whatsapp call admin

مقاله در مورد چالش‌ها و فرصت‌های توسعه صنایع فرهنگی در کشور از دید صاحب‌نظران (گزارش هم‌اندیشی)

word قابل ویرایش
55 صفحه
11700 تومان
117,000 ریال – خرید و دانلود

چالش‌ها و فرصت‌های توسعه صنایع فرهنگی در کشور از دید صاحب‌نظران (گزارش هم‌اندیشی)

صنایع فرهنگی، قدمت و پیشینه‌ای دیرینه در کشورمان دارد. از فرش کاشان و تبریز گرفته که زینت‌بخش تالار قصر پادشاهان بوده تا ظرف‌های سفالی و قلم‌کاری شده که زینت‌بخش سفره‌های ایرانیان می‌باشد و همچنین هزاران هزار مورد دیگر که متعلق به تمدن هزاره ایران اسلامی بوده است. در حالی‌که تنها صنعت فرهنگی تمدن غرب، صنعت سینما بوده که کاملاً جنبه اقتصادی و سیاسی دارد.

مقدمه
عصر قدرت‌نمایی ماشین و خستگی دنیای دیجیتال، احتیاج به اقتصادی دارد که با ماهیتی متفاوت، روح انسان‌ها را آرامش داده و عرصه رقابت اقتصادی را نیز مدیریت کند. این‌گونه است که نام “صنایع فرهنگی” در رده اول برنامه‌‌ریزی‌های اقتصادی کشورها قرار می‌گیرد.

از طرفی صنایع فرهنگی، قدمت و پیشینه‌ای دیرینه در کشورمان دارد. از فرش کاشان و تبریز گرفته که زینت‌بخش تالار قصر پادشاهان بوده تا ظرف‌های سفالی و قلم‌کاری شده که زینت‌بخش سفره‌های ایرانیان می‌باشد و همچنین هزاران هزار مورد دیگر که متعلق به تمدن هزاره ایران اسلامی بوده است. در حالی‌که تنها صنعت فرهنگی تمدن غرب، صنعت سینما بوده که کاملاً جنبه اقتصادی و سیاسی دارد.
حال چه شده است که ما با چنین پشتوانه‌هایی، اکنون این‌چنین تهیدست و بی‌بضاعت در این قرار گرفته‌ایم.
این آسیب جدی و پراکندگی و عدم یکپارچگی و نداشتن برنامه‌ی مدون جهت توسعه و ساماندهی این صنعت در کشور، اندیشگاه تحلیلگران فناوری نوین شریف را بر آن داشت تا با استفاده از ملجاء همایش بتواند اولین گام را در بازگشایی مسیر توسعه و ساماندهی این صنعت بردارد.
این همایش از جانب اندیشگاه تحلیلگران فناوری نوین شریف و با همکاری شبکه تحلیلگران فناوری ایران در تاریخ ۱۴ آبان ۱۳۸۷ در محل تالار اندیشه حوزه هنری برگزار شد. در ادامه چکیده‌ای از سخرانی‌های صاحب‌نظران در همایش از منظرتان می‌گذرد.
گزارش سخنرانی‌های همایش:
پروفسور مولانا (مشاور محترم رئیس جمهور در امور رسانه و رئیس دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه جورج واشنگتن):
پروفسور مولانا، با ارایه سخنرانی تحت عنوان “تعریف و ادبیات صنایع فرهنگی به‌عنوان کلید پیشرفت” به تعریف ادبیات و بیان اهمیت موضوع و همچنین با ذکر آمار بسیار ضعیف در حوزه برخی از محصولات فرهنگی همچون روزنامه و نشریه در ایران، وضعیت تاسف‌انگیزی را خاطر نشان کردند.
ایشان با اشاره به اهمیت توسعه صنایع فرهنگی کشور، گفتند:
“توسعه صنایع فرهنگی با وحدت ملی و همبستگی مردم، آموزش و پرورش، رادیو و تلویزیون، تشکل سیاسی و عمومی، امنیت کشور، اخلاق، دین، سنت، هنر و تفریحات رابطه مستقیم دارد”
دکتر عزیرزاده (معاون محترم مدیر کل سازمان آیسسکو):

دکتر عزیززاده، میهمان ویژه همایش بودند که پیغام آیسسکو به همایش را قرائت فرمودند. در بخشی از این پیام آمده بود:
“به عقیده ISESCO، ایران از جمله کشورهایی است که توانسته است دیدگاهی کلی‌نگر نسبت به میراث فرهنگی داشته باشد و این امر نه تنها از طریق ابنیه، آثار تاریخی و موزه‌ها، بلکه از طریق توسعه صنایع فرهنگی و تجارت فرهنگی، منجر به ابقاء و ارتقاء میراث این کشور می‌گردد.”
دکتر ایمانی (معاون محترم هنری وزارت فرهنک و ارشاد اسلامی):
ایشان با موضوع “اقتصاد هنر و فعالیت‌های هنری و نقش آن‌ها در توسعه صنایع فرهنگی” از پیوندهای ناگسستنی هنر و اقتصاد یاد کردند و به نقش مهم این فعالیت‌ها در شکل‌دهی

شخصیت اجتماعی جامعه و نیز چرخاندن چرخه‌های اقتصادی اشاره کردند. ایشان همچنین گزارشی از فعالیت‌های مربوط به معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در ارتباط با صنایع فرهنگی ارائه کردند.
دکتر سعیدآبادی (دبیرکل محترم یونسکو در ایران):
دکتر سعید‌آبادی گزارشی از نقشه استراتژی فرهنگی کشورهای پیشرفته و در حال توسعه را دادند و با ذکر آمار سالیانه یونسکو در حوزه صنایع فرهنگی، متذکر شدند که جایگاه ایران در این آمار بسیار پایین است و اگر مدیران فرهنگی کشور برای توسعه این صنایع اقدامی جدی در پیش نگیرند، ما در مدت کوتاهی شاهد از دست دادن همه ظرفیت‌های کشور خواهیم بود.

مهندس واعظی (دبیر محترم شورای فرهنگ عمومی و دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور):
ایشان با ذکر رابطه مستقیم شکل‌دهی فرهنگ عمومی و نظام تولید صنایع فرهنگی، اشاره داشتند که “از جمله عوامل تحول اساسی شکل‌گیری فرهنگ عمومی، می‌توان ۳ عامل حکومت، اقتصاد و ارتباطات را نام برد. صنایع فرهنگی در واقع می‌تواند عرصه تداخل و درهم‌آمیزی و پیوند این عرصه‌ها باشد.
دکتر کریمی (دبیرکل محترم کمیسیون ملی آیسسکو در ایران):
دکتر کریمی، با عنوان “نقش صنایع فرهنگی در هویت بخشی امت اسلامی” ایراد سخنرانی کردند. ایشان به این نکته اشاره کردند که صنایع فرهنگی، بار فرهنگی بسیار سنگینی دارند و اگر زمانی کشوری نتواند در مقابل بار صنایع فرهنگی تولیدی دیگران بایستد، به‌طور کلی هویت خود را از دست خواهد داد و بازگرداندن این هویت از دست رفته کاری ناممکن خواهد بود.

مهندس بنیانیان (ریاست محترم حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی):
مهندس بنیانیان با موضوع “صنایع فرهنگی و نقش آن‌ها در استراتژی توسعه فرهنگی کشور با رویکرد مهندسی فرهنگی”، به بررسی نقش و اهمیت مدیریت صحیح صنایع فرهنگی در نقشه مهندسی فرهنگی کشور تاکید نمودند و بیان داشتند که بدنه مریض فرهنگ تا زمانی که به درونش نگاهی عمیق نداشته باشیم، مریض‌تر خواهد شد. ایشان بیان داشتند که گاهی فرهنگ خلاصه می‌شود در ساختن فرهنگ‌سراها و ساختن مدرسه و مسجد در حالی‌که به بطن مکان‌های فرهنگی هیچ اهمیتی داده نمی‌شود.

دکتر نقیب‌السادات (عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبائی و دبیر علمی همایش):
ایشان با “موضوع صنایع فرهنگی و نقش آن در توسعه اقتصادی و اجتماعی” ایراد سخنرانی کردند.
دکتر نقیب‌السادات با بیان برخی از اهمیت‌های توسعه صنایع فرهنگی، جدیت دولت مردان و برنامه‌ریزان فرهنگی کشور را در زمینه توسعه همه جانبه این صنعت خواستار شدند. از دید ایشان، برخی از عوامل اهمیت پرداختن به صنایع فرهنگی عبارتند از :
۱٫ صنایع فرهنگی بیان کننده هویت ملی- مذهبی هستند.
۲٫ صنایع فرهنگی اطمینان و اعتماد به نفس ایجاد می‌کنند.
۳٫ صنایع فرهنگی نمایانگر تعلق می‌باشند.
۴٫ صنایع فرهنگی مشوق جریان آزاد ایده‌ها هستند.

۵٫ صنایع فرهنگی تسهیل کننده درک متقابل هستند.
مهندس سلجوقی (مدیرکل محترم اسبق کارآفرینی وزارت کار و استاد دانشگاه):
ایشان با موضوع “کارآفرینی فرهنگی، اهمیت، ضرورت و جایگاه”، سخنرانی کردند. “کارآفرینی فرهنگی، در یک کلام به‌معنای مدیریت روندها و فرآیندهای تولید و عرضه‌ی خدمات و کالاهای فرهنگی و هنری است، به‌گونه‌ای که نوآورانه به احیاء و آفرینش ارزش فرهنگی بپردازد. ایشان هم‌چنین بیان کردند که کارآفرینی فرهنگی در واقع نوعی ارزش آفرینی فرهنگی است و با توجه به مسیر کارآفرینی در ایران، توجه به این نوع کارآفرینی را در برنامه‌های توسعه، بسیار لازم و ضروری دانسته و اقدامی جدی در این زمینه را از مسئولین خواستار شدند.
خانم دکتر طبیب‌زاده (مشاور محترم رئیس جمهور در امور زنان و خانواده و رئیس مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری):
موضوع سخنرانی ایشان “نقش و تعامل خانواده در مدیریت تولید محصولات فرهنگی” بود. ایشان ذکر کردند که تنها مسیر و ملجایی که مسیر تولید محصولات فرهنگی را هدایت می‌کند، سلیقه مشتری است و مشتری نیز، همان خانواده اسلامی است، همان خانواده‌ای که ما برای استحکام، دوام و بقایش هزارگونه فکر و تدبیر می‌کنیم، برنامه می‌ریزیم و ساعت‌ها جلسه می‌گذاریم؛ غافل از اینکه با مدیریت صحیح محصولات فرهنگی به راحتی می‌توانیم سلیقه و تفکر خود را به خانواده، بدون هیچ دغدقه و مقاومتی بقبولانیم.
دکتر صاحبکار (مدیر محترم شبکه تحلیلگران فناوری ایران):
ایشان با موضوع “تاثیر و نقش کانون‌های تفکر و شبکه‌سازی آن‌ها در مدیریت فرهنگی کشور با تاکید بر صنایع فرهنگی” ایراد سخنرانی کردند.

دکتر صاحبکار با رویکردی متفاوت به معضل مدیریت فرهنگی کشور پرداختند. ایشان علاوه بر ذکر مواردی بسیار مفید در باب لزوم ایجاد کانون تفکر در تمام بدنه سیاست‌گذاری‌ها، راه حل استفاده از کانون تفکر را راهی مطمئن و تضمین شده برای مدیران فرهنگی کشور دانستند.
مهندس رحمتی (مدیر کل محترم حفظ و احیای هنرهای سنتی و صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری):
ایشان با موضوع “صنایع دستی و جایگاه و نقش آن در توسعه اقتصادی، اجتماعی و دفاعی کشور” به بیان اهمیت و جایگاه صنایع دستی به‌عنوان یکی از شاخه‌های مهم صنعت فرهنگی در نقش بخشیدن به‌هویت ملی و به‌عنوان عاملی مهم برای اقتدار ملی پرداختند و بیان داشتند که با تمرکز و مدیریت صحیح فعالیت‌های پراکنده در حوزه صنایع دستی و هنرهای سنتی و نیز حمایت به‌جا و مناسب از تولید‌کنندگان، به‌راحتی خواهیم توانست بازارهای بین‌المللی را اشباع کنیم.
دکتر ناظمی (دبیر محترم کارگروه مدیریت کلان دستگاه‌های فرهنگی، شورای عالی انقلاب

فرهنگی):
ایشان با موضوع ” نقش سازمان‌های فرهنگی در توسعه صنایع فرهنگی با تاکید بر نقش شورای عالی انقلاب فرهنگی” سخنران بعدی همایش بودند که با تعریف مختصری از نقش صنایع فرهنگی در مدیریت و تحول فرهنگی کشور، به تبیین جایگاه این صنایع در مهندسی فرهنگی پرداختند و متذکر شدند که بازیگر اصلی این حوزه، شورایعالی انقلاب فرهنگی است.

دکتر رشیدی (مدیر کل محترم دفتر مطالعات فرهنگی جهاد دانشگاهی):
دکتر رشیدی با موضوع ” نقش سازمان‌های دانش‌محور در توسعه صنایع فرهنگی، چالش‌ها و فرصت‌ها ” به ارائه تعاریفی متفاوت و رویکردهای مختلف جامع شناختی به صنایع فرهنگی پرداختند. ایشان با ارائه آمار و گزارش‌هایی از روند صادرات محصولات فرهنگی، به نقش

سازمان‌های دانش‌محور در توسعه این صنایع اشاره داشته و ذکر کردند که سازمان‌های دانش‌محور، در مدیریت، شکل‌دهی، ساماندهی و حتی تولید این صنایع، نقش اساسی و اثرگذاری دارند.
دکتر فولادی (سرپرست محترم مرکز آینده‌پژوهی علوم و فناوری دفاعی):
سخنران پایانی همایش، با موضوع “صنایع فرهنگی، دفاع و امنیت ملی” اظهار داشتند که صنایع فرهنگی- دفاعی، اعم از رسانه و سایر شاخه‌های صنعت فرهنگی، به‌گونه‌ای به ابزار دفاع و هجمه کشورها نیز تبدیل شده است و ما با مدیریت صحیح این صنایع خواهیم توانست گامی مهم در راستای تقویت بنیه دفاعی کشور برداریم.
عصر قدرت نمایی ماشین و خستگی دنیای دیجیتال، احتیاج به اقتصادی دارد که با ماهیتی متفاوت، روح انسان ها را آرامش داده و عرصه رقابت اقتصادی را نیز مدیریت کند. این گونه است که نام “ صنایع فرهنگی” در رده اول برنامه ریزی های اقتصادی کشورها قرار می گیرد.
از طرفی صنایع فرهنگی، قدمت و پیشینه ای دیرینه در کشورمان دارد. از فرش کاشان و تبریز گرفته که زینت بخش تالار قصر پادشاهان بوده تا ظرف های سفالی و قلمکاری شده که زینت بخش سفره های ایرانیان می باشد و همچنین هزاران هزار مورد دیگر که متعلق به تمدن هزاره ایران اسلامی بوده است. در حالی که تنها صنعت فرهنگی تمدن غرب، صنعت سینما بوده که کاملا جنبه اقتصادی و سیاسی دارد.
حال چه شده است که ما با چنین پشتوانه هایی، اکنون این چنین تهیدست و
بی بضاعت در این وضع قرار گرفته ایم.
مفهوم صنایع فرهنگی

مفهوم “صنایع فرهنگی” نخستین بار در طی جنگ جهانی دوم و در مکتب فلسفی فرانکفورت برای توصیف صنعت قدرتمند فیلمسازی آمریکا شکل گرفت. طبق تعاریف متداول، صنایع فرهنگی متشکل از بنگاه هایی است که برای عموم مردم، اطلاعات و سرگرمی های آموزشی، علمی و فرهنگی در قالب های مختلف قابل تکثیر، طراحی و تهیه می کنند. هدف صنایع فرهنگی (که تحت عناوین دیگری همچون “صنایع رسانه ای”، “صنایع حق تکثیر (کپی رایت)“ و حتی “صنایع محتوایی” نیز شناخته می شود) مفهوم سازی، هماهنگ سازی، تولید، ارتقا و تجارت کالاهای فرهنگی در قالب های مختلف اعم از کتاب، مجله، روزنامه و ژورنال، فیلم و محصولاتصوتی – تصویری، ویدیو و

نوارکاست، نرم افزار، لوح فشرده (سی دی رام) و دیگر محصولات است. شایان ذکر است اخیرا با توجه به پیشرفت های فناوری می توان محتوای موجود در این محصولات کم وبیش “سنتی” را به راحتی و در کمترین زمان از طریق شبکه های الکترونیکی از جایی به جای دیگر منتقل کرد. کشورهایی که به اهمیت استراتژیک صنایع فرهنگی پی برده و اقدامات متناسبی را به انجام رسانده اند، امروز از نظر اقتصادی و همچنین نفوذ فرهنگی در سطح بین المللی، موقعیت ممتازی دارند و به عکس کشورهایی که به دلایل مختلف اعم از ایدئولوژیک، سیاسی، اهداف اقتصادی کوتاه مدت یا حتی ماهیت فرهنگی، از صنایع فرهنگی خود حمایت نکرده اند امروز گرفتار هجوم محصولات و محتواهای فرهنگی بیگانه شده اند و در معرض همه گونه پیامدهای جدی آن همچون ه خطرافتادن هویت فرهنگی و پرداخت هزینه های سنگین بابت حق تکثیر (کپی رایت) یا فشار برای ایجاد مانع در برابر واردات فرهنگی قرار گرفته اند و بدین سبب چه از لحاظ اقتصادی و چه فرهنگی در معرض خطر انزوا قرار دارند. در واقع، صنایع فرهنگی سهم چشمگیری در دسترسی افراد به

اطلاعات، آموزش، فرهنگ و نیز اشتغالزا یی دارند و نقش مهمی را در ارائه تصویر فرهنگی یک کشور یا ملت و ایجاد جایگاه مناسب در اقتصاد بین المللی ایفا می کنند. به همین علت باید در هرگونه تحلیل عمیق و مستدل فرهنگی و در تدوین استراتژی های حوزه “فرهنگ و توسعه” که هم اکنون از اولویت های دستور کاری نهادهای بین المللی است، به بررسی دقیق “صنایع فرهنگی” پرداخت.
صنایع فرهنگی، حافظ هویت ملی و موتور آینده توسعه اقتصادی
امروز صنایع فرهنگی نقش عمده ای را در قدرت اقتصادی کشورهای مختلف بازی می کنند. گسترش روزافزون فناوری اطلاعات در سرتاسر جهان، نویدبخش آینده ای پرشکوه تر و عظیم ت

ر برای صنایع فرهنگی است. کشورهای روبه توسعه، اولویت و اهمیت این بخش درآمدزا و اشتغالزا را باید بیشتر درک نمایند
با ظهور شاهراه های اطلاعاتی (شکل گیری جامعه اطلاعاتی) و روند آزادسازی بازارهای جهانی (در قالب سازمان تجارت جهانی) چالش های عمده ای در برابر مبادلات فرهنگی آینده و چگونگی توزیع محصولات و کالاهای فرهنگی و همچنین الگوهای رفتاری افراد بوجود آمده است. بنابراین نسل جدیدی از “مصرف کنندگان فرهنگی” در کشورهای صنعتی روبه توسعه در حال ظهور می باشد. به علاوه امروزه صنایع فرهنگی دارای حق تکثیر (کپی رایت)، نقش بسیار مهمی در تولید ناخالص داخلی اکثر کشورهای صنعتی ایفا می کنند، در این کشورها صادرات کالاهای فرهنگی و تولیدات فکری افراد به مراتب مهم تر از صادرات کالاهای صنعتی متعارف است. اما متاسفانه صادرات

فرهنگی در کشورهای روبه توسعه جایگاه شایسته خود را نداشته و اقتصاد آنها بیشتر متکی بر صادرات مواد خام فاقد ارزش افزوده است و به راحتی از فرصت بالقوه صادرات محصولات فرهنگی و تولیدات فکری خود چشم پوشی می کنند. در ادمه بعد از اشاره به نقش مهم “خلاقیت ملی” و صنایع فرهنگی داخلی در توسعه ملی، کلیات طرح یونسکو برای کمک به کشورهای روبه توسعه در زمینه تدوین سیاست ها و استراتژی های حمایت از صنایع فرهنگی ارائه می شود.
صنایع فرهنگی و شاهراه های اطلاعاتی
دیجیتالی شدن اشکال مختلف اطلاعات اعم از متن، عدد، نمودار، صدا، تصویر و فیلم، یکپارچه سازی انواع اطلاعات در قالب یک محصول واحد را میسر ساخته است. به علاوه به مدد تکنیک های “فشرده سازی” می توان اطلاعات را با سرعت بسیار زیاد و به راحتی از طریق شبکه های بی سیم و باسیم و خطوط ماهواره ای از جایی به جایی دیگر منتقل کرد.

تحلیلگران بر این باورند که چنین فناوری های نوینی تنها در صورتی مفید و مقرون به صرفه هستند که محتوای انتقال یافته با علاقه مندی های مشتریان یا نیازمندی های خاص جوامع منطبق باشد. به نظر می رسد احترام به چندفرهنگی و مشارکت آزاد همه جوامع در این گفتمان بین فرهنگی در “دهکده جهانی” با چالش های عمده ای مواجهیم. در واقع باید تضمین نمود که در شاهراه های اطلاعاتی، عدالت فرهنگی و یا اقتصادی، چه در “ورودی” یعنی گوناگونی محتواها و چه در “خروجی” یعنی امکانات دسترسی، رعایت می گردد. شاهراه های اطلاعاتی تنها در صورتی به تحقق توسعه انسان محور کمک می کنند که صرف نظر از نژاد، ملیت، جنسیت، محل زندگی، ش

غل یا طبقه اجتماعی، در دسترس همگان باشند. یکی از چالش ها و تهدیدات عمده در باب امکان عدم دسترسی عادلانه به شاهراه های اطلاعاتی، پیدایش پدیده “چیرگی” الگوهای فرهنگی یا زبانی خاص است. بسیاری از صاحب نظران، جهانی شدن متاثر از فناوری را تهدیدی برای آداب و رسوم محلی، ارزش ها و باورهای فرهنگ های مختلف می دانند. به عنوان مثال، امروزه۹۰ درصد خدمات و محصولات عرضه شده در اینترنت به زبان انگلیسی است. در نتیجه یکی از موضوعات مطرح و مهم، حفظ چندگانگی زبانی و فرهنگی در شاهراههای اطلاعاتی است.
پارک تحقیقات فرهنگی:
هدف اولیه از شکل گیری یک پارک تحقیقات فرهنگی گسترش و افزایش تعداد مو سسات فرهنگی کوچک و متوسط دانش محور و کارآفرین است تا در یک محیط اقتصادی فرهنگی به فعالیت پرداخته و همچنین به عنوان پشتوانه بخش خصوصی برای کمک به تنوع اقتصادی به حیات خویش ادامه دهند.کشورهای در حال توسعه که در این زمینه در حال کسب تجربه های جدید هستند ممک

ن است از پارک های تحقیقات فرهنگی برای جذب سرمایه گذاری خارجی برای ایجاد شغل و نیز افزایش درآمدهای مالیاتی استفاده کنند.
پارک های تحقیقات فرهنگی در جهت دست یافتن به اهداف فوق الذکر امکانات زیر را فراهم می کنند:
۱ – کمک حرفه ای، فنی، اداری و قانونی به موسسات فرهنگی دانش محور
۲ – همکاری در تحقیق و توسعه با موسسات فرهنگی
۳ – خدمات ارتباط از راه دور و اطلاعات

۴ – مشاوره و کمک مالی در کسب درآمد
با کمک به رشد موسسات مستاجر- موسساتی که در فضای پارک تحقیقات فرهنگی قرار داشته و از امکانات این پارک در جهت دستیابی به اهداف خویش استفاده می کنند- پارک های تحقیقات فرهنگی نقش ارزنده ای در توسعه اقتصادی ایفا می کنند، این پارک ها مشاغل جدید ایجادکرده، سرمایه های خارجی را جذب می کنند و قدرت رقابت پذیری ملی و منطقه ای را در صنعت فرهنگی افزایش می دهند.همچنین اهداف زیر در ایجاد پارک های تحقیقات فرهنگی مدنظر بوده است:
۱ – تکمیل چرخه تحقیقات از دانشگاهای علوم انسانی تا صنایع فرهنگی
۲ – حمایت از موسسات تحقیقاتی نوپا و کمک به رشد و موفقیت آنها
۳ – تجاری سازی فرهنگ و نتایج تحقیقات فرهنگی

۴ – اشتغال مولد برای فارغ التحصیلان دانشگاهی در رشته علوم انسانی
موقعیت مکانی پارک های تحقیقات فرهنگی
موقعیت فیزیکی و مکانی می تواند عامل مهمی در موفقیت یک پارک تحقیقاتی فرهنگی باشد، در درجه اول پارک تحقیقاتی بایددرمجاورت یک دانشگاه یا مرکز تحقیقاتی یا “اندیشکده فرهنگی ” که مشغول به فعلیت های پژوهشی در امور فرهنگی می باشد احداث شود تا افراد فعال در بخش تحقیق و توسعه Develop Research( ) را برای پارک فرهنگی فراهم کند و در درجات بعدی باید فاکتورهای زیر را در نظر قرار داد:
۱ – دسترسی به نیروی کاری ماهر و شایسته
۲ – دسترسی به سرمایه های ریسک پذیر موسسات فرهنگی
۳ – راه های وسیع در دسترسی و زیرساخت های کافی
جایگاه پارک های تحقیقات فرهنگی
برای آشکار شدن جایگاه پارک های تحقیقات فرهنگی در روند تحقیقات هر کشوری نخست باید طبقه بندی مناسبی از انواع تحقیقات به عمل آید، که این طبقه بندی را می توان به شکل زیر انجام داد:
۱ – تحقیقات بنیادی
۲ – تحقیقات کاربردی
۳ – تحقیقات توسعه ای
تحقیقات بنیادی
تحقیقات پایه ای و بنیادی Research Basic( ) تحقیقات اصلی هستند که هدف عمده آن توسعه مرزهای دانش و کشف ناشناخته ها در دنیای علم است – آن قسمت از این نوع تحقیقات که فارغ از هر گونه نتایج اقتصادی و اجتماعی انجام می پذیرد را تحقیقات محض (Research pure ی نامند- اکثر تحقیقات بنیادی توسط دانشگاه ها و موسسات تحقیقاتی انجام می پذیرد.

تحقیقات کاربردی
تحقیقات کاربردی Research Applicable( ) به آن دسته از کاوش هایی گفته می شود که هدف اصلی آن کشف کاربرد یافته های تحقیقات بنیادی و نیز رفع مشکلات مربوط به کاربردی کردن نتایج تحقیقات محض است.
امروز صنایع فرهنگی نقش عمده‌ای را در قدرت اقتصادی کشورهای مختلف بازی می‌کنند. گسترش روزافزون فناوری اطلاعات در سرتاسر جهان ، نویدبخش آینده‌ای پرشکوه‌تر و عظیم‌تر برای صنایع فرهنگی است. اگر کشورهای روبه‌توسعه، اولویت و اهمیت این بخش درآمدزا و اشتغال زا را بیشتر درک نمایند و تصمیم به توسعه آن بگیرند، می‌توانند از کمک‌های بین‌المللی بخصوص حمایت‌های فکری و اجرایی یونسکو استفده نمایند.
این مقاله خلاصه‌ای است از سخنرانی آقای ”میلاگروس دِل کورال“ ، مسوول حوزه نشر و حق تکثیر یونسکو (در پاریس)، در کنفرانس توسعه صنایع فرهنگی کره جنوبی است.
۱٫ مقاله
با ظهور شاهراه‌های اطلاعاتی (شکل‌گیری جامعه اطلاعاتی) و روند آزادسازی بازارهای جهانی (در قالب سازمان تجارت جهانی) چالش‌های عمده‌ای در برابر مبادلات فرهنگی آینده و چگونگی توزیع محصولات و کالاهای فرهنگی، و همچنین الگوهای رفتاری افراد به وجود آمده است. بنابراین نسل جدیدی از ”مصرف‌کنندگان فرهنگی“ در کشورهای صنعتی روبه‌توسعه در حال ظهور می‌باشد. بعلاوه امروزه صنایع فرهنگی دارای حق‌تکثیر (کپی‌رایت)، نقش بسیار مهمی در تولید ناخالص داخلی اکثر کشورهای صنعتی ایفا می‌کنند، در این کشورها صادرات کالاهای فرهنگی و تولیدات فکری افراد به مراتب مهم‌تر از صادرات کالاهای صنعتیِ متعارف است. اما متأسفانه صادرات فرهنگی در کشورهای روبه‌توسعه جایگاه شایسته خود را نداشته و اقتصاد آن ها بیشتر متکی بر

صادرات مواد خامِ فاقدِ ارزش افزوده است و به راحتی از فرصت بالقوه صادرات محولات فرهنگی و تولیدات فکری خود چشم‌پوشی می‌کنند. در ادمه بعد از اشاره به نقش مهم ”خلاقیت ملی“ و صنایع فرهنگی داخلی در توسعه ملی، کلیات طرح یونسکو برای کمک به کشورهای روبه‌توسعه در زمینه تدوین سیاست‌ها و استراتژی‌های حمایت از صنایع فرهنگی ارایه می‌شود.
۲٫ مفهوم صنایع فرهنگی
مفهوم ”صنایع فرهنگی“ نخستین بار در طی جنگ جهانی دوم و در مکتب فلسفیِ فرانکفورت برای توصیف صنعت قدرتمند فیلم‌سازی آمریکا شکل گرفت. طبق تعاریف متداول، صنایع فرهنگی متشکل از بنگاه‌هایی است که برای عموم مردم، اطلاعات و سرگرمی‌های آموزشی، علمی و فرهنگی در

قالب‌های مختلفِ قابل‌تکثیر، طراحی و تهیه می‌کنند. هدف صنایع فرهنگی (که تحت عناوین دیگری همچون ”صنایع رسانه‌ای“، ”صنایع حق‌تکثیر (کپی‌رایت)“ و حتی ”صنایع محتوایی“ نیز شناخته می‌شود) مفهوم‌سازی، هماهنگ‌سازی، تولید، ارتقا و تجارت کالاهای فرهنگی در قالب‌های مختلف اعم از کتاب، مجله، روزنامه و ژورنال، فیلم و محصولات
صوتی ـ تصویری، ویدیو و نوارکاست، نرم‌افزار، لوح‌ فشرده (سی‌دی‌رام) و دیگر محصولات است. شایان ذکر است اخیراً با توجه به پیشرفت‌های فناوری می‌توان محتوای موجود در این محصولات کم‌وبیش ”سنتی“ را به‌راحتی و در کمترین زمان از طریق شبکه‌های الکترونیکی از جایی به جای دیگر منتقل کرد. کشورهایی که به اهمیت استراتژیک صنایع فرهنگی پی برده و اقدامات متناسبی را به انجام رسانده‌اند، امروز از نظر اقتصادی و همچنین نفوذ فرهنگی در سطح بین‌المللی، موقعیت ممتازی دارند. و به‌عکس کشورهایی که به دلایل مختلف اعم از ایدئولوژیک، سیاسی، اهداف اقتصادیِ کوتاه‌مدت یا حتی ماهیت فرهنگی، از صنایع فرهنگی خود حمایت نکرده‌اند امروز گرفتار هجوم محصولات و محتواهای فرهنگی بیگانه شده‌اند و در معرض همه‌گونه پیامدهای جدی آن همچون به خطرافتادن هویت فرهنگی و پرداخت هزینه‌های سنگین بابت حق‌تکثیر (کپی‌رایت) یا

فشار برای ایجاد مانع در برابر واردات فرهنگی قرار گرفته‌اند و بدین سبب چه از لحاظ اقتصادی و چه فرهنگی در معرض خطر انزوا قرار دارند. در واقع، صنایع فرهنگی سهم چشمگیری در دسترسی افراد به اطلاعات، آموزش، و فرهنگ و نیز اشتغال‌زایی دارند و نقش مهمی را در ارایه تصویر فرهنگی یک کشور یا ملت و ایجاد جایگاه مناسب در اقتصاد بین‌المللی ایفا می‌کنند. به همین علت باید در هرگونه تحلیل عمیق و مستدل فرهنگی و در تدوین استراتژی‌های حوزه ”فرهنگ و توسعه“ که هم‌اکنون از اولویت‌های دستور کاری نهادهای بین‌المللی است، به بررسی دقیق ”صنایع فرهنگی“ پرداخت.

۳٫ صنایع فرهنگی و شاهراه‌های اطلاعاتی
دیجیتالی‌شدن اشکال مختلف اطلاعات اعم از متن، عدد، نمودار، صدا، تصویر و فیلم، یکپارچه‌سازی انواع اطلاعات در قالب یک محصول واحد را میسر ساخته است. بعلاوه به مدد تکنیک‌های ”فشرده‌سازی“ می‌توان اطلاعات را با سرعت بسیار زیاد و به راحتی از طریق شبکه‌های بی‌سیم و باسیم و خطوط ماهواره‌ای از جایی به جایی دیگر منتقل کرد.
تحلیل‌گران بر این باورند که چنین فناوری‌های نوینی تنها در صورتی مفید و مقرون‌به‌صرفه هستند که محتوای انتقال‌یافته با علاقه‌مندی‌های مشتریان یا نیازمندی‌های خاص جوامع منطبق باشد. به‌نظر می‌رسد احترام به چندفرهنگی و مشارکت آزاد همه جوامع در این گفتمان بین‌فرهنگی در ”دهکده جهانی“ با چالش‌های عمده‌ای مواجهیم. در واقع باید تضمین نمود که در شاهراه‌های اطلاعاتی

، عدالت فرهنگی و یا اقتصادی، چه در ”ورودی“ یعنی گوناگونی محتواها و چه در ”خروجی“ یعنی امکانات دسترسی، رعایت می‌گردد.
شاهراه‌های اطلاعاتی تنها در صورتی به تحقق توسعه انسان‌محور کمک می‌کنند که صرف‌نظر از نژاد، ملیت، جنسیت، محل زندگی، شغل یا طبقه اجتماعی، در دسترس همگان باشند.
یکی از چالش‌ها و تهدیدات عمده در باب امکان عدم دسترسیِ عادلانه به شاهراه‌های اطلاعاتی، پیدایش پدیده ”چیرگی“ الگوهای فرهنگی یا زبانی خاص است. بسیاری از صاحب نظران، جهانی‌شدنِ متاثر از فناوری را تهدیدی برای آداب و رسوم محلی، ارزش‌ها و باورهای فرهنگ‌های مختلف می‌دانند. به‌عنوان مثال، امروزه ۹۰ درصد خدمات و محصولات عرضه‌شده در اینترنت به زبان انگلیسی است. در نتیجه یکی از موضوعات مطرح و مهم، حفظ چندگانگی زبانی و فرهنگی در شاهراه های اطلاعاتی است.
۴٫ نقش یونسکو
یونسکو در حوزه‌های مرتبط با حق‌تکثیر (کپی‌رایت) و نشرکتاب، تجربه‌ای طولانی‌مدت دارد. سازمان بلافاصله پس از تأسیس، در ارایه و ارتقای ابزارهای حقوقی بین‌المللی برای حفاظت از حقوق مالکیت معنوی در سطح بین‌المللی، فعالیت‌های چشمگیر و گسترده‌ای داشته است، چون حق‌تکثیر (کپی‌رایت) همانند حق دسترسی به آموزش، اطلاعات و فرهنگ، جزو حقوق بشر به شمار می‌رود (بند ۱ ـ ۲۶ و ۲ ـ ۲۶ اعلامیه حقوق بشر را ببینید) با توجه به توفیقات و دستاوردهای گذشته و چالش‌های پیش رو که بیشتر متاثر از توسعه فناوری است، یونسکو وظیفه خود می‌دان

د که اقدامات زیر را انجام دهد:
– مشارکت در تحقیقات بین‌المللی با نگاه پیاده‌سازی اصول و قوانین جدیدِ حفاظت از حق‌تکثیر (کپی‌رایت) و در عین حال حفظ تعادلی ظریف مابین علاقه‌مندی‌های موجود.
– طراحی اقدامات مناسب برای تطبیق سازوکارهای نظارتی جمعی بر انتقال الکترونیکی آثار تحت‌حفاظت.
– تقویت فعالانه دوره‌های آموزشی مباحث حوزه حق‌تکثیر (کپی‌رایت) در دانشگاه‌ها، بعلاوه ارتقای آگاهی‌های عمومی در رابطه با احترام به حق‌تکثیر و دیگر حقوق مالکیت معنوی و فکری.
– تسهیل تبادلات اطلاعاتی مابین متخصصان در سطوح بین‌المللی و حمایت از خلاقیت به‌عنوان موتور توسعه اقتصادی و فرهنگی کشورها.
– ارایه خدمات ارزیابی بخش‌های خاصی از صنایع فرهنگی یا کل صنعت فرهنگی (به‌صورت ملی) به کشورها.

– فراهم‌سازی کمک‌های حقوقی و فنی برای کشورهای عضو به‌منظورتدوین سیاست‌های ملی توسعه صنایع فرهنگی با اتکا به بخش‌های خصوصی در چنین سیاست‌هایی باید فرصت‌ها و تهدیدهای ناشی از ظهور شاهراه‌های اطلاعاتی مدنظر قرار گیرند.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 11700 تومان در 55 صفحه
117,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد