مقاله ارزیابی توانها و پتانسیلهای اقتصادی گردشگری منطقه آزاد ارس با استفاده از مدل swot

word قابل ویرایش
18 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
صنعت گردشگری در سال های اخیر منبع درآمد سرشار در تجارت جهانی و عنصر مهمی در بهبود و تنظیم موازنه بازرگانی و تراز پرداخت های بسیاری از کشورها شده است ، این صنعت یک صنعت منحصر به فرد اقتصادی تلقی شده و طرفداران بسیاری دارد.رشد قابل توجه و چشمگیر گردشگری در پنجاه سال اخیر نشان دهنده اهمیت فراوان اقتصادی و اجتماعی این پدیده است .
توسعه گردشگری موجب رونق اقتصادی و کاهش فقر میشود همچنین تأثیر به سزایی در افزایش درآمد و کاهش بیکاری و در نتیجه بهبود کیفیت زندگی مردم و افزایش رفاه اجتماعی دارد. منطقه آزاد ارس به عنوان یکی مناطق مهم اقتصادی با داشتن پتانسیل های زیاد از لحاظ جذب گردشگر دارای تعداد بسیاری زیادی آثار تاریخی و طبیعی در چند سال اخیر مورد توجه گردشگران واقع شده است . روش تحقیق این مقاله استفاده از مدل swot می باشد. در این مقاله سعی شده تا به نقاط قوت و ضعف منطقه از بعد اقتصادی گردشگری در جهت توسعه فضایی منطقه پرداخته شود. لذا بهبود کیفیت زندگی جامعه میزبان ، حفظ کیفیت محیط زیست ، تامین تجارت کیفی برای گردشگران ، حفظ یکپارچگی و انسجام فرهنگی و همبستگی بین جوامع در تحقیق پیش رو دنبال میگردد. از نقاط قوت وجود منطقه آزاد تجاری تفریحی، برخورداری از طبیعت زیبا و بکر، از نقاط ضعف سیل خیزی منطقه متاثر از وضعیت کوهستانی ، از فرصت ها همسایگی با کشورهای ارمنستان و آذربایجان و از تهدید ها می توان به خطر تخریب محیط زیست گیاهی و جانوری بواسطه فعالیت های اقتصادی و صنعتی اشاره کرد.
واژگان کلیدی: توریسم ، قوت و ضعف ، توسعه فضایی
١- مقدمه
گردشگری در سطوح بالای اقتصادی واجتماعی باعث شکوفایی استعدادها و ارتقای آموزشی در همه زمینه ها میشود .
کشورهایی که در صنعت گردشگری فعال میشوند میلیون ها گردشگر را جذب می نمایند، در کنار تولیدات انبوه صنعتی کم ارزش ، در زمینه تولیدات هنری با کیفیت عالی به مقدار کم ولی با ارزش زیاد نیز موفق میگردند
از سوی دیگر به دلیل زیرساخت های تکنولوژیکی – فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی ایجاد شده در قرن بیست و یکم پدیده گردشگری یک واقعیت اجتناب ناپذیردررفتاروعمل انسان برای ارضای روح کنجکاو او خواهد بود .گردشگری به دلیل ماهیت و توانایی در جهت اقتصاد عصر پساساختاری، موجب تسریع در شکل گیری دهکده جهانی خواهد شد. گردشگری در روند رو به رشد خود حتی حکومت های غیردموکراتیک ، سنتی و درونگرا را نیز مجبور خواهد کرد تسهیلاتی در کلیه زمینه ها برای توسعه آن ایجاد کنند .
کشور ایران که دارای تواناییهای بالقوه عظیمی در زمینه های زیست محیطی، تاریخی، میراث فرهنگی و غیره است نمیتواند و نباید به دلیل مسائل سیاسی و نگرانیهای فرهنگی – اجتماعی خود را از این جریان اقتصادی دور نگه دارد و از سوی دیگر بازار بین المللی گردشگری نیز نمیتواند ازجاذبه های ایران برای گردشگری چشم پوشی کند.
بنابراین کارکردهایی که در فوق به آنها اشاره شد محقق در پی آن است که مشخص کند عوامل مؤثر در جذب گردشگری در منطقه آزاد ارس (شکل ١)کدام است و تاثیر آن را در توسعه اقتصادی شهرستان در چه حد می باشد ، همچنین عواملی را که سبب جذب جهانگردان و گردشگران داخلی و خارجی جهت بازدید از جاذبه های منطقه آزاد ارس می شود را شناسایی نماید.
شکل (١) موقعیت منطقه مورد مطالعه منبع : سایت منطقه آزاد ارس
٢- مبانی نظری و ادبیات تحقیق
جهانگردی و توریسم
امروزه صنعت جهانگردی به عنوان یکی از مهمترین صنایع جهان که نقش عمده ای در بهبود وضعیت اقتصادی کشورها وتوسعه اقتصادی آنها دارد، از سوی کارشناسان ، دانشمندان ، مدیران و برنامه ریزان اقتصادی کشورهای مختلف مورد توجه قرار گرفته است ، «تاثیر اقتصادی این صنعت به حدی قابل ملاحظه است که حدودا مخارج %٧ از سرمایه جهان را دربر میگیرد». به واسطه این توجه ویژه و به منظور بهره برداری موثرتر از این صنعت در راستای توسعه اقتصادی، ارکان اصلی صنعت جهانگردی کانون توجه برنامه ریزان بوده است ، مواردی نظیر منابع جهانگردی، تاسیسات و تجهیزات جهانگردی واز همه مهمتر حمل ونقل و اجزای آن .
توسعه فعالیت های اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی در بسیاری از ابعاد با فعالیت های مرتبط با امر جهانگردی گره خورده است .
کسب درآمدهای ارزی از منابع غیر نفتی در ایران ، تاکید بر توسعه روابط فرهنگی با سایر ملل و تمدنها و سایر مقولاتی از این دست ، متولیان امر را به بازنگری در اهداف و برنامه ها واداشته است . لذا توجه به نقش زیرساخت ها و ارکان اصلی جهانگردی که در واقع بدون آنها و یا در صورت ضعف در هریک از آنها، توسعه در صنعت جهانگردی امکانپذیر نمیباشد، به عنوان یکی از چالش های اصلی دست اندرکاران و برنامه ریزان و از همه مهمتر مسئولان کشور قرار گرفته است
جهانگردی یا گردشگری و موقعیت آن در جهان فعلی دارای جایگاه ویژه ای است که در برنامه ریزی اقتصادی اجتماعی هر کشور گنجانده می شود. طبق مطالعات صورت گرفته گردشگری ، ٨ درصد کل اشتغال جهانی را به خود اختصاص می دهد. طبق رده بندی رقابت پذیری سفر و توریسم که در سال ٢٠١١ از سوی مجمع جهانی اقتصاد منتشر شده است ، نشان میدهد که رتبه ایران از نظر شاخص رقابت پذیری در میان ١٣٩ کشور جهان ، رتبه ١١۴ است .(پیرعلیلو،١٣٩٢)
مسافرت به طور موقت و به مناطقی دور از وطن اصلی و در سطحی گسترده یک پدیده نسبتا تازه می باشد. معدود افرادی از اوقات فراغت خود در گذشته استفاده می بردند، هر گونه بیکاری برای مردم عادی فقط به امور مذهبی اختصاص داشت و به همین دلیل کلمه ایام تعطیل (Holidays) از کلمه مقدس (Holy days) گرفته شده است . بعدها با افزایش اضطراب و فشارهای جسمی و روانی زندگی مردم برای حفظ سلامتی خود سفر کردند و با شروع عصر خردورزی (Age of reason) مردم به سفرهای فرهنگی روی آوردند(سعیده رهایی،١٣٧٧) .
پس از جنگ جهانی دوم ، جهانگردی به علت تأثیر چند فاکتور به صورت یک فعالیت اقتصادی ـ اجتماعی رشد یافته است :
١ـ دسترسی به درآمد بیشتر برای سفر
٢ـ کاهش ساعات کاری و افزایش کارمندانی که از تعطیلات سالیانه و تعطیلات با دستمزد استفاده می کردند که باعث افزایش اوقات فراغت برای مسافرت گردید.
٣ـ سطوح بالای آموزش و آگاهی از نواحی مختلف جهان که باعث افزایش میل به مسافرت گردید.
۴ـ توسعه سریع و وسیع اقتصادی منجر به افزایش سفرهای تجاری شد.
۵ـ بهبود کلی سیستم حمل و نقل در خدمات مسافرت های هوایی و شبکه بزرگراه ها
با افزایش تقاضای مسافرت و گسترش و توسعه وسایل سفر، اقامتگاه ها و خدمات و تسهیلات جهانگردی و به ویژه مقاصد جدید و جاذبه های جهانگردی توسعه یافتند. انواع تورهای جامع و گروهی در تعطیلات رایج شد.
سازمان جهانی جهانگردی اطمینان دارد که رشد جهانگردی که در دوره کوتاهی با رکود مواجه شد به حالت عادی بازگردد و به رشد چشم گیر خود ادامه دهد. این رکود در سال ٢٠٠١ تجربه شد که یکی از دلایل وقوع آن حوادث ١١ سپتامبر، حملات بالی و جنگ های افغانستان و عراق و .. می باشد که بروز برخی بیماری ها بر شدت آن افزوده است . بنابر پیش بینی های WTO میزان جهانگردان در سال ٢٠٢٠ به پیش از ۵۶/۱ میلیارد نفر خواهد رسید(عباسی،١٣٨۶).
٣- روش تحقیق
در راستای تبیین وضعیت موجود و نیل به اهداف طرح و بویژه ارائه الگوی مناسب و معنی دار برای توسعه توریسم در منطقه مورد بررسی از سه روش توصیفی – تحلیلی و ترکیبی استفاده شده است . روش گردآوری اطلاعات به صورت روش اسنادی ، میدانی انجام شده است .
ابزار گردآوری اطلاعات شامل بانکهای اطلاعاتی ، پرسشنامه ، مشاهده می باشد .
روش شناسی تحقیق که در آن از متغیرهای طبیعی و اجتماعی و اقتصادی شهرها و روستاها به دلیل برنامه ریزی توسعه به صورت همه جانبه استفاده شده است .روش تجزیه و تحلیل استفاده از مدلهای مرسوم توصیف و تحلیل داده ها و بویژه استفاده از مدل swot به منظور تعیین نقاط قوت ، ضعف ، فرصت وتهدید منطقه مورد مطالعه می باشد .
۴- یافته های تحقیق
تاثیرات گردشگری در وضع موجود منطقه آزاد ارس
بررسی و ارزیابی تاثیرات گردشگری در وضع موجود محدوده از شرایط خاصی برخوردار می باشد. به این صورت که منطقه آزاد ارس در حال حاضر به دلیل برخورداری از جاذبه های طبیعی بسیار زیبا، جاذبه های تاریخی ـ مذهبی و انسان ساخت به عنوان کانون عمده گردشگر پذیر منطقه و کشور مورد توجه گردشگران می باشد .
بر همین اساس تاثیرات عمده گردشگری در منطقه آزاد ارس در بستر های اقتصادی، زیست محیطی، اجتماعی فرهنگی، زیر ساختی و مدیریتی در مجموع باعث ایجاد شرایطی خاص در منطقه گشته است که در ادامه به آن اشاره می گردد:
وجود تسهیلات وخدمات در منطقه و عدم برخورداری مناطق همجوار از این تسهیلات باعث گشته تا رویکرد و توجه گردشگران به منطقه تحت تاثیر مناطق همجوار قرار نگیرد.
از جمله نقاط قوت این منطقه برخورداری از دسترسی بسیار مناسب زمینی می باشد.
افزایش درآمد زایی برای ساکنین بومی منطقه ، در تمامی بخش های اقتصادی مانند خدمات ، کشاورزی و صنعت . به طوری که اهالی منطقه با ارائه خدمات و کالای مورد نیاز گردشگران ، از افزایش درآمد به نسبت مناسبی برخوردار گشته اند.
ایجاد فرصت های شغلی جدید در بخش ارائه خدمات و کالا به گردشگران همچنین اشتغال افراد در تأسیسات گردشگری راه اندازی شده و یا در شرف تاسیس به صورت نیروی کار بومی.
منطقه آزاد ارس به جهت برخورداری از جاذبه های طبیعی، فرهنگی و تاریخی بسیار با ارزش از پتانسیل وتوان بسیار بالایی در زمینه جذب گردشگر برخوردار می باشد. از جمله تاثیرات مثبت گردشگری در منطقه ، به کارگیری این توان ها در مسیر جذب گردشگر و توسعه گردشگری منطقه می باشد.
– در دیدگاهی کلی می توان اذعان نمود حضور گردشگران در منطقه تا حدودی توانسته در اکثر جنبه های اقتصادی منشاء آثار مثبت باشد و این موضوع در سطح کلان زمینه های توسعه همه جانبه منطقه را فراهم نموده است .
– بهبود کیفیت زندگی اهالی بومی منطقه به خصوص روستائیان
– به رغم حجم بالای تقاضای گردشگری برای بازدید از منطقه بخش تسهیلات و خدمات اقامتی و پذیرایی در این منطقه به نسبت افزایش یافته است .
– افزایش امکانات تفریحی و سرگرمی به منظور استفاده گردشگران و منتفع شدن افراد بومی از این امکانات در منطقه از جمله تاثیرات مثبت ورود گردشگران به منطقه می باشد .
– القای احساس افتخار از داشته های فرهنگی، و جاذبه های طبیعی خود با توجه به مطرح شدن منطقه به عنوان قطب جاذب گردشگر در استان .
– گسترش تبادلات فرهنگی اهالی بومی با گردشگران دیگر نقاط استان و کشور و ایجاد تعامل و تبادلات فرهنگی.
– ایجاد فرهنگ محلی غلط به دلیل وارد شدن انواع گردشگران با فرهنگ های متفاوت به منطقه و تاثیر پذیری برخی خرده فرهنگ های محلی از آن ها.
– ایجاد شلوغی و ازدحام در بخش و بروز اختلال در آرامش اهالی منطقه و آلودگی های صوتی، بصری و….
– برخوردها و تعارضات فرهنگی و گاهی برخورد های فیزیکی بین اهالی بومی و گردشگران
– به واسطه حضور گردشگران در محیط این منطقه ، زمینه های بهسازی محیط زیست و چشم اندازهای طبیعی فراهم شده است .بطوریکه اهالی بومی و ساکنین منطقه ای همچنین مسئولین محلی اهمیت و توجه بیشتری به حفظ و نگهداری آن معطوف داشته اند.از دیگر آثار مثبت در این بخش می توان به افزایش آگاهی مردم نسبت به ارزش ثروت های طبیعی خود اشاره نمود.
– افزایش برخی آلودگی ها و صدمه به محیط زیست طبیعی و اکوسیستم منطقه به جهت حضور گردشگران وتولید زباله و آلودگی های صوتی و ….
– بررسی ها نشان می دهد که حضور گردشگران در منطقه بخصوص در فصول پیک مراجعه و مسافرت گردشگران به منطقه ، تاثیرات متعددی بر وضعیت زیرساختی و میزان بهره مندی از این تاسیسات را به دنبال داشته است . میزان برخورداری منطقه از تاسیسات زیرساختی دارای کمبودها و کاستی هایی می باشد و بطور کلی این منطقه در این زمینه تا حدودی دچار ضعف می باشد. حال در صورتی که بر ظرفیت خدمات دهی تأسیسات زیرساختی بخش ، حجم عظیمی از تقاضا و بار اضافه توسط گردشگران تحمیل گردد، این ضعف و کاستی با شدت بیشتری خود را نمایان می کند.
– ترافیک جاده ها در دوره های پیک مراجعه گردشگران
– بروز حوادث و تصادفات در جاده ها
– عدم توان پاسخگویی امکانات بهداشتی ، پزشکی و کمک های اولیه موجود به نیازهای گردشگران
افزایش تقاضا برای تأسیسات رفاهی مانند:
– مراکز اطلاع رسانی
– نمازخانه
– سرویس های بهداشتی عمومی
– مخابرات و تأسیسات و تجهیزات اینترنتی
– از مهمترین آثار سازمانی و مدیریتی گردشگری و ورود گردشگران به منطقه ، احساس ضرورت تدوین برنامه و طرحی جهت توسعه گردشگری و ساماندهی گردشگران منطقه ، در قالب منطقه نمونه گردشگری ویا طرح جامع گردشگری شهرستان یا شهر، توسط مدیران متولی این امر در سطح استان می باشد.
– رویکرد مثبت مدیران و سیاست گذاران بخش دولتی گردشگری به لزوم آماده سازی و تهیه برنامه های اطلاع رسانی و تبلیغاتی در زمینه معرفی منطقه و قابلیت های گردشگری آن و شناساندن منطقه به گردشگران در جهت جذب هرچه بیشتر گردشگران .
بدیهی است که در صورت مهیا بودن جاذبه ها و وجود راههای دسترسی مناسب و انجام تبلیغات لازم و کافی ، گردشگران زیادی متناسب با پتانسیلهای گردشگری منطقه ، جذب مناطق گردشگری می گردند.اما در منطقه مورد مطالعه و مناطق همجوار آن در سطح شهرستان ، تا کنون جاذبه ها جهت بازدید و استفاده گردشگران آنچنان که شایسته و درحدجاذبه های این منطقه با جذابیت طبیعی ، قدمت تاریخی وارزش فرهنگی که دارا می باشند،مهیا و تجهیز نگردیده اند.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 18 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد