مقاله بررسی روابط متقابل شاندیز و کلان شهر مشهد به منظور مدیریت بحران ناحیه ای

word قابل ویرایش
13 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده :
بررسی روابط شهر و روستا به ایجاد زمینه های لازم برای نظم و نسق دادن به کارکردهای روستایی و مدیریت بحـران ناحیه ای در یک کلیت منسجم کمک میکند؛ زیرا بررسی کثرت ، شدت و نوع روابط باعث شناسایی ضعف های عملکردی نواحی روستایی بویژه در پیرامون کلان شهرها میشود. با تجهیز این نواحی که در واقع سـرمایه ارزشـمند پیرامـونی بـه حساب میآیند، فشار بر مدیریت بحران شهری کاهش می یابد.
یافته های تحقیق در بخش شاندیز نشان می دهد با وجود وقوع تحولات مثبت جمعیتی و عملکردی در سالهای ٧۵تـا ٨۵، از نظر برخی عملکردها بویژه امور اداری، درمانی، آموزش متوسطه و پیش دانشگاهی، کالاهای اساسی مصرفی، ابـزار و نهاده های کشاورزی ضعف های قابل ملاحظـه ای وجـود دارد. ضـرورت دارد بـا اسـتقرار و تجهیـز عملکردهـای مزبـور، وابستگی منطقه به کلان شهر مشهد کاهش یافته و ثبات جمعیتی منطقه تبدیل به جمعیت یـابی در حـد مهاجرپـذیری شود. چه آن که فضای وسیع و جذاب بخش ، توان اسکان مطلوب بخشی از سرریز جمعیـت کـلان شـهر مشـهد را دارد.
بدیهی است که از این توان بایستی در فرایند مدیریت بحران شهری بهره برداری لازم را به عمل آورد.
کلیدواژه ها: روابط متقابل ، مدیریت بحران ،کلان شهر مشهد، شاندیز.

١-مقدمه
مسأله روابط شهر و روستا که از اعصار باستان بدان پرداخته شده از سده نوزدهم به دنبال فشار بی سابقه شهرها پس از انقـلاب صنعتی در نواحی پیرامونی، موضوع مطالعات بسیاری شده است .از اواسط قرن نوزدهم نگرش نظری و تئوریزه کردن رابطه شهر و روستا آغاز شد و در قرن بیستم هانس بوبک آن را از دید جغرافیایی مدون کرد. با وجود تحقیقات سنتی در زمینـه مهاجرت های روستایی به شهرها،تا این اواخر روابط شهر و روستا در استراتژیهای توسعه ناحیه ای کمتر مورد توجه بوده است .
در حالی که مراد از تحقیق روابط شهر و روستا،نه تنها تبیین این روابط بلکه ایجاد زمینـه هـای لازم بـرای توسـعه اجتمـاعی و اقتصادی ناحیه ای در یک کلیت منسجم است که در نهایت به توسعه یکپارچه منجر شود. به طـورکلـی در دهـه ی اخیـر، سیاست توسعه ناحیه ای براساس روابط شهر و روستا از سه مکتب نئوکلاسیک ، ساخت گرایـی و نئومارکسیسـم تـأثیر پذیرفتـه است . بنابراین توافق همگانی در مکاتب علمی متفاوت از نظر اهمیت بررسی روابط شهر و روستا در راستای اهداف توسـعه ناحیه ای، توسعه یکپارچه و جامع و در نتیجه توسعه پایدار وجـود دارد. بـراین اسـاس مطالعـه روابـط روسـتا و شـهر بـویژه در محدوده ی کلان شهرمشهد که از نظر رشد جمعیت در سال های بعد از انقلاب اسلامی ،مقام نخست را در میان کلان شـهرهای ایران داشته ،اجتناب ناپذیر است . اصولابا شناسایی کثرت ، شدت و نوع روابط ، زمینه های وابستگی روستاها به کلان شـهر قابـل ردیابی و با تجهیز عملکردی روستاهای پیرامونی، از شدت وابستگی آنها کاسته خواهد شد.
بسیاری از کشورهای پیشرفته از چند دهه قبل با ارتقای عملکردی –ساختاری نواحی روستایی پیرامونی ،شـاهد مهـاجرت معکوس ،مهاجرت بازگشتی و شهرگریزی شده اند. بدین گونه فضای وسیعی برای اسکان جمعیت ایجاد شده و از تمرکزگرایی و تراکم شدید جمعیت در کانون های شهری جلوگیری شده است . برای مثال در آلمان ،روند شهرگریزی با تمرکز زدایی، در ایتالیا با رشد اشتغال در کارخانجات وبخش سوم اقتصاد و در استرالیا بـا رشـد بخشـهای مولـد، خـدمات و حمـل و نقـل در نـواحی روستایی پیوند داشته است . در برخی ازنواحی کانادا نیز بر اثر جاذبه های گردشگری، احـداث زمـین هـای گلـف ، اسـکی، تنیس وواحدهای اشتغال زا، سرریز جمعیتی به روستاها منتقل شده است .
درایران طی دهه های اخیر با رشد فزاینده ی آمد و شد وسایط نقلیه بین شهر و روستا، روابـط آن هـا از نظـم و روال معینـی برخوردار شده است . باغات حومه شهری که کاربریهای زراعی داشته و یا برای تعطیلات تابستانی آخر هفته مورد استفاده قرار میگرفتند به مناطق مسکونی تبدیل شده وتغییر کاربری داده اند . پدیده اقامتگاه های ثانوی نیز در روستاهای پیرامـونی در حال گسترش است . پدیده ای که میتوان آن را به عنوان محلی برای سرمایه گذاری، مضمونی برای ارضای نیاز به کسب وجهـه و حیثیت اجتماعی و یا مکانی برای روزگار بازنشستگی به حساب آورد.
از سوی دیگر بسیاری از فعالیت های شهری به دلایل متعدد از جمله توسـعه شـبکه حمـل و نقـل ، مالکیـت زیـاد اتومبیـل ، فشارهای زندگی شهری، ارزان تر بودن بهای زمین و دستمزد نیروی انسانی به نواحی پیرامونی راه یافته انـد. بنـابراین بـر شـدت روابط شهر و روستا در نواحی پیرامونی کلان شهرها افزوده خواهد شد. نظم و نسق دادن به این روابط ، مستلزم پیش بینیهـای لازم در قالب مطالعات تفصیلی و جای گذاری فعالیت های متنوع در مکان های بهینه است .
٢-روش تحقیق و جامعه آماری و نمونه
روش تحقیق این مطالعه براساس ماهیت و هدف آن ، توصیفی – تحلیلی است . به منظـور درک روابـط بـین برخـی متغیرهـای مربوط به مالکیت اراضی توسط شهرنشینان و گسترش خانه های دوم از آزمون همبستگی دومتغیره استفاده شده است .
جامعه آماری تحقیق ، ١۴سکونت گاه روستایی بالای ٢٠خانوار دهستان است . این روستاها دارای ۴٠۴٨خانوار جمعیت بوده و براساس فرمول کوکران ٢٠٠سرپرست خانوار به عنوان جامعه نمونه تحقیق بـه روش تصـادفی بـرای تکمیـل پرسشـنامه هـا انتخاب شدند.

٣-منطقه ی مورد مطالعه
بخش شاندیز با مساحت ٣١۵کیلومتر مربع در جنوب غربی کلان شهر مشهد قرار گرفته است . مرکز بخـش ، روسـتای ارچنـگ در فاصله ١۶کیلومتری مشهد و ٢کیلومتری شهر شاندیز دارای ۵٢٣خانوار ( ١٨٣٠نفر ) جمعیت در سال ١٣٨۵بوده اسـت . بخش شاندیزدر سال مزبور ٢٢آبادی مسکونی، ۴١٣٢خانوار و ١۵۴٣١نفر جمعیت داشـته اسـت [١۵]. ارتفـاع دهسـتان از ١٠۵٠متر در شرق تا ٣٢٠٠متر درغرب آن متغیر است . اما عمده روستاهای آن در فاصله ارتفاعی بین ١١٠٠تا ١٨٠٠متری استقرار دارند. جمعیت روستاهای بخش در سالهای ٧۵و ٨۵به ترتیب ١٣٢۵٣و ١۵۴٣١نفر و شهر شاندیز به ترتیب ۴٠٧٧و ۶۴٠٢نفر بوده است که بیانگر تثبیت جمعیت روستایی و مهاجرپذیری شهر شاندیز در دهه ی مزبورمیباشد. اما نسـبت بـالای سالخوردگی جمعیت شاندیز( ۸٫۲درصد) نشان میدهد که منطقه در سالهای پیشین ، مهاجرفرستی شدیدی داشته است . ایـن وضعیت براساس داده های سرشماریهای پیشین نیز قابل اثبات است . به هر حال ، مهاجرپذیری شهر شاندیز و تثبیـت جمعیـت روستایی آن پدیده ای جدید و خاص دهه ی مزبوربوده است . این خود برآیند تحـولات اساسـی در عملکردهـا و روابـط روسـتا- شهری بخش می باشد.
مقایسه تراکم نسبی و بیولوژیک بخش با استان نشان میدهد که بخش با تراکم نسبی ۴٩نفر در کیلومتر مربع ، متراکم تر از استان (۴۴نفر) و با تراکم بیولوژیک ٧نفر در هکتار در مقایسه با شهرستان مشهد ( ٢٣نفر) و بخش طرقبه ( ۵نفر) وضـعیت متفاوتی دارد. طبق داده های مستخرج از جامعه نمونه ، کشاورزی با ۴۵درصد، خدمات با ۴٠درصد و صنعت بـا ١۵درصـد بـه ترتیب بیشترین نقش را در جذب جمعیت شاغل بخش داشته اند. بنابراین بخش خدمات ، رقیب جـدی کشـاورزی بـا توجـه بـه روند تحولات در دهه حاضر جایگزین بخش کشاورزی خواهد شد. در این میان ،بیشترین شاغل بخش خدمات را صنایع چوب و مبلمان ( ٣٣درصد )، حمل و نقل (١۵درصد)، خرده فروشی -مغـازه داری ( ١٣درصـد) کارمنـدی ( ١٢درصـد )، رسـتوران داری ( ۵درصد ) ونمایشگاه مبل ( ۵درصد) به خود اختصاص داده اند.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 13 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد