مقاله بررسی اثر محلول پاشی با عناصر آهن و روی بر رشد رویشی گیاه دارویی مرزه در تراکمهای مختلف

word قابل ویرایش
10 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

بررسی اثر محلول پاشی با عناصر آهن و روی بر رشد رویشی گیاه دارویی مرزه در تراکمهای مختلف

چکیده:

این پژوهش به منظور بررسی تأثیر محلول پاشی عناصر آهن و روی بر صفات کمی وکیفی گیاه مرزه در تراکم های مختلف، به صورت آزمایش اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در ۳ تکرار در بهار و تابستان سال ۹۱ در قزوین اجرا شد. محلول پاشی در چهار سطح :M1) آب خالص ، : M 2 آهن و : M 3 روی و :M4 آهن + روی) به عنوان کرت های اصلی و تراکم گیاهی در ۴ سطح ۵۰ :P1) ، ۷۵ :P2، ۱۰۰ :P3 و ۱۲۵ : P4 بوته در متر مربع) در کرت های فرعی قرار گرفتند. نمونه برداری ها در سه مرحله (چین اول، چین دوم،۱۵ روز قبل ازرسیدگی و مرحله برداشت نهایی) صورت گرفت. نتایج نمونه برداری های مرحله دوم (چین دوم ) نشان داد که محلول پاشی عناصر ریز مغذی باعث افزایش وزن تر برگ، وزن خشک برگ و تعداد برگ در بوته شد. همچنین نتایج بیانگر این بود که تراکم گیاهی نیز اثر معنی داری بر وزن تر برگ، وزن خشک برگ، وزن تر بوته، وزن خشک بوته و تعداد برگ داشت و با افزایش تراکم بوته کلیه این صفات کاهش یافتند.

واژه های کلیدی: مرزه، محلول پاشی، عناصر ریزمغذی، تراکم بوته، وزن تر بوته

مقدمه:

مرزه (Satureja hortensis L.)، گیاهی است علفی و یکساله که منشأ آن شرق مدیترانه و جنوب اروپاست (امیدبیگی، .(۱۳۷۹ پیکر رویشی این گیاه حاوی مواد موثره ای است که سبب عرق و رفع نقرص می گردد. این گیاه ضد نفخ بوده و به هضم غذا نیز کمک می کند (فاکرباهر و همکاران، .(۱۳۸۰ از اسانس مرزه در صنایع کنسروسازی و نوشابه سازی استفاده می شود. اسانس این گیاه خاصیت ضد میکروبی داشته و مانع از رشد برخی از باکتریها می شود.

کمبود مقادیر مناسبی از عناصر ریز مغذی همانند روی، آهن، مس و منگنز در محیط ریشه سبب اختلال در رشد و عملکرد این گیاه خواهد شد (ملکوتی و همکاران، .(۱۳۷۸ امروزه به سبب پایین بودن غلظت عناصر ریزمغذی در دانه گندم که غذای اصلی مردم ایران می باشد، ظهور و گسترش بسیاری از بیماری ها همانند سنگ کلیه، کم خونی، خستگی مفرط و بیماری های گوارشی در کشور شایع شده است (ملکوتی و لطف اللهی، .(۱۳۷۸ کمبود عناصر ریزمغذی به طور عمده در خاک های آهکی مشاهده می شود (ملکوتی و مجیدی، .(۱۳۷۷ بنابراین هدف از مصرف این گونه عناصر در فرایند تولید محصولات زراعی علاوه بر افزایش تولید، بهبود کمی و کیفی محصولات زراعی علاوه بر افزایش تولید، بهبود کمی و کیفی محصولات و همچنین غنی سازی آنها را نیز به دنبال دارد.

روی از جمله عناصر کم مصرف و ضروری برای رشد گیاه محسوب می شوند. کمبود روی به خاطر pH بالا، حضور بی کربنات فراوان در آب های آبیاری، مصرف فراوان و بیش از حد کود های فسفاته و در نهایت عدم رواج مصرف کود های محتوی روی عمومیت دارد (ملکوتی و لطف اللهی، .(۱۳۷۸ یکی از وظایف روی در گیاه تبدیل اسیدهای آمینه به پروتئین است که با کمک آنزیم هایی چون آنزیم RNA فسفراز از این فعل و انفعالات مهم قابل انجام است. در اکثر مناطق کشور، جذب عنصر ریز مغذی دچار اختلال می شود. از این رو محلول پاشی این عناصر تأثیر زیادی بر کمیت و کیفیت گیاهان زراعی و باغی دارد. مصرف خاکی عناصر ریز مغذی علاوه بر پایین بودن راندمان انتقال آن به گیاه، از لحاظ اقتصادی نیز بسیار پرهزینه است و از این رو می توان از روش های جایگزین مانند محلول پاشی بهره جست.

تراکم گیاهی از عواملی است که در رشد و نمو و عملکرد گیاهان نقش مهمی را دارد ، بطوریکه طبق گزارش محققان با انتخاب تراکم مناسب برای هر گیاه اجزای عملکرد بطور معنی داری افزایش می یابد .تراکم بوته و آرایش کاشت عواملی هستند که باید باهم مورد توجه قرار گیرند ، یعنی ضمن توجه به تعداد بوته در واحد سطح باید به آرایش بوته ها روی خطوط کاشت توجه شود. آرایش کاشت از طریق تغییر فواصل کشت در روی ردیف و بین کاشت حاصل می شود. (کوچکی ،.(۱۳۷۶ ایجاد یک پوشش گیاهی موثر مستلزم آن است که در تراکم و روش کاش دقت لازم صورت پذیرد. نور برای تولید کلروفیل و انجام فتوسنتز لازم است. ظاهراً شدت نور نسبتاً کم موجب تحریک فتوسنتز و نور شدید باعث از بین رفتن کلروفیل در برگ ها می شود. بر این اساس با کاهش

شدت نور تا حد معین مقدار مقدار تولید کلروفیل در واحد زمان یا در واحد سطح برگ افزایش می یابد و کاهش نور به میزان بیشتر از آن سبب افت کلروفیل تولیدی و نهایتاً فتوسنتز می شود. رقابت برای نور را عامل افت عملکرد در توزیع نامتعادل بوته دانسته اند (دیلون و همکاران، ۱۹۸۱ و ژوزف و همکاران، .(۱۹۸۵ بنابراین هدف از این پژوهش، ارزیابی پاسخ رویشی گیاه مرزه نسبت به محلول پاشی عناصر ریز مغذی در شرایط تراکم های مختلف گیاهی در منطقه قزوین بود.

مواد و روشها

این تحقیق در روستای دولت آباد تاکستان واقع در استان قزوین در بهار و تابستان ۱۳۹۱ انجام گرفت. این آزمایش بصورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در ۳ تکرار اجرا شد. عامل محلول پاشی در چهار سطح :M1) آب خالص ، : M 2 آهن و : M 3 روی و :M4 آهن + روی) به عنوان کرت های اصلی و عامل تراکم گیاهی در ۴ سطح ۵۰ :P1) ، ۷۵ :P2، ۱۰۰ :P3 و : P 4 125 بوته در متر مربع) در کرت های فرعی قرار گرفتند. نمونه برداری ها در چهار مرحله (چین اول، چین دوم، ۱۵ روز قبل از رسیدگی و مرحله برداشت نهایی) صورت گرفت.

قبل از عملیات آماده سازی و کاشت آنالیز خاک (ماکرو و میکرو) از دو عمق ۰ تا ۳۰ و ۳۰ تا ۶۰ سانتی متر انجام شد که نتایج آن در جدول ۱ آمده است. عملیات کاشت در تاریخ ۹۱/۳/۸ انجام شد. قبل از عملیات کاشت، ۱۳۰ کیلوگرم کود فسفات و ۱۰۰ کیلوگرم در هکتار کود پتاسیم به خاک داده شد و سپس با دیسک با خاک مخلوط گردید. بعد دیسک زدن مجدد زمین جهت خرد کردن بیشتر کلوخه ها، لولر زده شد و برای مشخص شدن محدوده کرتها عملیات فاروئر انجام شد. صفات مورد بررسی شامل وزن تر بوته، وزن تر برگ، وزن خشک بوته، وزن خشک بوته و تعداد برگ در بوته بودند که مربوط به نمونه برداری در مرحله دوم می باشد.

تجزیه واریانس داده ها براساس آزمایش کرت های خرد شده در قالب بلوک های کامل تصادفی و مقایسه میانگین ها با آزمون چند دامنه ای دانکن در سطح یک درصد و پنج درصد توسط نرم افزار SAS انجام گرفت. همچنین کلیه منحنی ها ونمودارها توسط نرم افزار Excel رسم گردیدند.

جدول-۱ نتایج آزمایش خاک مربوط به مزرعه آزمایشی

نتایج تجزیه خاک در عمق
نوع تجزیه ۰-۳۰ ۳۰-۶۰
سانتیمتری سانتیمتری
هدایت الکتریکی خاک EC(ds/m) 0/724 1/774
واکنش کل اشباع pH 7/6 7/1

کربن آلی O.C% 0/82 0/78
درصد ازت کل N total 0/08 0/08
فسفر قابل جذب P(p.p.m) 0/33 0/04
پتاسیم قابل جذب P(p.p.m) 465 343
کلاس بافت خاک Si.C.L C.L
درصد رس C 40 40
درصد سیلت Si 42 36
درصد شن S 18 24
آهن Fe 3/648 2/70
روی Zn 0/45 0/018
مس Cu 0/131 0/107
منگنز Mg 0/486 0/729
کلسیم Ca 2 7

نتایج و بحث

نتایج مقایسه میانگین تیمارها در مرحله دوم نمونه برداری نشان داد که وزن تر بوته تحت تأثیر تراکم بوته در سطح %۱ قرار گرفت، اما اثر محلول پاشی و اثر متقابل آن با تراکم بوته معنی دار نبود (جدول .(۲ نتایج مقایسه میانگین تراکم بوته بر وزن تر برگ نشان داد که با افزایش تراکم بوته، وزن تر بوته کاهش یافت. به طوری که بیشترین وزن تر برگ از تراکم ۵۰ بوته در متر مربع با میانگین ۱۷۳۰ گرم در متر مربع بیشترین مقدار را دارا بود که با تراکم ۷۵ بوته در متر مربع با میانگین ۱۶۹۱ گرم در متر مربع در یک گروه آماری مشترک قرار گرفتند. همچنین تراکم ۱۲۵ بوته در متر مربع با میانگین ۱۵۲۵ گرم در متر مربع کمتین وزن تر بوته را به خود اختصاص داد (نمودار .(۱

نتایج تجزیه واریانس در مرحله دوم نمونه برداری نشان داد که اثر محلول پاشی (در سطح (%۵، تراکم بوته (در سطح (%۱ و اثر متقابل تیمارها (در سطح (%۵ بر وزن تر برگ معنی دار بودند (جدول .(۲ بررسی نمودار مقایسه میانگین اثر متقابل تراکم بوته و محلول پاشی نشان داد که محلول پاشی عناصر ریز مغذی باعث افزایش وزن تر گردید. همچنین با افزایش تراکم بوته، وزن تر برگ کاهش معنی داری داشت. نتایج نشان داد که در شرایط محلول پاشی عناصر آهن + روی تفاوت معنی داری بین تراکم های مختلف اعمال شده مشاهده نگردید و استفاده از محلول پاشی توانست بطور موثری کاهش وزن تر برگ ناشی از افزایش تراکم بوته را جبران کند (نمودار .(۲

نتایج تجزیه واریانس نشان داد که وزن خشک بوته در مرحله دوم نمونه برداری تنها تحت تأثیر تراکم بوته (در سطح (%۱ قرار گرفت و اثر محلول پاشی و اثر متقابل تیمارها بر این صفت معنی دار نبود (جدول .(۲ بررسی ها نشان داد که با افزایش تراکم بوته

از ۵۰ به ۱۲۵ بوته در متر مربع وزن خشک بوته به طور معنی داری کاهش یافت. بیشترین وزن خشک بوته از تراکم ۵۰ بوته در هکتار با میانگین ۳۰۹/۲ گرم در متر مربع حاصل شد و کمترین مقدار نیز متعلق به تراکم ۱۲۵ بوته با میانگین ۲۶۲/۱ گرم در متر مربع بود (نمودار .(۳

بررسی جدول تجزیه واریانس ساده نشان می دهد که اثر محلول پاشی (در سطح (%۵ و تراکم بوته (در سطح (%۱ بر وزن خشک برگ معنی دار بودند، اما اثر متقابل بین تیمارها معنی دار نبودند (جدول .(۲ بررسی نمودار مقایسه میانگین اثر محلول پاشی بر وزن خشک برگ بیانگر این بود که استفاده از عناصر ریزمغذی بصورت محلول پاشی باعث افزایش وزن خشک برگ گردید. بیشترین وزن خشک برگ از تیمار محلول پاشی آهن + روی با میانگین ۱۱۹/۱ گرم در متر مربع حاصل شد و کمترین میزان نیز متعلق به تیمار آب خالص بود (نمودار .(۴ نتایج نشان داد که با افزایش تراکم بوته، وزن خشک برگ کاهش یافت و بیشترین وزن خشک برگ از تیمار تراکم ۵۰ بوته در متر مربع با میانگین ۱۴۴/۱ گرم در مترمربع بدست آمد و کمترین مقدار نیز متعلق به تراکم ۱۲۵ بوته در متر مربع با میانگین ۱۱۹/۱ گرم در متر مربع بود (نمودار .(۵

نتایج تجزیه واریانس در مرحله دوم نمونه برداری نشان داد که اثر محلول پاشی عناصر ریز مغذی (در سطح (%۵ و تراکم بوته (در سطح (%۱ بر تعداد برگ در بوته معنی دار بود، اما اثر متقابل بین تیمارها معنی دار نبودند (جدول .(۲ نتایج نشان داد که محلول پاشی عناصر آهن + روی با میانگین ۳۴۶/۱ برگ بیشترین تعداد برگ را به خود اختصاص داد که با تیمار محلول پاشی روی در یک گروه آماری قرار گرفت و کمترین میزان نیز متعلق به عدم محلول پاشی (آب خالص) بود (نمودار .(۶ نتایج نشان داد که با افزایش تراکم بوته، تعداد برگ در بوته کاهش یافت و بیشترین تعداد برگ از تراکم ۵۰ بوته در متر مربع با میانگین ۳۱۹/۵ برگ حاصل شد و کمترین تعداد برگ در بوته نیز متعلق به تراکم ۱۲۵ بوته در متر مربع بود (نمودار .(۷

جدول -۲ میانگین مربعات صفات وزن تر بوته، وزن تر برگ، وزن خشک بوته، وزن خشک برگ و تعداد برگ در بوته در مرحله دوم نمونه برداری

منبع تغییرات درجه آزادی وزن تر بوته وزن تر برگ وزن خشک بوته وزن خشک برگ تعداد برگ در بوته

تکرار ۲ ۲۶۷۴۳/۷۵۷ ۲۴۲۳/۰۸۲ ۱۱۰۴۹/۴۸۰ ۹۴/۳۰۴ ۲۳۲/۵۸۳
محلول پاشی ۳ ۳۲۸۳۷۹/۳۰۹ ns 143783/522 * 2375/449 ns 6353/622 * 23453/255 *
اشتباه ۶ ۸۹۲۰۲/۴۳۲ ۲۵۵۹۷/۹۱۷ ۱۰۳۵/۷۲۱ ۱۲۷۳/۹۷۸ ۴۶۵۶/۲۹۲
تراکم ۳ ۹۸۳۵۹/۳۲۲ ** ۳۹۳۹۴/۴۹۹ ** ۵۱۳۰/۴۶۹ ** ۱۴۷۳/۸۶۶ ** ۶۷۹۹/۴۳۶ **
محلول پاشی × تراکم ۹ ۱۱۵۷۹/۱۲۳ ns 4623/826 * 429/151 ns 150/083 ns 700/010 ns
اشتباه ۲۴ ۲۰۲۴۵/۷۲۲ ۱۶۳۷/۵۸۳ ۲۵۹/۳۱۵ ۷۸/۲۶۶ ۳۳۷/۹۵۵

ضریب تغییرات %۸/۶۸ %۴/۱۴ %۵/۶۵ %۶/۷۰ %۶/۲۱

ns ، * و ** به ترتیب بیانگر غیرمعنی دار و معنی دار در سطح %۵ و %۱ می باشند.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 10 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد