دانلود مقاله رابطه بین ابعاد ارگونومی در محیط کار با بهره وری نیروی انسانی

word قابل ویرایش
29 صفحه
9700 تومان
97,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده:

تحقیق حاضر حاصل پژوهشی میدانی از بررسی رابطه بین ابعاد ارگونومی در محیط کار با بهره وری نیروی انسانی است. جامعه آماری مورد بررسی در این تحقیق کلیه کارکنان بانک مسکن استان آذربایجان غربی بودند که طبق آمار مأخوذه تعداد ۳۳۰ نفر بودند که از این تعداد ۱۷۷ نفر بر طبق فرمول کوکران و جدول مورگان با استفاده از شیوه نمونه گیری سهمیه ای به عنوان نمونه تحقیق انتخاب شدند. در مرحله بعد با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته در قالب ۴ سؤال زمینه ای، ۹ سؤال اطلاعی و
۸۰ سؤال تخصصی ارگونومی و بهرهوری نیروی انسانی در شعب مختلف بانک مسکن استان آذربایجان غربی مورد بررسی قرار گرفت. دادههای استخراج شده با استفاده از پرسشنامه (پرسشنامه ارگونومی نوردیک و پرسشنامه بهرهوری اچیو) و با کمک نرم افزار spss مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. برای تعیین روایی و اعتبار پرسشنامه از روایی سازه ای و ضریب آلفای کرونباخ استفاده گردید. جهت تجزیه اطلاعات، بنا به ضرورت از شیوههای آمار توصیفی از قبیل فراوانی، فراوانی تجمعی و نسبی و میانگین، استفاده شد. در بخش آمار استنباطی نیز فرضیههای پژوهش با استفاده از آزمونهای آماری مناسب از جمله، تی تک نمونه ای، ضریب همبستگی اسپیرمن، کندال تا اوبی، گاما، رگرسیون و دیگر آمارههای مرتبط تجزیه و تحلیل گردیدند.

خروجی آزمون t حاکی از آن بود که در خصوص عوامل محیطی، عوامل فیزیکی و مسائل حفاظتی در حد مطلوب می باشند و تفاوت معنی داری در سطح ./۰۵ مشاهده میگردد و تنها مسائل روحی و روانی در حد پایین تر گزارش گردید. اما با تحلیل تک تک متغیرها مشخص گردید که در مورد عوامل محیطی، تهویه، ازدحام فزاینده جمعیت و سروصدا و در مورد عوامل فیزیکی چیدمان ابزار آلات در حد نامطلوب بودند. همچنین طبق تحلیل واریانس انجام گرفته، مشاهده گردید که به ترتیب شرایط محیطی محل کار، شرایط فیزیکی محل کار، مقدار و تناسب وسایل حفاظتی و امنیتی در محلهای کاری و مسائل روحی و روانی دارای بالاترین بتا هستند و قادرند بیش از نیمی از تغییرات و نوسانات بهره وری نیروی انسانی را پیشبینی نمایند و به ترتیب بیشترین تأثیر را بر بهره وری نیروی انسانی گذاشته اند. در این راستا پس از تجزیه و تحلیل نظرات، این موضوع اثبات گردید که سیستم ارگونومی در برخی از موارد پاسخگوی نیازهای کارکنان نمی باشد، لذا اتخاذ سیاستهای مدبرانه در مورد ارگونومی در محیط کار از اهم مسایل مدیریتی در سازمان بانکی است. نهاًیت اینکه مشخص گردید که رعایت اصول ارگونومی باعث افزایش عملکرد شغلی کارکنان و افزایش بهرهوری سازمان گردیده است.

دومین همایش ملی پژوهش های کاربردی در »علوم مدیریت و حسابداری«

۲nd National Conference on Applied Researches in Accounting and Management
21 اسفندماه۹۳ دانشگاه تهران WWW.AMSCONF.IR

کلمات کلیدی: ارگونومی، محیط کار، بهره وری نیروی انسانی، بانک مسکن.

مقدمه و تبیین مسئله

محیط کار در سازمانها از موضوعات مهمی است که پیوسته مطرح و بر اهمیت وچگونگی ایجاد محیطی مناسب و کارا برای نیروهای انسانی تاکید می شود؛ یک محیط خوب، می تواند بر رشد ارزشهای پرسنل، افزایش توان و بهره وری آنان اثرگذار باشد به همین دلیل علم مدیریت انسانی یا ارگونومی برای رهبران و مدیران سازمان از اهمیت بالایی برخوردار میباشد. امروز با پیچیده تر شدن ساختار و عملکرد سازمانها، سازماندهی محیط کار و ایجاد محیطی آرام و بهره ور در سازمانها طوری که منجر به فعال شدن بیشتر نیروی انسانی، شادابی آنها، حذف خطرات احتمالی، افزایش کیفیت در کار، کاهش افسردگیها، رشد خدمات مثبت و در نهایت دستیابی به بهره وری مورد نظر شود، از دغدغههای مدیران اجرایی و سرپرستان سازمانها است. نتایج حاصل از مطالعات مربوط به نیروهای انسانی، نشان می دهد که توسعه نیروهای انسانی بهره ور به طور مستقیم در دستیابی به بسیاری از اهداف سازمانی نقش بسزایی دارد ارائه خدمات موثر، براثر ایجاد فضا و محیطهای بسیار مناسب و سالم به دست می آید. اینکه این فضا و محیط در سازمانی دولتی باشد یا خصوصی و یا فضای باز باشد یا بسته، مهم نیست. آنچه اهمیت دارد ایجاد خشنودی و رضایتمندی در نیروی انسانی است تا بتواند با روحیه ای شاد و احساس امنیت در شغل خود به فکر یا تلاش در انجام هرچه بهتر وظایف خود بپردازد و نتایج ارزنده ای را نصیب سازمان خود کند. (صادقی نائینی، .(۵۴ :۱۳۷۹

نیروی انسانی، کار و بهره وری، تولید و صنعت واژههایی هستند که با یکدیگر ارتباطی تنگاتنگ دارند. زمانیکه سخن از بهره وری نیروی انسانی پیش می آید انسان به عنوان یک اپراتور یا بعنوان یک عامل حرکت و نیرویی فعال مطرح می شود. دقت و کارآیی افراد در مشاغل مختلف از حرف خدماتی، تحقیقاتی و آموزشی گرفته تا کشاورزی و صنعتی، جزو عوامل مهم در بهرهوری نیروی انسانی می باشد. بهره وری نیروی انسانی تنها محدود به انجام فعالیتهای شغلی کاربران نیست. به بیان دیگر، موضوع بهرهوری با هر نوع فعالیتی که افراد انجام می دهند چه درقالب تولید و چه در قالب مصرف مرتبط می باشد. اما سخن اینجاست که چگونه می توان کارآیی افراد را افزایش داد. در دنیای کنونی که علوم مختلفسریعاً درحال رشد و پیشرفت می باشند انتظار می رود که بخشی از مباحث علمی به این مهم یعنی ارتقاء بهره وری جامعه توجه ویژه داشته باشند. (شرعی،

.(۱۱۴ :۱۳۸۵
نتایج حاصل از مطالعات مربوط به نیروهای انسانی، نشان می دهد که توسعه نیروهای انسانی بهره ور به طور مستقیم در دستیابی به بسیاری از اهداف سازمانی نقش به سزایی دارد(طاهری، ( ۱۳۷۶: ۱۲ محیط خوب، می تواند بر رشد ارزشهای

پرسنل و افزایش توان و بهره وری آنان اثرگذار باشد به همین دلیل علم مدیریت انسانی یا ارگونومی برای رهبران و مدیران سازمان از اهمیت بالایی برخوردار میباشد ( هلاندر،.(۳۱ : ۱۳۷۵ ارگونومی یا همان مهندسی فاکتورهای انسانی، علمی ترکیبی است که سعی دارد ابزارها، دستگاهها، محیط کار و مشاغل، را با توجه به تواناییهایی جسمی فکری، و محدودیتها و علائق انسانها، طراحی نماید. این علم با هدف افزایش بهرهوری، با عنایت بر سلامتی، ایمنی و رفاه انسان در محیط، شکل گرفته است.

واژه » ارگونومی«۱ از دو کلمه یونانی » ارگو«۲ به معنی کار و » نوموس«۳ به معنی قانون و قاعده طبیعی مشتق شده است و در لغت به معنای قوانین طبیعی کار است. اما در اصطلاح کاربردی علم ارگونومی مجموعه دانشی است که از تلفیق علوم زیستی،

۱٫ agronomy

۱

دومین همایش ملی پژوهش های کاربردی در »علوم مدیریت و حسابداری«

۲nd National Conference on Applied Researches in Accounting and Management
21 اسفندماه۹۳ دانشگاه تهران WWW.AMSCONF.IR

فیزیولوژی انسانی، سیستمها و روشها، طراحی مشاغل و محیط کار به وجود آمده است که سعی دارد ابزارها، دستگاهها و محیط کار را با در نظر گرفتن تواناییهای جسمانی، فکری و محدودیتها و علائق انسانها، طراحی کند. این علم با هدف افزایش بهرهوری با توجه به سلامتی، ایمنی و رفاه کارکنان در محیط کار شکل یافته است (صمدی، .(۸۷ :۱۳۸۵

ارگونومی علم مطالعه انسانها در حین انجام کار، برای درک ارتباط پیچیده میان افراد و جنبههای فیزیکی و روانشناختی محیط کار، نیازهای شغلی و روشهای کار میباشد. ارگونومی یا همان مهندسی فاکتورهای انسانی، علمی ترکیبی است که سعی دارد ابزارها، دستگاهها، محیط کار و مشاغل را با توجه به تواناییهایی جسمی ـ فکری و محدودیتها و علائق انسانها، طراحی نماید(شهریاری احمدی، .(۵۴ :۱۳۸۶

ارگونومی علمی چند نظامه است که در چهار حیطه روانشناسی مهندسی، فیزیولوژی کار، بیومکانیک شغلی و آنتروپومتری فعالیت میباشد. در حیطه اول، یعنی روانشناسی مهندسی، جنبههای پردازش اطلاعات مرتبط با کار، مورد بررسی قرار میگیرد.

در حیطه دوم (فیزیولوژی کار)، تبادلات انرژی و متابولیسم بدن مطرح است. مفاهیم خستگی، بررسی کارهای ایستا و پویا و رژیمهای کار و استراحت از دیدگاه فیزیولوژی کار مورد تجزیه و تحلیل قرار میگیرد. در مباحث بیومکانیک شغلی ویژگیهای مکانیکی اندامهای بدن مورد بررسی قرار میگیرد. در این حیطه، حرکت اندامها و اعمال نیرو در بافتهای مختلف بدن تجزیه و تحلیل میشود. به کمک این معادلات میتوان الگوها و ابعاد مناسب ایستگاههای کاری را با هدف کاهش فشارهای مکانیکی خارجی بر بدن بدست آورد. بطور خلاصه میتوان گفت که چگونگی انتقال نیرو و حرکت دادن اجسام و ابزارآلات از جمله مباحث بیومکانیک شغلی هستند. نهایتاًو آنتروپومتری، به سنجش ابعاد فیزیکی بدن و کاربرد دادههای ابعادی در اصلاح شرایط فیزیکی ایستگاههای کار میپردازد و از آنجایی که یکی از دلایل فشارهای وارده بر اندامها، عدم تطابق ابعاد محل کار با ویژگیهای ابعادی بدن کارگر یا کاربر میباشد، دادههای آنتروپومتریک را میتوان به طور مؤثری در طراحی تجهیزات، ایستگاههای کار، ابزارآلات و محصولات بکار بست (دمیستر، .(۶۵ :۱۳۸۷
جویس مریلین، رئیس مؤسسه جویس در سیاتل آمریکا بر این عقیده است که اکنون دیگر این باور عمومیت یافته است که شرکتهایی که بهره وری و کنترل کیفیت رامد نظر دارند، دخالت دادن ارگونومی را در برنامههایشان به عنوان یک شم تجاری بکار میگیرند؛ شرکتهای موفق برنامه ارگونومی را با ایمنی، کنترل کیفیت و برنامههای تولیدی جهت دستیابی به حداکثر سود تلفیق نموده اند (طاهری .(۳۴ :۱۳۷۶ ف

بالاخره باید اشاره کرد که در نظر گرفتن اصول ارگونومی در کار، نه تنها باعث حفظ سلامت نیروی انسانی و کارآمد در جوامع بشری میشود، بلکه مانع تحمل بسیاری از هزینههای مالی بر اقتصاد کشورهای فقیر خواهدشد. بعنوان مثال با طراحی درست و اصولی محل کار، میتوان از متحمل شدنبیشترِ هزینههایی چون هزینه از کار افتادگی، هزینه ناشی از حوادث، هزینه زمان از دست رفته تولید، هزینه ضایعات تولید اجتناب کرد. کم کردن زمان انجام کار، حذف حرکات اضافی در روند کار، شیوه ارتباط با محیط بیرونی، موازنه عرضه و تقاضا، بهینه سازی محیط کار، صرفه جویی در مصرف انرژی، و در یک کلامارتقاء سطح سلامت انسان و شکوفایی اقتصادی، همه و همه از جمله مسائلی است که با شناخت صحیح از این دانش نوین میتوان به آن دست یافت. (امینی، .(۶۳ :۱۳۸۸
در حال حاضر در صنایع مختلف کشور، بخشهای زیادی به چشم میخورد که کارگران در آن واحدها مشغول انجام فعالیتهای بدنی و جسمانی میباشند. بنابراین عدم توجه به چگونگی انجام کار، میتواند صدمات یاد شده را سبب گردد. عوارض استخوانی

۲٫ Argo 3.Nomus

۲

دومین همایش ملی پژوهش های کاربردی در »علوم مدیریت و حسابداری«

۲nd National Conference on Applied Researches in Accounting and Management
21 اسفندماه۹۳ دانشگاه تهران WWW.AMSCONF.IR

ـ عضلانی در حقیقت از جمله بیماریهای مرتبط با کار هستند که میتوانند بسیار ناتوان کننده ظاهر شده و باعث افت راندمان، افزایش غیبتهای ناشی از کار، غرامتهای دستمزد و نهتاً،ی از کار افتادگی کارگر شوند. ف
این علم برای طراحی و ساخت ابزار و سیستمهای تولیدی از ساده تا پیچیده و بغرنج، حل مشکلات مربوط به تکنولوژی نوین، و حتی ابزار و وسائل زندگی روزمره، کاربرد دارد. امروزه، از طراحی یک ابزار ساده نظیر انبردستی ساده (از نظر نوع جنس، مصالح بکار رفته، اندازه دسته، نوع و ترکیب پلاستیکی دسته آن و (… و یا یک خودکار (از نظر قطر، اندازه، رنگ و (… گرفته تا طراحی یک سیستم تولیدی کامل، از ارگونومی استفاده میشودعمدتاً. زمینههایی که ارگونومی در آنها مطالعه و اقدام میکند، عبارتند از طراحی ابزار، وسائل، ماشینها و تأسیسات به طرز صحیح و مطلوب، طراحی روش انجام کار با توجه به بهترین نحوه اجراء و متناسب با سیستم عضلانی و ساختمان فیزیکی بدن انسان و با هماهنگی روانی میان افراد و محیط کار و ابزار کار، وضعیت صحیح قرار گرفتن بدن و حرکات انسان حین انجام کار، شرایط فیزیکی مناسب در محیط کار با توجه به عواملی از قبیل دما، رطوبت، جریان هوا، ارتعاشات، سر و صدا، نور و روشنایی، گرد و غبار، تشعشعات و آلودگیهای مختلف. (شرعی،

.(۵۶ :۱۳۸۵
علم مهندسی عوامل انسانی یا ارگونومی که علمی انسان محور است با ارائه الگوهای نوین و کاربردی، ابزاری کارآمد هم برای تولیدکننده و هم برای مصرف کننده محسوب می شود. ارگونومی علمی است که ضمن توجه به سلامت نیروی انسانی به تولید و بهرهوری بطور دقیق مینگرد. این علم با هدف اصلاح شرایط سیستمهای کار، روشهای طراحی ایستگاههای کار، ابزار آلات و همچنین کنترل روشهای عوامل زیان آور محیطی را تشریح می کنند و با عنایت به مبانی رفتارشناسی انسانی، ساختار عوامل یادشده را با خصائص انسانی مطابقت می دهد. با توجه به آنچه تاکنون ذکر شد اینگونه بنظر می رسد که ارگونومی با علوم دیگر ازجمله مهندسی صنایع، مهندسی ایمنی، مدیریت، طراحی صنعتی، مکانیک و بیومکانیک، روانشناسی، جامعه شناسی و مرتبط باشد. هدف ارگونومی اطمینان از برآورده شدن نیازهای انسان برای انجام کار بصورت ایمن و اثربخش در طراحی سیستمهای کار است. (صدرا ابرقویی، .(۷۶ :۱۳۸۸

طی دهههای گذشته نقش حیاتی ارگونومی در بهبود کیفیت، افزایش بهرهوری، بهبود کیفیت زندگی کاری، ایمنی وکارایی کلی سازمان مشخصتر شده است. متخصصان ارگونومی با بهینه کردن تناسب بین انسان، ماشین، محیط وسازمان کارایی انسانو سیستمها را بهبود بخشیدهاند. در حال حاضر توجه به ارگونومی از حد یک ابزار فراتر رفته و بهیک استراتژیبهبودجهت کیفیت و بهرهوری، ایجاد محیط کار مناسب، پیشگیری از حوادث و بیماریهای ناشی از کارو بهبود راندمان و عملکرد انسان تبدیل شده است.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 9700 تومان در 29 صفحه
97,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد