مقاله بررسی راهکارهای توسعه اکوتوریسم در شهرستان سمیرم

word قابل ویرایش
19 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
گردشگری از مهمترین فعالیت های انسان معاصر است که همراه با به وجود آوردن تغییراتی شگرف در سیمای زمین ، اوضاع سیاسی ، اقتصادی ، روش زندگی انسان ها را دگرگون می کند. کشور ایران به دلیل دارا بودن پتانسیل های متنوع و گسترده همواره به عنوان یکی از کانون های گردشگری در قلمرو سرزمینی مطرح بوده است . از همین رو ، از میان فرصت های گردشگری موجود در کشور ، جاذبه های طبیعی و چشم اندازهای بکر و آب و هوای مناسب ، زمینه را برای توسعه اکوتوریسم ، بیش از دیگر جنبه های گردشگری تقویت می کند اکوتوریسم نوعی گردشگری مسئولانه انسان در محیط طبیعی است که علاوه بر منفعت های مادی و غیر مادی به دنبال حفظ محیط زیست است ، و نتیجه آن برقراری پیوند میان پایداری از ابعاد مختلف با اکوتوریسم خواهد بود (نظری، ١٣٨٨: ٢). در این پژوهش از روشهای کتابخانه ای ( استفاده از کتاب ها ، مقالات و… ) و میدانی (مصاحبه با افراد محلی ، کارشناسان در زمینه گردشگری و اکوتوریسم ) جهت جمع آوری اطلاعات استفاده شده است . و از مدل ها و شیوه کیفی(اشباع نظری) جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات استفاده شده است .
یافته های تحقیق نشان می دهد که این منطقه با وجود پتانسیل فراوان در زمینه اکوتوریسم ، دارای نقاط ضعف و نقاط قوت هایی نیز می باشد و برای توسعه اکوتوریسم باید راهبرد ها و راهکارهایی در سطوح اقتصادی ، اجتماعی – فرهنگی ، محیطی و اکولوژیکی مورد توجه قرار بگیرند.
کلید واژه ها : اکوتوریسم ، جاذبه های اکوتوریستی، توسعه پایدار، شهرستان سمیرم
مقدمه
گردشگری در جهان کنونی ، صنعتی پاک و سومین پدیده اقتصادی پویا ، پررونق و رو به توسعه است که پس از صنایع نفت و خودروسازی گوی سبقت را از دیگر صنایع جهانی ربوده اند (غفاری،١٣٨۶) ، به گونه ای که بر اساس برآورد سازمان جهانی جهانگردی ، ارزش وجوه حاصل از جهانگردی و مسافرت در دهه آتی با سرعت افزون تر از تجارت جهانی به سطحی بالاتر از اقلام صادراتی در دیگر بخش های اقتصادی خواهد رسید .
توسعه گردشگری می تواند به عنوان یک بخش ارزشمند و رشد یابنده در زمینه رهیافت اقتصادی مطرح است (ریچارد شارپلی، ١٣٨٠) و گردشگری می تواند به عنوان ابزاری برای توسعه باشد ، چرا که این مقوله می تواند به عنوان یک منبع مالی جدید ، وضعیت اقتصادی مردم محلی را بهبود ببخشد و به عنوان منبعی در خصوص زودودن فقر باشد .
در این میان اکوتوریسم به عنوان یکی از بخش های مهم و اصلی گردشگری بسیار اهمیت دارد ، و این تیپ گردشگری در مناطق جغرافیایی با پتانسیل های بالای طبیعی و جاذبه های محیطی مورد توجه است (ده چشمه و زنگی آبادی،١٣٨٧: ٢) .
سواحل مرجانی دریاها ، پارک های ملی ، نواحی تفرجگاهی ، مناطق کوهستانی و ییلاقی ، پتانسیل های ورزشی و تفریحی مانند غارپیمایی ، کوهنوردی ، پیاده روی در طبیعت ، شنا ، قایقرانی ، ماهیگیری ، استفاده از غذا های دریایی ، جاذبه های مؤثر در درمان مانند چشمه های آب معدنی و حتی مناطق بیابانی و کویری از کانون ها و جاذبه های گردشگر پذیر این نوع جهانگردی است (رضوانی، ١٣٧٩: ٢٣٩).
شهرستان سمیرم واقع در استان اصفهان ، به دلیل دارا بودن پتانسیل های طبیعت گردی ، می تواند به یکی از قطب های جذب گردشگر تبدیل شود. وجود از جمله جاذبه های گردشگری این منطقه محسوب می شود. از این رو این تحقیق سعی بر این دارد که توانایی ها ، پتانسیل ها ، نقاط قوت و ضعف منطقه رادر زمینه گردشگری و اکوتوریسم شناسایی کند و راهکار های مناسبی را جهت توسعه و تقویت اکوتوریسم در منطقه ارائه دهد و سپس تحولات ناشی از توسعه اکوتوریسم را در منطقه بررسی کند.
سؤالات تحقیق
نقاط قوت و ضعف توسعه اکوتوریسم در منطقه چیست ؟
مهمترین راهکارهای ارائه شده برای تقویت و توسعه اکوتوریسم در منطقه چیست ؟
اهداف تحقیق
شناسایی نقاط قوت و ضعف منطقه در زمینه توسعه اکوتوریسم شناسایی راهکارهایی جهت توسعه اکوتوریسم در منطقه شناسایی تحولات ناشی از توسعه اکوتوریسم در منطقه
ادبیات موضوع
پیشینه تحقیق
تاکنون مطالعات گوناگونی در زمینه گردشگری و اکوتوریسم صورت گرفته است که از جمله آنها می توان به
موارد زیر اشاره کرد :
محمدی ده چشمه و همکاران (١٣٨٧) در مقاله ای با عنوان امکان سنجی توانمندی اکوتوریسم استان چهارمحال بختیاری به روش SWOT ، با بررسی نقاط ضعف و قوت یا فرصت ها و تهدیدهای گردشگری طبیعی استان به این نتیجه رسید که مهمترین مشکل توسعه گردشگری طبیعی در استان ، به رغم دارا بودن قابلیت های فراوان ، ضعف مدیریتی و زیر ساخت هاست اریسیان ، نسرین ، (١٣٨٢) در پایان نامه خود تحت عنوان شناسایی و معرفی جاذبه های اکوتوریسم در شهرستان سمیرم ، به معرفی جاذبه های گردشگری مناطق روستایی شهرستان سمیرم پرداخته ، اما اشاره ای به نقش جاذبه های گردشگری در توسعه منطقه نکرده است . قاسمی ، امرالله ، (١٣٨۶) در کتاب شکوفه های سیب ، به بررسی اوضاع طبیعی و فرهنگی ، اجتماعی شهرستان سمیرم پرداخته و جاذبه های گردشگری این شهرستان و روستاهای آن را به اختصار معرفی کرده است .
در مطالعه ای نوحه گر و همکاران (١٣٨٨) در پژوهشی با عنوان « ارزیابی قابلیت های طبیعت گردی جزیره قشم با استفاده از مدل SWOT به ارزیابی قابلیت ها و توانمندی های جزیره قشم در زمینه گردشگری طبیعی پرداخته می شود و استراتژی حداکثر استفاده اقتصادی از ورود طبیعت گردان با حفظ ارزش های جزیره به مثابه بهترین نوع استراتژی برای توسعه گردشگری جزیره کیش معرض می شود.
مبانی نظری
تعریف اکوتوریسم از منظر انجمن جهانی اکوتوریسم در سال ١٩٩١ م عبارتست از : اکوتوریسم سفری است مسئولانه به منابع طبیعی که موجب حفظ محیط زیست و بهبود زندگی مردم محلی می گردد.
چند سال بعد در سال ١٩٩۶ م ، اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی با بسط تعریف فوق ، اکوتوریسم را چنین تعریف کرد: اکوتوریسم یک سفر و بازدید زیست محیطی مسئولانه از مناطق طبیعی بکر است که به منظور لذت بردن از طبیعت و درک مواهب آن و ویژگیهای فرهنگی مرتبط با آن انجام می شود ، به طوری که باعث ترویج حفاظت گردد و اثرات منفی بسیار کمی از جانب بازدیدکنندگان بر محیط بر جای گذارد و شرایطی را برای اشتغال و بهره مندی اقتصادی ، اجتماعی مردم محلی ( بومی ) فراهم کند.
اکوتوریسم نوعی گردشگری مسئولانه انسان در محیط طبیعی است که علاوه بر منفعت های مادی و غیر مادی به دنبال حفظ محیط زیست است ، و نتیجه آن برقراری پیوند میان پایداری از ابعاد مختلف با اکوتوریسم خواهد بود ( نظری، ١٣٨٨: ٢). اکوتویسم می تواند به عنوان شکلی از گردشگری پایدار عمل کند و منفعت هایی را برای نسل حاضر و نسل های آینده به همراه آورد (دوهابوچسبام ،١٣٨۴: ٢). زیرا امروزه بیشتر مناطق طبیعی باقی مانده از چند راه حفظ می شوند که اکوتوریسم یکی از آنهاست . اصولا اکوتوریسم راهبردی است برای کنترل مناطق حفاظت شده (درام و مور،١٣٨٨ :٢).گردشگری که از لحاظ اکولوژیکی پایدار باشد ، یعنی به نیازهای فعلی گردشگران طبیعت پاسخ دهد و به حفظ و گسترش فرصت های موجود برای آینده بپردازد و به جای صدمه زدن به زیست بوم در جهت پایداری آن تلاش کند اکوتوریسم پایدار نامیده می شود (Blamey،٢٠٠١ : ٢١ ).
جدول (١) : مدل اکوتوریسم پایدار
منبع : Blamey ( ٢٠ :٢٠٠١)
مدل اکوتوریسم پایدار ، بر سه دسته از اهداف اساسی تأکید می کند :
١. اهداف اقتصادی : تأمین مزایای اقتصادی برای جامعه محلی و پایایی اقتصادی و صنعت
٢. اهداف اجتماعی : تأمین مزایای اجتماعی ، مشارکت در برنامه ریزی ، آموزش ، اشتغال
٣. اهداف زیست محیطی : کمک به حفظ منابع طبیعی ، اجتناب از تخریب منابع ، مدیریت عرضه و پذیرش ارزش منابع است و محل تلاقی این سه هدف « طبیعت گردی » خوانده می شود ( زاهدی، .(۶ :۱۳۸۵
بدین ترتیب در اکوتوریسم بازدید از منابع بکر طبیعی به نحوی است که با محافظت از اکوسیستم ، به شأن جوامع محلی نیز توجه می گردد و احترام گذاشته می شود (۴٨۴ :٢٠٠١ , Ricklefs )؛ بین منابع طبیعی و جامعه محلی گردشگران توازن برقرار می شود ؛ و در نهایت علاوه بر بهره مندی از محیط زیست ، از طریق به حداقل رساندن تأثیرات منفی بر طبیعت ، به ایجاد زیستی پایدار یاری می رساند (۵٣۴ :٢٠٠٠ , Tisdell ,
١٩٩٢:١۴ , Scase , ٢٠٠٣:۴٧ , ESCAP , ٢٠٠٠:۴١ , Fannell ) . در عین حال زمینه مشارکت اقتصادی – اجتماعی جمعیت بومی را فراهم می آورد و به ارتقای رفاه جامعه میزبان نیز کمک می کند (زاهدی، ١٣٨۵: ۶) .
روش شناسی تحقیق
در این پژوهش برای جمع آوری اطلاعات از دو شیوه کتابخانه ای (استفاده از مقالات ، کتب در ارتباط با گردشگری ، فیش برداری و…) ، شیوه میدانی (مشاهده ، پرسشنامه ، مصاحبه ) استفاده شده است . دو نوع مصاحبه در منطقه صورت گرفته است یکی مصاحبه با مردم محلی و دیگری مصاحبه ای است که با کارشناسان گردشگری و مسئولین محلی صورت گرفته است . همچنین دو نوع پرسشنامه در این پژوهش تنظیم شده است یکی پرسشنامه برای کارشناسان و دیگری پرسشنامه برای مردم محلی. تجزیه و تحلیل اطلاعات به دو صورت انجام گرفته است ، یکی با استفاده از روش SWOT و دیگری روش نمونه گیری کیفی می باشد که از تعداد ١٠ نفر از کارشناسان در منطقه به علت اینکه تعدادشان کم بود از هر ١٠ نفر مصاحبه به عمل آمد و از ۴٠ نفر از مردم مصاحبه به عمل آمده است و آنچه که موجب اتمام مصاحبه ها شد تکرار نتایج قبلی بود.
معرفی محدوده مورد مطالعه
شهرستان سمیرم به دلیل شرایط اقلیمی و موقعیت توپوگرافی دارای جاذبه های اکوتوریستی زیادی می باشد از جمله این جاذبه ها غارها می باشند.
مناظر دیدنی سمیرم
غارهای سمیرم
غار دنا ، غار دنگزلو ، غار پلنگ سمیرم ، غاریخ ، غار کیخسرو، غار شاه شکر ، غار چهل ستون
پارک تفریحی تقرچه
تقرچه به علت بافت طبیعی و صخره ای و وجود آبشارهای فصلی و مسیر رودخانه ها ، پوشش گیاهی مناسب ، وجود کنده ها (دخمه ها)ی تاریخی و باستانی و همچنین آثار به جا مانده از آسیاب های آبی قدیمی و چشم انداز بسیار زیبای سمت جنوب و دیده شده قله های پوشیده از برف دنا ، هر گردشگری را به وجد می آورد.
پارک تقرچه به عنوان پارک مرکزی شهر و زیباترین پارک طبیعی، بکر و دست نخورده با مناظر زیبا و بدیع ، جاری بودن آب در جای جای این پارک ، وجود آبشار و صخره های دل فریب آن را پارکی منحصر به فرد کرده است . طرح بازسازی این منطقه گردشگری در کنار پارک آبشار می تواند به جذب توریست کمک شایانی نماید و علاوه بر عمران و آبادی منطقه بستری مناسب برای بوجود آمدن فرصت های شغلی باشد. ایجاد غرفه های صنایع دستی ، برپایی بازارهای هفتگی ، وجود سفره خانه سنتی با غذاهای محلی و سنتی ، ایجاد قهوه خانه بصورت سنتی ، برگزاری نمایشگاه های مختلف می تواند سهم قابل توجهی در اقتصاد منطقه داشته باشد و انجام پروژه های مختلف مثل ساخت آب نماهای جذاب ،ایجاد پایه های رقص نور و ساخت رصدخانه گردشگری جهت رصد قلل زیبای دنا و دره ها و یخچال های جذاب و … می تواند این پارک زیبا را جذاب تر از نیاسر کاشان و پر رونق تر از شاندیز مشهد سازد.
آبشار سمیرم
این آبشار در حدود ١٢ کیلومتری شمال شرقی سمیرم در اعماق تنگه ای با دیواره های سنگی خودنمایی می کند و با سربلندی در حال خروشیدن و به پایین ریختن است . وجود حوضچه های پی در پی و جریان آب در آنها و ایجاد پایه های رقص نور و نورافکن های متحرک و ساخت تخت ها و جایگاه برای استقرار مسافران ، محل را بصورت یکی از جذابترین مناطق دیدنی استان اصفهان درآورده است . آبشار سمیرم در تمام طول شبانه روز مخصوصا عصرها و شب ها دلپذیر و خوشایند است . شرایط خوب محیطی و آب و هوای مناسب سبب گردیده که گیاهان متنوع دارویی در محوطه ی آبشار و کوه های اطراف رشد کند.آبشار سمیرم با تمام زیبایی های خاص خود برای بسیاری از مردم هنوز ناشناخته می باشد ، ولی در هر بهار و تابستان پذیرای بیش از ۵٠ هزار نفر می باشد. آبشار با آن هوای خنک و لطیف خود غبار خستگی را از تن هر مسافر می شوید و به او روحیه ای تازه می بخشد.
چالقفا
کوه و چشمه ی چالقفا در حدود ٢٠ کیلومتری غرب سمیرم مکانی با صفا با درختان جنگلی تنک و پوشش گیاهی متنوع و عظیم با ارتفاع بیش از ٢٠٠٠ متر از سطح دریا از مناطق ییلاقی بعضی از طایفه های قشقایی می باشد. چشمه های متعددی در این ناحیه جاری می باشد که معروفترین چشمه ی آن چشمه سرد است صخره های عظیم و لایه لایه که در جای جای لایه ی سنگها و صخره ها درختان تنومند نارون و ول (کاج وحشی) زرشک و تمشک ، ارژن و سرو کوهی، خوشک و انواع دیگر به چشم می خورد. آوای بلبلان ، کبک ها، تیهو و بلدرچین ها و پردنگان دیگر جلوه خاصی به این مکان می دهد، اضافه بر آن رودخانه ی معروف به (اوچه ) از اعماق دره در مسیر شرقی غربی در جریان است و همچنین درختان سپیدار اعماق دره همه دست به دست هم داده و یکی از زیباترین مناطق خلقت را به وجو آورده است این مکان قبلا یکی از مهمترین شکارگاه های سمیرم بوده است که متاسفانه به علت شکار بی رویه حیات جانوران در آن بسیار محدود شده ولی باز هم حیواناتی مثل خرس ،گراز (خوک)، گرگ و شغال و حت پلنگ در کوه های آن نواحی دیده شده است .
چشمه ناز ونک :
یکی از زیباترین و بکرترین تفرج گاه های شهرستان سمیرم و شهر ونک چشمه ی بزرگ و نود و شش اینچی ناز ونک است این نگین ارزشمند و گوهرناب در شش کیلومتری جنوب غربی شهر ونک قرار دارد که با جلوه ای خاص کمر کوه دو هزار متری را به دو نیمه مساوری تقسیم می کند. صخره های سترگی که به طرز عجیبی روی هم قرار گرفته اند و ارتفاعی فراتر از ٢٠٠٠ متری را شکل می دهند و در جای جای لایه ی سنگها و صخره ها درختان تنومند تاک و نارون ،بلوط ، شن و ارژن ، زرشک و تمشک و درخت ون خودنمایی می کند و بر زیبایی این محل افزوده است گیاهان دارویی که در دامنه و ارتفاعات این محل روییده همراه با آب مصفا و درختان سر به فلک کشیده چشم انداز زیبای آن را جذابتر کرده است که با دیدن آن بر اعتقاد و ایمان خود بر وجود پروردگار خالق هستی زمان و زمین صحه می گذاری. چشمه ناز پس از سرازیر شدن از ارتفاعات بلند دالان کوه به رودخانه شمس آباد می پیوندد و پس از طی مسافتی نه چندان زیاد به رودخانه ی گندمان می ریزد. زیبایی های دست نخورده چشمه ناز و تنگ دالان و منطقه ی شمس آباد و سواحل طبیعی و کوه های سر به فلک کشیده و جنگل های انبوه منطقه توریستی کم نظیری در سطح استان بوجود آورده است که می تواند هر بیننده ای را به حیرت وا دارد و با احداث جاده جدید بین ونک و چهارمحال بختیاری در آن مسیر بر رونق افزوده خواهد شد.
آبشار خفر:
یکی از جلوه های طبیعیت و زیبایی های آفرینش که چشم هر بیننده را خیره می کند آبشار خفر است این منظره ی زیبا و دلنشین در ٨٠ کیلومتری جنوب غربی سمیرم و در روستای خفر می باشد این آبشار در مکانی به نام هستوم قرار دارد آب آبشار از چشمه تره پیازی و قله ی مورگل سرچشمه می گیرد و در غرب روستا تا باغ سادات ادامه دارد ارتفاع این آبشار زیبا حدود سی متر می باشد آبشار خفر در دامنه ی مسحور دنا از دیدنی ترین نقاط استان به حساب می آید. آبشار با عظمت روستای خفر با صلابت و استواری چون صخره های دنا خودنمایی می کند و نسیم مرطوب همراه با وزش باد که با قطرات آب ترکیب شده و مانع از نزدیک شدن به آبشار می شود. نمای آبشار حتی از دور منظره آن را دوچندان زیبا می کند در ارتفاع چند هزار متری از سطح دریا در کنار آبشار در سکوت مطلق و طبیعت زیبا قدرت و عظمت الهی انسان را به فکر فرو می برد و نشانه های وجود خدا ملموس تر احساس می شود
آبشار بی بی سیدان :
آبشار زیبای بی بی سیدان در ۴٨ کیلومتری جنوب غربی سمیرم در مجاور روستای بی بی سیدان در کنار رودخانه سمیرم (کاسگان ) در ورودی تنگه ای به نام تنگه نازی آبشاری زیبا جلوه نمایی می کند که چشم اندازی زیبا و دیدنی دارد و هر بیننده ای را بر سر ذوق می آورد. زیبایی این آبشار در بهاران و تابستان عده ای را به سوی خود می کشاند در نزدیکی آبشار سواحل زیبای رودخانه کاسگان با آب ولرم محل مناسبی بریا شنا می باشد و در جنوب این تنگه در دو طرف رودخانه دو روستای بی بی سیدان و تنگ خشک قرار دارد که زیبایی شالیزارهای آنها غیر قابل توصیف می باشد.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 19 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد