مقاله بررسی نقش تأمین اجتماعی در توانمندسازی سکونتگاه های غیر رسمی شهر زنجان

word قابل ویرایش
22 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده :
فضای زندگی شهری متأثر از زندگی، رفتارها و نیازهای همه ی ساکنان آن میباشد. به همین دلیل باید پذیرفت که رفع مشکلات شهرها مستلزم بررسی، شناسائی و حل مشکلات مناطق خودرو و حاشیه ای میباشد.حاشیه نشینان که به دلیل مشکلات قانونی ساخت و ساز و همچنین مشکلات مالی، توان ایجاد واحدهای مسکونی مناسب ندارند، گرفتار چرخه ای از مشکلات بیشمار می باشند.
شهر زنجان نیز از این قائده استثناء نبوده و با مناطق اسکان غیر رسمی مانند زورآباد(نجف آباد)، صفرآباد (اسلام آباد)، کوی وحدت (خاندره ) و کوی فاطمیه با مساحتی در حدود ٣٧۵هکتار (۶درصد از مساحت شهر زنجان ) و همچنین جمعیتی شامل ٧٧٩۵٢نفر (٢٣درصد از جمعیت شهر زنجان احاطه شده است .
شواهد مختلف به دست آمده از این مطالعه نشان داد که ساکنان این محله افراد محرومی هستند که به اجبار خود را باید با این شرایط وفق دهند، ضعف بنیه ی اقتصادی عامل مهمی در ایجاد و ادامه زندگی حاشیه – نشینی در مناطق نامبرده میباشد و به علاوه سیاست های حمایتی نقش چندانی در حمایت از اقشار حاشیه نشین نداشته و سازمان بزرگ تامین اجتماعی میتواند نقش مؤثری در بهبود وضعیت زندگی مردم این مناطق داشته باشد.
کلیدواژه ها :حاشیه نشینی – توانمندسازی -تأمین اجتماعی – شهر زنجان .
١-مقدمه
در روند توسعه ی جدید شهرنشینی به ویژه بعد از انقلاب صنعتی، با دگرگونی سـاختار اجتمـاعی- اقتصـادی سـنتی، و توزیـع نابرابر منابع و تسهیلات در فضای منطقه ای، ما شاهد شکل گ̃̂Oی سـاختار از رỷت افتاده ای از توسعه ی شهری بوده اͅ. در این ساختار جدید، بـه نقل از چارلز آبرامز، ̛̉uدوده هـای حاشـیه ای فاقـد تسـهیلات و خـدمات شهری ، به وجود آمدند که درچرخـه شهرنشـینی دروازه بانـان اجتمـاعی
(Social gate keepers)نامیده شدند .
حاشیه نشینی از پیامدهای توسعه ی ناهم سو در نظام شهرنشینی است . بسیاری از مسائل اجتماعی – اقتصـادی و سیاسی در کشورهای در حال توسعه ناشی از رشد و گسترش ناهم سوی نظام ها و فضاهای شهرنشینی بـوده اسـت . بـا ورود نظام سرمایه داری به کشورهای جهان سوم و از جمله ایران شهرها بدون ارتبـاط بـا هـم و بـه صـورتی گسسـته در جهـت ارضای نیازهای سرمایه داری و برای مصرف ، رشد معاصر خود را آغاز میکنند، وپدیده ای به نام حاشیه نشـینی ظهـور مـیکنـد
دراین مورد خاص در زنجان پدیده جدیدی از سال ١٣۵٠ بروز کرده که تقریبا غیرمتعارف بوده اسـت ، و آن افـزایش بـیرویـه جمعیت شهر زنجان است . به علت مهاجرت روستاییان به مناطق حاشیه ی شهری، این مناطق از شهر، کاملا روسـتایی بـوده و به هیچ وجه مسائل مربوط به نیازهای خدماتی و رفاهی و غیره رعایت نگردیده است . اکنـون پـس از گذشـت ۴دهـه ، بررسـی وشناسایی راه حل های گوناگون و کاربرد عملی آن ها در ساماندهی این معضل شهری ضروری به نظر میرسد. هدف عمـده ایـن تحقیق ، بررسی نقش سازمان تامین اجتماعی ومؤسسات خیریه در توانمندسازی ساکنین سکونتگاه های غیررسمی شهر زنجـان میباشد.
٢-پیشینه ی تحقیق
در طی دهه های گذشته و با توجه به درک ضرورت مسئاله حاشیه نشینی مطالعات و تحقیقات متعـددی در ایـن زمینـه انجـام شده است . از جمله این کتاب ها میتوان به «حاشیه نشینان شـهری و سیاسـت خانـه هـای ارزان قیمـت » (حسـین شـکوئی)،
«حاشیه نشینی» (سید سعید زاهد زاهدانی)، «برنامه ریزی مسکن » (محمد رضا پورمحمدی) ، «حاشیه نشـینی و راهکارهـای آن در جهان » (مریم هادیزاده بزاز) و «مدیریت یکپارچه و حل مسئله اسکان غیر رسمی» (مجید غمامی، اعظم خـاتم و کمـال اظهاری) اشاره کرد.
از مقالات داخلی میتوان به ،مقاله مسئله ای به نام اسکان غیر رسمی ، راه حلی به نام توانمند سازی (مظفـر صـرافی)، حاشـیه نشینان حرم نگاهی به مساله اسکان غیر رسمی (حسین ایمانی جاجرمی)، مجموعه مقالات دوجلدی حاشیه نشینی و اسـکان غیر رسمی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی(حاج یوسفی ،اظهاری ، صرافی، حاتمینژاد و … )و مقالات و پژوهش های شماره ٨، ٩، ١٠ فصلنامه عمران و بهسازی هفت شهر(سازمان عمران و بهسازی وزارت مسکن و شهرسازی) اشاره کرد.
در میـان مقـالات لاتـین مـیتـوان بـه ، Learning from The Future of Social Housing) Michael Oxley Europe ،Aaron Barbour٢٠٠٨ Housing benefit in) ، مقالات برنامه ریزی روش گرا چـارچوبی بـرای توانمنـد سازی سکونتگاه های غیررسمی، تحلیل های توانمند سازی سکونتگاه های غیررسمی و انتقـاد از نگـرش هـای روش شـناختی و اسـتفاده از GIS در توانمنـد سـازی سـکونتگاه هـای غیـر رسـمی، نقـش و تـاثیر آن بـر جامعـه و حکومـت (جـان ا بـوت ) و سکونتگاه های شهری کنترل نشده (LF-Turner) اشاره کرد.
به علاوه در مقاله ای احمدیان و سعادت غلامی، نقش موسسات خیریه در توسعه و یا کنترل حاشیه نشـینی در مشـهد مطالعـه شده و به این نتیجه رسیده اند که مؤسسات خیریه نقش چندانی در بهبود وضعیت حاشیه نشینان در مشهد نداشته اند.
٣-روش تحقیق
در تحقیق حاضر سعی شده مراحل اصلی هر روش علمی که عبارتند از مشاهده ، تحلیل و استنتاج ، در آن رعایت شـود و بـرای رعایت این اصول در تحقیق حاضر از روش های توصیفی و تحلیلی بهره گرفته شده است . دادهای مورد نیاز با استفاده از منـابع کتابخانه ای و مکتوب و تحقیق میدانی با توجه به فرضیات با روش هایی چون مصاحبه ، مشاهده و پرسشـنامه بـرای جمـع آوری اطلاعات از خانوارها استفاده شده است .
در این تحقیق جامعه آماری٧٧٩۵٢نفر میباشند که در سکونتگاه های غیر رسمی زنجـان سـاکن مـیباشـند. و بـرای مطالعـه میدانی ٩٠خانوار به شیوه نمونه گیری تصادفی انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفته اند.
۴-فرضیات تحقیق
-به نظر میرسد یکی از مشکلات اساسی در بحث توانمند سازی مردم منطقه ی حاشیه نشین نجف آباد زنجان ضعف بنیه اقتصادی است .
-به نظر میرسد سیاست های تامین اجتماعی میتواند نقش موثری در توانمند سازی سکونتگاه های غیر رسمی زنجـان داشـته باشد.
۵- تعریف حاشیه نشینی
پژوهشگران و متخصصان تعاریف نظری بسیاری را از جمله زاغه نشینی، کپرنشینی، اسکان غیررسمی – غیرقانونی، کانون های زیستی خودانگیخته ، برای حاشیه نشینی ذکر کرده اند. به علاوه حاشیه نشینان را خانوارها و افرادی تعریف شده انـد، کـه در محدوده اقتصادی – اجتماعی شهر ساکن هستند، ولی جذب نظام اقتصادی و اجتماعی شهر نشده اند و در حاشیه فعالیـت هـای زندگی مردم شهرنشین قرار گرفته اند. .
۶-نظریات در مورد علل حاشیه نشینی
۶-١-دیدگاه های لیبرالیستی : این دیدگاه ها عمدتا خاص کشورهایی که با نظام اقتصاد آزاد اداره میشوند، به ویژه ایـالات متحده آمریکا، میباشد. طرفداران این نظریه علت عمده ی حاشیه نشینی را ناشی از کـارکرد جاذبـه هـای شـهری و دافعـه هـای روستایی به شمار می آورند. در واقع لبیرالیسم به نظام اقتصـادی موجـود مهـر تاییـدی مـیگـذارد. امـا در آن تغییـرات تدریجی را ضروری میداند. برخی دیگر از کارکردگرایان به عوامل دیگری، غیر از افزایش جمعیت تاکید نموده اند، بـه عنـوان مثال هوم هویت عوامل فیزیکی، مانند زمین های رها شده و اراضی نامناسب شهری ، و آبرامـز ، بـالا بـودن قیمـت زمـین و مسکن و برخی دیگر، عوامل اقلیمی را زمینه ساز هجوم مهاجران به مناطق خاصـی از شـهرها و ایجـاد حاشـیه نشـینی و زاغـه نشینی میدانند.
۶-٢-دیدگاه ساختارگرایان (رادیکالیست ها) : رادیکالیست ها که عمدتا از دیدگاه اقتصاد سیاسی به مسائل مینگرند، اگـر چه در قبول این اصل ، که حاشیه نشینی در کشورها در حـال توسـعه ، نتیجـه ی مهـاجرت از روسـتاها و شـهرهای کوچـک بـه شهرهای بزرگ میباشد، با لیبرالیست ها هم عقیده هستند، لیکن بر خلاف لیبرالیست ها، این مهاجرت ها را ناشی از خصوصـیات کارکردی شهرها نمیدانند، بلکه ساختار اقتصادی نابسامان کشورهای در حال توسعه را، که ناشی از ادغام کشورهای مزبـور در نظام اقتصادی و تجارت جهانی است ، در این امر دخیل می دانند.یکی دیگر از عواملی کـه بـه عقیـده ی رادیکالیسـت هـا، زمینه ی حاشیه نشینی را فراهم میآورد، اقتباس کشورهای در حال توسعه از الگوهای توسعه ی کشورهای سرمایه داری صنعتی و در هم شکستن ساختار اقتصادی کشورهای در حال توسعه میدانند .
۶-٣-دیدگاه تعامل مرکز-پیرامون :
در طول دو دهه ی گذشته تحت تاثیر تحولات عمومی جامعه بشری، شکل سکونتگاه های انسانی و به ویـژه کـلان شـهرها وارد مرحله تغییر کیفی شده است . برآیند همه تغییرات موجب پیدایش نوعی سکونتگاه های وسیع و پیچیده شده است کـه از نظـر فضائی متکی بر مرکز واحد و روابط مرکز پیرامون و سلسله مراتب نیست ، بلکه بیشتر به صورت مجموعه هـای پراکنـده ، چنـد مرکزی و شبکه ای عمل میکند. تمام این موارد نشان دهنده تعامل میان مرکز وپیرامون میباشد. و بـدیهی اسـت حـل مسـاله حاشیه نشینی نیازمند تقویت و مدیریت تعامل متقابل بین مرکز و پیرامون میباشد.
٧-تاریخچه ی مقابله با پدیده ی حاشیه نشینی در جهان
٧-١برنامه خانه سازی اجتماعی
در دهه ی ١٩۶٠به دنبال تشدید مساله حاشیه نشینی و فقر شهری و مسکن ،خانه سازی اجتماعی سیاست بسیاری از کشورها گردید.در این باره دولت به منظور کمک به افراد کم درآمد و حاشیه نشین جامعه واحدهای مسکونی ارزان قیمت احداث میکرد.
٧-٢طرح زمین -خدمات
در دهه ی ١٩٧٠ ،تحولی در سیاست ها به نفع مشارکت تهیدستان پدید آمد. به جای احداث واحدهای مسکونی به ارائه زمین های سرویس داده شده ،پرداخته و تنها زمین های تفکیک وبرنامه ریزی شده به اقشار کم در آمد واگذار میگردید.
از نظر تئوری این روش مزایای بسیاری نسبت به خانه های اجتماعی داشت . با وجود این ،نتایج حاصل از برنامه “زمین –خدمات ” مشکلات عمده ای وجود داشت که از جمله به مواردی نظیر : نیاز به عرضه فراوان اراضی عمومی و اراضی خصوصی و دسترسی به مشاوره های فنی و تکنیکی اشاره کرد. فقدان این موارد همراه با مشکلات مالی جوامع فقیر در باز پرداخت وام ها و بدهیها ،منجر شد که برنامه مزبور در حد یک پروژه باقی بماند.
٧-٣- برنامه بهسازی زاغه ها
در اواخر دهه ی ١٩۶٠ و اوایل دهه ١٩٧٠ ،مسئولان دولتی شروع به بررسی و باز بینی زاغه های درون شهری و رشد سکونتگاه های غیر رسمی به عنوان مناطقی که نمیتوان از آن چشم پوشی کرد،نمودند.
٧-۴-توانمندسازی
در نیمه دوم دهه ی ١٩٨٠ راهبرد توانمند سازی به همراه بهسازی توصیه میشود. روش توانمندسازی راهبرد جهانی برای مسکن محسوب میشود که در نشست عمومی سازمان ملل در سال ٢٠٠٠ پذیرفته شد. این راهبرد بر بسیج تمامی امکانات بالقوه و منابع و تمامی عوامل برای ایجاد مسکن و بهبودی در شرایط زندگی جوامع فقیر تاکید داردو به مردم این فرصت را می دهد که شرایط خانه و محل زندگی خود را با توجه به اولویتها و نیاز هایشان بهبود بخشند. همچنان که «دیوید دراکاکیس اسمیت » خاطر نشان کرده است ، حاشیه نشینان ، بر خلاف تصور، کالایی آب آورده و دور ریختنی نیستند، بلکه پس از بررسی های پژوهشی جوامع فقیر در دهه ی ١٩٧٠ آشکار گردید که وجود آنها نقش مهمی در اقتصاد شهر داشته است.
٧-۵- روند کنونی
پیکار جهانی برای تضمین حق اقامت از سوی سازمان هابیتات طراحی گردید .این پیکار با توجه به این پیش زمینه اسـت کـه حق مالکیت لازمه ی توسعه ی اقتصادی و اجتماعی است و تدارک آن اثر مثبت و طولانی مدتی داشته اسـت . ایـن پیکـار ابعـاد اجتماعی فقر شهری را در نظر گرفته و راهبرد جدیدی رائه میدهد .این راهبرد جدید بر مشارکت قشر فقیـر شـهر در طراحـی راه حل هایی برای مشکلات مسکن و اجرای برنامه ها تاکید می کند . این مبازره جهانی علیه فقر در تمامی قـاره هـا خصوصـا آمریکای لاتین ،آفریقا و هند شروع شده است . اصول و مفاهیم اصلی چنین است :
-حق مسکن برای همه . -تضمین حق مالکیت به عنوان یک ضـرورت بـرای ثبـات شـهر ، شـان و ارزش انسـانی و توسـعه ی شهری .- عدم تبعیض در مورد جنسیت جهت تضمین نقش فعال زنان در توسعه . -مشارکت به عنوان وسـیله ای بـرای توسـعه پایدار- اسکان دهی مجدد بدون اعمال زور به جای تخلیه اجباری –معامله ی بـاز و آزاد اراضـی بـرای مقابلـه بـا فسـاد مـالی و کاهش معاملات نامشروع – دسترسی قشر فقیر شهر به زمین برای سکونت .
٨-عدالت و تأمین اجتماعی
تامین اجتماعی یکی از مناسب ترین راهکارهای تحقق عدالت اجتماعی و حفظ حرمت و کرامت انسان هاست که اصول و مبـانی آن ریشه در تعالیم اصیل اسلامی دارد. در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (اصل ٢٩)، تامین اجتماعی یک حـق همگـانی دانسته شده و دولت مکلف است آن را، هم از طریق به کارگیری درآمدهای عمومی و هم با استفاده از منابع حاصل از مشارکت مردم ، برای یک یک افراد جامعه تامین گردد.
تأمین اجتماعی از سایر جنبه های رشد و توسعه جدا نیست وبر همین اعتبار، پدیده ای اسـت کـه بـا رشـد اقتصـادی، عـدالت اجتماعی، کرامت انسان و سرافرازی ملی پیوستگی کامل دارد. اصولا بین رشد و توسعه ی اقتصادی از طریق افزایش توان تولیدی و سیاست های تأمین اجتماعی هرکشور رابطه ی مستقیمی وجود دارد به قسمی که برخی بر این عقیده اند کـه رشـد و توسعه اقتصادی بدون تعمیم و گسترش تأمین اجتماعی به سختی تحقق پذیر است. اما بـا بررسـی و مطالعـه تـاریخی ـ اجتماعی کم و بیش روشن میشود که در کشورهای مختلف ، هرچه بر میزان رشد اقتصادی و صـنعتی، وجـه حمـایتی تـأمین اجتماعی تدریجا و به طور نسبی کاهش یافته و توجه عمده ی به راهبردهای بیمه ای معطوف شده است .
نظام تأمین اجتماعی در کشورهای مختلف مشتمل بر سه گروه راهبردهای بیمه ای، حمایتی و امدادی است
-حوزه ی بیمه ای : شامل بیمه های اجتماعی از جمله بازنشستگی ،بیکـاری ،حـوادث و سـوانح ،ازکـار افتـادگی و بازمانـدگان و بخش بیمه های درمانی(بهداشت و درمان ) میباشد.
-حوزه ی حمایتی و توان بخشی : شامل ارائه خدمات حمایتی و توان بخشی و اعطای یارانه و کمک های مالی به خانواده های نیازمند است که به دلایل گوناگون قادر به کار نیستند و یا درآمد آن ها قادر به تکافوی زندگی آنان را نمینماید.
– حوزه امدادی : شامل امداد نجات و حوادث غیر مترقبه .
بحث حمایت های اجتماعی مقوله ی بسیاری مهمی در تامین اجتماعی اسـت کـه متاسـفانه بـه آن بهـای چنـدانی بـه آن داده نمیشود.در واقع تامین اجتماعی اکنون به عنوان صندوق بیمه عمل میکندو بخش مکمل خود یعنی حمایت اجتمـاعی را دارا نیست .هرچند نهادهای دیگری نظیر کمیته امداد و بهزیستی …به این مهم میپردازند،اما جدا بودن دو نظام حمایت و بیمـه در دو یا چندنهاد ،و نیز تعاریف مختلف موجب میشود کـه علـیرغـم وجـود نهادهـای حمـایتی متعدد،شـاهد شـرایط سـخت و صحنه های تلخ باشیم .
لئون بورژوا ۴ در تألیف خود (́La Solidarite) در سال ١٨٩۶ ابراز داشت که دولت باید برای هر فرد حـداقلی از معیشـت را فراهم کند واو را در برابر خطرات زندگی اجتماعی بیمه کند[٢٠] .
اهداف و وظایف حوزه حمایتی وتوان بخشیکه مد نظر ما در این پژوهش میباشد:
– سازماندهی و هدفمند کردن یارانه ها و منابع حمایتی .
-هماهنگی بخش های مختلف دولت در راستای پیشگیری از آسیب های اجتماعی.
-حمایت از افراد جامعه در برابر رویدادهای اقتصادی و اجتماعی و پیامدهای آن به خصوص در زمینه بیکاری،بیسرپرستی و در راه ماندگی و پیری.
– تامین حداقل زندگی برای تمام افراد و خانواده های کم در آمد ،با اولویت افرادی که به دلایل جسمی و روانی قادر به کار نیستند
– پرداخت مقرری بیکاری برای افراد جویای کار از جمله جوانان ،زنان خودسرپرست و فارغ التحصیلان دانشگاهها.
-تحت پوشش قراردادن خانوادهای بیسرپرست و خود سرپرست .
-آموزش بازتوانی و ایجاد مهارت های شغلی خانواده های نیازمند.
–ادامه ی روند حمایت از نیازمندان روستایی و عشایر
٩-سازمان تأمین اجتماعی در ایران و جهان
این سازمان ، یک سازمان بیمه گر اجتماعی است که مأموریت اصلی آن پوشش کارگران مزد و حقوق بگیر (به صورت اجبـاری) و صاحبان حرف و مشاغل آزاد (به صورت اختیاری) است . جمعیت تحت پوشش این سازمان ، شـامل حـدود ۱/۷میلیـون نفـر بیمه شده و نزدیک به یک میلیون نفر مستمریبگیر است که با درنظر گرفتن افراد خانواده بیمه شدگان ، جمعیت تحت پوشش این سازمان برای خدمات درمانی به بیش از ٢٧میلیون نفر میرسد. براساس قـانون ، سـازمان تـأمین اجتمـاعی یـک سـازمان عمومی غیردولتی است که بخش عمده ی منابع مالی آن از محل حق بیمه ها (با مشارکت بیمه شده و کارفرما) تأمین مـیشـود و متکی به منابع دولتی نیست . .تکیه گاه اصلی این سازمان مشارکت سه جانبه ی کارفرمایان ، بیمه شدگان و دولت در عرصه های مختلف سیاست گذاری، تصمیم گیریهای کلان و تأمین منابع مالی است .
در انگلستان حدود ۴.۶میلیون نفر از مزایای مسکن برخوردار هستند . در حال حاضر یکی از راه حل هایی که کشور انگلسـتان به منظور کمک به افراد کم درآمد و جلوگیری از ایجاد این مناطق ناهمگون در شهرها به مرحله اجرا گذاشته اسـت ، در قالـب مراکزی به نام لینک های اجتماعی عمل میکنند. لینک اجتماعی موسسه جدیدالاحداثی میباشد که پروژهای اجتماعی شـرق لندن را بر عهده دارد و هدف آن رفع محرومیت و فقر میباشد .امروزه این موسسه بیش از ۵٣هزار کودک آسیب پذیر ،افـرا د جوان و بزرگسال را تحت پوشش قرار داده است . باتوجه به شرایط فیزیکی و اقتصادی نیوهام بیش از ٢٠% ملک های نیوهام بـه صورت شخصی ساخته شده اندو ۶/۳۰% از اجاره ها برعهده انجمن محلی میباشد،نیو هـام دارای بیشـترین مزیـت مسـکن در انگستان است . در کشورهای پیشرفته تامین اجتماعی سهم عمده ای از تولید ناخالص داخلی را به خود اختصاص مـیدهـد کـه قسمت اعظم این درصد مربوط به مزایای اجتماعی عمومی میباشد و تنها بخش نـاچیزی شـامل مزایـای خصوصـی اجتمـاعی است .
جدول (١) :هزینه های تأمین اجتماعی در کشورهای منتخب سال ٢٠٠٢
مآخذ: ٢٠٠٢ Adema, Einoraha-KIHASA
١٠-نظری اجمالی به ویژگیها و خصوصیات جغرافیایی زنجان
١٠-١-موقعیت جغرافیایی و تقسیمات سیاسی -اداری
استان زنجان در شمال غربی کشور ،با وسعتی در حدود ٢٢١۶۴کیلومتر مربع و تراکم نسبی ۴٢نفر در کیلو متر مربع ،حدود ۳۴/۱ درصد از مساحت کشور را در بر گرفته است .
شهر زنجان به عنوان اولین و بزرگترین نقطه شهری استان به عنوان یکـی از شـهرهای میـانی بـزرگ کشـور در رده جمعیتـی ۵٠٠-٢۵٠هزار نفری و مرکز سیاسی -اداری استان زنجان محسوب میشود.
این شهر با جمعیتی حدود ٣۴٠١۶۶نفر در سال ١٣٨۵، ٣٣درصد از جمعیت استان را به خود اختصاص داده است . نرخ رشـد جمعیت شهر زنجان در طی دهه ی ١٣۶۵-١٣۵۵ ۹۴/۷درصد بود ودر نتیجه جمعیت این شهر طی دوره ی مـذکور بـیش از دو برابر شده است . از دلایل عمده ی این روند میتوان به افزایش باروری و همچنین افزایش مهاجرت های روستائیان بـه شـهر اشاره کرد.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 22 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد