مقاله بررسی مهندسی ارزش در پروژه های در دست بهره برداری( مطالعه موردی: اداره کل نوسازی ، توسعه و تجهیز مدارس استان سمنان)

word قابل ویرایش
16 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
8700 تومان

بررسی مهندسی ارزش در پروژه های در دست بهره برداری( مطالعه موردی: اداره کل نوسازی ، توسعه و تجهیز مدارس استان سمنان)

چکیده

مهندسی ارزش (Value Engineering)، تلاشی اسـت سـازمان یافتـه کـه بـا هـدف بررسـی و تحلیـل تمـام فعالیتهای یک طرح، انجام می شود که هدف آن، زمان کمتر برای رسیدن به مرحله بهره برداری بدون افزودن بر هزینه ها یا کاستن از کیفیت کار است. بدیهی اسـت بحـث مهندسـی ارزش در تمـام مراحـل پـروژه اعـم از مدیریت، پدید آوری و بهره برداری پروژه، بروز و ظهـور دارد. یکـی از اهـداف مهندسـی ارزش عبـارت اسـت از مشخص کردن و اندازه گیری کردن ارزش جاری یک پروژه و محصول یا اجزای تشکیل دهنده آن با توجـه بـه عملکردهایی که نیازها، هدفها و خواستهای یک پروژه را برآورد می سازد . به عبارت ساده تر در فرآیند مهندسی ارزش، میزان رضایت بهره بردار(در بعد برآورده شدن نیاز ها، هدف ها و خواسته های مورد انتظار) از پـروژه ای که تحویل گرفته است جهت بیان ارزش نسبی پروژه به کار گرفته می شود. پژوهش حاضر با متمرکز شدن بـر مفهوم “تحلیل ارزش” بحث مهندسی ارزش در مرحله بهره برداری پروژه را مورد کنکاش قرار داده اسـت، لـذا پروژه های منتخب مدرسه سازی “در دست بهره برداری” استان سمنان مورد بررسی و تجزیـه و تحلیـل قـرار گرفته اند و میزان رضایت نسبی بهره بردار از پروژه های موصوف به عنوان پارامتر ارزش پروژ ها در نظر گرفتـه شده است. با توجه به نتایج حاصله مطلوبیت اعمال مهندسی ارزش با میانگین ۳٫۳۴ ارزیابی شده است، یعنـی در واقع با توجه به رده بندی کمی ۱) تا (۵، میانگین ذکر شده در حد بین متوسـط تـا زیـاد (کمـی بیشـتر از متوسط) ارزیابی شده است.

واژههای کلیدی: مهندسی ارزش، تحلیل ارزش، پروژه در دست بهره برداری ، مدرسه سازی

-۱ مقدمه

مهندسی ارزش کاربرد سازمان یافته فنون شناخته شده ای است که برای بررسی عملکرد یک محصول و یا خدمت مورد استفاده قرار می گیرد و با استفاده از فکر خلاق به منظور تأمین کارکرد(الزامات و خواسته هایی که موجب برآورده شدن نیاز و رضایت مشتری می شود) مورد نیاز برای تحقق اهداف طرح به طور مطمئن و با کمترین هزینه دوران عمر و با حفظ و یا ارتقاء کیفیت و حفظ ایمنی و ویژگی های زیست محیطی می باشد. ( فرهنگ واژگان نظام فنی اجرایی کشور، : ۱۳۸۳ ص (۱۱۳
برنامه ریزی، مدیریت و تحلیل ارزش، همگی بیان کننده شئونات مختلف مهندسی ارزش است که بستگی به اینکه در چه مقطع و مرحله از پروژه باشیم هر کدام کارکرد خود را دارند بطوری که “برنامه ریزی ارزش” در مرحله برنامه ریزی، مرحله اولیه، مرحله مفهومی و امکان سنجی طرح کاربرد دارد در حالی که “مدیریت ارزش” در تمام مراحل طرح کاربرد دارد و نسبت به برنامه ریزی ارزش معمولا در سطح بالاتری قرار دارد و در نهایت “تحلیل ارزش” نیز در مراحل بعد از طراحی و ساخت به کار می رود.

پژوهش حاضر با توجه به ماهیت ماهوی خود (بررسی اعمال مهندسی ارزش در پروژه های در دست بهره برداری) بیشتر معطوف به “تحلیل ارزش” است که با بررسی پروژه های مورد مطالعه و بازنگری ارزش تخمین زده شده در فرآیند تحلیل ارزش، به کنترل ارزش می پردازد. در واقع با در دست داشتن دو پارامتر ارزش تخمین زده شده و همچنین ارزش فعلی یک پروژه و مقایسه این دو نسبت می توان میزان درصد اعمال مهندسی ارزش را احصاء کرد. طبیعتا حداکثر ارزش تخمین زده شده یک پروژه یا حداکثر رضایت مندی قابل تصور، در صورت اعمال حداکثری مهندسی ارزش(اعمال صد در صدی) قابل تحقق است و میزان فعلی ارزش یک پروژه بیانگر حد اعمال مهندسی ارزش است که معمولا بصورت درصدی از ارزش تخمین زده شده پروژه، بیان می شود.

به نظر نگارنده “سطح نهایی انتظار و حداکثر رضایت نسبی بهره بردار” یا به عبارتی رضایت صد در صدی را می توان معادل ارزش نهایی(تخمین زده شده) پروژه تصور کرد و از طرفی میزان رضایت فعلی بهره بردار از پروژه ای که تحویل گرفته است را نیز می توان معادل ارزش فعلی پروژه قرار داد. لذا با این استدلال در این پژوهش در موضوعات مختلف مرتبط با پروژه های مورد مطالعه، نظر بهره بردار جویا شده است که با اندکی انحراف می توان این نظر را معادل ارزش پروژه یا به عبارتی معادل میزان اعمال مهندسی ارزش، در پروژه های مورد مطالعه قلمداد کرد.

موضوع دیگر اینکه با توجه به این موضوع که هدف پژوهش پرداختن به مبحث ” تحلیل ارزش” به منظور بررسی میزان اعمال مهندسی ارزش در پروژه های در دست بهره برداری بوده است و در اندازهگیری نهایی ارزش پروژه، قضاوت نهایی بهره بردار باید مبنا قرار گیرد، نه ادعای مجریان، مشاوران و پیمانکاران، لذا در پاسخ به سوالات مطرح شده، بهره برداران پروژه مخاطب قرار گرفته اند.

-۲ مبانی نظری و مفهومی پژوهش

مهندسی ارزش در واقع با استفاده از تجارب گذشته و تلفیق آن با خلاقیت و نوآوری به دنبال شناسایی و حذف هزینه های غیر ضروری و کوتاه کردن زمان اجرا و بهینه سازی با حفظ کیفیت استاندارد طرح ها می باشد. بررس ها ی مهندسی ارزش تنها به مرحله طراحی و ساخت طرح ها محدود نمی شود بلکه شامل مرحله بهره برداری و نگهداری نیز می باشد.(امیر لطفی، :۱۳۸۹ ص (۳۳-۳۴

به عبارت دیگر، با دقت در دیاگرام رابطه مهندسی ارزش با مراحل مختلف یک پروژه عمرانی در می یابیم که مهندسی ارزش در مراحل مختلف پروژه ( از مرحله طراحی تا مرحله اجرا و همچنین مرحله بهره برداری و نگهداری) اعمال می شود و در طی هر کدام از مراحل ذکر شده نیز یکی از بخش ها و ارکان پروژه درگیر است، به طوری که در مرحله طراحی (فاز صفر، فاز یک و فاز دو) مشاور پروژه بیشترین نقش را در اعمال مهندسی ارزش دارا است و در مرحله اجرا این نقش برای پیمانکار پر رنگ تر می شود و در مرحله بهره برداری و نگهداری نیز نقش واحد بهره بردار دارای تاثیرگذاری و اهمیت ویژه ای است.

به نظر نگارنده، اعمال مهندسی ارزش در هر مرحله، صرفا محدود به آن مرحله نخواهد شد و می تواند از سطوح قبلی تأثیر بپذیرد و از طرفی سطوح بالاتر از آن مرحله را نیز تحت تأثیر قرار دهد. برای توضیح بیشتر، اگر ترتیب توالی منطقی پروژه شامل مراحل -۱طراحی، -۲اجرا و -۳ بهره برداری و نگهداری باشد، در صورتی که بخواهیم اعمال مهندسی ارزش در مرحله طراحی را بررسی نماییم، این بررسی سطوح اجرا و بهره برداری و نگهداری را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد. همچنین اگر بخواهیم اعمال مهندسی ارزش در مرحله اجرا را بررسی نماییم، این بررسی از مرحله طراحی تأثیر گرفته و بر مرحله بهره برداری و نگهداری تأثیر می گذارد. ضمنأ اگر بخواهیم اعمال مهندسی ارزش در مرحله بهره برداری و نگهداری را بررسی نماییم، این بررسی از مراحل طراحی و اجرا تأثیر خواهد پذیرفت.

با توجه به توضیحات فوق، اعمال مهندسی ارزش در مرحله بهره برداری و نگهداری پروژه، با توجه به سطح انتظار بهبود، خود به سه مقطع، ۱ -مقطع قبل از بهره برداری پروژه( اقدامات مربوط به اعمال مهندسی ارزش که در مرحله طراحی و اجرا رخ داده و مرحله بهره برداری و نگهداری را تحت تأثیر گذاشته است)،-۲مقطع بهره برداری از پروژه (اقدامات مربوط به اعمال مهندسی ارزش که صرفا در زمان بهره برداری رخ می دهد) و -۳مقطع نگهداری پروژه، قابلیت تقسیم دارد. اعمال مهندسی ارزش، در هر یک از مقاطع سه گانه ذکر شده در مرحله بهره برداری و نگهداری پروژه، انتظارات متفاوتی را برآورده می سازد که در جدول زیر(جدول شماره (۱ بصورت خلاصه ارائه شده است.(نظر نگارنده)

جدول شماره ۱ مهندسی ارزش در مرحله بهره برداری

ردیف مرحله اعمال مهندسی ارزش سطح انتظار(در صورت اعمال مهندسی ارزش)

۱ مقطع قبل از بهره برداری پروژه الف-جلب رضایت بهره بردار با فراهم شدن امکان بهره برداری سریعتر پروژه(برنامه
ریزی های مرحله اجرا)
ب-بهینه سازی طراحی پروژه جهت انطباق حداکثر با نیاز بهره بردار(بر نامه ریزی
مرحله طراحی)
ج-بهینه سازی کیفیت اجرای پروژه جهت انطباق حداکثری با نیاز بهره بردار(
برنامه ریزی مرحله اجرا)
۲ مقطع بهره برداری از پروژه الف-فراهم شدن رضایت بهره بردار( با برسی کیفیت اجرای پروژه)
ب-برآورده شدن انتظارات بهره بردار( بررسی سازگاری طراحی و اجرای پروژه با
انتظارات و نیاز بهره بردار)
۳ مقطع نگهداری پروژه الف-نگهداری بهینه و ساده تر پروژه (پیش بینی لازم در مرحله طراحی)
ب- نگهداری پروژه با هزینه های متعارف و استاندارد( اجرای بهینه پروژ در مرحله
اجرا)

مجموع فعالیت های رخ داده در سه مقطع مرحله بهره برداری و نگهداری پروژه در صورتی که تؤام با اعمال مهندسی ارزش بوده باشد، رضایت بهره بردار را در پی خواهد داشت. این موضوع مبنای استدلالی این پژوهش قرار گرفته است، یعنی با بررسی میزان رضایت بهره بردار از پروژه ای که تحویل گرفته است میزان اعمال مهندسی ارزش استنتاج شده است به نحوی که اعلام رضایت بیشتر نشان دهنده اعمال بیشتر مهندسی ارزش در پروژه قلمداد شده است.

-۳ روش شناسی پژوهش

-۱-۳روش پژوهش
پژوهش حاضر یک پژوهش توصیفی، پیمایشی است که در دستهی پژوهش های کاربردی جای میگیرد. همچنین این پژوهش به صورت مطالعه موردی است و سازمان مورد مطالعه، اداره کل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس استان سمنان می باشد. با توجه به جمعیت آماری پژوهش( کلیه پروژه های در حال بهره برداری مدرسه سازی استان سمنان طی سال ۱۳۸۵ تا سال (۱۳۹۲ برای تعیین نمونه های پژوهش از روش وضعی و غیر احتمالی استفاده شده است. در این روش تمام نمونه های جامعه آماری، شانس مساوی برای انتخاب شدن ندارند و در انتخاب گزینه ها به عنوان نمونه، محقق نظریات خود را دخالت می دهد. در این پژوهش پروژه های دارای اهمیت(از لحاظ میزان سرمایه گذاری و متراژ پروژه) انتخاب شده اند. به عبارت دیگر پروژ هایی که از لحاظ هزینه بری و سرمایه گذاری بیشترین اعتبار را داشته اند و همچنین از نظر متراژ ساخت، بالای هزار متر مربع بوده اند به عنوان نمونه های پژوهش انتخاب شده اند. انتخاب این روش به دلیل عدم ضرورت تمام شماری

۳

نمونه ها بوده است( به عنوان مثال گاها موارد بسیار جزیی مانند رنگ آمیزی یک مدرسه، تجهیز یک کتابخانه کوچک، احداث یک اتاق جهت نمازخانه و …، محوطه سازی یک مدرسه و بسیار موارد دیگر اینچنینی به عنوان یک پروژه تعریف شده است).

در واقع در یک بیان کلی، چون هدف از پژوهش بررسی عملکرد اداره کل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس استان سمنان در بحث اعمال مهندسی ارزش در پروژ های تحت اختیار بوده است، انتخاب پروژ های مهم و نوع عملکرد این اداره کل در پروژ ها ی مذکور، قابلیت تعمیم به سایر پروژ ها (که به مراتب دارای اهمیت و تأثیرگذاری کمتری بوده اند) را نیز دارا خواهد بود.

-۲-۳ جامعه آماری و حجم نمونه

با توجه به هدف این پژوهش جهت بررسی شرایط اعمال مهندسی ارزش در مرحله بهره برداری و نگهداری پروژه ها، پیشنهاد گردید که در یک بازه زمانی حداقل ۵ ساله پروژه های تحت پوشش اداره کل مورد بررسی قرار گیرد. با برسی اسناد و مدارک مربوطه، از سال ۱۳۸۵ تا سال ۱۳۹۲ (بازه زمانی ۷ ساله)کلا ۱۰۸۲ پروژه تعریف شده است که در یکی از مراحل مطالعاتی، اجرا و بهره برداری قرار دارد. با توجه به عدم ضرورت و توجیه پذیری تمام شماری پروژه ها، تصمیم گرفته شد پروژه های دارای اهمیت ، به عنوان حجم نمونه انتخاب و مورد بررسی قرار گیرد.

فیلتر دسته بندی و انتخاب پروژه های نمونه مطالعه، براساس میزان هزینه بری و بودجه تخصیصی و همچنین متراژ در محدوده ۳۰۰۰-۱۰۰۰ مترمربع ،که پروژه های دولتی و مشارکتی را شامل می شود، انجام گرفته است. با این اوصاف تعداد کل ۱۶۷ پروژه شناسایی گردید که در یکی از مراحل طراحی، اجرا و یا در دست بهره برداری قرار دارد. از این تعداد ۸۴ پروژه در مرحله احداث و تخریب و بازسازی، ۳۵ پروژه در مرحله بهره برداری و ۴۸ پروژه در مرحله مطالعات قرار دارند. با پایش مجدد پروژه ها کلا از بین ۳۵ پروژه در مرحله بهره برداری تعداد ۲۲ پروژه به عنوان حجم نمونه نهایی جهت انجام پژوهش انتخاب گردید. پرسش نامه های مربوط به ۲۲ پروژه در دست بهره برداری، تکمیل و مبنای تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.

-۳-۳ ابزار گردآوری اطلاعات و تجزیه و تحلیل داده ها

جهت دستیابی به اطلاعات اولیه پروژه ها ضمن بازدید از پروژه ها و ثبت مشاهدات، نسبت به تدوین پرسشنامه ای که سوالات آن مبتنی بر نظام فنی اجرایی کشور و آیین نامه های رایج سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور بوده است، اقدام گردید. جهت پاسخگویی به سؤالات از نظام امتیازدهی ، هم به صورت توصیفی با درجات خیلی کم ، کم، متوسط ، زیاد و خیلی زیاد و هم به صورت کمی در پنج رده با تقسیمات ۱ ، ۲ ، ۳ ،۴ و ۵ استفاده گردید. در نهایت، اطلاعات جمع آوری شده از پروژه ها با استفاده از نرم افزارر spss مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.

-۴ تجزیه و تحلیل داده ها

پس از گردآوری اطلاعات و بهره گیری از خروجی نرم افزار spss و با استفاده از آمار توصیفی به تجزیه و تحلیل اطلاعات و داده ها پرداخته شده است. مهمترین یافته های پژوهش بصورت خلاصه در جداول زیر ارائه گردیده است.
-۱-۴ آیا پروژه براساس زمانبندی انجام شده به اتمام رسیده است؟(جدول شماره (۲
جدول شماره ۲توزیع فراوانی نظرات پاسخگویان

گزینه ها فراوانی درصد درصد تجمعی
خیلی کم ۲ ۹٫۱ ۹٫۱
کم ۲ ۹٫۱ ۱۸٫۲
متوسط ۷ ۳۱٫۸۲ ۵۰٫۰۲
زیاد ۵ ۲۲٫۷۱ ۷۲٫۷۳
خیلی زیاد ۶ ۲۲٫۲۷ ۱۰۰
جمع ۲۲ ۱۰۰ –

۴

با توجه به جدول شماره ۲ بیشترین فراوانی مربوط به متوسط و حدود ۵۰ درصد بوده است، به عبارت دیگر حدود ۵۰ درصد پروژه ها پیشرفتشان در مقایسه با برنامه زمان بندی در حد متوسط بوده است. این در حالی است که حدود ۱۸ درصد در حد کم تا خیلی کم مطابق برنامه زمان بندی پیشرفت داشته اند.

-۲-۴ در پاسخ به اینکه پروژه با هزینه پیش بینی شده اولیه به اتمام رسیده است، با توجه به جدول شماره ۳ بیشترین فراوانی مربوط به زیاد و حدود ۳۲درصد بوده است، به عبارت دیگر حدود ۳۲ درصد پروژه ها تا حد زیاد با هزینه پیش بینی شده به اتمام رسیده اند. این در حالی است که حدود ۴۵ درصد از پروژه ها در حد متوسط و کمتر از متوسط با هزینه پیش بینی شده به اتمام رسیده اند. می توان نتیجه گرفت که تقریبا بیش از نیمی از پروژه ها(۵۵ درصد) با هزینه پیش بینی شده به اتمام رسیده اند.

جدول شماره ۳ توزیع فراوانی نظرات پاسخگویان

گزینه ها فراوانی درصد درصد تجمعی
خیلی کم ۲ ۹٫۱ ۹٫۱
کم ۵ ۲۲٫۷۱ ۳۱٫۸۲
متوسط ۳ ۱۳٫۶۳ ۴۵٫۴۵
زیاد ۷ ۳۱٫۸۲ ۷۷٫۲۸
خیلی زیاد ۵ ۲۲٫۷۲ ۱۰۰
جمع ۲۲ ۱۰۰ –
۳-۴ -در پاسخ به اینکه پروژه دارای دفترچه راهنمای بهره برداری است، با توجه به جدول شماره ۴ بیشترین فراوانی مربوط به متوسط و حدود ۳۲ درصد بوده است، به عبارتی در ۳۲ درصد پروژه ها، دفترچه راهنمای بهره برداری از پروژه در حد متوسطی تدوین و ارائه شده است. این در حالی است که در ۶۸ در صد پروژه ها دفترچه راهنمای بهره برداری در حد متوسط و پایین تر تدوین و ارائه شده است.

جدول شماره ۴ توزیع فراوانی نظرات پاسخگویان

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
wordقابل ویرایش - قیمت 8700 تومان در 16 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد