مقاله توانمندسازی بافت های روستا-شهری در محیط های پیراشهری با رویکرد مشارکت مردمی (مطالعه ی موردی: روستای کلم خواران )

word قابل ویرایش
24 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
از جملــه پیامــدهای گســترش لجــام گســیخته ی شــهرها در دهــه هــای اخیــر الحــاق روســتاها و ســکونتگاه هــای پیرامون بـه شـهرها اسـت . شـهر اصـفهان نیـز بـه دلیـل اسـتقرار در موقعیـت جغرافیـایی مناسـب ، همـواره بـا پدیـده ی فضایی فوق همـراه بـوده و بخشـی از رشـد کالبـدی ایـن شـهر ناشـی از الحـاق روسـتاهای همجـوار بـه آن بـوده اسـت ، که در برخی مـوارد عـدم توانـایی بافـت هـای مـذکور جهـت پاسـخ گـویی بـه نیازهـای سـاکنین منجـر بـه ظهـور شـکل جدیـدی از حاشـیه نشـینی شـده اسـت . بـا الحـاق روسـتای کلـم خـواران بـه شـهر اصـفهان و پـذیرش کـارکرد جدیـد روستایی –شـهری، نظـام سـاختاری و عملکـردی ایـن دو سـکونت گـاه در ابعـاد مختلـف دچـار تغییـر و تحـول گردیـده است . در واقـع تحمیـل نقـش هـا و کارکردهـای جدیـد از سـوی شـهراصـفهان بـه فضـاهای پیرامـونی از جملـه روسـتای کلم خواران منجر بـه شـکل گیـری و بـروز نابـه سـامانیهـایی در عرصـه هـای اجتمـاعی، اقتصـادی و کالبـدی و …. شـده و بخـش زیـادی از زمـان و سـرمایه مـدیریت شـهری را بـه چـالش طلبیـده اسـت . پـژوهش حاضـر نشـان مـیدهـد کـه توانمندسـازی روسـتای پیراشــهری کلـم خـواران بــا رویکـرد مشــارکت مردمـی در کنـار بهســازی محـیط از مهمتــرین سیاست های اثرگذاری هستند کـه در طـی یـک فراینـد مشـخص بـه سـازمان یـابی فضـایی و تکـوین منطقـه ای مطلـوب جهت اسکان ساکنین بومی و مهاجران در حاشیه شهر منجر میگردد.
کلید واژه ها:توانمندسازی اجتماع محور-محیط پیرا- شهری – سکونتگاه های روستا-شهری – مشارکت -روستای کلم خواران
١-مقدمه
تداوم پیشروی شهرهای بزرگ به سمت پیرامون به تدریج محیطی را شکل میدهد که درآن سیستم های شهر و روستا در هم آمیخته شده و در برخوردگاه شهر و روستا پدیده ی پیراشهرنشینی شکل میگیرد،که طی این فرایند روستاهای پیراشهری به تدریج ویژگیهای عام روستایی را از دست داده و برخی از ویژگیهای شهری را اختیار میکنند. روستا-شهرهای مذکور با داشتن خصوصیات ذاتی طبیعی روستا و شرایط جدید زندگی شهرنشینی به عنوان ناحیه ای میانه یا منطقه گذار با فضای اجتماعی انتقالی محسوب شده و ماهیتی چندعملکردی مییابند. مروری بر روند توسعه و شکل گیری سکونتگاه ها نشان میدهد که شکل گیری چنین پدیده ای به خصوص در محیط پیرامونی شهرهای بزرگ که با سرعتی فزاینده رشد مییابند، امری گریزناپذیر است و در بسیاری موارد کم توجهی به این واقعیت ، باعث تبدیل این روستا- شهرها به یک سکونتگاه حاشیه ای با ساختار فضایی نابرابر شده است ،که تداوم این نابرابریهای فضایی موجب بروز مشکلاتی از جمله کیفیت نازل شرایط زندگی، به هم خوردن تجانس اجتماعی، بورس بازی زمین و مسکن و …میگردد.
در شهر اصفهان نیز به عنوان یکی از کلان شهرهای در حال رشد، یکی از شقوق توسعه ی شهری، الحاق روستاهایی است کـه در هم جواری آن قرار داشته و در طول زمان با گسترش فضایی این شهر، براساس پدیده ی خزش شـهری در بافـت شـهر ادغـام شده و هویتی دگرگون یافته اند. از جمله سکونت گاه هایی که با پیشروی سریع شهر اصفهان در ناحیه تحت نفوذ مسـتقیم شـهر به عنوان ناحیه پیرامون شهری یا منطقه گذار قرار گرفته است ، روستای کلم خواران میباشد. ساختار فضایی ناپایدار این روستا- شهر و قرار گرفتن آن در حاشیه ی کلان شهر اصفهان ، این ناحیه روستا-شهری را بـا مسـائل اجتمـاعی، اقتصـادی، کالبـدی و زیست محیطی و افت کیفیت زندگی روبرو کرده است . روستای پیراشهری کلم خواران بدون آن که آمادگی و توانـاییهـای لازم برای حضور در عرصه ی شهری با مقتضیات گسترده و پیچیده را به لحاظ ابعاد اجتماعی، اقتصادی و کالبدی کسب کرده باشـد، در این عرصه حضور یافته است . برای درک و تعدیل نابرابریها و تعاملات ضعیف میان شهر و روسـتا،نیازمنـد بررسـی و تحلیـل پیرامون دلایل پدیدارشدن این ساختار نابرابر و به کارگیری تمهیداتی جهت جلب مشارکت ساکنین به صـورت آگاهانـه و ارادی در راستای اجرای راهبرد توانمندسازی با توجه به ویژگیهای ماهوی شهر و روستا و حذف نابرابریها میباشیم . در ایـن زمینـه جهت تاکید بر توسعه ی همه جانبه این نظام سکونت گاهی ،شناخت و ارائه ی راهکارهای مناسب توانمندسازی به منظور افـزایش سطح مشارکت سـاکنین و ارتقـاء شـرایط محیطـی بـه نحـوی پایـدار و فراگیـر در جهـت حصـول بـه توسـعه ی مـوزون شـهر و سکونت گاه های حاشیه ای ،به عنوان هدف بنیادین این پژوهش مورد توجه واقع شده است .
بر این اساس مقاله حاضر به دنبال پاسخ گویی به سوالات ذیل خواهد بود، ١) اساسیترین عوامل تاثیرگذار بر تحولات اجتماعی، اقتصادی و کالبدی روستا، شهر مورد مطالعه کدام است ؟ ٢)با اتخاذ چه شیوه هایی میتوان نابرابریها و نابسامانیهای موجود در عرصه های اقتصادی ،اجتماعی و کالبدی متاثر از الحاق سیستم های شهری و روستایی تعدیل نمود؟ که نتایج تحقیق نشان خواهد داد که جداسازی کارکردهای فضایی شهر و روستا- شهر در محیط های پیراشهری در رویکرد چندین ساله حاکم بر طرح هادی که توجه اساسی خود را بر گسترش شهری معطوف میکند، باعث تجلی آشفتگیها در سکونت گاه های مورد مطالعه شده است . و هم چنین با ایجاد ارتباط میان دو رکن مدیریت شهری و مردم که در آن مردم نقش اصلی و مدیریت شهری نقش هماهنگ کننده را دارد،میتوان محیطی مطلوب را توسط اجتماعات محلی سکونتگاه مذکور برپا کرد.
٢- معرفی مفاهیم مرتبط با توانمندسازی روستا- شهرها در محیط های پیراشهری
٢-١-گسترش شهرها و شکل گیری پدیده ی پیراشهرنشینی در برخوردگاه شهر-روستا
بعدازجنگ جهانی دوم ، یکی ازمسایل اساسی کشورهای درحال توسعه ،رشد وگسترش شتابان وناهمگون شهرنشینی بوده است . (ارباب ،١٣٨۶،ص ١) این شهرنشینی شتاب زده وافزایش ممتد جمعیت فقط موجب پدیدارشدن شهرهایبزرگ نمیشود، بلکه شهر با پیشروی به سوی فضاهای زیستی موجود، زمین های کشاورزی، باغداری، ودرنهایت محیط طبیعی موجب شکل گیری،دگرگونی ویاپیشروی شهرها دراندازه های گوناگون ،روستا –شهرها(روستاهایی که درمرحله ی گذاریادگرگونی ازماهیت روستایی به شهری هستند) وسکونتگاه های غیررسمی درپیرامون خود میشوند.(دانشپور،١٣٨۶،ص ۴)روستا-شهرها یکی از انواع سکونتگاه هایی هستند که به تازگی با توسعه جوامع شهری در حاشیه شهرها و در برخوردگاه شهر-روستا ایجاد شده اند. روستا -شهرها با داشتن خصوصیات ذاتی طبیعی روستا و شرایط جدید زندگی شهرنشینی به عنوان ناحیه ای اکوتون و میانه محسوب میشوند.(سیروس صبری ,١٣٨۶,ص ۴۶) این نواحی که به منطقه ی شهری بسیار نزدیک میباشند و در جایگاه خود از توسعه ی شهری منتج میشوند، در فرایند جذب و الحاق کامل به شهر هستند. در بعضی شرایط آن ها تحت تاثیر قدرت شهر و رابطه جوامع بسیار شبیه شهر میشوند.(٢٠٠٠.L.Iaquinta) به عبارت دیگر چنین پدیده هایی را که درآن شیوه های رفتارموجود درسکونتگاه های روستایی به وسیله روستائیان به شهرها منتقل میشود شهرنشینی روستایی نیز مینامند.چرا که ساختار اجتماعی ،فرهنگی و فیزیکی این روستاها تا حدودی به شهرها شباهت یافته است و ترکیبی از چشم اندازهای گوناگون اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و فیزیکی شهر و روستا در آن ها دیده میشود.(پاپلی یزدی,١٣٨٢,ص ٢١١)طبق آنچه که ذکر شد پیوستار پیشروی شهر تا جایی که از میزان اثرگذاری بر روستا و طبیعت کاسته شده و اثرات شهری دیگر پدیدار شود، ادامه یافته و محیطی به وجود میآید که به محل درهم آمیختن سیستم های شهر –روستا –طبیعت ویا برخوردگاه ((شهر – روستا)) تبدیل شده وپدیده پیراشهرنشینی را شکل میدهد، که درآن روستاهای محیط پیراشهری به تدریج ویژگیهای شهری را اختیار میکنند.(دانشپور،١٣٨۶،ص ۵) به عبارت دیگر ناحیه پیرامونی شهرکه به شدت تحت تأثیر فعالیت های شهری قراردارد،اغلب به عنوان ((کنش گاه حاشیه شهری))یا ((حاشیه نیمه روستایی شهر))ویا ((محیط حاشیه شهری))نامیده میشود. دیگران آن را ((ناحیه ی کلان شهری گسترش یافته ))نامیده اند. (کنت لینچ ،١٣٨۶، صص ٧۴-٧۵)
٢-٢-تبیین مفهومی توانمندسازی و ابعاد آن
توانمندسازی روشی اسـت کـه بـه دنبـال دسـتیابی بـه اهـداف توسـعه اسـت . بهبـود کیفیـت زنـدگی فـردی و اجتمـاعی از طریــق اســتفاده از امکانــات محلــی و نهادهــای بخــش خصوصــی.(p١٢,٢٠٠۴,Hunter) بــه عبــارتی دیگــر، توانمنــدســازی بهبود وضعیت خـدمات پایـه ای و زیـربنـایی از طریـق مشـارکت بخـش خصوصـی مـیباشـد. بـه گونـه ای کـه بخـش خصوصـی تــوان مشــارکت در حفــظ و اجــرای پــروژه هــا و طــرح هــای توانمنــدســازی را داشــته باشــد.(p١۵۵,٢٠٠٢,Carazzai)
توانمندسازی بـه مثابـه ی آمـوختن مـاهیگیـری بـه جـای مـاهیدادن اسـت ،کـه بـا اتکـاءبـه منـابع درونـی اجتمـاعی یـک سـکونتگاه بـا حمایـت و خـودیـاری آنـان بـه وسـیله ی بخـش عمـومی ،بـرای رفـع نیازهـای فـردی و جمعیتشـان و در حـد استطاعت مـالی آن هـا خواهـد بـود. نکتـه اساسـی در راهبـرد توانمنـدسـازی ایجـاد تحـول در دیـدگاه هـای مـدیریت شـهری نسـبت بـه سـکونتگاه هـای حاشـیه ای مـیباشـد کـه بـه جـای پـاککـردن صـورت مسـئله درصـدد سـاماندهی و بهبـود ایـن منــاطق برآینــد.توانمنــدســازی در ابعــاد مختلــف و در زمینــه هــای اقتصــادی، اجتمــاعی و کالبــدی اهــداف خــود را دنبــال میکند.
توانمندسازی کالبدی :از ویژگیهای عمده ی سکونتگاه های حاشیه ای که این مناطق را از سایر مناطق شهر متمایز میسـازد ویژگیهای خاص کالبدی آن ها نظیر چهره و سیمای نامطلوب کالبدی و کوچه های تنگ و باریک ، استفاده از مصـالح کـم دوام و بیدوام در ساخت مسکن میباشد. برنامه ها و اقدامات اصلاح و توسعه ی معابر، بهبـود مسـائل بهداشـتی (دفـع بهداشـتی زبالـه ، فاضلاب و …) مرمت ، نوسازی و مقاوم سازی ساختمان ها، تأمین خدمات و تأسیسات زیربنایی از راهبردهای توانمندسازی کالبدی میباشد.
(۵٨٧ p;٢٠٠٣ ;J. Abbott)
توانمندسازی اجتماعی: درگیری فعال و مداوم جامعه ی شهری در یک دوره ی طولانی، پایداری برنامه ی ارتقای محیطـی را بسیار سخت میکند. هدف اصلی در برنامه توانمندسازی مشارکت بین اجتماعات محلی و اولیای امر محلی است .به طـور کلـی سیاست هایی که منجر به افزایش میزان مشارکت مردم در بهبود شرایط محیط زیست خود گردد و مردم حضور فعـال و مـوثری در توانمندسازی داشته باشند مربوط به توانمندسازی اجتماعی میشود. آموزش سطح سواد و آگاهی مـردم ، بـالابردن احسـاس تعلق مکانی و مسئولیت در افراد مناطق حاشیه نشین میتواند تأثیر بسزائی در توانمندسازی اجتمـاعی مـردم داشـته باشـد.
( .J(Abbott; 2003;p 587
٢-٣-مدیریت شهری و توانمندسازی اجتماع محور
توانمندسازی اجتمـاع محـور، فراینـدی مشـتمل بـر حـذف محـدودیت هـا و موانـع سـاختاری اسـت ،کـه از طریـق آن فـرد یـا اجتمـاع ، ضـمن مشـارکت ، امکـان ارزشـیابی اقـدامات منجـر بـه تغییـر و بهزیسـتی را بـر پایـه بیـنش هـا و ظرفیـت هـای خود و یا اجتماع پیدا میکنـد.راهبـرد اصـلی ایـن مـدل ، اعتقـاد بـه مـردم اسـت . اعتقـاد بـه ایـن کـه مسـائل مـیتواننـد بـه بهترین شـکل ممکـن بدسـت مردمـی کـه بـا آن مسـائل بـه طـور روزانـه زنـدگی مـیکننـد و بـه عبـارتی توسـط گـروهـای ذینفــع حــل شــود.(www.imi.it//http:) و شــیوه ی اصــلی ایــن مــدل ، کــاربرد روش برنامــه ریــزی اجتماعــات محلــیاســت ، ((برنامــه ریــزی اجتماعــات محلــی ))بــرای شــرکت دادن مــردم محــلات در پیــداکــردن راهــی بــرای بیــان نظریــات خــود در رابطه بـا وضـعیت فعلـی و آینـده محـل سـکونت شـان ،تـلاش مـیکنـد. در ایـن شـیوه ،توانمندسـازی مشـارکتی همـه جانبـه اسـت کـه تنهـا در محـیط هـای کوچـک قابـل اجراسـت و دیـدگاهی محلـه ای و روسـتایی دارد. (پیـران ،١٣٨٠،ص ٣٨)اجـرای راهبـرد توانمندســازی بـا رویکــرد مشــارکت مردمـی،نیازمنــد ارتبــاط میــان اجتماعــات محلــی و مـدیریت شــهری اســت . در واقـع تمـامی تـلاش هـا در ایـن راهبـرد،جهـت دسـتیابی بـه توانمنـدشـدن مـردم اسـت ،بـه عبـارت دیگـر ((اول توانمنـدی مردم ،سپس پیشرفت مکان )). (شهیدی,١٣٨۶,ص ۵٠)
٢-۴- مداخله در بافت های پیرامون شهری به شیوه ی توانمندسازی
تــا کنــون در نقــاط مختلــف دنیــا سیاســت هــا و برنامــه هــای مختلفــی در قبــال حــل مســاله ی منــاطق حاشــیه نشــین در پیرامون کلان شهرها،اتخاذ شده است . سیاسـت هـایی کـه تحـت عنـوان نگـرش هـای بنیـادگرا و هـدف گـرا،دامنـه ی وسـیعی از تخریــب و تخلیــه ی اجبــاری تــا ســاخت خانــه هــای ارزان قیمــت و خانــه ســازی اجتمــاعی و روش زمــین و خــدمات را شامل میشـود. (صـرافی،١٣٨١،صـص ٨-١١)نگـرش بنیـادگـرا کـه از دهـه ی ١٩٧٠ بـه بعـد مطـرح گردیـد،بـیش از آنکـه بـه پدیده حاشیه نشینی به عنـوان یـک مسـاله و عارضـه ی شـهری بنگـرد، متوجـه ریشـه هـا و بنیادهـای مسـاله هسـتند و حتـی کمتر به راه حل هـا و سـازوکارهـای سـاماندهی فکـر مـیکننـد. بـا توجـه بـه شکسـت سیاسـت هـای ایـن رهیافـت از نیمـه ی دوم دهـه ی ١٩٨٠ بـه بعـد نگـرش هـدف گــرا بـه پدیـده ی حاشـیه نشـینی بـا ارائـه راه حــل هـا و راهکارهــای توانمندســازی، بهسازی و نوسازی ایـن سـکونت گـاه هـا بـا تکیـه بـر راهکارهـای مشـارکتی مطـرح گردیـد. ( شـیخی، ١٣٧٩، صـص ٣۵-٣٣) در چارچوب این دیـدگاه کـه رهیافـت اصـلاح طلبانـه نیـز نامیـده مـیشـود، راهبـرد توانمنـدسـازی مناسـب تـرین راه حـل بـرای حل مشکل حاشیه نشینی است . (p١٣٣,١٩٩١,world bank)
در ادامـه ی ایـن رونـد بـه دلیـل عملکـرد نـاموفق رهیافـت هـای فـوق الـذکر، دسـتور کـار جدیـدی در سـال ١٩٨۶ تحـت عنــوان « راهبـرد جهــانی تـأمین ســرپناه تـا سـال ٢٠٠٠» بــا تأکیـد بــر اتخـاذ سیاسـت اجرایــی معـین بــر پایـه مشــارکت اجتمــاعی، رویکــرد توانمنــدســازی، بهبــود مــدیریت شــهرها توســط هبیتــات تــدوین گردیــد و پــس از آن هبیتــات دو (اجلاس جهانی دربـاره شـهر) راهبـرد توانمنـدسـازیرا بـه همـراه بهسـازی محـیط بـه شـکل کـاملا رسـمی توصـیه نمـود.
(جـواهری پـور و داور پنـاه ،١٣٨١،صـص ٩٠-٨٢) ایـن راهبـرد امـروزه بـه طـور جـدی مـورد پـذیرش مجـامع بـین المللـی قـرار گرفتــه و در پــی ظرفیــت ســازی در اجتماعــات بــرای حــل مشــکلات آن هــا بــا اســتفاده از اندیشــه ، منــابع و بــازوی خــود آن هاســت .(p١٣٣,١٩٩١,world bank) آخــرین راهبــردی کــه از ســوی ســازمان هبیتــات مطــرح گردیــد بــه عنــوان پیکــاری جهانی علیه فقر در تمامی قاره هـا خصوصـا آمریکـایلاتـین ، آفریقـا و هنـد آغـاز شـد و بـر مفـاهیمی هـم چـون حـق مسـکن برای همه ، عدم تبعیض ، مشـارکت بـه عنـوان ابـزار توسـعه ی پایـدار و دسترسـی قشـر فقیـر شـهر بـه زمـین و سـایر امکانـات زیربنایی برای سکونت تأکید داشت .(p٣٠,٢٠٠١,Tabbal and Ray)

٣-چارچوب نظری و روش تحقیق
سـیر تکـوینی دیـدگاه هـا و نظریـات در زمینـه حاشـیه نشـینی و راه حـل هـای آن نشـان مـیدهـد کـه سیاسـت تخریـب و تخلیه اجباری مناطق حاشیه نشین کـاملا مطـرود شـده اسـت و آنچـه واقـع بینانـه و نـوع دوسـتانه اسـت راه حـل مـداراگرایانـه و اصـلاح تـدریجی ایـن سـکونت گـاه هاسـت . حتـی سـاماندهی ،احیـا و نوسـازی چنـین سـکونت گـاه هـایی بـدون تـلاش در راســتای مشــارکت فراگیــر و فعــال ،ظرفیــت ســازی نهادینــه شــده ســاکنین ایــن منــاطق و تاکیــد بــر بــروز اســتعدادها و توانـاییهـای مـردم کـه هـم هـدف توسـعه انـد و هـم وسـیله ی آن ،کـم تـرین بـازدهی را بـه همـراه خواهـد داشـت . از ایـن روسـت کـه راهبـرد توانمندسـازی ایـن سـکونت گـاه هـا بـا تکیـه بـر راهکارهـای مشـارکتی و بهـره گیـری از تـوان اجتماعـات ساکن در سـکونت گـاه هـای پیرامـون شـهری بـه عنـوان مـوثرترین راهبـرد بـرای حـل مشـکلات آنـان مـورد توافـق اکثریـت صاحب نظران خارجی و داخلـی قـرار گرفتـه اسـت . لـذا تحقیـق حاضـر توانمندسـازی روسـتای پیراشـهری کلـم خـواران را بـا استفاده از مشـارکت و همکـاری سـاکنین ایـن سـکونتگاه در جهـت بهبـود تـدریجی محـیط زنـدگی آنـان طـی فراینـد ذیـل دنبال خواهد کرد.
منبع : نگارندگان ،١٣٨٩
جهت دستیابی به اهداف مذکور در خصوص سکونتگاه های روستا-شهری، مطالعات میـدانی در محـدوده ی مـورد مطالعـه در قالب پرسش نامه ، مصاحبه و ارتباط بـا سـاکنین صـورت گرفتـه اسـت . سـئوالات طـرح شـده بـه دنبـال چیسـتی و چگـونگی توانمندسازی و راه های دستیابی به توسعه ی موزون و یکپارچه با توجه به اصل رویکرد مشارکت میباشند. جهت نمونه گیـری و توزیع پرسش نامه در روستا-شهر کلم خواران ، با توجه به جامعه ی آماری ١٨٩ خانواری ، ٣٣مورد نمونه گیری جهـت تبعیـت از توزیع نرمال کافی خواهد بود با این وجود به منظور افزایش دقت اطلاعات حدود ۵٠پرسش نامه تکمیل گردیده است .هم چنین با توجه به همگنی نسبی موجود ساکنین این ناحیه ، بهترین روش جهت تکمیل پرسش نامه ، نمونـه گیـری بـه صـورت تصـادفی است ، نمونه های تصادفی با استفاده از نرم افزار Exel انتخاب شده است .تجزیه و تحلیـل اطلاعـات بـه دسـت آمـده از وضـع موجود به منظور ارائه ی راهکارهای توانمندسازی و جلب مشارکت ساکنین نیز در چـارچوب روش توصـیفی -تحلیلـی صـورت پذیرفته است .
۴-بررسی ویژگیها و خصوصیات پیراشهرنشینی در روستای کلم خواران و تبیین تحولات آن
دهستان جی از دیربـاز یکـی از هسـته هـای اولیـه شـکل گیـری سـکونتگاه هـای اصـفهان (تصـویر شـماره ١و٢)بـوده اسـت .
موقعیـت روسـتای کلـم خـواران (تصـویر شـماره ٣)در ایـن دهسـتان در شـمال رودخانـه زاینـده رود اهمیـت ویـژه ای دارد. در تاریخ میخوانیم ، « اساسا دهستان جی کـه ایـن دیـه در آن واقـع شـده اسـت ، دارد جـزء شـهر مـیشـود. ایـن دیـه در شـرق اصـفهان اسـت و طـولی نخواهـد کشـید کـه شـهر آن را خواهـد بلعیـد». در واژه شناسـی « کلـم خـواران » دو واژه « کـرم » و « کلمان » اسـت . « کـرم » نـام قبیلـه آریـایی اسـت و کلمـان همـان « کرمـان » اسـت . « خـوار » جـزء اول واژه اوسـتایی « خـور » بـه معنـی « فـر و شـکوه » اسـت . بنـابراین کلـم خـواران یعنـی جـای کـه فـر و شـکوه کرمـان را داراسـت ، اتـلاق میشود. پسوند «ان » به معنای کثرت است .
تصویر شماره ١:موقعیت منطقه ۴در اصفهان تصویر شماره ٢:الحاق نقاط روستایی به شهراصفهان در دهه های
( مأخذ : شجاعی، ١٣٨٩) مختلف ( مأخذ : شجاعی، ١٣٨٩)
تصویر شماره ٣:موقعیت روستای کلم خواران و سایر روستاهای همجوار در بافت حاشیه ای اصفهان ( مأخذ : شجاعی، ١٣٨٩)

در ایـن بخـش از مطالعـه بـه منظـور تبیـین تحـولات سـاختارهای اجتمـاعی، اقتصـادی و کالبـدی روسـتای مـورد مطالعـه شاخص های مختلفـی تعیـین شـده و از طریـق مطالعـات میـدانی و اسـنادی مـورد بررسـی قـرار گرفتـه انـد، کـه نتـایج ایـن مطالعات به شرح زیر میباشد:
۴-١-تبیین تحولات اجتماعی
رشد و توسـعه ی شـهر اصـفهان و رویآوردن جمعیـت بـه ایـن شـهر و مراکـز جمعیتـی پیرامـون ، باعـث افـزایش جمعیـت و نرخ رشـد آن در ایـن نقـاط از جملـه روسـتای کلـم خـواران شـده اسـت . بررسـی تحـولات جمعیتـی روسـتای کلـم خـواران در نــیم قــرن اخیــر نشــان مــیدهــد کــه در بــازه ی زمــانی ۵۵-۶۵بــه دلیــل ادغــام روســتا بــا بخــش بســیار کــوچکی از بافــت اقمــاری موجــود در محــیط پیراشــهری اصــفهان بــا یــک رونــد افــزایش جمعیــت قابــل تــوجهی روبــرو بــوده اســت .
هــم چنــین طــی ســال هــای ١٣٧۵-١٣٨۵ بــه دلایلــی از جملــه تبــدیل روســتا بــه شــهر و تــلاش در جهــت تغییــر بافــت روسـتایی، پتانسـیل هــایی هرچنـد محـدود در ســطح محلـی ایجــاد شـده اسـت کــه از نتـایج آن جـذب مهــاجران بـه ایــن روستای اقماری در حـال تبـدیل بـه شـهر بـوده اسـت . نمـودار سـنی و هـم چنـین نسـبت جنسـی(١/٢) سـاکنان روسـتا نیـز گـواه بـر افـزایش تعـداد مهـاجران بـه خصـوص در گـروه سـنی فعـال (١۴-١۵ سـال ) طـی چنـد سـال اخیـر مـیباشــد. در نتیجـه رونـدهای مهاجرپـذیری ایـن سـکونتگاه ، پنـدارها، نگـرش هـا، هنجارهـا، رفتارهـا و الگوهـای متعـدد و متفـاوت همـراه با مهاجران وارد این روستا مـیشـود کـه برآینـد چنـین فراینـدی تحـول در سـاختار اجتمـاعی و سـپس بـه تبـع مسـتقیم و غیرمستقیم آن تحول در شیوه ی سکونت و زندگی در روستای مورد مطالعه میباشد.
۴-٢-تبیین تحولات اقتصادی
سکونت گاه های روستایی نسبت به سکونت گاه های شهری دارای اقتصادی بسته ، کم رونق و مبتنی بر تولیدات کشاورزی است و متقابلا یکی از مشخصه های اصلی شهر کارکردهای غیر کشاورزی آن است .(قادرمزی، ١٣٨٧، ص ۶۶)رقم بالای درصد اشـتغال در بخش کشاورزی (۶٠درصد) و عدد بسیار پایین درصد اشتغال در بخش صنعت بیان گر تـداوم وابسـتگی معیشـت سـاکنان روستا شهر کلم خواران به فعالیت سنتی و آشنای روستا یعنی کشاورزی است

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 24 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد