای تغذیه و روز گرسنگی وجود دارد. میانگین حرارت تولیدی در این مرغ های مادر گوشتی حدود ۱۰ درصد کمتر از مرغ های مادر گوشتی تغذیه شده با برنامه یک روز در میان بود. این اطلاعات دلالت بر این دارد که اگر برنامه تغذیه همه روزه تحت شرایط تجاری قابل اجرا باشد حدود ۱۰ درصد در خوراک مورد نیاز برای تولید نیمچه های مادر گوشتی ۳/۲ کیلوگرمی نسبت به برنامه یک روز در میان صرفه جویی خواهد شد

(جدول ۲- ۲).

جدول ۲-۲- اثر تأمین مقدار مساوی خوراک در برنامه یک روز در میان یا هر روزه در رشد نیمچه خروس های گله مادرگوشتی.
وزن نیمچه ها(گرم) وزن جوجه خروس ها در سن۱۹ هفتگی
سن(هفته) یک روز در میان هر روزه جیره یک روز در میان هر روزه
۸ ۵۳۰ ۷۹۰ ۲۸۵۰ME و%۱۵CP 2410 2530
11 950 1010 2850ME و%۲۰CP 2320 2510
14 1190 1290 2000ME و%۲۰CP 1960 2150
17 1540 1630 2000MEو%۲۰CP 1920 2040
20 1890 1980 – – –

۱- اقتباس ازBennett and Leeson 1989، ۲- اقتباس ازvaughters et al 1987.
رابینسون و همکاران (۱۹۹۲)- هنگامی که دسترسی به خوراک به روش دان آزاد فراهم شود، مادران گوشتی فولیکولهای بزرگ بیشتری تولید کردند(۱۲۰). هاکینگ وهمکاران ( ۱۹۸۷) – افزایش تعداد فولیکولهای بزرگ منجر به تولید تخم مرغ های دوزرده بیشتر می شود، وایت هایید وهاکینگ ( ۱۹۸۷) و هارلینگ و همکاران ( ۱۸۸۹ ) – محدودیت غذایی طی دوره تولید باعث محدود سازی در تعداد فولیکولهای بزرگ در تخمدان مادران گوشتی می شود. تغذیه به روش محدودیت غذایی در مقایسه با تغذیه به روش دان آزاد، طی دوره پرورش به صورت معنی داری باعث افزایش تولید تخم مرغ های قابل جوجه کشی در سنین بلوغ جنسی تا ۳۴ هفتگی شد (۸۹). هدف از

نگهداری گله های مرغ مادر گوشتی در وهله اول دستیابی به حداکثر جوجه تولیدی می باشد. محدودیت غذایی در طی دوره رشد و تخمگذاری باعث افزایش تولید جوجه می شود. چنانچه این محدودیت کمتر از حد توصیه شده توسط شرکت های اصلاح نژاد باشد باعث کاهش تولید جوجه به ازای هر قطعه مرغ مادر گوشتی می شود (۱۲۰). ثابت شده که محدودیت غذایی می تواند باروری را در گله های مادر گوشتی افزایش دهد. وقتی خوراک به صورت آزاد در اختیار گله های مادر گوشتی قرار می گیرد باروری کاهش می یابد. این با وضعیت فیزیکی و فیزیولوژیکی خروسها و توانایی آن ها در تولید منی ارتباط دارد (۱۱۵). وزن بالای مرغ و خروس مادر گوشتی که ممکن

است در اثر مصرف آزاد خوراک ناشی شود یک عامل مؤثر در کاهش نطفه داری و جوجه درآوری می باشد. چاقی بیش از حد در خروسها منجر به عدم جفت گیری موفق در آن ها خواهد شد(۱۱۵ ). چاقی بیش از حد در مرغ های مادر گوشتی باعث کاهش ذخیره سازی اسپرماتوزئید می شود و یا ممکن است در اثر چاق شدن بیش از حد مسیر طبیعی عبور اسپرماتوزئید به محل باروری تخمک بسته شود، که در هر حال باعث کاهش نطفه داری و در نتیجه عدم باروری تخمک می شود بنابراین باعث کاهش نطفه داری و در نتیجه کاهش باروری در مرغ های مادر گوشتی می شود (۱۱۵). تأثیر محدودیت غذایی بر روی جوجه درآوری به دلیل تأثیر آن در مرگ جنین در بعد از مراحل تشکیل نطفه می باشد. سن شروع محدودیت غذایی تأثیر مهمی در میزان نطفه داری دارد. در سن ۳۱ هفتگی در مقایسه محدودیت غذایی با مصرف خوراک آزاد نشان داده شد، که در میزان

نطفه داری اختلاف معنی داری وجود ندارد. ولی در سن ۳۹ تا ۵۲ هفتگی مصرف خوراک آزاد باعث کاهش نطفه داری شده است (۱۲۰). هرچه میزان خوراک مصرفی در اجرای محدودیت غذایی کمی بیشتر باشد میزان نطفه داری کاهش می یابد، اجرای برنامه محدودیت غذایی یک روز در میان در مقایسه با مصرف خوراک آزاد یا مصرف جیره غذایی حاوی پروتئین خام پایین باعث درصد نطفه داری بالاتری شده است(۱۲۰).
۲-۱-۴- تغذیه پیش از تخمگذاری:

در سال های اخیر به استفاده از جیره های غذایی پیش از تخمگذاری توجه زیادی شده است. به طور سنتی از چنین جیره های به عنوان یک مرحله انتقال برای متابولیسم کلسیم استفاده شده است. تحقیقات فعلی در زمینه استفاده از جیره های غذایی حاوی انرژی قابل سوخت و ساز نسبتاً بالا و پروتئین خام یا آمینو اسیدهای زیاد، به عنوان راهکاری جهت بهبود در وزن اولین تخم مرغ های تولیدی مرغ های مادرگوشتی می باشد (۱۰).
عوامل مهم در تغذیه دوره انتقالی پیش از تخمگذاری شامل موارد زیر می باشد:
۲-۱-۴-۱- سوخت و ساز کلسیم

جیره های غذایی پیش تخمگذاری جهت آماده سازی نیمچه های مادر گوشتی برای تولید پوسته تخم مرغ استفاده می شود برای تولید اولین تخم مرغ ۵/۱ تا ۲ گرم کلسیم از بدن گرفته می شود که منبع آن خوراک و ذخایر استخوان اسفنجی می باشد. امروزه مرغ های مادرگوشتی توانایی تولید کلاچ های طولانی برای رسیدن به اوج تولید ۸۵ تا ۸۷ درصد را دارند. بنابراین سوخت و ساز کلسیم در مرغ مادر گوشتی بسیار مهم می باشد (۱۰).
۲-۱-۴-۲- وزن و جثه بدن

وزن بدن و شرایط بدنی مرغ مادر گوشتی در زمان بلوغ مهمترین معیار مؤثر بر عملکرد بعدی آن می باشد. وزن بدن و شرایط بدن نباید جدا از هم نگریسته شود. گرچه در حال حاضر روش مناسبی جهت ارزیابی آسان شرایط بدن وجود ندارد. هر
سویه ای ویژگی های بدنی خاص دارد که جهت رسیدن به بازده تولیدی مطلوب باید به آن ها دست یابد. عموماً جیره های غذایی پیش تخمگذاری نباید جهت رسیدن به وزن بلوغ مورد استفاده قرار گیرد چون اصلاح وزن بدن در این سن بسیار دیر است، اگرچه اغلب از جیره های پیش تخمگذاری جهت اصلاح مدیریت ضعیف دوره پرورش استفاده می شود (۱۰).

۲-۱-۴-۳- ترکیبات بدن
در حالیکه ترکیب بدن به اندازه وزن بدن در زمان بلوغ اهمیت دارد، اندازه گیری این فراسنجه دشوار است. احتمال اینکه انرژی برای تولید تخم مرغ یک ماده مغذی محدود کننده باشد، پایین است ضمن اینکه در زمان اوج تولید تخم مرغ خوراک تنها منبع تولید انرژی نیست زیرا در این زمان ذخایر چربی بدن نیز باید با انرژی خوراک همراه شود. این ذخایر چربی بدن به ویژه در شرایط تنش حرارتی یا شرایط آب و هوای گرم ارزش مهم و حیاتی پیدا می کنند. به محض اینکه مرغ مادر گوشتی شروع به تولید تخم مرغ می کند توانایی آن در ذخیره چربی محدود می شود، لذا اگر ذخایر چربی در این زمینه اهمیت دارند باید قبل از بلوغ در بدن ذخیره شده باشند (۱۰).
۲-۱-۴-۴- وزن تخم مرغ و جوجه درآوری

اندازه نهایی تخم مرغ توسط اندازه زرده وارد شده به مجرای تخمدان کنترل می شود، اندازه زرده تا حدود زیادی تحت تأثیر وزن بدن قرار دارد لذا عوامل مؤثر ذکر شده در وزن بدن می تواند بر وزن تخم مرغ اثر بگذارد. اندازه تخم مرغ های اولیه باید تا حد امکان بزرگتر باشد افزایش میزان لینولئیک اسید در جیره غذایی پیش تخمگذاری به بیش از ۱ درصد تأثیر اندکی براندازه تخم مرغ های اولیه دارد. از نقطه نظر تغذیه، مهمترین عوامل مؤثر بر اندازه تخم مرغ میزان پروتئین خام و به ویژه آمینو اسید متیونین خوراک می باشد، لذا افزایش سطح آمینو اسید متیونین جیره غذایی پیش تخمگذاری منطقی به نظر می رسد (۱۰).

کیو (۱۹۸۴)- برای بهبود وزن تخم مرغ در ابتدای دوره تولید، جیره های غذایی حاوی پروتئین خام بالا را پیش از تخمگذاری پیشنهاد نموده است( جدول ۲-۳).
جدول ۲-۳ – تأثیر جیره غذایی پیش از تخمگذاری بر تولید مرغ های مادر گوشتی در فاصله ۲۳ تا ۵۶ هفتگی.
جیره پیش از تخمگذاری سن در زمان ۵۰%تولید(روز) تولید تخم مرغ(تعداد) وزن تخم مرغ بارور(گرم) میزان جوجه درآوری(درصد)
۱۵/۴CP%‌

۲۷۸۰ME 192 101 9/61 7/83
%18/1CP
2780ME 193 110 3/62 6/82
اقتباس ازCave 1984.

بریک و همکاران(۱۹۸۵) – هیچ گونه تفاوت قابل ملاحظه ای را در تولید مرغ های مادر گوشتی تغذیه شده با جیره های غذایی حاوی انرژی قابل سوخت و ساز و پروتئین خام بالا بعنوان جیره غذایی پیش از تخمگذاری مشاهده نکردند. این محققین نشان دادند که جیره های غذایی حاوی انرژی قابل سوخت و ساز و پروتئین خام بالا به عنوان جیره غذایی پیش از تخمگذاری اثری بر تولید مرغ های مادر گوشتی، در طول دوره تولید آنها ندارد. این نکته هم جالب است که جیره های غذایی حاوی انرژی قابل سوخت و ساز و پروتئین خام بالا پیش از تخمگذاری، تأثیری بر وزن بدن نداشتند ( جدول ۲-۴).

جدول ۲-۴- تأثیر تغذیه پیش از تخمگذاری بر وزن بدن مرغ مادر گوشتی.
سن(هفته) HP.HE HP.LE LP.HE LP.LE
18 8/1 9/1 8/1 8/1
24 5/2 4/2 4/2 4/2
اقتباس از Brake et al 1985.
HP= پروتئین زیاد، HE= انرژی زیاد، LE= انرژی کم، LP= پروتئین کم.

لیلبورن ومایرز- میلر (۱۹۹۰)- مرغ های مادر گوشتی را در سن ۱۶ هفتگی به نحوی تغذیه کردند تا میزان خوراک تخصیص یافته در سن ۲۴ ،۲۶، ۲۸ هفته به میزان حداکثر یعنی ۱۵۹ گرم در روز برسد، افزایش سریع مصرف خوراک باعث تسریع بلوغ و افزایش اندازه تخم مرغ به میزان ۴ گرم تا ۲۸ هفتگی شد، معهذا چنین افزایشی سریع در مصرف خوراک موجب افزایش قابل ملاحظه در تولید تخم مرغ های دو زرده گردید (۱/۱۱ درصد ‌در مقابل ۴ درصد در سایر گروه ها).
۲-۲- تغذیه گله های مرغ مادر گوشتی در دوره تولید:

مرغ های مادر گوشتی بالغ نیز باید مشابه پرندگان در حال رشد، جهت کنترل وزن با مقدار محدودی خوراک تغذیه شوند بعد از سن۲۰ هفتگی، صرف نظر از برنامه دوران پرورش نیمچه تمام مرغ ها باید به طور روزانه تغذیه شوند. تردیدی وجود ندارد که تنها با مدیریت موفق در دوران پرورش نیمچه بازدهی مطلوب در دوره تخمگذاری حاصل می شود. طبق آمار جمع آوری شده از گله های مرغ مادر گوشتی در سراسر جهان که در شرایط متفاوت آشیانه و با جیره های غذایی متفاوت پرورش یافته اند، بدون شک تولید مطلوب زمانی حاصل می شود که وزن پرندگان در اواخر دوران پرورش، پیش از تخمگذاری و اوایل دوره انتقال مادرها بهینه باشد. لازم به ذکر است که یکنواختی وزن بدن هم تأثیری بسزایی در عملکرد بعدی مرغ های مادر گوشتی دارد(۱۰).

به نظر می رسد در این شرایط، انرژی ماده اصلی و کلیدی باشد زیرا مشابه نیمچه های لگهورن، تنظیم انرژی ورودی ومصرفی برای مرغ های مادر گوشتی تا حدودی دشوار است. در حال حاضر توصیه های مختلفی در مورد احتیاجات انرژی مرغ های مادر گوشتی در اوایل دوره تخمگذاری وجود دارد که به طور قابل توجهی با یکدیگر متفاوت هستند، مقادیر گزارش شده از ۲۲۰ تا ۴۴۰ کیلو کالری انرژی قابل سوخت و ساز به ازای هر پرنده در روز متغییر می باشد(۱۸).
لزوم توجه به استفاده از مقادیر مناسب پروتئین خام در مراحل مختلف تولید در تغذیه گله های مرغ مادر گوشتی اهمیت فراوانی دارد. گله های مادر گوشتی که با جیره حاوی پروتئین خام متوازن تغذیه شده باشند تمام آمینو اسیدهای مورد نیاز سلولی شان تأمین می گردد. این آمینو اسیدها از هیدرولیز پروتئین خام موجود در غذا تأمین شده و یا به صورت پروتئین های خون که در کبد ساخته شده اند انتقال می یابند (۱۰۵).

در دوره تولید توجه به میزان مواد معدنی جیره بویژه کلسیم ضرورت دارد زیرا مرغ های تخمگذار برای ایجاد پوسته آهکی تخم مرغ تولیدی نیاز به کلسیم بیشتری دارند که بر اساس جداول میزان توصیه شده اعمال می گردد و نسبت املاح نیز بایستی رعایت شود تا بازده خوراک حاصل گردد. متوازن بودن جیره غذایی از نظر ویتامین در دوره تولید بسیار با اهمیت است و هرگونه کمبودی از نظر ویتامین ها اثر منفی روی جنین می گذارد، بنابراین برای ایجاد تولید مطلوب و قابلیت جوجه درآوری تخم مرغ ها توصیه می شود که ویتامین های موجود در خوراک کلیه نیازمندی های مرغ مادر گوشتی را تأمین کند (۱۸).
۲-۲-۱- احتیاجات انرژی قابل سوخت و ساز گله های مرغ مادر گوشتی در دوره تولید

مطالعات اندکی به منظور احتیاجات انرژی قابل سوخت و ساز صورت گرفته است. از نظر میزان مناسب انرژی قابل سوخت و ساز مورد نیاز برای حداکثر بازده اقتصادی و حداقل تلفات در مرغ های مادر گوشتی، بین متخصصان تغذیه اختلاف نظر وجود دارد. والدروپ و همکاران مدل های را برای تخمین انرژی قابل سوخت و ساز مورد نیاز مرغ های مادر گوشتی مورد استفاده قرار دادند. در سال های اخیر معادلات تخمین دیگری توسعه یافته است که این معادلات به خوبی با معادلات والدروپ مطابقت دارند. مهمترین مزیت این مدل ها این است که بسته به تغییر شرایط گله می توان احتیاجات را با سرعت و دقت بالایی بر آورد کرد. برای نمونه مصرف انرژی قابل سوخت و ساز با دمای محیط تغییر می کند(۳).

مطالعات اسکات و همکاران نشان می دهد که انرژی خالص ( کیلو کالری ) پایه مورد نیاز یک مرغ از طریق فرمول زیر قابل محاسبه است:
۷۵/۰(کیلو گرم ) وزن بدن ۸۳ = NE
مطالعات همین محققان نشان داد که انرژی قابل سوخت و ساز مورد نیاز تقریباً ۱۸ درصد بیشتر از انرژی خالص است و تبدیل ۸۲ درصد از انرژی قابل سوخت و ساز به انرژی خالص تنها زمانی به وقوع می پیوند که جیره از لحاظ انرژی، پروتئین، چربی، قندها، آمینو اسیدهای ضروری، مواد معدنی و ویتامین ها متعادل باشد. از این رو برای تعیین میزان انرژی قابل سوخت وساز برای نگهداری یک مرغ مادر گوشتی از فرمول زیر استفاده می شود:
MEm= نگهداری

انرژی قابل سوخت و ساز لازم برای فعالیت نیز بستگی به میزان فعالیت مرغ های مادر گوشتی دارد، در شرایط طبیعی انرژی مورد نیاز برای فعالیت مرغان مادر گوشتی که در روی بستر پرورش داده می شوند (فعالیت برای دسترسی به آب و دان ) ۵۰ درصد انرژی مورد نیاز برای سوخت و ساز پایه است و این مقدار برای مرغان تخمگذار در داخل قفس ۳۷ درصد است.

والدروپ و همکاران احتیاجات انرژی قابل سوخت و ساز نگهداری، فعالیت، رشد و تولید تخم مرغ در گله های مادر گوشتی بالغ را به شرح زیر اعلام نمود. نامبرده محاسبه این میزان انرژی یک مرغ مادر گوشتی به وزن ۵/۲ کیلو گرم وسن۲۵ هفته وبا ۸۵ درصد تخمگذاری را محاسبه نمود (۳).
NE نگهداری= ۸۳ (۵ /۲)۷۵/۰ = ۱۶۵ کیلو کالری در روز
MEm = = 201 کیلو کالری در روز
انرژی قابل سوخت و ساز برای فعالیت= ۲۰۱ ۵۰% = کیلو کالری در روز ۱۰۱
انرژی قابل سوخت و ساز برای فعالیت و نگهداری = ۱۰۱ + ۲۰۱= ۳۰۲ کیلو کالری در روز
با توجه به ۸۵ درصد تخمگذاری و با عنایت به این که برای تولید یک عدد تخم مرغ ۸۶ کیلو کالری انرژی قابل سوخت و ساز مورد نیاز است لذا نیاز انرژی قابل سوخت و ساز ( کیلو کالری) برای ۸۵ درصد تخمگذاری به قرار زیر است :

کیلو کالری در روز ۷۳= ۸۶ ۸۵/۰ = انرژی قابل سوخت وساز تخم مرغ
لذا کل انرژی قابل سوخت و ساز مورد نیاز یک قطعه مرغ مادر گوشتی در سن ۲۵ هفتگی، ۸۵ درصد تخمگذاری و با فرض ثابت بودن وزن مرغ برابر با :
کیلو کالری در روز ۳۷۵ = ۲۰۱ + ۱۰۱ +۷۳= کل انرژی قابل سوخت وساز

و چون این مرغ مادر گوشتی در حال رشد می باشد باید ضمن محاسبه افزایش وزن روزانه از طریق فرمول زیر مقدار انرژی قابل سوخت و ساز برای رشد نیز بدست آید که با جمع کردن عدد بدست آمده با انرژی لازم برای نگهداری، فعالیت و تولید کل انرژی قابل سوخت و ساز مورد نیاز بدست می آید.

(۹ کیلو کالری در گرم چربی) ۱۵% + (۴ کیلو کالری درگرم پروتئین) ۱۸% = انرژی قابل سوخت و ساز لازم برای رشد هنگامی که میزان دریافت انرژی قابل سوخت و ساز مرغ مادرگوشتی کم باشد اعمال حیاتی بدن بخوبی انجام نمی گیرد و مرغ مادرگوشتی با کاهش وزن روبرو می شود و با ادامه روند کاهش انرژی ابتدا مرغ مادر گوشتی از گلیکوژن ذخیره شده در بدن استفاده کرده سپس بیشتر چربی های ذخیره شده را مصرف و در ادامه بافت های پروتئینی را مورد استفاده قرار داده تا انرژی مورد نیاز خود را برای اعمال حیاتی تأمین نماید و در صورت ادامه روند کمبود انرژی پرنده تلف می شود. در صورتی که انرژی قابل سوخت و ساز در جیره غذایی افزایش یابد مصرف غذا کاملاً کاهش یافته و با علائم کمبود پروتئین (آمینواسیدها)، املاح معدنی و ویتامین رشد کاهش و پرنده وزن خود را از دست می دهد. همچنین در صورت کمبود انرژی قابل سوخت و ساز جیره غذایی مرغ مادر گوشتی با کاهش میزان رشد و نمو فیزیولوژیکی و بلوغ جنسی توأم با کاهش رشد مواجه خواهند شد (۳).

براساس نتایج تحقیقاتی که اخیراً در دانشگاه گوئلف صورت گرفته است، مشکل انرژی قابل سوخت و ساز قابل استفاده ممکن است در اثر بر آورد بیش از اندازه انرژی خوراک برای مادرهای گوشتی توسط متخصصین تغذیه تشدید شود. میزان انرژی قابل سوخت و ساز جیره ها و یا مواد خوراکی عموماً با آزمایش پرندگان تیپ لگهورن محاسبه شده است و مرغ های مادر گوشتی در مقایسه با پرندگان تیپ لگهورن انرژی قابل سوخت و ساز کمتری از جیره های غذایی، استخراج
می کنند. به نظر می رسد که صرف نظر از خصوصیات جیره غذایی مرغ های مادر گوشتی تقریباٌ ۵/ ۲ درصد انرژی قابل سوخت و ساز کمتری از جیره های غذایی در مقایسه با مرغ های لگهورن استخراج می کنند( جدول ۲-۵).

جدول ۲-۵- انرژی قابل سوخت و ساز جیره های غذایی که با نیمچه های لگهورن و مادر گوشتی تعیین شده اند.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 30000 تومان در 190 صفحه
300,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد