مقاله بررسی وضعیت گردشگری شهر شوش در راستای توسعه پایدار

word قابل ویرایش
15 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
گردشگری و جهانگردی پدیده ای است کهن که از دیرباز در جوامع انسانی وجود داشته و به تدریج با طی مراحل تاریخی مختلف به موضوعی صنعتی، اقتصادی و اجتماعی تبدیل شده است . سیاست های کلان گردشگری باید همراه با منابع و مصالح محیطی طرح و اجرا شوند. در غیر این صورت گسترش این صنعت می تواند در منابع طبیعی، ملی و حتی میراث فرهنگی اثرات مخربی بر جا بگذارد. برای حفاظت بهتر از محیط زیست مورد استفاده این صنعت و حرکت کردن در جهت توسعه پایدار باید زمینه ای معقول و منطقی فراهم کرد. شهر شوش در شمال غرب استان خوزستان از جمله شهرهای دارای میراث ارزشمند گردشگری کشور است که بررسی وضعیت گردشگری آن در راستای توسعه پایدار مورد مطالعه قرار گرفته است . پژوهش حاضر با استفاده از تکنیک SWOT به بررسی عوامل و زمینه های نقاط قوت و ضعف ، فرصت ها و تهدیدهای موثر بر توسعه پایدار گردشگری شهر شوش و تبیین الگوی مناسب جهت توسعه پایدار گردشگری شوش با استفاده از دو روش توصیفی و تحلیلی بوده است . یافته های این پژوهش حاکی از این امر است که شهرستان شوش به علت قدمت تاریخی خود می تواند یکی از محورهای مهم گردشگری کشور باشد. با توجه به بررسی وضعیت موجود و شناسایی عوامل ترغیب کننده و بازدارنده که در فرآیند توسعه گردشگری این ناحیه وجود دارد، رهیافت های موثر بر این فرآیند بیانگر ضعف و بی ثباتی مدیریت ، ضعف تبلیغات و ناهماهنگی سازمان های مرتبط در زمینه گردشگری، از علل اصلی توسعه نیافتگی گردشگری در شهر شوش است .
واژگان کلیدی: توسعه پایدار، توسعه پایدار گردشگری، تکنیک SWOT ، شهر شوش
مقدمه
مقوله گردشگری که هم اکنون به شکل گسترده و فراگیری مد نظر است ، در واقع پدیده ای تقریبا نو ظهور محسوب شده که آغاز آن به اوایل قرن نوزدهم باز می گردد( سقایی و پاپلی یزدی،١٣۵:١٣٨۶). لزوم توجه به مقوله سیر و سیاحت ، گردشگری به عنوان پدیده ای جدید در زندگی ماشینی قرن بیست و یکم بسیار احساس می شود و اهمیت آن روز به روز در دنیا افزایش می یابد، زیرا با روند رو به تزاید فناوری و ماشینی شدن زندگی در جوامع و گسترش اختراعات و اکتشافات جدید، که انسان را به شهرها ( به عنوان محورهای تحول ) وابسته می کند، شهرها با مشکلات بیشماری مواجه شده اند(٢٠٠٢٢٩,Butler ). صنعت گردشگری بی تردید یکی از مهم ترین صنایع در جهان قلمداد می شود به طوری که بر اساس آمار سازمان جهانی توریسم ، درآمد حاصل از این صنعت سهم بسیار زیادی را در جهان به خود اختصاص داده است . همانطوری که مشخص شد این صنعت دارای فواید بسیار زیادی از لحاظ اقتصادی، اجتماعی فرهنگی است .
سیاست های کلان گردشگری باید همراه با منابع و مصالح محیطی طرح و اجرا شوند. در غیر این صورت ، گسترش این صنعت می تواند در منابع طبیعی، ملی و حتی میراث فرهنگی اثرات مخربی بر جای بگذارد. برای حفاظت بهتر از محیط زیست مورد استفاده این صنعت و حرکت کردن در جهت توسعه پایدار، باید زمینه ای معقول و منطقی فراهم کرد(منصوری).یکی از اهداف مهم در سیاست گذاری برای توسعه پایدار، نگرش به محیط زیست و تلاش برای حفظ آن می باشد. روابط بین گردشگر و محیط زیست نیز رابطه پیچیده ای است . این پدیده دربردارنده فعالیت های زیادی است که می تواند اثرات زیان آوری بر محیط زیست داشته باشد(زاهدی،٩٢:١٣٨٢). اگر چه در گزارش براتلند اشاره ای به گردشگری نشده بود، اما کارشناسان و محققان ، نقش گردشگری را در بهره برداری مداوم و نادرست از منابع زمینی تجزیه و تحلیل کردند و این تلاش ها منجر به ظهور مفهوم گردشگری پایدار شد( ترنز،١٩٩۶؛ رستمی،٣١:١٣٨٧).
هدف اصلی گردشگری پایدار، ارائه روش منطقی در بهره گیری از منابع طبیعی و ممانعت از به کارگیری روش غیر علمی این منابع است . به دلیل آن که توسعه پایدار گردشگری دارای دو جنبه حفاظت از محیط زیست و منابع و میراث فرهنگی جوامع است . بنابراین گردشگری پایدار باید با سیاست مشخص و مدونی به اجرا درآید تا بتواند حرکت امید بخش این صنعت در توسعه همه جانبه کشور را تضمین کند(سینایی،١٣٧۴،١٣۵) این سیاست را می توان در سه مقوله زیر خلاصه کرد: ١- اصلاح کیفیت زندگی جامعه میزبان ٢- تامین تجارب کیفی برای گردشگر ٣- حفظ کیفیت محیط زیست که هم جامعه میزبان و هم گردشگرها به آن وابسته هستند. در واقع در گردشگری پایدار تلاش بر این است که ضمن برآورده کردن نیازهای نسل های حاضر و آینده ، بین سود کوتاه مدت و محافظت از محیط ، نگهداری هویت فرهنگی و ارتقاء مزایای اقتصادی هم در میان جوامع توسعه یافته و هم در حال توسعه توازن برقرار شود
(٢۵٨;٢٠٠٨,Jayawadena et al ;٢٠٠٣۴٠۴,Sinclair).
مبانی نظری تحقیق
توسعه پایدار: توسعه پایدار فرآیندی است که طی آن مردم یک کشور نیازهای خود را بر می آورند و سطح زندگی خود را ارتقا می بخشند، بدون این که از منابعی که به نسل های آینده تعلق دارد، مصرف کنند . بنابراین توسعه پایدار را زمانی پایدار می خوانیم که پایدار نباشد و امکان حفظ منابع ، اعم از آب ، خاک، منابع ژنتیکی، گیاهی و جانوری را برای آیندگان فراهم آورد(زاهدی،٩٠:١٣٨٢) .
توسعه پایدار به عنوان یکی از مهم ترین راهبردهای توسعه محسوب می شود .گسترش فزاینده صنعت گردشگری انبوه و اثرات مخرب آن بر محیط و انسان ها در نقاط مختلف جهان باعث شده تا کا رشناسان و صاحب نظران ، توجه به عوامل پایداری در بخش گردشگری را متذکر شده و نسبت به رفع یا تعدیل عوامل ناپایداری در این بخش هشدار دهند : Salah Wahab 2005 and Jhon J.Pigram
هدف توسعه پایدار دستیابی به موارد زیر است :
١- به هم پیوستگی حفاظت و توسعه
٢- دستیابی به برابری و عدالت اجتماعی
٣- رفع نیازهای اساسی انسان ها
۴- نگهداری تمامیت اکولوژیکی
۵- در نظر گرفتن خود کفایی اجتماعی و تنوع فرهنگی(منصوری،١٠:١٣٨١).
توسعه پایدار گردشگری : سازمان جهانی گردشگری(WTO) معتقد است که گردشگری پایدار در دنیای امروزی، رهیافت جامعی است که خواهان رشد بلندمدت صنعت گردشگری بدون تأثیرگذاری مخرب بر زیست بو مهای طبیعی است و براین نکته تاکید دارد که در قالب توسعه گردشگر ی، بشر قادر خواهد بود که جوانب مشخصی از محیط را در جهت مثبت یا منفی تعدیل یا دستکاری کند(شریف زاده ، مرادی نژاد،۵۵:١٣٨١) . تحق توسعه ی پایدار گردشگری در گرو سه رویکردهمه جانبه نگر و کل گرا، آینده نگر و مساوات گرا است .نگرش اول بر این باور است که توسعه هنگامی پایدار است که در بستر سیاسی، اقتصادی و اکولوژیک ملاحظه گردد .
در رویکرد دوم ، برآورد احتیاجات کنونی گردشگران ، جامعه ی میزبان و به موازات آن محافظت از محیط زیست و حفظ فرصت های برابر برای آیندگان مطرح است . در رویکرد سوم ، مساوات درون نسلی و فرا نسلی در استفاده از امکانات ، دادهها و منابع مورد نظراست (تولایی،١۴٢:١٣٨۶). بدنبال این بحث ها بود که درصنعت گردشگری، پارادایم توسعه گردشگری پایدار (STD) به عنوان تنها راه حل نجات طبیعت وانسان نمود پیدا کرد.در این پارادایم توسعه پایدارگردشگری به این صورت تعریف می شود : توسعه پایدار گردشگری فرایندی است که نیاز های گردشگران فعلی و مناطق میزبان را برآورده می سازد، درحالیکه فرصت های آینده را مورد حمایت قرار می دهد و تقویت می کند . به سخن دیگر توسعه پایدارصنعت گردشگری از لحاظ اقتصادی به صرفه و قابل دوام بوده و به طور طبیعی حساس به منابع فرهنگی، محیط و اکوسیستم در همان زمان است .(افتخاری،.۵:١٣٨٩ )
جدول شماره (١)- ابعاد مثبت و منفی تاثیرات گردشگری در جوامع میزبان

(رستمی،١٣٨٧،٣۶)
همانطوری که در جدول بالا مشاهده می شود، تفکیک آثار گردشگری در سه دسته اقتصادی، اجتماعی- فرهنگی، زیست محیطی درک پیامدهای آن را آسان تر می کند.
تکنیک swot : در این مدل تهدیدها، فرصت ها، نقاط ضعف و قوت منطقه مشخص می شود و از طریق یک جدول تطبیقی به شکل زیر استراتژی مناسب را می توان انتخاب کرد.
این مدل نوعی چارچوب مفهومی برای تجزیه و تحلیل سیستماتیک عوامل و ارتباط آن ها با هم می باشد.
جدول شماره (٢)

در این مدل نقاط قوت و ضعف داخلی و فرصت ها و تهدیدات محیطی به تفکیک مشخص می شود سپس چهار استراتژی به شرح زیر انتخاب می شود.
١- زمانی که نقاط ضعف بالا و تهدیدات محیطی پایین است در این حالت هدف کاهش نقاط ضعف و تهدیدات است .
٢- زمانی که نقاط ضعف بالا و فرصت های محیطی پایین است در این حالت هدف کاهش نقاط ضعف و افزایش فرصت ها است .
٣- زمانی که نقاط قوت بالا و تهدیدات پایین است در این حالت توانمندی افزایش و تهدیدات کم می شود.
۴- زمانی که نقاط قوت بالا و فرصت های محیطی پایین است . در این حالت هدف بهره گیری حداکثر از توانمندی ها و فرصت های محیطی است .
بر اساس این جدول مشخص خواهد شد که کدام استراتژی برای ایجاد فرصت محیطی مناسب است و کدام استراتژی برای استفاده از توانمندی داخلی مناسب است ( زیاری،١۶٧:١٣٨٨).
اهداف تحقیق
١- شناخت عوامل و زمینه های نقاط قوت و ضعف موثر بر توسعه پایدار گردشگری شهری شوش
٢- تبیین الگوی مناسب جهت توسعه پایدار گردشگری شهری
روش تحقیق
این پژوهش بر مبنای دو روش توصیفی و تحلیلی می باشد. جمع آوری بخشی از داه های پژوهش به روش اسنادی و با استفاده از کتب ، اسناد، مقالات و نشریات در زمینه توسعه شهری، گردشگری پایدار و شهر شوش و بخشی از داده های مورد نیاز به روش پیمایشی از طریق مشاهده و بازدید از مکان های گردشگری شهر شوش و مصاحبه با گردشگران و مسئولین امر جمع آوری شده است . سپس برای تجزیه و تحلیل یافته ها از مدل SWOT استفاده شد. برای این منظور محیط داخلی (نقاطقوت و ضعف ) و محیط خارجی(فرصت ها و تهدیدها) منطقه مطالعه گردید و سپس برای تکمیل اطلاعات به دست آمده ، به وسیله پرسش نامه ، از مردم و مسؤولان مرتبط با گردشگری نیز نظر خواهی شد که با وزن دهی به موارد مورد نظر به تکمیل ماتریس در نهایت به ارایه راهبردها و استراتژی های مناسب توسعه گردشگری شهرستان شوش پرداخته شد.
قلمرو پژوهش
شوش یکی از شهرهای استان خوزستان بوده که مساحتی نزدیک به ٣۶٣٠ کیلومتر مربع از سطح استان را به خود اختصاص داده است .
این شهرستان بین ٣١ درجه و ٣١ دقیقه تا ٣٢ درجه و ۴٠ دقیقه عرض شمالی و ۴٧ درجه و ۴٠ دقیقه تا ۴٨ درجه و ٣٩ دقیقه طول شرقی قرار دارد .شهرستان شوش در جنوب غربی ایران و در غرب استان خوزستان واقع است که از شمال به شهرستان اندیمشک و از شمال شرق به شهرستان دزفول و شوشتر و از جنوب به شهرستان اهواز ، از جنوب غرب به شهرستان دشت آزادگان و از جنوب غرب به استان ایلام محدود می شود. شهر شوش با توجه به موقیت تاریخی و به سبب وجود ویژگی های فرهنگی و مذهبی از جمله : بقعه دانیال پیامبر، تپه های شهر شوش که باستان شناسان آن را به لحاظ قدمت و اهمیت به ( آکروپل ، شهر شاهی و آپادانا و بخش پیشه وران ) تقسیم کرده اند، و همچنین زیگورات چغازنبیل که در ٢۵ کیلومتری شوش واقع شده است ، که هر کدام پتانسیل های ویژه ای برای جذب توریست دارند و هر ساله می توانند هزارن نفر گردشگر را به خود جلب کنند.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 15 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد