مقاله بررسی گردشگری روستایی و نقش آن در توسعه روستایی شهرستان خوی

word قابل ویرایش
13 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
امروزه روستاییان برای کسب درآمد و گذران زندگی در محیط روستاها ناچارند دست به فعالیت های مختلفی در زمینـه هـای کشاورزی،دامداری،صنایع دستی یا خدماتی بزنند.در روستاهای ایران ظرفیت های بسیاری وجود دارد که مـی توانـد موجبـات توسعه روستایی را فراهم آورد،یکی از این ظرفیت ها بحث گردشگری روستایی است .گردشگری روستایی می تواند منبع جدید درآمد و اشتغالزایی برای روستاییان و به ویژه روستاییان کشورهای در حال توسعه باشد و تا اندازه ای مشکلات آنها را حل کند و یا تقلیل دهد.البته این امر مستلزم مدیریت و برنامه ریزی خاصی است تا گردشگران علاوه بر دیدن مناظر و چشم اندازهای طبیعی آن نقاط ، با آداب و رسوم و فرهنگ آن روستا نیز آشنا شوند. بدین ترتیب گردشـگران بـه خریـد محصـولات روسـتا از قبیل صنایع دستی،محصولات محلی،غذاهای سنتی و… علاقه مند می شـوند و ایـن بـه معنـای افـزایش درآمـد و اشـتغالزایی روستاییانی است که به طور مستقیم و غیر مستقیم در این صنعت فعالیت می کنند.روستاهای شهرستان خوی نیز با طبیعـت بکر و زیبا، باغات ،رودها،آبشارها،غارها ،چشمه های آب معدنی و آب گرم و … می توانند وسایل آرامـش روح و روان گردشـگران را فراهم نمایند و برای توسعه روستاهای این منطقه صنعت گردشگری روستایی می تواند بسیار موثر باشد.
کلید واژه ها- گردشگری،گردشگری روستایی،توسعه روستایی،خوی،روستا
مقدمه
امروزه صنعت گردشگری در جهان توسعه فراوانی یافته است و بسیاری از کشورها از این رهیافت توانسته اند وضعیت خویش را تا حد درخور توجهی بهبود بخشیده و بسیاری از مشکلات خود از قبیل بیکاری، پایین بودن سطح درآمد سرانه و کمبود درآمد ارزی را پوشش دهند. صنعت جهانگردی به عنوان بزرگترین و متنوع ترین صنعت در دنیا به حساب می آید. بسیاری از کشورها این صنعت پویا را به عنوان منبع اصلی درآمد، اشتغالزایی، رشد بخش خصوصی و توسعه ساختار زیربنایی می دانند(چاگ ، وای، گی،٢٧:١٣٨٢).کشور ایران از نظر منابع طبیعی جزء ١٠کشور برتر دنیا می باشدکه می تواند از اثرات حاصل از گردشگری در کاهش مشکلات بیکاری و درآمد اقتصادی بهره مند شود، اما با توجه به آمارهای موجود ایران از این فرصت بهره کافی را نبرده است . به طوری که تنها در میان کشورهای اسلامی رتبه دهم را دارا می باشد.(ابوالحسنی نژاد،٢:١٣٨٢)،یکی از این منابع که می تواند بسیاری از تهدید ها را به فرصت تبدیل کند منابع موجود گردشگری در محیط روستاها می باشد، البته روستاهای کشور ما نیز همانند بسیاری از روستاهای کشورهای جهان سوم با مشکلات و مسائل گوناگونی از قبیل مهاجرتهای روستایی، پایین بودن سطح اشتغال ، پایین بودن سطح بهره وری در بخش کشاورزی، فقدان یا کمبود زیربناهای رفاهی و خدماتی و … مواجهند. این در حالی است که تعداد قابل توجهی از این روستاها به لحاظ موقعیت مکانی و داشتن عناصر مهم جذب گردشگر، مانند مناظر طبیعی، آثار باستانی، تنوع اقلیمی، آداب و سنن اجتماعی و … زمینه مناسبی برای توسعه فعالیتهای گردشگری دارند. در همین راستا روستاهای شهرستان خوی با برخورداری از امام زاده ها،جاذبه های طبیعی فراوان همانند طبیعت بکر و زیبا،رودها،باغات ،آبشار، غارها(بدلان و علی شیخ )، چشمه های آب گرم و آب معدنی و … که دارا می باشند، می توانند ضمن فراهم آوردن زمینه گردشگری روستایی موجبات توسعه روستایی را فراهم آورده و این شهرستان را در ردیف پر درآمدترین شهرستانها از نظر جذب گردشگر نماید،که متاسفانه برنامه ریزی عملیاتی موثری در رابطه با این پدیده و راه های گسترش آن صورت نگرفته است .
٢. روش تحقیق
روش تحقیق مقاله حاضر،توصیفی تحلیلی با استفاده از شیوه اسنادی و کتابخانه ای است .در ابتدا به بررسی مفاهیم توسعه روستایی وگردشگری و همچنین تعاریف و مفاهیم مربوط به گردشگری روستایی،تاریخچه و انواع آن می پردازیم و سپس نظرات و دیدگاهها در مورد توسعه گردشگری روستایی همراه با نگرش گردشگری روستایی ابزاری برای توسعه روستایی مورد بررسی و مقایسه قرار می گیرد، در ادامه نیز دیدگاههای مربوط به چالش های فراروی گردشگری روستایی بررسی و موقعیت جغرافیایی و تاریخی شهرستان خوی و پتانسیل ها و ظرفیت های مربوط به گردشگری روستاهای شهرستان خوی معرفی و در نهایت با ارائه راه کارهایی در مورد توسعه گسترش گردشگری روستایی شهرستان خوی، نتیجه گیری حاصل را بررسی می نماییم .
٢.١. مفهوم توسعه روستایی
متون موجود در زمینه توسعه روستایی چه در دوره کلاسیک و چه در دوره جدید نشان می دهد که در کشورهای جهان سوم به رغم وجود ارزشها، نظامهای اعتقادی و نظامهای حکومتی مختلف ، دو دیدگاه بر برنامه ریزی های توسعه روستایی حاکم بوده است : دیدگاه بهبود و اصلاح و دیدگاه دگرگون سازی( ازکیا، ١٣۶۵; افتخاری،١٣٧٢: ۵١-٧۴) با توجه به این دیدگاه ها هدف های مختلفی در برنامه ریزی توسعه روستایی مدنظر قرار گرفته است . بر همین اساس ،تعاریف توسعه روستایی نیز متعدد و متفاوت است و هر دیدگاه بنا بر چارچوب نظری خود، توسعه روستایی را مورد بررسی و مطالعه قرار داده است تا جایی که برخی بر این باورند که هدف توسعه روستایی صرفا تحول وضعیت و شرایط روستاها از نظر اقتصادی نیست ، بلکه توسعه معادل اجتماعی و اقتصادی مناطق شخصی همراه با توجه خاص به حداکثر بهره برداری از منابع محلی و توزیع عادلانه و گسترده تر منافع ناشی از توسعه را دنبال می کند. مسلم است که توسعه روستایی شامل یک فرآیند عمیق تغییرات در کل جامعه محلی و از همه مهمتر در نقش افراد است ( هاگ ، ام ، وی، ١٣۶٨: ۶٧). مطالعات انجام شده در زمینه توسعه روستایی،از جمله مطالعه سازمان بین المللی کار که از اوایل دهه ١٩٧٠ آغاز شده بر افزایش درآمد در میان روستاییان ، لزوم سمت دادن توسعه به سوی اشتغال بیشتر، برآورده نمودن نیازهای اساسی مردم ، فقرزدایی و … تاکید دارند. با این حال برای رسیدن به این هدفها دو دسته نظریه وجود دارند: ١- دسته اول شامل نظریاتی است که توسعه کشاورزی را محور اصلی برای توسعه روستایی می دانند و بر توسعه کشاورزی تاکید دارند(رابینسون و تودارو،١٣۵٧).٢- دسته دوم که همزمان با کشاورزی به توسعه صنعت توجه دارند و بر توسعه صنایع روستایی تاکید دارند. بر این مبنا برنامه های توسعه روستایی با توجه به سیاستهای موجود در ابتدا با تاکید بر توسعه کشاورزی ،صنعتی کردن سکونتگاههای روستایی،ارائه امکانات و خدمات رفاهی روستایی و اجرای طرحهای فیزیکی و کالبدی بوده است .در حالیکه ارزیابی ها و مطالعات انجام شده در جهان نشان داد که توسعه کشاورزی یا صنعتی، فقط بخشی از توسعه جامع را تشکیل می دهد که به نوبه خود فقط به صورت توسعه کلان و جامع در سطح ملی قابل فهم است (٢٣-١٩٩٠٢٠,Godrey;١٩٩۶٢٢٧,Bourke).توجه به سطوح دیگر توسعه جامع یعنی توسعه منطقه ای از پیش شرطهای موفقیت توسعه ملی است .
٢.٢. مفاهیم گردشگری
واژه گردشگری نخستین بار در سال ١٨١١ در مجله انگلیسی به نام اسپورتینگ ماگازین آمد. در آن زمان این لغت به معنای مسافرت به منظور تماشای آثار تاریخی و بازدید از مناظر طبیعی برای کسب لذت به کار می رفت (محلاتی، ١٣٨٠، ٣). واژه توریست به کسی اطلاق می شود که صرف نظر از کنجکاوی به قصد تفنن و تفریح سفر می کند(٢٠٠٢,Onil). بوکارت و مدلیک (١٩٨١)گردشگری را سفری کوتاه معرفی می کنند که در آن گردشگر برای سیر و سیاحت به منطقه ای خارج از محل سکونت و کار خود می رود(کاظمی،١٣٨۵: ١۵).
٢.٢.١. تاریخچه گردشگری روستایی
گردشگری روستایی به عنوان یک فعالیت تفریحی اجتماعی، در نیمه دوم قرن هجدهم در انگلستان و اروپا ظاهر شد. قبل از آن هم مناطق روستایی مورد استفاده فعالیتهای تفریحی قرار گرفته بودند، اما شرکت در این فعالیتهای تفریحی محدود به اقشار برتر جامعه بود. در قرن نوزدهم و بیستم به دلیل توسعه حمل و نقل و سهولت جابه جایی، راه یابی به روستا آسان شد.رشد سریع تقاضا برای گردشگری روستایی از سال ١٩۴۵ آغاز شد.البته در همین زمان گردشگری روستایی شاهد رشد برجسته و گردشگری بین المللی شاهد رشد جمعیت بود و افزایش تقاضا برای گردشگری روستایی تا اندازه ای منجر به توسعه گردشگری شد(شارپلی، .(۵۳ :۱۳۸۰
٢.٢.٢. تعاریف و مفاهیم گردشگری روستایی
گردشگری روستایی در معنای کلاسیک نوعی از فعالیت های توریستی است که درآمد اضافی را برای آنهایی که شغل اصلی مانند (کشاورزی و صنعت )دارند را فراهم می آورد(٢٠٠۵١٨٠,Szabo).
آنتونی دونت توریسم روستایی را رهایی از زندگی کسالت بار شهری برای بهره گیری از مواهب طبیعی و برخورداری از جاذبه های طبیعی در جنگل ها،مراتع ،رودخانه ها می داند که در محیط روستایی با ارایه تسهیلات رفاهی و خدماتی همراه می شود(بمانیان ، ١٣٨٧: ۴٠). اپرمن توریسم روستایی را در ارتباط تنگاتنگ با توریسم مزرعه ای و نهادینه کردن ارزش کشاورزی در جامعه روستایی می داند که مناطق پارک های ملی و حیات وحش حفاظت شده را شامل نمی شود( محمودی نژاد، ١٣٨۶: ۴٠). در سال ١٩٨۶کمیسیون جوامع اروپایی، نه تنها گردشگری مزرعه یا گردشگری کشاورزی، بلکه تمامی فعالیتهای گردشگری روستایی را در نواحی روستایی،گردشگری روستایی تعریف نمود ( ٣٠-١٩٩٧٧,Sharpley). در تعریفی دیگر گردشگری روستایی به مجموعه فعالیتهایی اطلاق شده است که از طریق فعالیتهای گردشگری، مانند تامین اقامتگاه ، غذا و یادگیری و آموزش درباره روستا و مزرعه درآمدهایی را برای ساکنان آن سکونتگاههای روستایی ایجاد می کند(١٩٩٣۶٧,Mcintyre). در یک جمع بندی از تعاریف ارائه شده می توان تعریف زیر را برای گردشگری روستائی ارائه کرد:گردشگری روستایی شامل هرنوع فعالیت تفریحی و گذران اوقات فراغت است با دریافت خدماتی از قبیل غذا،محل اقامت ،و محصولات محلی از ساکنان محلی در مکانی از نظر قوانین و مقررات جاری کشور یا از نظر ماهیت اقتصادی و فرهنگی روستا محسوب می شود(افتخاری و قادری،١٣٨١: ٢٧-٢٨).
٢.٢.٣. انواع گردشگری روستایی
گردشگری روستایی تنها شامل گردشگری کشاورزی نمی شود، بلکه همه ی فعالیتهایی که گردشگران در مناطق روستایی انجام می دهند را در بر می گیرد. از این رو می توان گفت که افراد به دلایل مختلف و با انگیزه های متفاوت از نواحی روستایی بازدید می کنندو در بسیاری از فعالیتهای گردشگری نیز شرکت خواهند کرد، به همین دلیل نیز انواع خاصی از گردشگری در نواحی روستایی وجود دارد که به شخص مسافر، ویژگیهای مقصد و انگیزه سفر بستگی دارد. بنابراین می توان با توجه به اهداف گردشگران ،گردشگری روستایی را به موارد زیر تقسیم نمود: ا- گردشگری طبیعی ٢- گردشگری فرهنگی ٣- اکوتوریسم ۴- گردشگری دهکده ۵- گردشگری مزرعه ۶-گردشگری روستایی یا گردشگری محلی- روستایی ٧- گردشگری سبز (اداره کل میراث فرهنگی و صنایع دستی و گردشگری استان گیلان ،١٣٩١).
٢.٣. نظرات و دیدگاههای مربوط به توسعه گردشگری روستایی
در مورد توسعه گردشگری روستایی دیدگاه های متفاوتی وجود دارد. بعضی آن را بخشی از بازار گردشگری می شناسند و معتقدند آن را با شکلهای دیگر بازار گردشگری، مانند گردشگری در آفتاب ،گردشگری در کنار دریا،گردشگری در سواحل ماسه ای مقایسه کرد(٣٠-١٩٩٧٧,Sharpley). از جنبه دیگر گردشگری روستایی به عنوان فلسفه ای برای توسعه روستایی مطرح گردیده است که این جنبه دارای سه دیدگاه مهم است که ما به دو دیدگاه آن اشاره می نماییم ، از یک نگرش گردشگری به عنوان راهبردی برای توسعه روستایی است که انعکاس دهنده ویژگی محیط روستایی است . در مواردی نیز گردشگری را به عنوان ابزار و سیاستی برای بازساخت اقتصاد روستایی می شناسند(شکوئی، ١٣٧۵، ٢١٣-٢١۴; ١٨١-١٩٩٧١٨٠,slee)
٢.٣.١. گردشگری روستایی به عنوان راهبردی برای توسعه روستایی
گردشگری روستایی راه حل کلی برای همه دردها و مسائل و مشکلات نواحی روستایی نیست ، اما یکی از شیوه هایی است که ممکن است آثار اقتصادی مهمی داشته باشد و به نوعی می تواند به کند شدن روند تخلیه سکونتگاه های روستایی و کاهش مهاجرت جمعیت روستایی کمک کند، البته گردشگری به عنوان راهبردی برای توسعه روستایی نسبتا تفکر جدیدی است که دیدگاه ها و نگرشهای مختلفی در باب آن مطرح شده است ، در یکی از این نگرشها گردشگری روستایی به عنوان موتور محرکه توسعه روستایی معرفی شده و دلایلی به شرح زیر برای آن ارائه شده است (١٩٩٣٢٣,Greffe). الف ) همانند هر فعالیت صادراتی که سازماندهی شده و توسعه یافته ،گردشگری نیز منبع شغل و درآمد به حساب می آید. ب )گردشگری روستایی بر خلاف سایر کالاها، خدمات و فرآورده های کشاورزی مانند: غذا، تولیدات فعالیت ماهیگیری، پوشاک و نساجی، ساختمان سازی و کارهای عمومی، حمل و نقل و بیمه و … همانند مولدی برای تعداد زیادی از فعالیتهای اقتصادی عمل می کند. هرگز نباید فراموش کرد که گردشگری روستایی صرفا مرحله ساده از فعالیتهای اقتصادی نیست

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 13 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد