whatsapp call admin

مقاله در مورد ارزیابی فعالیت و کارایی واحدهای تحقیق و توسعه (R&D) در صنایع ایران

word قابل ویرایش
17 صفحه
8700 تومان
87,000 ریال – خرید و دانلود

ارزیابی فعالیت و کارایی واحدهای تحقیق و توسعه (R&D) در صنایع ایران

در شرکت های صنعتی ایران فعالیت های تحقیق و توسعه (R&D) سابقه ی چندانی ندارد. در این بررسی، تعدادی از واحدهای صنعتی باسابقه و نسبتاً فعال انتخاب شده و کارایی شیوه های مختلف تحقیقات در آنها مورد تحلیل قرار گرفته است. نتایج کلی نشان می دهد که ایجاد واحد مستقل تحقیق و توسعه (R&D) تا حدودی مورد توجه این واحدها بوده ولی از همکاری تحقیقاتی

دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی استقبال چندانی نمی شود. عوامل محدودکننده ی تحقیقات و دیدگاه های مدیران ارشد صنایع در جهت بهبود امر تحقیقات از دیگر نکات قابل بحث این بررسی است.
مقدمه
در شرکت های صنعتی، تحقیق و توسعه (R&D) به عنوان بخشی از سرمایه برای تضمین قدرت رقابت فن آوری در بلندمدت محسوب می شود. هدف از اجرای طرح های تحقیقاتی، افزایش عمر محصول و کاهش هزینه های تولید است. پیدایش R&D در صنایع به مفهوم امروزی آن به شروع قرن بیستم برمی گردد. البته خدمات مهندسی به منظور بهبود محصول و فرایندها با استفاده از تخصص مهندسان با تجربه ی شاغل در صنایع، سابقه ی طولانی تری دارد. تا قبل از سال ۱۹۰۰ تجربه ی تحقیق در صنعت برای بهره گیری از فن آوری در راستای اهداف ویژه ی شرکت ها سابقه ی چندانی نداشته است. در سال ۱۹۰۰ شرکت جنرال الکتریک (GE) امریکا یک استاد جوان دانشگاه MIT به نام «ویلیام آرویتنی» را استخدام کرد تا هفته ای دو روز برای این شرکت تحقیق کند. ویتنی استادیار شیمی مؤسسه فن آوری ماساچوست بود. مدیریت GE بر آن بود تا موفقیت فن آوری شرکت را با تأسیس یک آزمایشگاه تحقیقاتی تقویت نماید. ویتنی بعدها از MIT استعفا داد و مدیر یکی از اولین آزمایشگاه های تحقیقاتی صنایع در دنیا شد.
این رخداد یک الگوی نمونه محسوب می شد که دانشمند دانشگاهی تازه فارغ التحصیل وارد تحقیقات صنعتی شود و به این ترتیب الگوی «فن آوری علمی» از طریق فرآیند تحقیقات صنعتی بنیاد گذاشته شد.اختراع ادیسون بود. این لامپ ها از یک رشته ی زغالی با مقاومت زیاد ساخته می شد که با اختراعات بعدی از رده خارج شد. یکی از این اختراعات ساخت لامپ درخشان توسط والتر نرنست، شیمی دان آلمانی بود. لامپ ساخت او از یک رشته ی سرامیکی ساخته می شد که در دمای بالاتری تشعشع می نمود. پیشرفت بعدی ساخت لامپ بخار جیوه توسط پیتر کویر هیویت امریکایی بود. در آن زمان GE هنوز کاری برای لامپ های جایگزین نکرده بود در حالی که رقیب اصلی یعنی جرج وستینگهاوس از کوپر هیویت پشتیبانی می کرد و حق امتیاز لامپ نرنست را هم به دست آورده بود. بنابراین، برای کسب قدرت رقابت، مرکز تحقیق و توسعه

ی GE تأسیس شد.
وایز در خصوص اهمیت تاریخی ویتنی می گوید: «شاید او اولین دانشمندی نباشد که در صنایع امریکا حتی در جنرال الکتریک استخدام شده است. افتخار لامپ برای توماس ادیسون و کار او همچنان باقی است. چون کار ادیسون اختراع بود اما تلاش ویتنی یک حرکت پیشتازانه در صنعت امریکاست که به دانشمند یک نقش و هویت جدید به نام پژوهشگر صنعتی اعطا نمود.»
به این ترتیب بود که اولین مراکز R&D در صنایع به وجود آمدند.
مؤسسات معروف دیگری پس از آن اقدام به ایجاد R&D نمودند، از قبیل:

بیرون از شرکت راه مناسبی برای ارتقاء موقعیت فن آوری خواهد بود. نتیجه ی بررسی در خصوص عقد قرارداد تحقیقاتی با دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی، استفاده از خدمات محققان منفرد و ایجاد واحد تحقیقاتی با صنایع همگن در جدول شماره ی ۳ ارائه شده است.
مورد اقدام شده در جریان موافق نیست
قرارداد تحقیقاتی با دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی ۲۵ ۳۷ –
استفاده از خدمات محققان منفرد ۵۰ ۱۳ ۱۲
ایجاد مراکز تحقیقاتی صنایع همگن – ۲۷ ۱۱
قرارداد تحقیق و توسعه با خارج از کشور ۱۲ ۵۷ ۱۷

به طور کلی، همکاری این دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی در سطح مطلوبی قرار ندارند. شرکت ها تمایل دارند با محققان منفرد کار بکنند و بر آن هستند تا از دیوانسالاری مرسوم سازمان های دولتی پرهیز نمایند. همکاری مشترک و عقد قرارداد تحقیقاتی با خارج از کشور به دلیل وابستگی فن آورانه اکثر صنایع، همچنان دارای جاذبه است.
طرح های تحقیقاتی
تحقیقات نشان می دهد که شرکت های صنعتی در دوره ی مورد بررسی به طور متوسط ۷۲ طرح تحقیقاتی داشته اند. رقم فوق با توجه به ظرفیت و توانایی تحقیقاتی شرکت ها قابل توجه است. در مصاحبه با برخی از مدیران این واحدها مشخص شد که تلقی یکسانی از تعریف طرح تحقیقاتی وجود ندارد. به همین دلیل بعضی از صنایع هر نوع فعالیت هرچند کوچک را که برای بهبود وضع شرکت انجام شده است در این آمار منظور کرده اند. دامنه ی تغییرات تعداد طرح ها ۱۹۸ طرح است که بین ۲ تا ۲۰۰ طرح در نوسان قرار دارد.

بر اساس بررسی به عمل آمده، مدت زمان لازم برای انجام دادن طرح های تحقیقاتی را، ۷۸ درصد از پاسخگویان کمتر از یکسال، ۱۸ درصد تا یکسال و ۴ درصد تا دو سال اعلام کرده اند. اگرچه سرعت در انجام دادن تحقیقات یک شاخص مثبت به حساب می آید، اما برداشت کلی حاکی از آن است که فعالیت تحقیقاتی در جهت اجرای طرح های عمده و تعیین کننده جریان ندارد. تجربه ی واحدهای تحقیق و توسعه در کشورهای صنعتی نشان می دهد که متوسط زمان اجرای طرح های تحقیقاتی صنعتی که منجر به فن آوری می شوند ۳ سال است.

میزان اعتباری که از فروش سالیانه ی این شرکت ها صرف تحقیق و توسعه می شود به طور متوسط ۵/۲ درصد است. این نسبت برای فعالیت تحقیقاتی مطلوب ۵ درصد تعیین شده است. البته، شرکت های موفق و پیشتاز در امر فن آوری در بعضی دوره ها تا ۲۰ درصد فروش در تحقیق و توسعه سرمایه گذاری نموده اند.
تحقیقات انجام گرفته از سوی واحدهای صنعتی، در زمینه ی اصلاح

محصول و فرایند تولید موجود و طراحی محصول و فرایند جدید صورت گرفته است. تعداد کمتری از طرح های تحقیقاتی نیز در زمینه ی مهندسی معکوس و نوآوری در فن آوری های قبلی بوده است.
نحوه ی همکاری و ارتباط صنعت با دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی
بیشترین ارتباط صنایع با دانشگاه، که شکل دایمی و منظم پیدا کرده

، برنامه ی کارآموزی تابستانی دانشجویان در واحدهای صنعتی است.
از بین شرکت های بررسی شده ۱۲ درصد دارای طرح های مشترک با دانشگاه ها یا مراکز تحقیقاتی دولتی هستند. حدود ۳۸ درصد گاهی ارتباط داشته اند و ۵۰ درصد هیچ ارتباط تحقیقاتی با این مراکز نداشته اند. در زمینه ی به کارگیری کادر تحقیقاتی از دانشگاه ها یا مراکز تحقیقاتی ۸ درصد اقدام کرده اند، ۱۷ درصد به صورت موردی کادر تحقیقاتی را دعوت به کار می کنند و بقیه استفاده ای در این مورد نداشته اند.
با توجه به ضعف امکانات پژوهشی در صنعت، استفاده از این تجهیزات در مراکز دولتی و دانشگاه ها مفید به نظر می رسد. ۶۵ درصد از شرکت های مورد بررسی از این امکانات هر از چند گاهی در قبال پرداخت هزینه استفاده کرده اند.
از جمله شیوه های نزدیکی دانشگاه و صنعت، مشارکت متخصصان صنعت در فعالیت های آموزشی است. این شیوه در بعضی از کشورهای در حال توسعه آثار مثبتی بر جای گذاشته است. با توجه به ویژنگی های دانشگاه های ایران این شیوه در کشور ما مرسوم نیست. دانشگاه ها از امکانات و تجهیزات موجود در صنایع که بعضاً منحصر به فرد هستند، برای امور تحقیقاتی یا آموزش دانشجویان استفاده می نمایند. حدود ۴۸ درصد از صنایع به این نوع ارتباط به صورت موردی پاسخ مثبت داده اند. در همین خصوص، حدود ۳۸ درصد به همکاری های نامنم اقدام نموده اند و مابقی فعالیت خاصی نداشته اند.
ضرورت انجام دادن فعالیت تحقیق و توسعه در صنایع
در بررسی دلایل عمده برای تحقیقات صنعتی به عوامل مختلفی اشاره شده است. راه های تحقق این عوامل را در درجه ی اول تحقیقات توسط خود شرکت، در مرحله ی بعد استفاده از همکاری دانشگاه و مراکز تحقیقاتی و در نهایت خرید خدمات و دانش فنی خارجی دانسته اند. موضوعاتی که به عنوان اهداف R&D شناخته شده به ترتیب زیر اولویت بند

ی می شود:
۱- بهبود کیفیت محصول
۲- طراحی محصولات جدید
۳- بهینه سازی فرایند و روش تولید
۴- کسب سطوح قابل پذیرش ملی و بین المللی
۵- افزایش توانایی علمی و فنی در شرکت
۶- کاهش ضایعات
۷- جایگزینی مواد اولیه ی خارجی
۸- جذب فن آوری های وارده به کشور
۹- ایجاد خودکاری و افزایش ظرفیت تولید
۱۰- نوسازی تجهیزات و تکنیک های خط تولید
۱۱- سازگار نمودن تجهیزات و روش تولید با مواد و ترکیبات جدید
۱۲- بازیافت ضایعات
۱۳- کاهش مصرف مواد و قطعات
۱۴- جبران محدودیت های قانونی و ارزی برای استفاده از خدمات خارجیان
۱۵- حفظ برتری در بازار و رقابت با سایر تولید کننده ها
۱۶- کاهش هزینه های تولید
۱۷- نیاز به دانش فنی برای تولید محصولات جدید
۱۸- اطلاعات فنی و تجاری از بازارهای داخلی و خارجی
۱۹- افزایش سطح بهره وری و کارایی
۲۰- نمونه سازی و تولید نیمه صنعتی محصول جدید
۲۱- کاهش قیمت فروش محصول

۲۲- بهبود سیستم دفع فاضلاب
۲۳- عمل نکردن تعهدات طرف خارجی قرارداد فن آوری
عوامل محدود کننده ی تحقیق و توسعه در صنعت
عوامل عمده ای که موجب عدم تمایل شرکت ه

ا به سرمایه گذاری در تحقیقات و یا کاهش این فعالیت ها در شرکت و یا توسط تحقیقات قراردادی می شود به قرار زیر است.
۱- مشکلات اقتصادی شرکت های صنعتی
۲- عدم ثبات سیاست های اقتصادی و اجتماعی
۳- عدم توانایی در استفاده از مهارت های داخلی شرکت
۴- نبود ارتباط با مراکز تحقیقاتی داخلی
۵- بی اعتمادی به توانایی مراکز تحقیقاتی و دانشگاه ها

۶- عدم امکان تجاری کردن نتایج تحقیقات دانشگاهی
۷- مدیریت شرکت
۸- ساختار مالکیت شرکت
۹- عدم وجود فشار رقیب
۱۰- کمبود بودجه برای تحقیق و توسعه
۱۱- نبود ساز و کارهای تشویقی

۱۲- پرهزینه و کم نتیجه بودن تحقیقات
۱۳- فقدان فرهنگ تحقیق و توسعه
۱۴- دیوانسالاری و مشکلات ارتباط با دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی
تقریباً تمامی شرکت ها معتقدند که سیاست های تعدیل اقتصادی موجب توجه و تمایل صنایع به تحقیق و توسعه شده است. میزان تأثیر عوامل مورد نظر، از دیدگاه شرکت های مورد بررسی در جدول شماره ی ۴ ارائه شده است.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 8700 تومان در 17 صفحه
87,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد