مقاله بررسی تأثیر بازخورد در ارزشیابی تکوینی بر پیشرفت تحصیلی درس ریاضی دانش آموزان دختر پایه پنجم ابتدایی شهرستان میاندوآب در سال تحصیلی ٩٠ – ٨٩

word قابل ویرایش
13 صفحه
8700 تومان

بررسی تأثیر بازخورد در ارزشیابی تکوینی بر پیشرفت تحصیلی درس ریاضی دانش آموزان دختر پایه پنجم ابتدایی شهرستان میاندوآب در سال تحصیلی ٩٠ – ٨٩
چکیده :
هدف از این تحقیق تعیین تأثیر بازخورد ارزشیابی تکوینی بر پیشرفت تحصیلی دانش آمـوزان دختـر پایـه پنجم ابتدایی شهرستان میاندوآب بوده است . روش تحقیق در پژوهش حاضر شبه آزمایشی یا شبه تجربـی بوده است و جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان دختر پایه پنجم ابتدایی مـدارس شـهر و روسـتاهای میاندوآب که به تعداد ٢٢٠ کلاس می باشد. از بین این کلاس ها ٨کلاس به روش خوشـه ای و بـه طـور تصادفی به عنوان نمونه آماری که ۴ کلاس از شـهر و ۴ کـلاس از روسـتا انتخـاب شـدند و جـایگزینی کلاسها در دو گروه کنترل و آزمایش بصورت تصادفی انجام گرفت . سپس آزمون هـای پنجگانـه از درس ریاضی پایه پنجم ابتدایی در طول نیمسال دوم ٩٠-٨٩ به منظور تعیین میزان تأثیر آزمون ها بر پیـشرفت تحصیلی در درس ریاضی انجام شد. و برای سنجش پایایی آزمون ریاضی از آلفای کرونباخ استفاده شد و هم چنین ضریب پایایی آزمون فیلیپس و چک لیست از روش کودر ریچاردسون استفاده شـد کـه پایـایی آنها به ترتیب ٠.٨۴ و٠.٩۶ بدست آمد. به منظور توصیف داده های بدست آمـده از فنـون آمـار توصـیفی (مانند تشکیل جداول توزیع پراکندگی معدل – ترسیم نمودارها) استفاده شد و به منظور بررسی تأثیر بین متغیرها از آزمون t مستقل استفاده شد که کلیه فرایند تحلیل داده ها توسط نرم افزار SPSS١٧ انجام شد.
نتایج نشان داد که : انجام ارزشیابی تکوینی در جریان نیمسال یا ترم در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در درس ریاضی پایه پنجم ابتدایی تأثیر بیش تری دارد و در بین گروه ها تفاوت معنـی داری مـشاهده شـد. و هم چنین از نظر تسهیل آزمون پایانی (احساس راحتی در پاسخگویی به سـؤالات ) در درس ریاضـی پایـه پنجم ابتدایی بین دانش آموزانی که آزمون های تکوینی برای آنها اجرا می شود با دانش آموزانی کـه بـرای آنها ارزشیابی تکوینی اجرا نمی شود تفاوت معنی داری وجود دارد و از نظر میزان کاهش ترس و اضـطراب از امتحان ریاضی پایه پنجم ابتدایی بین دانش آموزانی که آزمون های تکوینی برای آنها اجرا مـی شـود بـا دانش آموزانی که برای آنها ارزشیابی تکوینی اجرا نمی شود تفاوت معنی داری وجود دارد.
واژگان کلیدی : ارزشیایبی تکوینی ، پیشرفت تحصیلی ، بازخورد، درس ریاضی

مقدمه :
زمانی که تلاش برای توسعه در کشورهای «جهان سوم » آغاز شد، آموزش و پرورش بـه دلیـل مزایـای اجتماعی و اقتصادی و کسب برتری ها مورد توجه بیش تری قرار گرفـت و توزیـع آمـوزش و پـرورش در سطح کشور و چگونگی بهره مندی افراد از آن یکی از شاخص های پیـشرفت اجتمـاعی بـه حـساب آمـد
(تقی پور ظهیر، ١٣٨۶). معلمان باید همواره مراقب کوشش های دانش آموزان خود باشند و بعد از انجام هر فعالیتی آنها را از نتایج کارشان مطلع سازند. این اقدام معلم به ویژه بعد از انجام هر آزمون ضروری است .
معلم پس از اجرای یک آزمون باید به دانش آموزان بگوید نکات مثبت یا موفقیت هـای آنهـا چـه بـوده و نکات منفی یا شکست های آنها چه بوده و علت یا علت های آنها کدام است . غالبا دانش آموزان نیاز دارنـد تا معلم به آنها بگوید که چرا اشتباه کرده اند. بدون اینگونه بازخوردها، ممکن است باز همـان اشـتباهات تکرار شوند. پژوهش های اولیه درباره بازخورد نشان داده اند که توضـیحات کتبـی معلمـان بـر تکـالیف و برگه های امتحانی دانش آموزان منجر به بهبود عملکرد آنها در آینده می شود (پیج ١، ١٩۵٨). پژوهش هـای انجام شده نشان داده اند که برای دانش آموزان خردسال توضیحات شفاهی از توضیحات کتبـی مفیدترنـد البته استفاده از توضیحات کتبی مختصر نیز برای دانش آموزان خردسـال خـالی از فایـده نیـست . «بـرای دانش آموزان خردسال ، اظهارات معلم می توانند بیانات ساده ای چون به به ، آفرین ، عالی و از ایـن قبیـل باشند… اینگونه اظهارات از یک نمره خشک و خالی اثـر تقـویتی بـیش تـری دارنـد» (وولفلـک ٢، ١٩٨٧، ص۵٣٩). بنا به تعریف ، بازخورد٣ به آگاهی از نتایج عمل گفته می شود. به سـخن دیگـر، بـازخورد یعنـی اظهار نظر مبتنی بر نتایج ارزشیابی (آیرونس ۴، ٢٠٠٨).
امروزه ارزشیابی تکوینی را بخش جدایی ناپذیر از فرایند یاددهی و یادگیری می دانند که همراه آمـوزش و در ارتباط تنگاتنگ با آن به گونه ای مستمر انجام می گیرد و به جای طبقه بندی دانـش آمـوزان و مقایـسه آنان با یکدیگر هدایت یادگیری آنان را مورد توجه خود قرار می دهد (رستگار، ١٣٨۵).
برگزاری آزمون های فرعی و میان دوره ای یا تکوینی به کسب تجارب موفقیـت آمیـز منجـر مـی شـود و دانش آموز را از توانایی های خود مطمئن تر می کند و از نگرش منفی نسبت به ممتحن و امتحان می کاهـد و معلم باید هدف اصلی خود را از هر امتحان برای خود و دانـش آمـوزان مـشخص کنـد. ارزشـیابی بایـد جریان مستمر داشته و به عنوان فرآیند تلقی شد و دانش آموز بدانـد فقـط بـا یـک نمـره ورقـه قـضاوت نمی شود بلکه تمام فعالیتش نمره دارد (سیف ، ١٣٨۵).
هدف از کاربرد ارزشیابی تکوینی ، آگاهی یافتن از میزان و نحوه یادگیری دانش آموزان برای تعیـین نقـاط قوت و ضعف یادگیری و نیز تشخیص مشکلات روش آموزشی معلم در رابطـه بـا هـدف هـای آموزشـی است . این ارزشیابی در طول دوره آموزشی ، یعنی زمانی که فعالیت های آموزشـی معلـم هنـوز در جریـان است و یادگیری دانش آموزان در حال تکوین و شکل گیری است انجام می شود (خوئینی ، ١٣٨٨).
برطبق نظریه های جدید آموزشی معلم نه تنها در پایان دوره ی آموزشی بلکه در سراسر فرایند آموزش بـا آزمون های مکرر و مستمر خویش میزان یادگیری و پیشرفت دانش آموزان را ارزشیابی می کند.این کار بـه معلم کمک خواهد کرد تا هم از چگونگی توفیق یادگیران در فرآیند آموزش و هم از نقاط قوت و ضـعف فعالیت های آموزشی خود آگاهی حاصل می نماید (شعبانی ، ١٣٨٣).
در ارزشیابی تکوینی ، در پایان هر واحد درسی ، یک آزمون دقیق و مختصر که حاوی هدف های آموزشـی آن واحد است اجرا می شود و براساس نتایج حاصل معلوم می شود که یادگیرندگان کدامیک از هدف هـای آموزشی را یاد گرفته اند و در یادگیری کدامیک از هدف های آموزشی ناموفق مانده انـد تـا معلـم پـیش از پرداختن به واحد درسی بعدی به رفع نواقص یادگیری دانش آموزان در واحد فعلی بپردازد. ضمنا معلـم بـا مراجعه به نتایج این آزمون ها از مشکلات روش آموزشی خود نیز مطلع می شود و پـیش از آغـاز آمـوزش واحد بعدی به رفع آن مشکلات اقدام می کند (سیف ، ١٣٩٠).
در ارزشیابی تکوینی ، آگاهی از وضعیت فعلی دانش آموز بررسی می شود. از ارزشیابی تکوینی یا تشخیصی ، برای کشف نقاط قوت و ضعف دانش آموزان در جریان یادگیری استفاده مـی شـود تـا اصـلاحات لازم در سرعت یا محتوای آموزش به عمل آید. این ارزشیابی معمولا اطلاع دهنده است و بـر خـلاف ارزشـیابی پایانی که به آزمون نهایی از دانش یادگیرنده مربوط است ، می تواند به دفعات نیز انجام گیرد، ولی بایـد از ثبات لازم برخوردار باشد و امکان مقایسه بین دانش آموزان را فراهم کند (کدیور، ١٣٩٠).
آزمون تکوینی برای نظارت بر پیشرفت شاگرد در خلال یک دوره ی زمانی به کار می رود. نتـایج آزمـون نشان می دهد که شاگرد تا چه حدی به هدف های تدریس و تربیت دست یافته اند. به این ترتیب ، آزمـون تکوینی ، آزمونی ملاکی است . امتحانات هفتگی و ماهانه در یک دوره ی درسی مثالی از آزمـون تکـوینی است . نتایج آزمون تکوینی ممکن است برای ارزشیابی آموزش و برای مشخص کـردن تعـدیل هـا مـورد استفاده قرار گیرد. هم چنین آزمون تکوینی را می تـوان بـه عنـوان شـکلی از آزمـون تشخیـصی در نظـر گرفت (لطف آبادی ، ١٣٩٠).
یکی ابزارهای مهم در ارزشیابی تکوینی ، پوشه کاراست (خوئینی ، ١٣٨٨ ). خوئینی یکی از ابزارهای مهـم این روش را پوشه کار یا سنجش پرونـده ای دانـسته و مـی گویـد: مجموعـه ای از فعالیـت هـای مختلـف دانش آموزان در مکان خاصی به اسم پوشه کار نگهداری می شود. این آثار دانش آمـوزی ، بهتـرین نمونـه کارهای دانش آموزان است که با نظر خود دانش آموزان جمع آوری می شود. وی با اظهـار اینکـه ایـن آثـار شامل نوشتاری ، وسایل دست ساز، تهیه عکس و نوار و فیلم ، گزارش و… است تصریح می کند: باید قبـل از جمع آوری آثار، جلسات توجیهی برای اولیای دانش آموزان و توجیه خود دانش آموزان صورت گیـرد وی سنجش عملکردی را از دیگر ابزار این روش عنوان کرده و می گوید: دراین روش فرآیندها و فرآورده های یادگیری دانش آموزان به طور مستقیم سنجش می شود و در نهایت منجر به تشویق و پرورش فرآیندهای عالی ، مهارت های تفکر انتقادی ، و اگر او خلاقیت آنان خواهد شد (خوئینی ، ١٣٨٨ ).
آن نوع ارزشیابی که به منظور کشف مشکلات یادگیری دانـش آمـوزان و نـواقص آمـوزش معلـم انجـام می شود تا با اقدام به موقع معلم روبرو گردند ارزشـیابی تکـوینی نـام دارد ایـن ارزشـیابی در طـول دوره آموزشی ، یعنی زمانی که فعالیت آموزشی معلم در جریان است و یادگیری دانش آموزان در حال تکوین یـا شکل گیری است انجام می شود. به همین دلیل به آن نام ارزشـیابی تکـوینی داده انـد. بنـابراین معلـم بـا استفاده از ارزشیابی تکوینی می تواند در زمانی که هنوز امکان رفع مـشکلات یـادگیری دانـش آمـوزان و برطرف کردن نواقص روش آموزشی خود او میسر است به انجام دادن چنین کاری اقدام کند(سیف ،١٣٨٧).
ارزشیابی تکوینی ، آن طور که از اسم آن پیداست ، زمانی به اجرا در می آید که فعالیت های آموزشی هنـوز جریان دارد و یادگیری دانش آموزان در حال تکوین یا شـکل گیـری اسـت و مـوارد اسـتفاده از ارزشـیابی تکوینی در دو مقوله زیر امکان پذیر است : الف )گام به گـام پـیش رفـتن در یـاد گیـری ب)اصـلاح روش تدریس . ارزشیابی تکوینی مواد درسی ، کیفییت محتوا، تنظیم محتـوا و زمـان مناسـب بـرای یـادگیری را بررسی و تجزیه و تحلیل می کند. معلم می تواند با توجه به یافته های این ارزشیابی ، روش تدریس خـود را اصلاح یا روش تدریس مناسب تری انتخاب کند (شعبانی ، حسن ١٣٩٠).
برخی معلمان اعتقاد دارند که ارزشیابی تکوینی موجب اتـلاف وقـت کـلاس درس مـی شـود و از زمـان تدریس مطالب می کاهد(راس ١، ١٩٧۴).
عده ای دیگر هم بر این باورند که اجرای آزمون های مکـرر بـرای کودکـان در کـلاس هـای ابتـدایی یـا دانش آموزان با توانایی ضعیف لازم و مناسب است (هاپکینگ ٢، ١٩٨٧).
گیچ و برلاینر٣ (١٩٨٨، ص ۵۶٩) آزمون را ایـن گونـه تعریـف کـرده انـد: آزمـون یـک روش نظـام دار و سیستماتیک برای اندازه گیری نمونه ای از رفتار فرد است ، برای اینکه بتوان آن رفتار را با توجه به معیار یا هنجار ارزشیابی کرد. آزمون را اینگونه نیز تعریف کرده اند: «آزمون ابزاری است کـه بـرای انـدازه گیـری خصوصیتی از انسان بکار می رود.» (بازرگان ١٣٨٧، ص ١٧۵).
گرون لاوند و لین ۴ ( ١٩٩٠، ص ۵) آزمون را طور دیگری تعریف کرده اند و آن این اسـت کـه : «آزمـون وسیله یا روشی نظام مند برای اندازه گیری نمونه ای از رفتار است ».
شیوه نسبت دادن یک عدد که معمولا به آن نمره می گویند یک صفت یا ویژگی معین یـک شـخص یـا یک چیز به گونه ای که آن عدد درجه ای از آن صفت یا ویژگی را کـه آن شـخص از آن برخـوردار اسـت نشان دهد. آزمون و اندازه گیری نامیده می شود (نیتکو٢٠٠١۵، ص٧).
چایلد١(٢٠٠۴، ص ٣۶١) می گوید «آزمون و سنجش یک اصطلاح چند وجهی است که در برگیرنده همه فرایندهایی است که ماهیت و میزان یادگیری دانش آموزان را نشان می دهد».
قدمت اندازه گیری و امتحان احتمالا کم و بیش با قدمت آموزش و یاد دادن برابر است . هـم چنـان کـه در گذشته نسبتا دور، آموزش به صورت غیر نظام مند و غیررسمی صورت مـی گرفتـه اسـت ، انـدازه گیـری و آزمون نیز به صورت غیرنظام مند و غیررسمی انجام می شده است . با گسترش آمـوزش رسـمی ، آزمـون و امتحان نیز شکل رسمی به خود گرفته است . فعالیت های اولیه آزمون و اندازه گیـری بـیش تـر بـه تعیـین میزان موفقیت فراگیران در یادگیری مطالب تـدریس شـده محـدود بـوده اسـت . در اوایـل قـرن بیـستم ابزارهای اندازه گیری ، آزمون ها رواج پیدا کردند. با تلاش رالـف تـایلر٢ حـوزه ارزشـیابی آموزشـی شـکل می گیرد و به تدریج به صورت یک حوزه مستقل در کنار سـایر حـوزه هـای علـوم تربیتـی جـای گرفـت
(کیامنش ، ١٣٨٧).
بنابراین سؤال اصلی تحقیق این است که آیا بین پیشرفت تحصیلی در درس ریاضی پایه پـنجم ابتـدایی برای دانش آموزانی که آزمون های مکرر برای آنها اجرا می شود با دانش آموزانی که این آزمون ها برای آنها اجرا نمی شود تفاوت وجود دارد؟
فرضیه های تحقیق
١- بین تسهیل در آزمون پایانی (احساس راحتی و آرامش در پاسخگویی بـه سـؤالات ) در درس ریاضـی پنجم ابتدایی برای دانش آموزانی که آزمون های مکرر برای آنها اجرا می شود (بازخورد دریافت نموده اند) با دانش آموزانی که برای آنها ارزشیابی تکوینی اجرا نمی شود (بازخورد دریافت ننموده اند) تفاوت وجود دارد.
٢- بین کاهش اضطراب و ترس از امتحـان در درس ریاضـی پـنجم ابتـدایی بـرای دانـش آمـوزانی کـه آزمون های مکرر برای آنها اجرا می شود (بازخورد دریافت نموده اند) با دانش آموزانی که برای آنها ارزشیابی تکوینی اجرا نمی شود (بازخورد دریافت ننموده اند) تفاوت وجود دارد.
روش شناسی پژوهش
روش پژوهش ، از روش شبه آزمایشی یا شبه تجربی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل است و جامعه آماری این تحقیق شامل همه کلاس های پایه پنجم ابتدایی مشغول به تحصیل در سال تحـصیلی
٩٠-٨٩ در مدارس دخترانه شهرستان میاندوآب می باشند که به تعداد٢٢٠ کلاس می باشد و نمونه آماری با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای از بین ٢٢٠ کلاس ، که تعداد ٨ کلاس به طور تصادفی به عنوان نمونه آماری انتخاب شد، که ۴ کلاس از شهر و ۴ کلاس از روستا می باشند و جایگزینی کلاس هـا در دو گروه کنترل به تعداد ۴کلاس (١٠٠ نفر) وگروه آزمایش به تعداد ۴کلاس (١٠٠ نفر) به صـورت تـصادفی انجام گرفت .

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
wordقابل ویرایش - قیمت 8700 تومان در 13 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد