مقاله بررسی پتانسیل اکوتوریسم شهرستان دورود با استفاده از الگوی تحلیل SWOT

word قابل ویرایش
13 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده :
در قرن حاظر صنعت اکوتوریسم در میان فعالیتهای اقتصادی مختلف در جهان جایگاه ویزه ای کسب کرده . این شکل از گردشگری فعالیت های فراغتی انسان را عمدتا در طبیعت امکان پذیر می سازد و موجب افزایش و قدردانی عمیق تر آنان از طبیعت می شود که درنهایت حس حفاظت و حراست از محیط های طبیعی را در آنان برمی انگیزد و تقویت می کند . شهرستان دورود که یکی از مناطق منحصر به فرد در استان و کشور شناخته می شود، به دلیل موقعیت مناسب جغرافیایی دارای پتانسیل فراوان اکوتوریسم است . هدف این پژوهش معرفی پتانسیل های موجود در شهرستان دورود و تجزیه و تحلیل برمبنای الگوی تحلیل swot و در نهایت با در نظر گرفتن عوامل تأثیرگذار در منطقه شامل چهار گروه نقاط ضعف ، قوت ، فرصتها وتهدید ها راهبردهایی متناسب با وسعه پایدار ارائه می شود.
واژه های کلیدی: اکوتوریسم ، شهرستان دورود ، الگوی تحلیل Swot، توسعه پایدار
١ـ مقدمه
امروزه اکوتوریسم به عنوان مفهومی که بر پایه ایده آل های حفاظت محیط زیست و توسعه پایدار استوار است ، رواج جهانی دارد. امروزه مطالعات گسترده ای درباره اکوتوریسم در جریان است و بومگردی به قصد بازدید از خاستگاه های طبیعی و با هدف حفاظت از میراث فرهنگی به مثابه گزینه سودمند اقتصادی پنداشته می شود. این گونه از گردشگری در برگیرنده آثار محیط زیستی، اقتصادی و اجتماعی است (تولایی، ١٣٨۴). گردشگری ، سیاحت یا توریسم ، در قالب مسافرت تفریحی شناخته شده است ، اما در سال های اخیر عنوان توریسم به هرگونه مسافرتی گفته می شود که شخص به واسطه ی آن از محیط کار یا زندگی خود خارج می شود. جلب و جذب گردشگر به منظور بازدید از مکان های دیدنی و آثار ملی و باستانی به سرمایه گذاری بسیاری در زمینه آماده سازی مکان های مورد بازدید، احداث جاده های مطلوب قابل دسترسی، هتل های چندستاره ، وسایل نقلیه مناسب و نظایر اینها نیازمند است ، اما در این میان ازبین انواع مختلف گردشگری، اکوتوریسم و جذب گردشگرانی که به منظور دیدن مناظر طبیعی به منطقه مسافرت طبیعت گردان به می کنند، با کمترین سرمایه گذاری نسبت به سایر انواع گردشگری میسرمی گردد (٢٠٠٨:٢٣ ,Jiang). در سال ١٩٩١ ، جامعه بین الملل اکوتوریسم ، اکوتوریسم را این گونه تعریف کرد: « اکوتوریسم سفری مسئولانه به مناطق طبیعی است که در آن محیط زیست حفظ و بر رفاه مردم بومی تاکید می شود . اکوتوریسم بر مناطق حفاظت شده نیز تاثیر به سزایی دارد به عبارتی بین اکوتوریسم و مناطق حفاظت شده رابطه همزیستی وجود دارد ؛ اکوتوریسم به مناطق حفاظت شده نیاز دارد و مناطق حفاظت شده نیز به اکوتوریسم نیازمند است . از طرفی توریسم آمیزه ای از فرصت ها و تهدید ها را برای مناطق حفاظت شده ارائه می دهد و باید در پی افزایش فرصت ها و کاهش تهدید ها بود .در واقع اکوتوریسم به آن نوع از توریسم اطلاق می شود که مبتنی بر مسافرت هدفمند به مناطق طبیعی، برای مطالعه ، لذت جویی و استفاده معنوی از مناظر گیاهان و جانوران و هر نوع جنبه فرهنگی معاصر یا گذشته موجود در این مناطق می باشد. ( مجنونیان ، ١٣٨١: ۵)
توسعه فعالیت توریستی با انگیزه گردشگری غالبا منوط به جاذبه های متنوع طبیعی، فرهنگی، تاریخی است . کشورهای پیشتاز در بخش گردشگری یا به لحاظ چشم اندازهای طبیعی مانند دریاچه ها، سواحل آفتابی و کوهستان های پر برف یا به لحاظ قدمت تاریخی خود و یا به لحاظ عناصر دیگر و ایجاد برخی جاذبه های مصنوعی و هم چنین ایجاد ساختاری سازمانی و فراهم آوردن بستر سرمایه گذاری گسترده توانسته اند به تقاضای وسیعی از نیازهای جهانگردی را پاسخ داده ، و از تأثیرات و دستاوردهای آن به همان اندازه بهره مند شوند(تقوایی، ١٣٨۴: ۴۶). با توجه به اینکه کشور ایران یک کشور ۴ فصل و سرشار از منابع طبیعی است شناخت دقیق توانایی های این مناطق به ویژه مناطق حفاظت شده و راه های بهره برداری از آنها، از مهمترین و اساسی ترین فعالیت در توسعه اجتماعی واقتصادی این مناطق است . از راه های بهره برداری و استفاده از این گونه مناطق ، استفاده از توانمندی های اکوتوریستی آنها می باشد. بررسی وشناخت جاذبه های اکوتوریستی این مناطق به خصوص شهرستان دورود به طور کامل صور ت نگرفته و نیازبه مطالعه دقیق در خصوص ویژگی جاذبه ها و همچنین ایجاد زیرساخت های مناسب برای توسعه این صنعت احساس می شود. هدف از این پژوهش بررسی نقاط ضعف قدرت ،تهدید ها وفرصت ها جاذبه های طبیعی و پتانسیل اکوتوریسمی شهرستان دورود با استفاده از الگوی تحلیل Swot و بررسی امکانات اکوتوریسمی ،مدیریت گردشگری و توسعه پایدار این صنعت در این منطقه است .
٢- بیان مسئله :
اکوتوریسم در عصر حاضر یکی از منابع اصلی درآمد ملی کشورهای توسعه یافته و برخی کشورهای درحال توسعه را تشکیل می دهد. در این میان ، کشورهای تراز اول در صنعت گردشگری، هر یک بنا به پتانسیل های موجود در کشور خود توانسته اند زمینه و فاکتورهای اساسی را برای توسعه گردشگری فراهم کنند و با سرمایه گذاری در این صنعت اکنون شاهد به بار نشستن تلاش هایشان هستند و بیشترین سهم را نسبت به سایر کشورها از این صنعت برده اند . براساس پیش بینی کارشناسان اقتصادی دنیا، صنعت گردشگری از سال ٢٠٠٠ تا ٢٠٢٠ می تواند از سودآورترین صنایع جهان بوده و حتی از صنعت نفت و اتومبیل هم پیشی گیرد و در شمار سه صنعت عمده جهان محسوب می شود. از اینرو گردشگری به عنوان یک فعالیت اقتصادی سودآور مورد توجه کشورها قرار گرفته است . این پدیده در مدتی کوتاه توانسته است ارقام بزرگی از مبادلات جهانی را به خود اختصاص دهد(مستووفی الممالک ، ١٣٨٠: ١۴٠) در این راستا شهرستان دورود با داشتن منابع فراوانی طبیعی می توانند به توسعه صنعت اکوتوریسم در استان لرستان و بالا بردن میانگین اشتغال در منطقه و حفظ منابع طبیعی در این منطقه کمک فراوانی کند.
٣ـ مبانی نظری :
والارس و پیرس معتقدند که فعالیت های گردشگری در صورت رعایت شش اصل زیر، مصادیق اکوتوریسم به حساب می آیند:
١- التزام به انجام فعالیت هایی که کمترین پیامد منفی زیست محیطی را داشته باشند
٢-زمینه سازی به منظور افزایش آگاهی و درک طبیعت و ویژگی های فرهنگی، که موجب می شود بازدید کنندگان ، در برابر حفظ عناصر طبیعی و خصوصیات فرهنگی، بیشتر احساس مسئولیت کنند
٣-مشارکت در حفظ و مدیریت مناطقی که به طور قانونی مورد حفاظت قرار می گیرند و همچنین دیگر نواحی طبیعی
۴- تقویت مشارکت جوامع محلی در فرایند تصمیم گیری مربوط به تعیین نوع و میزان فعالی تهای گردشگری؛
۵- ایجاد منافع مستقیم اقتصادی و نیز درآمدهای مکمل برای جوامع محلی؛
۶-آگاه سازی جوامع محلی (از طریق آموزش ) از ارزش های طبیعی زندگی آنها (کریم پناه ، ٣٣،١٣٨۴)
۴- محدوده مورد مطالعه
دورود یکی از شهرهای استان لرستان و مرکز شهرستان دورود است .شهرستان دورود بامساحتی برابر ١٣٢۶ کیلومتر مربع با ١١٢٠٠٠ نفر جمعیت در دامنه رشته کوه زاگرس و در نزدیکی اشترانکوه قرار گرفته است . دو سر شاخه رود دز یکی از شمال و یکی از شرق در دورود به هم میپیوندند و با نام رودخانه سزار سرچشمه اصلی رود دز میشوند.
دورود به خاطر داشتن راه آهن ، کارخانجات صنایع دفاع و کارخانه سیمان در دوران جنگ ایران و عراق رشد پیدا کرد و اهمیت یافت .این شهر همچنین از منابع سنگ زیادی برخوردار است که کارخانه های سنگبری زیادی نیز در دورود وجود دارد که به اصفهان وسایر نقاط صادر میشوند.
عبور راه آهن سراسری جنوب و راه های اصلی غرب به شرق و شمال به جنوب از این شهر، دورود را د زمره شهرهای پر تردد قرار داده است به طوری که سالیانه بیش از ۶میلیون نفراز شهر دورود عبور میکنند.
از گذشته تاریخی آن اطلاع زیادی در دست نیست اما در شمال این شهرستان و در دشت سیلاخور تپه های باستانی فراوانی دیده میشود. تاریخ این ناحیه با تاریخ بروجرد گره خورده است و به احتمال زیاد کاروانسرایی در سر راه اصفهان به بروجرد، همدان و بغداد بوده است . نام دورود در گذشته بحرین بوده است . فاصله دورود تا بروجرد ۵۶ کیلومتر، تا خرم آباد ٨۶ کیلومتر و تا تهران ۴۵٠ کیلومتر است .

شکل (١)، نقشه شهر دورود در شهرستان ، استان ، کشور
۵ـ جاذبه های اکوتوریستی منطقه مورد مطالعه :
کوه ها و ارتفاعات منطقه :
ارتفاعات اصلی منطقه را به طور کلی می توان به پنج ناحیه تقسیم کرد که عبارتند از : ناحیه غرب ب : ناحیه شمال ج : ناحیه جنوب : د: ناحیه جنوب شرقی ه : ناحیه جنوب غربی .
دریاچه های منطقه :
در داخل منطقه چهار دریاچه وجود دارد که فقط یکی از آنها را می توان دریاچه واقعی نامید و سه تای دیگر در واقع هرکدام آبگیر یا استخری طبیعی بیش نیستند . به طور کلی در گویش محلی این نواحی آبهای زیادی را که در یک قسمت چه به صورت استخر طبیعی و تالاب و چه به صورت جمع شدن درنقطه ای باشدویاقسمتی ازنقاط عمیق رودخانه راکه آب بیشتری درآن جمع شودوساکن به نظربرسدگهرمی نامند.
رودخانه های منطقه :
دراین ناحیه تعدادی رودخانه بزرگ و کوچک وجود دارد که بعضی از آنها در داخل محدوده فعلی و برخی در خارج آن در حواشی منطقه اند ، ولی از هر نظر مستقیما به منطقه مربوط شده در هر صورت جزئی از ناحیه اشترانکوه به حساب می آیند. رودخانه های اصلی منطقه ماربره ، گهر ، دره دزدون و سزار است . و سایر رودها حوزه آبریز اینها هستند که البته همگی نهایتا به رودخانه سزار ریخته آنهم بعدا رود دز را تشکیل می دهد که پس از یکی شدن به کارون ( اروند رود) به خلیج فارس می ریزند.
یخچالها و برفچالهای منطقه :
در این ارتفاعات تعداد کمی یخچالهای طبیعی و تعداد بسیار زیادی برفچال وجود دارد که از مهمترین آنها منابع تأمین کننده آب منطقه اند . درواقع می توان ادعا کرد که سرچشمه اکثر قریب به اتفاق رودخانه های بزرگ و کوچک ، نهرها وسراب ها و چشمه های منطقه همین یخچالها و برفچالها هستند.
یخچالهای منطقه صرفا در نسار سلسله اشترانکوه قراردارند و دربرآفتاب و سایر ارتفاعات منطقه یخچال وجود ندارد.
برفچالهای در تمام منطقه و ارتفاعات وجود دارند. بعضی از برفچالها تا اواسط تابستان بیشتر دوام ندارند ولی برخی دیگر دائمی هستند. معروف ترین یخچالها و برفچالها در سلسله جبال اصلی اشترانکوه به شرح زیر است :
یخچال خرسه در، یخچال چال کبود، یخچال چال بران ، برفچال ازنادر، برفچال کول شاکول ، برفچال کول طویله .
چشمه های اشترانکوه :
اینها چشمه هایی هستند پرآب که در جبهه شمالی رشته اصلی اشترانکوه قرار دارند و عمده ترین آنها از این قرارند:
– چشمه هایی خیه ، مورباریک ، بلالی کا ، چال چزیله ، انا شتا ، ین نر ، کبود، اورس ، کولورید، شیرفی سیلستون ، میوه مورهیبدی راه ، گون سی و کبود میل ، در ارتفاعات شمال غربی و شمال اشترانکوه و در ناحیه قلعه رستم .
سراب ها ی منطقه :
شهرستان دورود منطقه ای است پرآب و دارای تعداد چشمه های بزرگ و کوچک . چشمه های بزرگ که آب آنها تشکیل رودخانه یا نهر کوچکی را می دهد در اصطلاح محلی سراب نامیده می شود. منطقه دارای تعداد زیادی سراب است . که تقریبا آب تمامی آنها ز برف و بسیار گوارا و زلال و خنک بوده مناظر اطراف آنها نیز زیبا و دلپذیر است .(محمودی،١٣٨٨)

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 13 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد