مقاله بررسی و تبیین جایگاه گردشگری در توسعه پایدار روستایی با رویکرد مشارکتی

word قابل ویرایش
15 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده :
بــدون تردیدگردشــگری یکــی از مهمتــرین ارکــان نظامهــای توســعه یــافتگی هــر منطقــه ای میباشــد بگونــه ای کــه گردشگری علاوه بر ایجاداشـتغال ودر آمـد موجـب افـزایش نشـاط و اعتمـاد بـه نفـس میشـود و ایـن عوامـل میتوانـد موجـب کــاهش مهــاجرت روســتائیان شــده و درصــورت برنامــه ریــزی صـحیح زمینــه را بــرای مهــاجرت معکــوس از شهربه روستا فراهم آورد بـدون تردیـد یکـی از عوامـل موفقیـت یـا شـکت هـر طرحـی میـزان مشـارکت افـراد منطقـه در آن طـرح میباشـد بـرهمین اسـاس محققـین ضـمن پـی بـردن بـه اهمیـت موضـوع بـه بررسـی مهمتـرین چـالش های فـرا روی مشـارکت روسـتائیان در فراینـد صـنعت گردشـگری روسـتایی بـا شـیوه پـژوهش پیمایشـی بـا اسـتفاده از ابزار مشاهده و مصـاحبه از طریـق مطالعـه مـوردی روسـتای گچسـر شهرسـتان کـرج پرداختـه انـد .ایـن روسـتا بـا جامعـه آمـاری ۱۳۷نفــری ظرفیـت هـای بـالقوه جهـت پـذیرش مسـافر و افـزایش رونـق کسـب و کـار در منطقــه را دارســت یکـی از مزایــای ایـن روســتا قــرار گــرفتن در جــاده کــرج –چـالوس کــه یکــی ازجــاده هـای توریســتی و بسـیار زیبـا مــی باشــد بـر اسـاس یافتــه هـا مشـخص شــد بـاوجود اینکــه روسـتای گچسـر جـزو روسـتاهای هــدف گردشگری بوده متاسـفانه آنگونـه کـه بایـد نتوانسـته قابلیـت هـای خـود را بـروز دهـد بـدلیل عـدم مشـارکت و بهـره منــدی از نیروهــای بــومی در برنامــه ریــزی و اجــرای طــرح هــای گردشــگری روســتائیان بــدلیل بــرآورده نشــدن خواســته هـای خـود رغبــت چنــدانی بــه حضــور گردشـگران نداشــته انـد .از جملــه مهمتـرین راهکارهـای کــاربردی بهــره منــدی از نقطــه نظــرات افــراد بــومی و همچنــین در اختیــار قــرار دادن تســهیلات لازم وهمچنــین ایجــاد بازارهای محلی میتواند موجب جذب توریسم و تاثیر آن بر توسعه پایدار روستایی شود
واژگان کلیدی : گردشگری ،مشارکت ،توسعه پایدار،گچسر
مقدمه امروزه گردشگری بزرگترین و متنوع تـرین صـنعت دنیـا بـه حسـاب مـی آیـد و بـا ٠٢٢ میلیـون نفـر شـاغل ،گـردش مالی سالانه آن به حـدود ۵٫۴ تریلیـون دلار مـی رسـد .بـه بیـان دیگـر ایـن فعالیـت ٨ در صـد کـل اشـتغال جهـانی را بــه خــود اختصــاص مــی دهــد. یعنــی در بــیش از ۱۵۰ کشــور گردشــگری یکــی از پــنج منبــع مهــم کســب ارز خـارجی اسـت و در ۶۰ کشــور ،رتبـه اول را بــه خـود اختصـاص مـی دهـد .تعـداد کــل گردشـگران ورودی جهـان از ۲۵ میلیون نفـر در سـال ۱۹۵۰ ،بـه ۷۶۰ میلیـون نفـر در سـال ۲۰۰۴ افـزایش یافتـه و پـیش بینـی مـی شـود کـه ایـن تعـداد در سـال ۲۰۲۰ بـه ۱٫۵۶ میلیـارد نفـر برسـد .نـرخ رشـد سـالانه گردشـگر در دهـه ۱۹۹۰ سـالانه ۷ در صـد ودر سـال ۲۰۰۴ بـیش از ۱۰ در صـد بـوده اسـت در ٨٣ در صـد کشـورهای درحـال توسـعه ،گردشـگری یکـی از منــابع اصــلی درآمــد و در یــک ســوم کشــورهای فقیــر ،عمــده تــرین منبــع درآمــد بــوده است .رشــد شــتابان گردشگری به ویژه در دهـه هـای ۶۰تـا ۸۰ مـیلادی ،بـا شـکل گیـری و گسـترش جهـانی حفاطـت از محـیط زیسـت همراه شد و مفهوم توسـعه پایـدار در تمـامی عرصـه هـای اقتصـادی کـه نـاظر بـر رعایـت ملاحظـات زیسـت محیطـی در امـر توسـعه اسـت ،پدیـدار شـد . بـه همـین دلیـل ،رویکـرد پایـداری محـور برنامـه توسـعه گردشـگری را تشـکیل می دهد.گردشگری روستایی یکـی از شـاخه هـای صـنعت گردشـگری اسـت ،کـه بـا توجـه بـه ظرفیـت هـای طبیعـی و فرهنگــی موجــود در روســتا هــا،می توانــد نقــش مهمــی در تجدیــد حیــات روســتاها،ایجاد اشــتغال ودرآمــد بــرای روستاییان ،حفاظـت از میـراث طبیعـی ،تـاریخی و فرهنگـی ودرنهایـت توسـعه پایـدار روسـتایی داشـته باشـد.با توجـه بــه تجربیــات جهانی،گردشــگری روســتایی مــی توانــد منــافع قابــل ملاحظــه اقتصــادی و اجتمــاعی را بــرای نــواحی روسـتایی از راه افــزایش درآمـد و بهبـود زیــر سـاخت هـا بــه ویــژه در نـواحی حاشـیه ای و کمتـر توســعه یافتــه بــه همراه آورد. بـه همـین دلیـل در بسـیای از کشـورها ،توسـعه گردشـگری روسـتایی بـه صـورت یـک بخـش جداگانـه و یا چارچوب برنامـه هـای کلـی کشـورها در زمینـه توسـعه گردشـگری در دسـتور کـار قـرار دارد.هـدف از ایـن تحقیـق بررســی و تبــین جایگــاه گردشــگری در توســعه پایــدار روســتایی بــا رویکــرد مشــارکتی روســتای گچســر شهرســتان کرج می باشـدبا توجـه بـه قـرار گـرفتن روسـتای گچسـر در جـاده چـالوس کـه یکـی از زیبـاترین جـاده هـای جهـان اسـت و شـرایط آب و هـوایی مناسـب و همچنـین پتانسـیل هـای بـی ماننـد از قبیـل جاذبـه هـای طبیعـی ،تـاریخی
،مذهبی و طبیعت بکر در هر فصـل بـه گونـه ای پـذیرای گردشـگران زیـادی بـوده و همچنـین مـی تـوان بـا اسـتفاده از مشارت مردم محلی باعث گسترش صنعت گردشگری در این روستا شد.
مبانی نظری
دیــدگاه گردشــگری ریشــه در حرکــت و جابــه جــایی دارد و تحــرک بخــش لاینفــک زنــدگی انسانهاســت . از ایــن رو می توان گفت که تاریخ صـنعت گردشـگری شـاید بـه قـدمت فعالیتهـای نـوع بشـر اسـت و فقـط اشـکال و اهـداف آن متفــاوت بــوده اســت .(حیدری،١٣٨٩: ١١) گردشــگری پدیــده ای اســت کهــن کــه از دیــر زمــان در جوامــع انســانی وجـود داشـته اسـت و بـه تـدریج در طـی مراحـل تـاریخی مختلــف ، بـه موضـع فنـی، اقتصـادی و اجتمـاعی کنـونی خود رسیده اسـت .( رضـوانی، ١٣٨۵: ٢٧) گردشـگری بـر بنیـاد عامـل اساسـی سـفر و جـا بجـایی قـرار دارد. ارزیـابی هـای متعـدد از برنامـه هـا توســعه و عمـران روســتایی در ایــران نشـان مـی دهـد کــه ایـن برنامـه هـا ناخواسـته در راستای توسعه شـهری و نادیـده گـرفتن مشـارکت روسـتاییان در برنامـه ریـزی و توسـعه روسـتایی حرکـت کـرده انـد
.بـا ایـن همـه ،مرد روسـتایی ایـن توانـایی را دارنـد کـه بهتـر از دیگـران بـه برنامـه ریـزی بـرای خـود بپردازنـد و راه توسـعه خـود را بـا دسـت خودشـان مشـخص کننـد .در ایـن راسـتا ،گردشـگری روسـتایی ایـن ظرفیـت را در اختیـار برخـی از روسـتاهای دارای منـابع گردشـگری قـرار مـی دهـد کـه بـا اسـتفاده از فرصـت پدیـد آمـده خودشـان بـرای آینـده گردشـگری روسـتایی و توسـعه روسـتایی خـود مشـارکت و برنامــه ریـزی کننـد .در راسـتای رویکـرد جـامع و راهبرد توسعه هم جانبـه ایـدار روسـتایی کشـور توسـعه گردشـگران روسـتایی از راهکارهـای مهـم بـه شـمار مـی رود
بیان مسئله
باتوجـه بـه جایگـاه گردشـگری در فراینـد توسـعه پایـدار روسـتایی در ایـن مطالعـه اهـداف متعـددی مـدنظر اسـت و سعی میشود به سئوالات زیر پاسخ داده شود
١)آیا قابلیت ها وجاذبه های طبیعی روستا باعث افزایش گردشگر در فصول مختلف در این روستا می شود ؟
٢)آیا میتوان با مشارکت مردم محلی در روستا باعث افزایش گردشگر شد؟
در ابتـدا بـه تعریـف گردشـگری ،گردشـگری روسـتایی ،انــواع گردشـگری ،مشـارکت مــی پـردازیم سـپس چنــدی از پتانسیل های روستای گچسر که قابلیت جذبگردشگر را دارند بر می شماریم .
روش تحقیق
مقالــه حاضــر بــه بررســی مهمتــرین چــالش هــای فــرا روی مشــارکت روســتائیان در فراینــد صــنعت گردشــگری روســتایی بــا شــیوه پــژوهش کتابخانــه ای بــا اســتفاده از ابــزار مشــاهده و مصــاحبه و اینترنــت و مجــلات از طریــق مطالعه موردی روستای گچسر شهرستان کرج پرداخته اند .
محدوده تحقیق
روســتای گچســر از توابــع بخــش آســارای شهرســتان کــرج بــا مختصــات جغرافیــایی ۵۱ درجــه و ۱۹ دقیقــه طــول شـرقی و ۳۶ درجـه و ۷ دقیقـه عـرض شـمالی در ۶۵ کیلـومتر شـمال شـرقی کـرج قـرار گرفتـه اسـت . ارتفـاع ایـن روســتا از ســطح دریــا ۲۲۳۰ متــر و آب و هــوای آن در زمســتان هــا ســرد و پــر بــرف و در تابســتان هــا مطبــوع و دلپذیر است . خانه های مسکونی این روستا در شـیبی ملایـم در کنـار هـم بنـا شـده انـد. اغلـب کوچـه هـای روسـتا بـه صورت پلکانی باریـک ، پـیچ در پـیچ و دارای شـیب تنـدی هسـتند کـه بـه وسـیله پلـه بـا یکـدیگر مـرتبط مـیشـوند.
مصـالح بـه کـار رفتـه در سـاخت خانـه هـای قـدیم روسـتا از لاشـه سـنگ ، چـوب ، گـل ، گـچ و آجـر اسـت بـر اسـاس آخـرین آمـار منتشـر شـده توســط مرکـز آمـار ایـران در سـال ۹۰ جمعیــت روسـتایی گچسـر۱۳۳نفرمیباشـد کــه از این تعداد ۶۹نفر مـرد و ۶۴ نفـر آنهـا زن مـی باشـند کـه در ایـن میـان تعـداد مـردان باسـواد ۵۸ و زنـان باسـواد در این روستا ۵۲ نفر هستند و همچنین ۳۴ نفر از مردان آن شاغل می باشند .
گردشگری
به عقیده پل روبـر ،گردشـگری عمـل مسـافرت کـردن و رفـتن بـه جـایی غیـر از مکـان همیشـگی و متعـارف زنـدگی به منطور لذت بردن است ،حتی اگـر ایـن کـار بـ ا جابـه جـایی کـوچکی همـراه باشـد،یا ایـن کـه هـدف اصـلی از ایـن جابه جـایی غیـر از تفـنن و لـذت جـویی باشـد . سـازمان جهـانی گردشـگری (wto)نیـز گردشـگری راچنـین تعریـف مـی کنـد گردشـگری عبـارت اسـت از مجموعـه کارهـایی کـه یـک فـرد در سـفر و در مکـانی غیـر از محـیط عـادی خود برای مدتی که کمتر از ٢۴ سـاعت و بیشـتر از یـک سـال نیسـت ،انجـام مـی هـد ،و هـدف آن سـرگرمی ،تفـرج ، اسـتراحت ،ورزش ،دیدار بـا اقـوام وآشـنایان ،کسـب وکـار ،ماموریـت ،شـرکت در سـمینار یـاکنفرانس ،درمـان ،مطالعــه
،تحقیق ،فعالیت های مذهبی و فعالیت هایی از این قبیل است (١٩٩٩,wto)
گردشگری روستایی
کنفــرانس جهــانی گردشــگری روســتای(١٩;٢٠٠۶ ,rural Tourism Conference )گردشــگری روســتایی را شـامل انـواع گردشــگری بـا برخــورداری از تسـهیلات و خــدمات رفـاهی در نـواحی روســتایی مـی دانــد ،کــه امکــان بهــره منــدی از منــابع طبیعــی و جاذبــه هــای طبیعــت را همــراه بــا شــرکت در زنــدگی روســتایی (کــار در مزرعــه وکشــاورزی )فــراهم مــی آورد . عــلاوه بــر ایــن بایــد پــذیرفت کــه ویژگــی متمــایزی ماننــد فعالیــت هــا و موقعیــت روســـــتایی ،گردشـگری روستایی را از دیگر اشـکال گردشـگری جـدا می کند آنتـــــونی دونــت ٢٠٠,Dunnett(۴۵)گردشــگری روســتایی را رهــایی از زنــدگی کســالت بــار شــهری بــرای بهــره گیــری از مواهــب طبیعــی و برخــورداری از جاذبــه هــای طبیعــی (ماننــد جنگــل ،مراتــع ،رودخانــه و. مــی دانــد کــه در یــک محیط روسـتایی بـا ارائـه تسـهیلات رفـاهی و خـدماتی (خـوراک ،اقامتگـاه ،و فعالیـت هـای تفریحـی /ورزشـی وجـود دارد .عــلاوه بــر ایــن ،(اپــرمن ١٩٩,Oppermann)نیــز گردشــگری روســتایی را در ارتبــاط تنگاتنــگ بــا گردشــگری مزرعــه ونهادینــه کــردن ارزش کشــاورزی در جامعــه روســتایی مــی دانــد کــه (مناطق پــارک هــای ملــی) و (حیــات وحــش حفاظــت شــده )را شــامل نمــی شــود .از دیــدگاه وســیعتر مــی تــوان گردشــگری روســتایی را در بــر گیرنــده دامنه ای از فعالیت هـا وخـدمات مربـوط بـه تفـریح و آرامـش گردشـگران دانسـت کـه بـه وسـیله کشـاورزان و مـردم روسـتایی بـرای جــذب گردشـگران بـه منـاطق خـود و بـه منظـور کسـب درآمـد صــورت مـی گیـرد Cannon,K .(.1994;2)
انواع گردشگری روستایی

منبع :اشتری مهرجردی ٧٣٨
تاریخچه گردشگری روستایی
گردشـگری پدیــده ای اسـت کهـن کــه از دیـر زمـان در جوانـع انسـانی وجـود داشــته و بـه تـدریج در طــی مراحـل تـــاریخی مختلـــف بـــه موضـــوعی فنی،اقتصـــادی ،اجتمـــاعی و بـــوم شـــناختی تبـــدیل شـــده اســـت (رضـــوانی ،۲۷،۱۳۷۴)بنـابراین پیشــینه واژه گردشــگری بــه قــدمت تمــدن اســت .بـا ایــن حـال بررســی تاریخچــه آن ،گویــای این واقعیت است که گردشـگری همیشـه بـا تجربـه هـای خوشـایند همـراه نبـوده اسـت .مردم در تمـدن هـای ماقبـل تاریخ (عهد باستان )با این انگیزه مسـافرت مـی کردنـد کـه بتواننـد غـذا بـه دسـت آوردنـد ،از خطـر دوری جوینـد ،یـا بـه منـاطقی کـه دارای آب وهـوای مسـاعد تـری اسـت ،نقـل مکـان کننـد .بـا افـزایش مهـارت و کسـب فنـون ،نیـاز انسان به زندگی اولیه و خانه بـه دوشـی کـاهش یافـت ،و در دوره هـای بعد،انسـان بـا انگیـزه تجـارت و تبـادل کـالا و خدمات مسافرت می کـرد کـه ایـن امـر سـبب شـد امپراطـوری هـایی در قـاره هـای آسـیا ،آفریقـا و خاورمیانـه رشـد کننـد .هـم چنـین ایـن رونـد سـاختار زیربنـایی ایجـاب مـی کـرد کــه جـاده سـازی و راه هـای آبـی بـرای سـهولت مسافرت فراهم شود(فرجی ،۳۴،۱۳۸۱)بـا توجـه بـه مطالـب ذکـر شـده ،نمـی تـوان بـرای گردشـگری روسـتایی نیـز نقطـه آغـا زینـی را بیـان کـرد ،چـرا کـه شـروع بازیـد از جوامـع روسـتایی توسـط شـهروندان سـایر منـاطق چنـدان مشخص نیست .ولی مـی تـوان حـدس زد کـه از زمـان شـکل گیـری شـهرها و گسـترش تمـدن هـای بشـری ،انسـان بـه دلیـل روابـط اقتصــادی و اجتمـاعی و بـا انگیـزه هـای مختلـف همـواره گردشـگری را تجربـه کـرده است (شــریف زاده ،مـــــراد نـــــژادی ،۵۲،۱۳۸۱)گردشـــــگری روســـــتایی پدیـــــده ای بســـــیار قـــــدیمی اســـــت .ترنر ۱۹۹۱،۱۴۱Turner)معتقـد اســت کـه گردشـگری روسـتایی بــه عنـوان یـک فعالیـت تفریحـی –اجتمـاعی ،ابتـدا در نیمـه دوم ســده هیجـدهم در بریتانیـا وسـپس در کـل اروپـا ظـاهر شــد. قبـل از آن هــم منـاطق روســتایی بـرای فعالیت های تفریحی استفاده می شد ،امـا شـرکت در فعالیـت هـای تفریحـی محـدود بـه اقشـار برتـر جامعـه بـود .تـا اوایل نیمه دوم سـده هیجـدهم یعنـی تـا انقـلاب صـنعتی،افراد بـه نسـبت کمـی امکانـات و یـا حتـی میـل و تصـمیم بــه ســفر و گردشــگری داشــتند ،مســافرت بســیار کنــد ســخت و اغــب یــک مســئله خطرنــاک بــود و مســافرت بــه روستاها یک مسـئله دشـوار بـوده اسـت تـا اینکـه در دهـه ۱۸۵۰،توسـعه خطـوط راهـآهن ،سراسـر اروپـا و آمریکـا را به هم وصـل کـرد

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 15 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد