مقاله بررسی جاذبه های گردشگری روستای کندوان در آذربایجان شرقی

word قابل ویرایش
17 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
برنامه ریزی گردشگری در مناطق روستایی نقش اساسی در توسعه های اقتصادی و اشتغال زایی در روستا و در نتیجه توسعه اقتصادی و درآمدزایی یک شهر می تواند داشته باشد طی دهه های اخیر افزایش نرخ بیکاری و در نتیجه خروج نسل جوان و افراد دارای تحصیلات بالاتر از اجتماعات روستایی، بافت و ساختار نواحی روستایی را به مخاطره انداخته است . در این میان گردشگری نه تنها به عنوان یک ابزار بالقوه برای تغییر این وضعیت بلکه یکی از عناصر جدائیناپذیر راهبرد توسعه روستایی و در نتیجه توسعه شهری مطرح است و به عنوان یک راهبرد توانمند و دارای مزیت نسبی و پاک می تواند جریانات اقتصادی از جمله کارآفرینی و اشتغال ، سرمایه گذاری و جمعیت را به سوی روستاها و نقاط طبیعی بکشاند مطرح می باشد؛ با این رویکرد بارزترین نقش گردشگری در مناطقی چون محور مورد مطالعه می تواند حرکت به سوی توازن و تعادل منطقه ای باشد. لذا شناسایی ظرفیت ها و پتانسیل ها ی مناطق گردشگری و سرمایه گذاری بهینه در این مناطق می تواند در باعث توسعه روستاها و در نتیجه اشتغال زایی و مانع مهاجرت به شهرها برای درآمد اقتصادی گردد. در این راستا در مقاله حاضر با استفاده از روش های اسنادی و میدانی مناطق روستایی گردشگری شهرستان نیر مورد شناسایی و مطالعه قرار گرفت و نتایج حاکی از این است که این شهرستان بستر مناسبی برای توسعه گردشگری را دارا و با برنامه ریزی دقیق می تواند بستری مناسب برای توسعه روستاها و در نتیجه شهرستان نیر به دست آورد.
کلید واژه ها: گردشگری، گردشگری روستایی،برنامه ریزی، روستای کندوان
١- مقدمه
یکی از مهمترین مشکلات در کشورهای در حال توسعه ، مسائل و چالش های توسعه روستایی است ؛ چرا که راهبردها و اهداف گذشته در زمینه توسعه روستایی موفقیت آمیز نبوده و نتوانسته است تا عمده مسائل روستاها را در حوزه معیشت پایدار و بهبود زندگی روستاییان تأمین کند. این مسئله باعث شده است که در سالهای اخیر، توسعه روستایی مورد توجه برنامه ریزان ، نظریه پردازان و مجریان حکومتی قرار گیرد و«توسعه فضایی گردشگری»در اهم موارد معطوف به اقدام ، قرار گیرد(هاشمی،حسین پور:١٣٨٩). امروزه استفاده از ظرفیتهای نهفته در مناطق و نواحی روستایی با هدف کمک به اعتلا و توسعه این نواحی و تسریع روند توسعه درونزای مناطق از ابزارهای اساسی برای تحقق توسعه پایدار مناطق روستایی و در نتیجه شهرها به شمار می رود. مقوله گردشگری روستایی نیز در شمار اولویتهای اساسی است که در این فرآیند مدنظر صاحب نظران و متولیان توسعه نواحی روستایی قرار دارد و متاسفانه در کشور ما تا کنون در اندازهای که باید مورد توجه و مدنظر قرار نگرفته است . گردشگری اگر به درستی در راهبردهای توسعه کشور جای گیرد می تواند اساس نظام های مولدی با هدف ریشه کنی فقر و همپیوند سازی کشورهای در حال توسعه قرار گیرد. این سخن مقام ارشد سازمان همکاری های اقتصادی کشورهای در حال توسعه است که بنابر بر تجارب آزمون شده خود بیان کرده است (ضرغامی بروجنی :١٣٨٨). در این میان ، طی سالهای اخیر گردشگری روستایی به عنوان یکی از مهمترین صنایعی که از پتانسیل های لازم برای کمک به جوامع محلی در راستای توسعه فعالیت های اقتصادی برخوردار می باشد، مورد توجه قرار گرفته است . گردشگری روستایی که آن را رهیافت جایگزین برای نیل به توسعه پایدار روستایی و رونقشهری می دانند، با توجه به روند روز افزون تخریب روستاها و افول کشاورزی، سعی در ارائه راهبردهای جدید برای احیای نواحی روستایی از طریق ایجاد فعالیت های مکمل یا متحول نمودن این نواحی با توجه به منابع طبیعی و انسانی دارد(رضائی، رنجبران :٢٠١١).گردشگری روستایی به عنوان یکی از مردمی ترین اشکال گردشگری محسوب می شود و گردشگری روستایی عبارت است از فعالیت ها و گونه های مختلف گردشگری در محیط های مختلف روستایی و پیرامون آنها (جوان ،سقایی:١٣٨٣). که عبارتند از گردشگری مبتنی بر طبیعت ، گردشگری تاریخی – فرهنگی، اکوتوریسم ،گردشگری مزرعه و گردشگری سبز(رضوانی و دیگران :١٣٩٠). در این میان روستاهای شهرستان نیر در استان اردبیل به دلیل ویژگی های محیطی –اکولوژیک ، گوناگونی جاذبه ها، پتانسیل بسیار مناسبی برای توسعه گردشگری را در خود جای داده است . که می توان با توسعه گردشگری، زمینه و محیط را برای توسعه پایدار روستا و درآمد و اشتغال زایی برای جوانان و جلوگیری از مهاجرت به شهرستان ها را فراهم نمود. هدف کلی پژوهش شناسایی اثرات گردشگری و ارائه استراتژی و راهبرد جهت توسعه گردشگری و اثرات مثبت و کاهش اثرات منفی این صنعتدر شهرستان نیر، ایجاد تعادل در توسعه و شناسایی و بهره گیری منابع و جاذبه های گردشگری روستا و بهره گیری مناسب از آنها و در نهایت دستیابی به توسعه پایدار است . بدین منظور، تحقیق حاضر سعی دارد تا به بررسی عملکرد گردشگری در توسعه پایدار روستایی بپردازد و راهبردهای توسعه گردشگری در این روستا را به منظور زمینه سازی برای توسعه روستا و توسعه شهری بیان کند. از این رو، پرسش های زیر برای تحلیل پژوهش مطرح می شود .
١- گردشگری روستایی چگونه و در چه مسیری می تواند زمینه توسعه روستاها و در نتیجه روستای کندوان را فراهم کند؟
٢- روستای کندوان دارای چه قابلیت ها و جاذبه هایی در زمینه توسعه فعالیت های گردشگری روستایی است ؟
٢- مبانی نظری
گردشگری روستایی رهیافت جدیدی در متون توسعه روستایی است که همچون توسعه دارای ابعاد و آثار گوناگونی است (رکن الدین افتخاری، مهدوی:١٣٨۵). از این رو دیدگاهها و نظریه های مختلفی در مورد توسعه گردشگری در مناطق روستایی و نحوه ارتباط آن با توسعه روستایی می توان بیان کرد؛ چنان که بسیاری توسعه گردشگری را تنها راه رشد و توسعه مناطق روستایی می دانند و تأکید می کنند که تغییر جهت فعلی به سوی «رشد به رهبری گردشگری» می باشد. از این روگردشگری عنصر اساسی حرکت به سوی احیا و باز سازی مناطق روستایی است (همان ، ١٣٨۵). و بعضی آن را به عنوان یک بخش از بازار گردشگری می شناسند و معتقدند می توان آن را با اشکال دیگر گردشگری مانند: آفتاب ، دریا، سواحل ماسه ای مقایسه کرد.
سه دیدگاه مهم در گردشگری روستایی عبارتند از :
١- گردشگری روستایی به عنوان راهبردی برای توسعه روستایی :رهیافتهای که گردشگری را به عنوان یک راهبرد برای نواحی روستایی به کار می گیرند، در متون مختلف به چشم می خورند. این رهیافتها با توجه به روند روز افزون تخریب روستاها و افول کشاورزی سعی در ارائه راهبردهای جدیدی برای احیای نواحی روستایی از طریق فعالیت های مکمل و یا متحول کردن این نواحی با توجه به منابع طبیعی و انسانی آنها دارند و تنها راه احیا مجدد این روستاها را ارائه برنامه ها و استراتژیهای جزئی می دانند که بتوانند هم از منابع انسانی و طبیعی آنها بهره ببرند و هم بتوانند باعث ایجاد درآمد و افزایش رفاه ساکنان نواحی روستایی بشوند (همان ،
١٣٨۵) از این رو آنها معتقدند که از طریق گسترش و بسط گردشگری به عنوان جایگزینی برای فعالیت های کشاورزی در این نواحی می توان به این مهم دست یافت . به همین منظور این استراتژیها معمولادو رویکرد زیر را دنبال می کنند:
– گردشگری روستایی به عنوان راهبرد توسعه ؛
– متحول سازی نواحی روستایی کمتر توسعه یافته ؛
٢- گردشگری روستایی به عنوان یک سیاست باز ساخت سکونتگاههای روستایی: در این راهبرد گردشگری به عنوان یک بخش اصلی برای باز ساخت روستایی حتی در نواحی که از گذشتهفعالیت های گردشگری در آنها رونق چندانی نیافته ، به کار گرفته می شود .
طرفداران این نظریه معتقدند که قادرند از اتکای بیش از حد تولیدکنندگان روستایی به کشاورزی بکاهند و آنها را در فرصتهای اقتصادی جدیدی(که با بازار یابی جهانتیر شده رقابت کند)به کار گیرند؛ به عنوان مثال :در اروپای شرقی بیشتر بر گردشگری به عنوان ابزاری برای بازسازی مجدد روستاها پس از افول کشاورزی تأکید می شود؛ در حالی در آفریقا تأکید بیشتر بر گوناگون سازی نواحی روستایی کم توسعه یافته تر است (٢٠٠٣,Holland). از این رو در این راهبرد معمولا سه رویکرد زیر دنبال می شود:
– گردشگری روستایی به عنوان سیاست باز ساخت ؛
– بازسازی در برابر افول کشاورزی ؛
– توسعه ، بهبود فرآورده ها و محصولات گردشگری(رکن الدین افتخاری، مهدوی، ١٣٨۵ص ٨) .
٣- گردشگری روستایی ابزاری برای توسعه پایدار و حفاظت از منابع طبیعی: سیاست گردشگری پایدار در دنیای امروزی،رهیافت جامعی است که خواهان رشد بلند مدت صنعت گردشگری بدون آثار مخرب بر زیست بومهای طبیعی است (شریف زاده ، مراد نژاد:١٣٨١). در این رویکرد نه تنها نیازهای بازار مورد توجه است بلکه نیازها یا ضروریات جامعه و محیط زیست طبیعی نیز مورد توجه و تأکید قرار می گیرد(رهنمایی و دیگران :١٣٨٧ص ١٨). به همین منظور این استراتژیها معمولا دو رویکرد زیر را دنبال می کنند:
١) گردشگری روستایی ابزاری برای توسعه پایدار ؛
٢) پراکنش و توزیع به منظور محافظت از سرمایه ها و منابع توریستی(رکن الدین افتخاری،مهدوی:١٣٨۵ ص ٨). با توجه به دیدگاهها و نظریه های مختلف به گردشگری،توسعه روستایی، اهداف و آثار یاد شده برای آنها، می توان گفت که گردشگری روستایی از یک طرف با فراهم آوردن فرصتهای جدید برای بسیاری از روستاها به عنوان وسیله ای است که به جوامع روستایی حیات دوباره می دهد، موجب توسعه این نواحی می شود و این سکونتگاهها را پا برجا نگه می دارد. از طرف دیگر توسعه بدون برنامه ریزی شده آن سبب آسیبهای اجتماعی و زیست محیطی سکونتگاههای روستایی شده است . بنابراین باید توجه به ویژگیهای محیطی و شرایط هر مکان ، نوعی خاص یا ترکیبی از این رویکردها و استراتژیها را برای توسعه گردشگری در مناطق روستایی بهره جست (همان :١٣٨۵). اگر چه گردشگری کاتالیزوری مناسب و کارآمد برای توسعه نواحی و مناطق کمتر توسعه یافته است . اما با این حال هزینه های و اثرات متفاوت اقتصادی،اجتماعی و زیست محیطی را به دنبال دارد.بنابراین تصمیم گیری در مورد نحوه ی توسعه گردشگری باید با دقت و با مطالعه صورت گیرد (ضیایی،شجاعی:١٣٨٩).
گردشگری روستایی
گردشگری روستایی منبع با ارزش اشتغال زایی و ایجاد درآمد است و میتواند وسیله مهمی برای توسعه اجتماعی- اقتصای جوامع روستایی باشد و در بسیاری از کشورها با سیاستهای کشاورزی در ارتباط است و غالبا وسیله ای در جهت حمایت از محیط زیست و فرهنگ روستایی میباشد بنابراین میتواند نقش اساسی در توسعه و حفظ روستایی باشد.
گردشگری روستایی میتواند به ازدیاد سرمایه های جغرافیایی، کیفیت مناظر طبیعی و حفظ فرهنگ روستایی کمک کند. وجود برخی معضلات مانند میزان زاد و ولد بالا، کمبود آب و خاک، کمبود منابع اشتغال و درآمد روستاییان و در وضعیت موجود نیز بیکاری و مهاجرت نیروهای فعال به شهرهای بزرگ ، کمبود و نارسایی امکانات و خدمات زیر بناهی و رفاهی، بهداشت و غیره موجب شده است تا روستاها با توجه به تغیر و تحولات امروزه از هدفهای توسعه انسانی عقب مانده و جهت رسیدن به سطحی مطلوب از توسعه نیازمند برنامه ریزی های کاربردی و کارآمد باشند.
بنابراین همسو بودن ، در یک راستا قرار گرفن گردشگری روستایی و توسعه روستایی موجب میشود بحث بازنگری در فراهم نمودن هر چه بهتر زمینه های افزایش پتانسیل گردشگری و کیفی نمودن عوامل زیربط در نتیجه ساماندهی نواحی روستایی مورد توجه پژوهشگران ، کارشناسان ، مسئولان برنامه ریزی و خط مشی گذران کشور قرار گیرد.
گردشگری روستایی یکی از زمینه های نسبتا موثر در توسعه روستایی است که میتواند فرصتها و امکاناتی را بویژه برای اشتغال و درآمد روستایی فراهم سازد و نقش موثری در احیاء و نوسازی نواحی روستایی ایفا کند. نقش و اهمیت گردشگری در فرآیند توسعه روستایی در بسیاری از کشورها به اثبات رسیده هم اکنون گردشگری روستایی به عنوان صنعتی که بالقوه دارای پایداری است قلمداد می شود.
گردشگری روستایی راه حل کلی برای همه دردها و مسائل و مشکلات نواحی روستایی نیست اما یکی از شیوه هایی است که ممکن است آثار اقتصادی مهمی داشته باشند و به نوعی می تواند به کند شدن روند تخلیه سکونت گاه های روستایی و کاهش مهاجرت جمعیت روستایی کمک کند. رشد گردشگری به عنوان راهبردی برای توسعه روستایی نسبتا تفکر جدیدی است که سیاستگزاران محلی در جوامع روستایی به اهمیت این راهبرد پیبرده اند، اما تجربه کافی برای اجرای آن ندارند. همچنین یک دیدگاه دیگر با این پیش زمینه فکری وجود دارد که گردشگری راه حل و علاج قطعی اقتصادی برای توسعه نواحی روستایی است .
از طرف دیگر در یک نگرش گردشگری روستایی به عنوان موتور متحرکه توسعه روستایی معرفی شده و دلایلی به شرح زیر نیز برای آن ارائه شده است .
١. همانند هر فعالیت صادراتی که سازماندهی شده و توسعه یافته ، گردشگری نیز منبع درآمد به حساب می اید
٢. گردشگری روستایی بر خلاف سایر کالاها، خدمات و فرآورده های کشاورزی مانند غذا، تولیدات ، فعالیت ماهیگیری، پوشاک ونساجی،ساختمان سازی و کارهای عمومی، حمل و نقل و بیمه و غیره همانند مولدی برای تعداد زیادی از فعالیتهای اقتصادی عمل میکند.
٣. گردشگری روستایی نواحی روستایی یا پدیده های طبیعی را که هیچ گونه ارزش اسنادی ندارند مورد بهره برداری قرار می دهد و با استخراج منابع یا صنایعی مانند نفت و معدن برابری می کند.
۴. گردشگری روستایی تقاضا برای صنایع دستی، هنرهای سنتی و فعالیتهایی را که نیاز به نیروی کار بیشتری دارند را بالا می برد. این فعالیتها همان فعالیتهایی است که در محیط روستا مورد نظر است .
به همان اندازه ای که گردشگری روستایی، گردشگرانی را خارج از فضای اقتصاد روستا جذب می کند جریانهای برون زا هزینه را به منطقه تزریق کرده و آثار و ضریب تکاثری سنتی را نیز ترغیب می کند از طرفی نیز اکثر برنامه های توسعه روستایی، اولویتهای زیر را مد نظر قرار می دهند.
 امنیت غذایی در برخی نقاط روستایی
 بهبود بخشیدن به درآمد و کیفیت عمومی زندگی در مناطق روستایی
 جلو گیری از روند تخریب منابع طبیعی مناطق روستایی
 افزایش میزان مشارکت جمعیت روستایی درتعیین سرنوشت خود
از این رو توسعه گردشگری و حیطه فعالیتی آن بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته چرا که توسعه گردشگری روستایی کلیه زمینه های فوق را پوشش داده و موارد فوق نیز از اهم هدفهای توسعه گردشگری روستایی به شمار می آیند.
بر طبق گفته گانون (١٩٩۴) در کتاب گردشگری در نواحی عقب مانده بیان کرده که توسعه گردشگری در نواحی روستایی میتواند به کاهش یا از بین بردن این مشکلات کمک نماید و زمینه ساز رشد اقتصادی، متنوع سازی اقتصاد روستایی، ایجاد اشغال و درآمد، کاهش مهاجرتهای خارجی و امکان جمعیت پذیری، بهبود زیر ساختارها و موارد دیگر در مناطق روستایی بشود.
تنوع سازی اقتصاد روستایی و تعیین راهبردهای مکمل همانند گردشگری در کنار فعالیتهای کشاورزی و سایر فعالیتهای روستایی، فرصتهای شغلی متعددی را در سکونتگاههای روستایی ایجاد میکند و با توجه به تمرکز زمانی فعالیتهای گردشگری روستایی این فعالیتها معمولا به صورت عامل مولد شغل های موقت ولی در عین حال مطمئن تر از فعالیتهای سنتی کشاورزی با مدت طولانی می باشد.
گردشگری روستایی اغلب به دلیل اقتصادی جایگزینی مناسب برای فعالیتهای کشاورزی تلقی میشود زیرا این فعالیتها با کاهش سود روبرو هستند و مستلزم بهبود در بخشهای دوم و سوم اقتصاد هستند دلیل اصلی توسعه گردشگری در روستاها غلبه بر پایین بودن درآمد، ارائه فرصتهای جدید شغلی و ایجاد تحولات اجتماعی در جامعه روستایی است .
با توجه به اینکه فعالیتهایی مانند کشاورزی، جنگل داری و معدن داری به طور سنتی در سکونتگاههای روستایی استقرار یافته اند و با کاهش این فعالیتها و با توجه به پیشرفتهای فنی که باعث کاهش تقاضا برای نیروی کار انسانی می شود بعضی از مسئولان سکونتگاههای روستایی سعی میکنند که جامعه خود را به سمت ارائه خدماتی مانند گردشگری سوق دهند. در آمریکا گردشگری روستایی به عنوان راهبردی برای باز ساخت اقتصاد روستایی و توسعه اقتصادی انتخاب شده است .
امروزه گردشگری به عنوان فرآورده جدید تغذیه ساز درآمد و راه علاج همه جوامع روستایی است که با مشکلات اقتصادی مواجه هستند، هنوز هم گردشگری به وسیله فعالیتهایی چون جنگلداری، ذخیره آب و حفظ محیط زیست در حال پیشرفت است که نه تنها یک رابطه متقابل میان کاربردهای متفاوت منابع روستایی را نشان می دهد بلکه یک وابستگی متقابل را هم بین آنها نشان می دهد.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 17 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد