مقاله بررسی اثرات گردشگران دریاچه طشک بر توسعه مناطق روستایی همجوار از دیدگاه ساکنین (مطالعه موردی: دهستان علی آباد، شهرستان ارسنجان )

word قابل ویرایش
15 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
گردشگری طبیعت یا طبیعت گردی نوعی از گردشگری تلقی شده است که در آن مسافر با قصد بازدید از منظره های طبیعی و محیط – های کاملا طبیعی و بکر به مسافرت میرود. در بسیاری از مراجع و منابع ، گردشگری طبیعی را جزئی از گردشگری روستایی به حساب آورده اند. لذا هدف ما در تحقیق حاضر ارزیابی اثرات گردشگران دریاچه طشک بر توسعه مناطق روستایی در دهستان علیآباد شهرستان ارسنجان میباشد. این تحقیق به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است . جامعه آماری تحقیق حاضر را تمامی خانوارهای هفت روستا از دهستان علیآباد، شهرستان ارسنجان که ۵٣٣ خانوار میباشند، تشکیل میدهند. که حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران تعداد ٢٢٣ نفر از اعضای این خانوارها برآورد گردید. در این تحقیق از روش نمونه گیری تصادفی ساده استفاده شده ، که برای گردآوری داده – های مربوطه از پرسش نامه استفاده گردید. سپس پرسش نامه های جمع آوری شده را با استفاده از روش Chi- Square در نرم افزار SPSS تجزیه و تحلیل کردیم . یافته های پژوهش نشان میدهد که : در بعد اقتصادی گویه های گردشگری تا چه حد سود و منفعت برای مردم روستا داشته ؟ با میانگین ٣/٧١ درصد و افزایش قیمت اراضی زراعی و مسکونی روستا با میانگین ۹۸/۲ درصد، در بعد اجتماعی – فرهنگی گویه های ایجاد و گسترش امنیت در روستا با میانگین ۳۰/۳ درصد و مشارکت مردم روستا در تهیه طرح های گردشگری با میانگین ۰۸/۳ درصد و در بعد کالبدی گویه ، افزایش تسهیلات و تجهیزات اقامتی و رفاهی با میانگین ۶۱/۲ درصد از دیدگاه ساکنان دارای بیشترین تأثیر در توسعه مناطق روستایی میباشند. همچنین نتایج نشان میدهد که در هر سه بعد اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی کالبدی میانگین اثرات گردشگری در توسعه روستاهای مورد مطالعه پایین تر از میانه نظری (٣) میباشد.
واژگان کلیدی: اکوتوریسم ، دریاچه طشک ، دهستان علیآباد، شهرستان ارسنجان
مقدمه
امروزه گردشگری به عنوان فعالیتی پویا و با ویژگیهای بارز و منحصر به فرد، بخش مهمی از فعالیت های اقتصادی و تولیدی کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه را به خود اختصاص داده است (١ :٢٠٠٧ ,UNWTO ). توریسم امروزه یکی از راه های درآمدزایی کشورها محسوب میشود که ارزش افزوده بالایی دارد به عبارتی به قدری در توسعه اقتصادی و اجتماعی کشورها اهمیت دارد که اقتصاددانان آن را “صادرات نامرئی” نام نهادند (رضوانی، ١٣٧٩: ٨). این صنعت به عنوان یکی از منابع درآمد و ایجاد اشتغال در سطح ملی و منطقه ای میتواند رهیافتی برای توسعه اقتصادی در قلمرو ملی باشد، گردشگری به خصوص در زمانی که سود فعالیت های دیگر بخش – های اقتصادی در حال کاهش میباشد، جایگزین مناسبی برای آنها و راهبردی برای توسعه است (پاپلی یزدی و سقایی، ١٣٨۶: ٨٢).
گردشگری روستایی شامل فعالیت های متنوعی است که گردشگران در نواحی روستایی انجام میدهند. با این حال انواع مختلف آن تحت عنوان گردشگری طبیعی، گردشگری فرهنگی، گردشگری بومی، گردشگری دهکده ای و گردشگری کشاورزی تفکیک و طبقه بندی شده – اند (١٣٠٢ ,٢٠٠۶ ,Mitchel ). در یک مقیاس کلی گردشگری تقریبا ۶ درصد از تجارت جهان را تشکیل میدهد و سالانه بیش از ٧٠٠ میلیون سفر انجام میگیرد (لی، ١٣٧٨: ٢). در حال حاضر توریسم به یک واقعیت مهم اجتماعی تبدیل شده و گردشگری پاسخی است به نیاز فطرت جستجوگر انسان ، کشف اسرار و حقایق زندگی دیرینیان ، آشنایی با فرهنگ ملت ها و لذت بردن از مواهب خدا داده سرزمین ها و گریز از زندگی پرهیاهوی شهری میباشد (شارپلی، ١٣٨٠: ١). براساس ارزیابی انجام شده تا سال ٢٠١١ بیش از ۵۵ میلیون گردشگر سالانه به خاورمیانه سفر خواهند کرد به همین اساس تا چهار سال شمار گردشگران خاورمیانه دوبرابر خواهد شد و با رشدی حدود ۶٧ درصد میزان درآمدهای صنعت گردشگری به ۵١ میلیارد دلار میرسد (فاضل نیا و نعیم آبادی، ٢٠١١: ٢). گردشگری و بویژه طبیعت گردی به عنوان یکی از شیوه های استفاده از جاذبه های طبیعی و هم راه حلی برای پایداری پتانسیل ها به شمار میآید .
صنعتی که با گسترش قلمروهای خود در قرن گذشته و حال می تواند با وجود پتانسیل های متنوع و جذاب سرزمین ایران از جایگاهی خاص برخوردار گردد. بر اساس پیش بینیهای صورت گرفته رشد عمومی صنعت توریسم برای نخستین دهه در پیش رو بین ٣.۴ تا ۶.٧ درصد خواهد بود که بیشترین سهم آن بین ١٠تا ٣٠ درصد مربوط به اکوتوریسم است و با عنایت به اینکه تا یک دهه دیگر شمار طبیعت – گردان که اکنون ٧ درصد از کل مسافران جهان را شامل میشود به بیش از ٢٠ درصد برسد ضرورت توجه به این صنعت مورد توجه سرمایه گذاران ، دولتمردان و … میباشد (آذر نیوند و همکاران ، ١٣٨۵: ٢). لذا هدف ما در تحقیق حاضر بررسی اثرات اکوتوریسم دریاچه طشک بر توسعه روستاهای پیرامون آن در دهستان علیآباد، شهرستان ارسنجان میباشد.
سوال تحقیق
اکوتوریسم دریاچه طشک بر توسعه روستاهای اطراف دریاچه در ابعاد مختلف (اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی، کالبدی، زیست محیطی) چه تأثیری داشته است ؟
فرضیه تحقیق
به نظر میرسد اکوتوریسم دریاچه طشک بر توسعه روستاهای پیرامون دریاچه در ابعاد مختلف (اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی، کالبدی، زیست محیطی) تأثیر مثبت داشته باشد.
پیشینه تحقیق
فانیان و همکاران (١٣٨٨)، در پژوهشی به بررسی اثرات اقتصادی و اجتماعی گردشگری طبیعی در حوزه هایی با چشم انداز کارستی (مطالعه موردی اطراف شهر یزد) پرداختند. نتایج این پژوهش نشان میدهد که : از آنجا که جریان گردشگری در بعضی از این مناطق کارستی به بیش از ٣٠ سال نیز میرسد و همچنین بدون برنامه ریزی و دخالت نهادها و سازمانهای دولتی یا محلی شکل گرفته است ، از این رو برنامه ریزی در زمینه ساماندهی گردشگری در این مناطق در وهله اول نیازمند مطالعه ساختار شکل گرفته این مناطق است .
قاسمی و حاتمینژاد (١٣٩١)، در پژوهشی به بررسی اثرات اکوتوریسم دریاچه ارومیه در توسعه پایدار اقتصادی جامعه میزبان مطالعه موردی: شهر ارومیه پرداختند. نتایج این پژوهش نشان میدهد که در میان شاخص های اقتصادی توسعه پایدار مؤلفه های اشتغال ، درآمد و قیمت اراضی شهری به شدت از توسعه گردشگری مبتنی بر اکوتوریسم دریاچه ارومیه تأثیر پذیرفته اند.
صیدایی و رستمی (١٣٩١)، در پژوهشی به بررسی سنجش تأثیرات اقتصادی و اجتماعی- فرهنگی توسعه گردشگری (نمونه موردی شهر کرمانشاه )، پرداختند. نتایج این پژوهش نشان میدهد که : با توجه به توانمندیهای شهر کرمانشاه توسعه گردشگری به ترتیب در توسعه اقتصادی و اجتماعی- فرهنگی شهر کرمانشاه تأثیر معناداری داشته و به ترتیب ١٧ و ١۶ درصد تغییرات اقتصادی و اجتماعی به توسعه گردشگری بر میگردد.
گارسیا فالکن و مدینا مانوز (١٩٩٩)، در پژوهشی به بررسی جنبه های فرهنگی- اجتماعی، محیطی، اقتصادی و بخصوص توسعه توریسم اشاره کرده اند و راهکارهایی جهت ساخت استراتژیهایی برای توسعه توریسم پایدار در جزیره گران کاناریا پیشنهاد داده اند و توسعه پایدار را به عنوان یک نیاز ضروری برای دستیابی به اهداف اقتصادی بدون از بین رفتن محیط طبیعی میدانند.
بالاگویر و کانتاولا (٢٠٠٢)، در پژوهشی به آزمون نقش گردشگری در رشد بلند مدت اقتصادی اسپانیا با آزمون علیت و هم جمعی پرداختند. نتایج این پژوهش نشان میدهد که رشد اقتصادی در اسپانیا، حداقل در سه دهه اخیر به طور محسوس و مشهود، به توسعه پایدار گردشگری بین المللی منجر شده است .
وان چن و بوانگ (٢٠٠٨)، در پژوهشی به بررسی رابطه بین توریسم و رشد اقتصادی با استفاده از داده های سالانه ٢٠٠۵- ١٩٩۵ در ٨٨ کشور مختلف پرداختند. نتایج این پژوهش نشان میدهد که یک رابطه مثبت و معنیدار بین رشد توریسم و رشد اقتصادی در این کشورها وجود دارد.
مبانی نظری
گردشگری یک فعالیت پیچیده و به طور روز افزون در حال گسترش است که نیازمند وجود مدیریت تخصصی برای درک تمام ظرفیت – های آن است (,٢٠٠۶ ,Weaver and Lawton). فعالیت های گردشگری در نواحی روستایی به طور قابل توجهی افزایش یافته است ، از دهه ی ٧٠ در همه ی کشورهای توسعه یافته گردشگری نقش کلیدی در توسعه ی برخی نواحی روستایی که از لحاظ اقتصادی و اجتماعی با رکود مواجه بودند داشته است (خانی و همکاران ، ١٣٨٨: ۵٣). اما گردشگری در نواحی روستایی یک پدیده ی جدیدی نیست ، بلکه موضوعی است که از انقلاب صنعتی با مفاهیم بازگشت به زادگاه (به عنوان نوعی گردشگری که بوسیله ی ساکنان شهری که اصالتا از نواحی روستایی بودند و تعطیلاتشان را در شهرکهای خود میگذراندند وجود داشته است (١١٠١ :٢٠٠٢ ,Perales). اکوتوریسم که اختصار واژه Ecological-Tourism است ، در ادبیات فارسی، جهانگردی زیست محیطی (طبیعت گرد ی) نام گرفته است ، بدان مفهوم که : محیط یا طبیعتی که نه تنها یک جهانگرد بلکه سایر انسانها نیز در آن زندگی میکنند، طبیعت با هر آنچه که در آن است برداشت و مفهوم بنیادین این واژه اصطلاحی ترکیبی است . به گونه ای فشرده هدف اصلی از این گرایش نوین آن است که جهانگردی یا به عبارت دیگر جهانگرد و محیط زیست چه دادوستدهایی با یکدیگر می توانند داشته باشند (آذر نیوند و همکاران ، ١٣٨۵: ۴). پدیده های طبیعی (کوه ، دریا، دشت ، جنگل ، …) و چشم اندازهای جالب جغرافیا یکی از بینظیرترین و جذاب ترین واحدهای ژئومورفولوژی محسوب میشوند که به عنوان مهم ترین عوامل گردشگری و توسعه صنعت اکوتوریسم به شمار میرود (شهماری، ١٣٨۵: ۵٣). بخش بسیار مهمی از فعالیت – های گردشگری در دنیا مبتنی بر بهره مند شدن از طبیعت است که امروزه اکوتوریسم نام گرفته است چشم اندازها و مناظر زیبای طبیعت مانند سواحل دریاها، دریاچه ها، تالاب ها، بیشه زارها و غیره از کانون ها و جاذبه های توریست پذیر این نوع از گردشگری هستند (فاضل نیا و هدایتی، ١٣٨٩: ١۴٧). اکوتوریسم از شاخه های توریسم است که به انواع مختلفی تقسیم میشود از جمله آنها اکوتوریسم ساحلی، اکوتوریسم جلگه ای و دشتی، اکوتوریسم پایکوهی و کوهستانی، اکوتوریسم حیات وحش و غیره . در توسعه صنعت اکوتوریسم به سرمایه گذاری کلان اقتصادی نیاز نیست زیرا طبیعت گردان به امکانات رفاهی و لوکس چندانی نیاز نداشته و زیستن در فضای آزاد و آرام و محیط بکر برای آنها جذاب تر است که در صورت بیتوجهی به این گونه محیط های طبیعی در دراز مدت زمینه تغییر فضاهای بکر و آرام دستخوش تغییرات فراوانی میشوند (مولائی هشجین و رجبی کلوانی، ١٣٩٠: ٢). اکوتوریسم در وهله نخست ناظر بر ملاحظات زیست محیطی و توسعه پایدار است و در آن طبیعت گردی در درجه دوم اهمیت قرار دارد. به عبارتی دیگر، اکوتوریسم پیوند دهنده ی دو دیدگاه تعهد شدید به طبیعت و احساس مسئولیت اجتماعی است (رضوانی، ١٣٨٧، ٢١). در واقع اکوتوریسم انگیزه ای برای حفاظت از محیط زیست ، به خصوص زمانی که موجب تغییرات مثبت اقتصادی میشود است
(۴۴٨ :٢٠٠٨ ,Stronza and Gordilla). برهمین اساس تعریف ارائه شده از اکوسیستم در بر گیرنده تعهدات فوق نیز میباشد. در تعریف اکوتوریسم آمده است اکوتوریسم عبارت است از مسافرت مسئولانه و مبتنی بر اصول پایداری به نواحی طبیعی برای بهره گیری معنوی و ارضای نیازهای روحی و روانی، به گونه ای که همراه با شناخت و کسب آگاهی و احترام به ارزش های مردم محلی باشد و به محافظت از نواحی طبیعی و ارتقای رفاه جامعه میزبان کمک کند (زاهدی، ١٣٨۵، ٩٠). در واقع اکوتوریسم اغلب به عنوان یک استراتژی بالقوه برای حمایت و حفاظت از اکوسیستم های طبیعی، ترویج و توسعه پایدار محلی در نظر گرفته شده است
(١٩٩٩,١٢٣ ,Ross and Wall ). با بررسی متون مربوطه درمییابیم که گردشگری طبیعت یا طبیعت گردی نوعی از گردشگری تلقی شده است که در آن مسافر با قصد بازدید از منظره های طبیعی و محیط – های کاملا طبیعی و بکر به مسافرت میرود. در بسیاری از مراجع و منابع ، گردشگری طبیعی را جزئی از گردشگری روستایی به حساب آورده اند. گردشگری طبیعت را جزء بهترین نوع گردشگری در راستای گردشگری پایدار میدانند. از آنجا که بهترین جاذبه های گردشگری طبیعی نظیر پارکهای ملی، مناطق حیات وحش ، کوه ها، دریاچه ها و بسیاری از مکان های فرهنگی به ویژه در کشورهای در حال توسعه ، عموما در مناطق روستایی قرار دارند میتوان گفت که گردشگری در این مناطق نقش بارزی به ویژه در اقتصاد جوامع روستایی ایفا میکند و از این جهت تقسیم بندی این نوع گردشگری به عنوان یکی از انواع گردشگری روستایی منطقی به نظر میرسد (بمانیان و محمودی نژاد، ١٣٨٨، ٣٠).
مواد و روش تحقیق
معرفی منطقه مورد مطالعه
شهرستان ارسنجان با ٣ دهستان ، ٨۴ روستا و آبادی دارای سکنه ، ۵۴٠٣خانوار و ٢٣٢٧۴ نفر جمعیت روستایی در شمال شرقی استان فارس و در طول جغرافیایی ۵٣ درجه و ١٨ دقیقه و عرض جغرافیایی ٢٩ درجه و ۵۵ دقیقه و بلندی ١۶٣٨ متر از سطح دریا واقع شده است . این شهرستان از شمال به شهرستان بوانات ، از غرب به شهرستان مرودشت ، از جنوب به دریاچه طشک و از شرق به استان یزد محدود است . همچنین این شهرستان با وسعت ١۴٩۶ کیلومتر مربع در فاصله ١٢٠ کیلومتری شمال شرقی شیراز قرار دارد. شکل شماره (١).
شکل شماره (١). موقعیت منطقه مورد مطالعه
مواد و روش

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 15 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد