مقاله برآورد وتحلیل شاخص گردشگری درشهرستان بم درمقایسه با سایرایستگاههای استان کرمان با استفاده ازمدل TCI واوانز

word قابل ویرایش
24 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده :
بیان ویژگی های کلی وجزیی از آب و هوای مقصد ومکان موردنظر و تغییرات روزانه ، ماهانه و فصلی عناصرآب و هوایی برای مقصدگردشگری ازاطلاعات مهم محسوب میشودتا گردشگران متقاضی متناسب با آن برنامه ریزی خود را ازنظر زمان حرکت ، نوع لباس وتجهیزات مورد نیاز انجام دهند .شهرستان بم به همین خاطر شرایط توانایی جدب توریست دربعضی ازماههای سال رادارا است . هدف پژوهش حاضرتعیین مناطق مساعد گردشگری درماههای مختلف شهرستان بم درمقایسه با سایر ایستگاههای استان کرمان می باشد ، دراین پژوهش با استفاده از شاخص اقلیم گردشگری TCI واوانزبه ارزیابی نقش اقلیم بر گردشگری شهرستان بم پرداخته شده است ، شاخص TCI به گونه ای سیستماتیک شرایط اقلیمی را برای فعالیت گردشگری بااستفاده ازپارامترهای میانگین حداکثردمای ماهانه ،حداقل رطوبت نسبی، میانگین رطوبت نسبی بارش ، ساعات آفتابی روزانه و سرعت باد مورد ارزیابی قرار می دهد وبرای تعیین شاخص اوانزشرایط دمایی (گرم ، آسایش ، سرد) در گستره شهرستان ودرماههای مختلف سال شاخص اوانزمبنای روش این پژوهش قرار گرفته است به همین جهت داده های اقلیمی کمینه وبیشینه دمای هوا ورطوبت نسبی وهمچنین سرعت باد درمقیاس ماهانه ایستگاه سینوپتیک بم طی دوره آماری ٢٣سال (١٣٩٠-١٣۶٨) استخراج شدوهمگنی آنها باروش درون یابی مورد آزمون قرار گرفت ، سپس جداول مربوط به اوانز شرایط دمایی به تفکیک شب وروز برای ماههای سال تهیه ونقشه های آسایش زیست اقلیمی استان ترسیم شد. نتایج نشان داد که درشهرستات بم شرایط اقلیمی روزانه ماههای خرداد، تیر، مردادوشهریورگرم وشرایط اقلیمی شبانه ماههای آبان ، آذر، دی، بهمن واسفندسرد است ودرماه های فروردین ، مهر، آبان واسفند درطول روز ودرماه های خرداد،تیر،مرداد وشهریور درطول شب مطابق باالگوی اوانزآسایش دمایی حاکم است از نظر شاخص TCI در ماههای آذر؛ دی؛ بهمن و اسفند برای گردشگری مناسبترین زمان می باشد.
کلید واژه : گردشگری، بم ، آسایش زیست اقلیمی ، اوانز ، TCI ،GIS
مقدمه :
دردهه های آینده گردشگری به کسب رتبه بشترین درآمد صنعت جهان مبدل خواهدشد، همانگونه که سازمان جهانی توریسم پیش بینی کرده تاسال ٢٠٢٠ میلادی حدود یک میلیارد وپانصد وشصت میلیون نفربه گردشگری خواهند پرداخت ودرآمدحاصله آن به یک ونیم تریلیون خواهد رسید، به همین دلیل صنعت گردشگری برای کشورهای در حال توسعه به مثابه رکن بسیار مهم اقتصادی و مالی ارزیابی می شودکه بابهره گیری ازدرآمدهای مالی آن می توان به روندتوسعه اینگونه کشورهاسرعت بخشید(سبزی وزهرایی،١٣٨٩:٧). گردشگری دارای رشدسریعی است وبرای بسیاری ازنواحی دنیا مهمترین منبع درآمد بشمار می آید چه بسا کشورهای توسعه یافته نیز ازاین طریق به درآمدها ی کلانی دست یافته اند . دراین نواحی آب وهوا بخش مهمی ازپایه های گردشگری است بطوری که اغلب نقش آب وهوا درتعیین ظرفیت منطقه برای گردشگری وتفریحات بیرونی واضح است . اما آنچه امروز محرزاست گسترش شهرنشینی وتوسعه شهرها به همراهی رشد شتابان جمعیت و مصرف بی رویه سوختهای فسیلی بشدت آلودگی ها راافزایش داده که نتایج آن درکوتاه مدت به صورت بیماریهای حادتنفسی وقلبی ودردرازمدت بعنوان عاملی درتشدید نوسانات اقلیمی وبه تبع تاثیرات زیست محیطی خواهد بود .می توان گفت که آب وهوا دارای ویژگی یک ثروت عظیم طبیعی است که باتاثیرگذاری برمنابع طبیعی طول ، مدت وکیفیت گردشگری سلامتی گردشگران وحتی تجارب شخصی گردشگران راکنترل می کند(ذوالفقاری،١٣٨۶: ١٣٠). توسعه روشهای مطالعاتی هواشناسی واقلیم شناسی وتغییرات جوی درزمان ومکانهای مختلف وهمچنین روابط آنها با فعالیتهای توریستی منجربه توسعه روش وتکنیکهای مورد نیازبرای تجزیه وتحلیل شرایط محیطی دربرنامه ریزی توریسم گردیده است . گردشگری یکی از پدیده های جهانی است که به خوبی ترکیب امور اقتصادی واجتماعی وفرهنگی رانشان می دهد (هولجیواس ،٢٠٠٣)
یکی ازشرایط منابع طبیعی که تاثیر مهمی درمنطقه دارد عرض جغرافیایی ،شرایط توپوگرافی خاص وورود سامانه های جوی به ان درهرقسمتی شرایط زیست اقلیمی ویژه ای دارد ومی تواند قابلیت جذب گردشگر درمواقعی ازسال راداشته باشد، دراین میان پارامترهای اقلیمی نقش مهمی درآسایش گرمایی وانتخاب بهترین زمانهابرای گردشگران دارند،امابعلت عدم امکان کنترل وتعدیل پارامترهای جوی موثر برایجادآسایش درفضای باز بایستی پارامترهای مختلف جوی بررسی شوند وزمانهای مناسب برای گردشگری مشخص شوند وحتی بخشهایی ازسال که شرایط آب وهوایی برای گردشگری مناسب نیست ومیتواند موجب آزارآنان رافراهم آورد هشدارهای لازم ارائه ومحدوده ومرزها بیان شوند .
منظور از آسایش انسان مجموعه شرایطی است که از نظردمایی دست کم برای ۸۰/۰ افراد مناسب باشد ، به عبارتی انسان درآن شرایط نه احساس گرما و نه احساس سرما کند یا وضعیتی که بدن انسان برای حفاظت در برابر پایداری محیط داخلی خود نیازی به کوشش فراوان ندارد ودرآن وضعیت مکانیسم های منظم موازنه هاوتوان بیولوژیکی عمده او به خطر نمی افتد چون همیشه بین طبیعت بیولوژیکی انسان و انرژی های محیط که در آن قرار می گیرد یک واکنش متقابل و مدام وجود دارد (خالدی ،١٣٧۴:٢۴٨) . در شرایط شکل گیری شرایط آسایش انسان از دیدگاه اقلیمی چهارعنصر دما، رطوبت ، باد و تابش نقش دارند ، در بین این عناصر دما و رطوبت تاثیر بیشتری بر سلامت وراحتی انسان دارند وبه این دلیل بیشتر مدلهای سنجش آسایش انسان براین دوعنصراستقرار یافته است (علیجانی، ١٣٧٢:۴۵).و همچنین براساس تعریف وقت اغلب مردم احساس آسایش می کنندکه بدن آنان درشرایطی باشد که نه نیاز به دفع داشته ونه نیاز به جذب آن داشته باشد (قیابکلو،١٣٨٠:۶٩) . در این میان انسان بعنوان موجودی خونگرم بیشترین واکنش را نسبت به تغییرات اقلیمی به ویژه تغییرات دمایی نشان می دهد چرا که کاهش یاافزایش ١ یا٢درجه سلسیوس دمامنجربه مختل شدن فعالیهای انسانی میگردد؛ بنابراین لزوم تنطیم شرایط دمایی محیط زندگی برای فعالیهای انسان ضروری است ؛ دراین میان بهره گیری ازانرژی های بالقوه محیطی منطقی ترین شیوه دستیابی به آسایش دمایی است (لشکری، ١٣٨۶: ٢٠) . وجود شرایط اقلیمی نامناسب ممکن است باعث حذف سفرهای گردشگران دریک منطقه گردد وازطرف دیگرشرایط اقلیمی مناسب دریک ناحیه ی جغرافبایی عامل جاذبه قوی برای جذب مسافران وگردشگران می باشد. آب وهوا بخش مهمی ازظرفیت گردشگری یک منطقه رابه خود اختصاص می دهد ودرواقع آ ب وهواوتنوع آن به عنوان یک منبع گردشگری مطرح است که بیشترگردشگران درانتخاب ونوع وحتی مدت اقامت به آن توجه می کنند. نتایج بررسی اهمیت اقلیم در برنامه ریزی گردشگری مناطق روستایی دربخشی از کشورترکیه گویای این است که محل مورد مطالعه در برج های ژوئن ، ژوئیه وآگوست از آسایش زیست اقلیمی بالای برخوردار است (توپای,٢٠٠٧) بررسی شاخص اقلیم گردشگری چندین شهر درگستره ایالات متحده وکانادانشان داد که تنها آب وهوای شهر لس آنجلس است که درسرتاسر سال شرایط زیست اقلیمی دلپذیری برای انسان فراهم می سازد در صورتی که سایر شهر های مورد مطالعه دارای دواوج زمستانی (شرایط سرد) و تابستانی ( شرایط گرم )هستند (اسکات ایت ال ,٢٠٠۴) تعیین آسایش زیست اقلیمی در مسیر ارض روم با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی انجام گرفت (زینگین ٢٠٠٩) خوش اخلاق وهمکاران (١٣٨٩)در بررسی نقش وتاثیرتغییر اقلیم برروی اقلیم آسایش شهر یزد به این نتیجه رسیدندکه روند دمایی در ایستگاه یزد در حال افزایش بوده و اکثر ماهها روندگرمایش دارند، به طوری که انتظار می رود ر آینده ای نزدیک ماههای سرد شرایط مساعد تری جهت آسایش وراحتی فیزیولوژی برای انسان داشته باشند و متقابلا در ماه های گرم تنش گرما ازدیادمشخص یابد.طاوسی ویاری(١٣٩٢)در تعیین گستره آسایش دمایی دربرنامه ریزی اقلیمگردشگری برای استان سیستان و بلوچستان دست یافتند که در طول روز ماه های فروردین ، اردیبهشت ، مهر، آبان ، آذر، دی و بهمن و در طول شب درماه های اردیبهشت ،خرداد،تیر،مرداد، شهریورو مهردرقسمتهایی از استان مطابق با الگوی اوانز آسایش دمایی حاکم است (طاوسی١٣٩٢).
صفایی پور و همکاران (١٣٩٢) با بررسی شاخص های اقلیمی موثر بر ارزیابی آسایش انسان برای شهر شیراز درمجموع به این نتیجه رسیدند که فصل بهاربا شرایط منحصر به فردآسایش انسانی بهترین فصل برای انجام فعالیت های محیطی و گردشگری در این شهر است . شاخص اقلیمی توریسم (TCI) توسط میچکوفسکی در سال ١٩٨۵ابداع گردیدکه این شاخص می تواند راهنمای خوبی برای شناسایی مناطق دارای پتانسیلهای اقلیم گردشگری باشدتاامکان گسترش بیشتر صنعت گردشگری در مناطق مختلف باشد ؛ البته این متغیرها در٧ قسمت طبقه بندی می شدند که با استفاده ازیک سیستم رتبه دهی استاندارد که میزان آن به ۵ شاخص فوق دسته گردید و میزان آن از عدد بندی ( ۵ ) بامقدار مطلوب وایده آل تا عدد(٣-) فوق العاده نامطلوب می باشد
درپژوهش حاضر هدف , تعیین زمانها ی مناسب ازنظرآسایش گرمایی وترسیم نقشه های آسایش زیست اقلیمی اوانز و TCI درمحیط نرم افزار GIS جهت تو سعه توریسم در شهرستان بم درمقایسه با سایرایستگاه های مختلف استان می باشد. هدف پژوهش حاضرتعیین مناطق مساعد گردشگری درماههای مختلف شهرستان بم می باشد وسپس با استفاده از نرم افزار GIS به پهنه بندی براساس شاخص اوانز وTCI
پرداخته شد.
ویژگی های جغرافیایی منطقه مورد مطالعه : شهرستان بم
بم یکی از شهرستان های استان کرمان در جنوب شرقی ایران است . مرکز این شهرستان شهر بم است . این شهرستان از شمال و غرب به شهرستان کرمان ، از جنوب غرب به شهرستان جیرفت ، از جنوب به شهرستان عنبراباد و از مشرق با شهرستانهای نرماشیر و محمد اباد محدود میشود. براساس جدول شماره ١ مرکز این شهرستان از نظر جغرافیایی در ۵٨ درجه و ٢١ دقیقه درازای خاوری و ٢٩ درجه و ۶ دقیقه پهنای شمالی و ارتفاع از سطح دریا ١٠۵٠ متر و مساحت شهرستان بم ١٧٧۵۵ کیلومتر مربع میباشد. شهر بم در ٢٠٠ کیلومتری جنوب خاوری کرمان و در مسیر راه کرمان – زاهدان واقع است . این شهرستان ازگرمترین نقاط کشور محسوب می شوند وازآب وهوای گرم وخشکی برخوردارند و نیمی ازسال تحت تسلط سامانه پرفشار جنب حاره قرار دارد .
جدول شماره ١ – مشخصات ایستگاه هواشناسی شهرستان بم
نقشه شماره ١: موقعیت شهرستان بم در نقشه ی ایران
مواد وروش ها :
برای تحلیل عناصر آب وهوایی طی دوره آماری ٢١ ساله (١٣٩٠ -١٣۶٨ ) ازداده های آماری ایستگاه سینوپتیکی شهرستان بم وهمچنین ازداده های اماری ۶ ایستگاه سینوپتیکی دیگر شامل کرمان – کهنوج – شهربابک -سیرجان – بافت و جیرفت استفاده شده است * که پس از همگن سازی وبازسازی داده ها باروش درون یابی عناصراقلیمی موردنیازدرشاخص زیست اقلیمی اوانز وTCI تهیه شده است دراین تحقیق داده های سه پارامتر اقلیمی بصورت کلی شامل (درجه حرارت ؛ رطوبت نسبی و باد) ایستگاه هواشناسی از سازمان هواشناسی کشور تهیه و پس از صحت و همگنی داده ها اطمینان حاصل شد روش بررسی در این تحقیق استفاده از روابط ریاضی ؛ دیاگرام ها وجداول شاخص های زیست اقلیمی درمحیط نرم افزاری آماری اکسل است .شاخصهای زیست اقلیمی ؛ دیاگرام ها و جداولی هستندکه تاثیر همزمان کلیه عوامل موثر برآسایش را یکجانشان میدهند واز شاخصهای زیست اقلیمی اوانزو TCI که مهمترین شاخصهای زیست اقلیمی محسوب می شوند استفاده شده که شرایط ونحوه محاسبه هرکدام ازآنها درادامه تحقیق بیان می گردد.
شاخص اوانز
یکی ازشاخصهای مهم در تعیین درجه آسایش یا عدم آسایش گردشگری شاخص اوانزاست که براساس آن عناصراقلیمی موردنیازدرالگوی اوانز بیشینه وکمینه دمای هواوبیشینه وکمینه رطوبت نسبی وسرعت باد درمقیاس ماهانه است ، پس ازتعیین شاخص اوانز برای ایستگاه موردمطالعه ازالگوی آسایش اقلیمی اوانزبرای تعیین گستره آسایش وازنرم افزار GIS استفاده گردید؛ با توجه به قسمت پایانی جداول (شرایط دمایی روزانه وشبانه ) گرم با کد ١، آسایش با کد٢ و سرد با کد٣ نشان داده شده است . در پایان برای پهنه بندی آسایش اقلیمی درایستگاه بم درمقایسه با ایستگاههای مختلف استان بانرم افزار GIS نقشه شماره ٢ تا ٩ تهیه شد.
*بدلیل محدود بودن موضوع به آسایش اقلیم گردشگری بم ازآوردن امارهای بقیه ایستگاههای استان خودداری می شود.
برای ارزیابی وضعیت گرمایی یک مکان به روش اوانز باید:
۱- به ازای معدل رطوبت نسبی کمینه هرماه محدوده منطقه آسایش روزهای آن ماه ازروی جدول استخراج شود .
٢ – به ازای معدل رطوبت نسبی بیشینه هرماه محدوده منطقه آسایش شبهای آن ماه ازروی جدول استخراج شود .
۳- میانگین دمای بیشینه هرماه بامنطقه آسایش روز سنجیده شود .
۴- میانگین دمای کمینه هرماه بامنطقه آسایش شب مقایسه شود .
جدول شماره ٢ – دامنه دمای آسایش روزانه وشبانه باشاخص اوانز
نتایج وبحث :
پس ازتهیه جدول مربوط به آسایش زیست اقلیمی اوانز(جدول شماره ٢و٣) بندالف الگوی اوانز (بامحدوده منطقه آسایش باجریان هوای ١متردرثانیه ) برای پهنه بندی درنقشه های GIS انتخاب شده است ؛ منطقه آسایش دربند ب وج رابا توجه به پوشش افراد می توان به آسایش زیست اقلیمی رساند .برای پهنه بندی نقشه ها لازم است که آسایش ،گرم وسردبودن مناطق روی نقشه نشان داده شود .
جدول شماره ٣ – میانگین دمای ماهانه ایستگاه بم
ماخذ :سازمان هواشناسی کشور سال ١٣٩٠
جدول شماره ۴– تقویم آسایش روزانه وشبانه شهرستان بم براساس الگوی اوانز
نقشه های آسایش زست اقلیمی ایستگاه بم درمقایسه با سایر ایستگاهها:
بااستفاده ازجدول ٨ و باکمک IDW درنرم افزار GIS نقشه های آسایش اقلیمی استان کرمان ازشماره ٢تا ٩ترسیم گردید. باتوجه به نتایج جداول اوانز آسایش ، گرم وسرد باخطوط سعی شده برای هریک ازماههای دردوحالت روزانه کنتور تعیین شدند ؛ اگرایستگاه موردمطالعه گرم بود کد١ واگرآسایش بود کد٢ واگرسرد بود کد٣تعیین گردید که مدنظر قرار داده شدند.
نقشه شماره ٢-آسایش اقلیمی فروردین ماه نقشه شماره ٣ – آسایش اقلیمی اسفند ماه محدوده بم باسایر ایستگاهها محدوده بم باسایر ایستگاهها
نقشه شماره ۴-آسایش اقلیمی روزانه مهر ماه نقشه شماره ۵-آسایش اقلیمی روزانه آبان ماه محدوده بم باسایر ایستگاهها محدوده بم باسایر ایستگاهها
نقشه شماره ۶ : آسایش اقلیمی شبانه تیر ماه محدوده بم باسایر ایستگاهها نقشه شماره ٧ : آسایش اقلیمی شبانه خرداد ماه محدوده بم باسایر ایستگاهها
نقشه شماره ٨ : آسایش اقلیمی شبانه مردادماه محدوده بم باسایر ایستگاهها نقشه شماره ٩ : آسایش اقلیمی شبانه شهریور ماه محدوده بم باسایر ایستگاهها
یافته تحقیق از اوانز:

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 24 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد