مقاله بررسی رابطه هوش معنوی و پیشرفت تحصیلی در بین دانش آموزان مقطع ابتدایی شهرستان ارزوییه

word قابل ویرایش
14 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
8700 تومان

بررسی رابطه هوش معنوی و پیشرفت تحصیلی در بین دانش آموزان مقطع ابتدایی شهرستان ارزوییه

چکیده

این مقاله در بین ۲۰۰ نفر از دانش اموزان شهر ارزوییه در سال ۹۴-۹۳ وبه روش توصیفی و ازنوع همبستگی انجام شده است. برای گرداوری داده ها از دو پرسشنامه”پیشرفت تحصیلی هرمنس” و پرسشنامه”هوش معنوی” اسفاده شد . در گرداوری داده ها از امار تصیفی و امار استنباطی برای تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون و همبستگی پیرسون استفاده شده است. یافته های پژوهشی حاکی است بین هوش معنوی و پیشرفت تحصیلی دختران و پسران ابتدایی شهر ارزوئیه رابطه معناداری وجود داردو همچنین بیان کننده ی این است که بین هوش معنوی این دانشن امزان رابطه معناداری وجود دارد اما بین پیشرفت تحصیلی انان تفاوت معناداری وجود ندارد.

کلمات کلیدی: هوش معنوی، پیشرفت تحصیلی، دانش آموزان، شهرستان ارزوییه

مقدمه

در راستای جهت گیری معنوی و به موازات بررسی رابطه ی دین و معنویت ودیگر مولفه های روانشناختی مثل سلامت روان، گروهی درصدد تعریف مفاهیمی جدید در ارتباط با دین و معنویت شده اند. برای مثال مفاهیم سلامت معنوی، بهزیستی معنوی در آستانه هزاره ی سوم به ادبیات آکادمیک روانشناسی اضافه شده است. باپیشرفت صنعت و تکنولوژیهای جدید و مشکلات مربوط به آن اختلالات وبیماریهای روانی همانند مشکلات جسمانی افزایش چشمگیری یافته است. هوش معنوی یکی از مفاهیمی است که در پرتو توجه وعلاقه ی جهانی روانشناسان به حوزه ی دین و معنویت، مطرح شده و توسعه پیدا کرده است. هوش معنوی سازه هی معنویت وهوش را درون یک سازه جدید ترکیب می کند. این درست است که ارتباطات زیادی بین معنویت و بهزیستی روان شناختی سازگاری وجود داردولی به اعتقاد کینگ راهبردهای مقابله ای و تکنیک های حل مشکل با استفاده از معنویت در واقع کاربردهای سازگارانه هوش معنوی می باشد. او پیشنهاد می کند که این ارتباط غیر مستقیم است و هوش معنوی به عنوان یک میانجی در این ارتباطات نقش دارد. به احتمال بیشتر همبستگی معنادارتری میان سطوح هوش معنوی و سازگاری وجود دارد. از دیدگاه کینگ هوش معنوی دارای چهار مولفه ی تفکر وجودی، تولید معنای شخصی، بسط هوشیاری و آگاهی متعالی می باشد. به عقیدهی کینگ هوش معنوی میانجی تاثیرات معنویت و ترکیبی از معنویت وهوش است.(معلمی، .(۱۳۸۹ به اعتقاد روانشناسان انگیزه ی پیشرفت، میل اشتیاق یا تلاش و کوششی است که فرد برای دستیابی به یک هدف و یا تسلط بر روی اشیاء و امور ویا افراد واندیشه ها و رسیدن به یک معیار متعالی از خود ابراز می دارد. انگیزه ی پیشرفت لزوما برای پیشرفت های مشهود مانند کسب نمرات بالا در آزمون ها، مقام های مورد قبول اجتماعی یا حقوق و دستمزد بالا لازم است. انگیزه ی پیشرفت دارای برنامه ریزی و کوشش در راه تعالی و کمال است. انگیزه ی پیشرفت ممکن است گستره ی وسیعی از فعالیت ها رادربرگیرد و خود رادر مشاغل ومحل های مختلفی مطرح سازد(محمد پارسا، .(۱۳۷۵َ

تاریخچه هوش معنوی

هوش معنوی را پارادایم جدیدی است که بعد از هوشهای چندگانه ی گاردنر که درسال ۱۹۸۳ در کتاب چارچوبهای مغز آورده بود ظاهر شد.شکل گیری هوش معنوی را باید بعداز تکامل هوش عاطفی دنبال کرد. هوش عاطفی ابتد در سال ۱۹۸۵ توسط پاین معرفی شد، سپس توسط سالووی و مایر به عنوان هوش اجتماعی ارائه شد. استفاده از این هوش در کسب و کار جهانی توسط گلمن در سال ۱۹۹۵ در کتابی با همین عنوان گسترش یافت و به کارگرفته شد. پس از آن هوش معنوی مطرح شد هرچند که زمان دقیق چگونگی پیدایش این اصطلاح توسط چه کسی اختراع شده است مشخص نیست(کدخدا،.(۲: ۱۳۸۹

تعاریف هوش معنوی

هوش معنوی برای افرادی که میخواهند سوالات زیر را در زندگی کشف نماینمد مهم است : چرا ما اینجا هستیم ؟ و ارتباط ما با دیگرا ن ، اجتماع و جهان چیست (سلمان، ٢٠٠۵ ، ٢٣ ).

٢

با ظهور این پارادایم جدید ، چالش هایی در برابر تعریف و تشریح هوش معنوی به وجود امد ؛ هوش معنوی چیست ؟ کارکردهایش چه چیز هایی هستند ؟ و اینکه قابل یاد گیری و بهبود است ؟ این مسائل هنگامی توجه زیادی را بر می انگیزاند که بخواهیم بدانیم چرا از هوش معنوی استفاده میشود و آیا استفاده از آن سود خاصی برای استفاده کنندگان دارد ؟ نویسندگان همه ی این مباحث را بیان نکرده اند و فقط برخی از دیدگاه ها را در قالب هوش معنوی ارائه کرده اند . چندین چالش در تعاریف پیشنهادی متفاوت و چند گانه ی نویسندگان هوش معنوی وجود دارد. یانگ بیان میکند :”هوش معنوی ظرفیت انسان است برای جست و جو وپرسیدن سوالات غایی در باره ی معنای زندگی و به طور همزمان تجربه ی پیوند یکپارچه بین هریک از ما و جهانی است که در ان زندگی می کنیم. با هوش معنوی به حل مشکلات با توجه به جایگاه، معنا و ارزش آن مشکلات می پردازیم. هوشی که قادریم توسط آن به کار ها و فعالیت هایمان معنا و مفهوم بخشیده و با استفاده از آن بر معنای عمکردمان آگاه شویم و در یابیم که کدام یک از اعمالمان از اعتبار بیش تری برخوردارند و کدام مسیر در زندگیمان بالاتر و عالی تر است تا آن را الگو و اسوه ی زندگی خود سازیم”. (یانگ، ۱۰۰۰،.(۲۰۰۷

مادهو معتقد است به وسله ی هوش معنوی ،مشکلات معنایی و ارزشی را حل کرده و فعالیت ها و زندگیمان را در فضایی غنی تر ، وسیع تر و با معنا تر قرار می دهیم و تعیین می کنیم کدام یک از روش های زندگی معنای بیش تری دارند . (مادها، ۲۰۰۶، .(۲۲

اسکالر ادعا می کند هوش معنوی قادر است ورای سیستم علت و معلولی نیوتن حرکت کند و در جهت تئوری کوانتوم و آشفتگی “سیستم های باز ” را ایجاد کند. بنابراین اسکالر هوش معنوی را از دیدگاهی تجربی تعریف می کند که از این دیدگاه ، هوش معنوی شامل چیزی است که دانش نامیده میشود و دانش به عنوان حس یا شهودی خاص تعریف می شود ، بنابراین احساسی شناختی است ، که به ما می گوید مفهوم ارائه شده درست است یا اینکه پدیده های خاص در آن وجود دارد. (سریتون،(۲۰۰۸

اندازه گیری ھوش معنوی

زهر، مارشال ومک هاوک در مقابل در کمی کردن هوش معنوی جانب احتیاط را در پیش گرفته اند.

امونز، نیز در مورد تلاش هایی که برای اندازه گیری هوش معنوی انجام می گرفت ، هشدار می دهد .

(فتاحی ،.(۱۳۸۷وضعیت هوش معنوی فرد را میتوان بر اساس انعکاس توانایی ها و رفتار های گوناگون شخصی مثل سیستم اعتقاد معنوی /دینی فرد مورد توجه قرار داد . در همین راستا تعریف الگو های منحصر به فرد برای بیان وضعیت هوش معنوی ، می تواند بسیار مفید تر از تلاش فرد برای بدست اوردن یک ارزیابی کمی باشد . یک راه برای اندازه گیری هوش معنوی افراد برسی تو ضیحات ذهنی در مورد معنویت افراد ، سیستم اعتقادی افراد ، ارزش های افراد تجارب معنوی افراد می باشد به عنوان یک راه دیگر میتوان مقایس هایی را به منظور ارزیابی فهم وبیان هوش معنوی ایجاد کرد . ابزار دیگری توسط ناظر معرفی شد که مقیاس هوش معنوی نام دارد. این ابزار دارای ۱۷ مورد است که برای طیف لیکرت قرار دارد . (آمرام ،.(۲۰۰۹

معیار دیگر اندازه گیری شاخص جامع هوش معنوی آمرام است که از روش های قبلی قابل اطمینان تر و صحیح تر می باشد. این شاخص شامل ۵ مقیاس مهم و ۲۲ زیر مقیاس است که بسیاری از ابعاد هوش معنوی که از تجزیه و تحلیل عمیق مصاحبه شناسایی می شود را تائید می کند . این ۵ مقیاس عبارتند از ؛معنا ، هوشیاری ، متانت ، تعالی ، صداقت . و ۲۲ زیر مقیاس آن عبارتند از : زیبایی، بصیرت تواضع، متانت، ازادی ، قدر دانی ، خود برتری ، کلنگری، حضور در همه جاها ،تمامیت درونی ، شهود ، توجه ، گشاده روی ، عمل ،حضور ، هدف ، ارتباط ، روحانیت ، خدمت ،تلفیظ و اعتقاد (همان .(۱۰۲:

کابرد های هوش معنوی

کاربرد های هوش معنوی در زندگی فرد میتواند ارتباط شخص را با خود ، دیگران و خدا به خصوص پرورش خود اگاهی فرد تسهیل کند . با تکیه بر اعتقادات فرد ، هوش معنوی قادر به تسهیل و ارتقا سطح اگاهی و احساس ارتباط با خدا و حضور خدا میشود (نازل ،. (۲۰۰۴

استفاده از هوش معنوی در رهبری سازمان ، توجه به تلفیق و کاربرد معنویت در عملکرد سازمانی و اثر بخشی رهبری رشد فزاینده ای یافته است (آمرام ،.(۲۰۰۹

زمانی که افراد ، اشتباهات درونی خود را عمیقا درک کنند ، آن را تکرار نخواهند کرد و از ترس و آشفتگی در برابر تغییر رها خواهند شد که این عمیق ترین سطح هوش معنوی است . ادواردز((۲۰۰۳سوال به این صورت مطرح کرد که “: آیا استفاده از معنویت برای حل مشکلات دلالت بر این دارد که مجموعه ای از مشکلاتبه طور ویژه میتوانند به وسیله ی معنویت فرد حل شوند “،و”همچنین اثر بخشی این سشکل مسئله درمقابل شکل های گوناگون غیر معنوی مورد پرسش قرار گرفت .”در این راستا امونز((۲۰۰۰ومک هاوک (۲۰۰۲)بیان کردند که از هوش معنوی میتوان برای حل مشکلات روزانه استفاده کرد ، درحالی که ولمن (۲۰۰۱)هوش معنوی را اصولا در جهت حل مسائل وجودی و اخلاقی دانسته است . ادواردز بین استفاده از هوش معنوی برای حل مشکلات و استفاده از آنها در حل مسائل غیر معنوی تمایز قائل میشود .

هوش معنوی در بردارنده ی موارد زیر در محیط کاری است :

– یافتن و به کارگیری منابع عمیق درونی که امکان توجه به دیگران و نیز توان تحمل و تطابق با انها را به ما می دهد .

– ایجاد احساس هویت فردی روشن وبا ثبات در میحط ها با روابط کاری متغییر

– توانایی درک معنای واقعی رویدادها و حوادث و قابلیت معنا دار کردن کار

– شناسای و همسو سازی ارزش ها با اهداف فردی و سازمانی

– زندگی کردن با ارزش های بدون سازش پذیری از موضع ضعف ،که این امر موجب به حس انسجام فردی می شود

– درک و شناخت “علت درست “افکار و رفتار خود و توان اثر گزاری بر انها
– نتایج توسعه و تمرین هوش معنوی شامل توانایی مواجه با بحرا ن ها و آ شفتگی ها ،نگرشی عاری از خود خواهی نسبت به سایرین و دیدگاهی روشن و آرام نسبت به زندگی است (جرج ،. (۲۰۰۶
ابعاد و مولفه های هوش معنوی

هوش معنوی سازه های معنویت و هوش را درون یک سازه جدید ترکیب می کند . در حالی که معنویت با جستجو و تجربه عناصر مقدس ، هوشیاری اوج یافته ،تعالی و معنا در ارتباط است ،هوش معنوی مستلزم توانایی هایی است که از چنین موضوعات معنوی برای تطابق واکنش اثر بخش و تولید محصولات و پیامدهای با ارزش استفاده می کند .به طور کلی می توان پیدایش سازه هوش معنوی را به عنوان کاربرد ظرفیت ها و منابع معنوی بدون شناخت دامنه وسیع تجارب معنوی نا کامل خواهد بود .هوش معنوی بر خلاف هوش منطقی که رایانه ها هم دارای ان هستند و بر خلاف هوش هیجانی که در پستانداران عالی نیز وجود دارد ،منحرا خاص انسان است که اساسی ترین و اصلی ترین نوع هوش است (کد خدا ،.(۱۳۸۹
ابعاد هوش معنوی از دیدگاه سیسک و آمرام در موارد زیر خلاصه میشود ؛ دانش درونی ،شهود عمیق ،شناخت خود و یکی شدن با طبیعت و جهان ،توانایی حل مسئله ، هدایت باطنی و استفاده از سبک های تعالی مثل شهود برای حل مسائل ،پذیرش و عشق به حقیقت ،زندگی کردن در تعادل همراه با روحانیت و دیدگاه سیستمی کل گرا برای دیدن ارتباط درونی میان هر چیزی و غیره …(سهرابی ،.(۱۳۷۸

مولفه های هوش معنوی از دیدگاه صاحب نظران مختلفی در مورد مطالعه قرار گرفته است . به زعم امونز مولفه های هوش معنوی را میتوان در ۵ دسته زیر طبقه نمود ؛ -۱ ظرفیت تعالی (فرارفتن از دنیای جسمانی و مادی و متعالی کردن آن ) -۲ توانایی ورود به حالت های معنوی از هوشیاری

-۳ توانایی اراستن فعالیت ها ، حوادث و روابط زندگی روزانه با احساسی از تقدس -۴ توانایی استفاده از منابع معنوی در جهت حل مسائل زدندگی
-۵ ظرفیت در گیری در رفتار فضیلت مابانه (بخشش،سپاس گزاری ،فروتنی ،احساس شفقت )

مدلهای هوش معنوی

-۱ مدل زهر و مارشال :(۲۰۰۰) مدل زهر و مارشال مدل گل نیلوفر است ، زیرا نیلوفر سنبل غایی از انسانی است که راه آشکاری جهت ترکیب سنن غربی و شرقی است . این مدل بر نوعی روانشناسی خویشتن مبتنی است و دیدگاه های روانشناسی غرب ، فلسفه شرق و علم قرن بیستم را به هم پچیوند میزند . دراین مدل در این مدل به منابع پژوهشی گستر دها ی تکیه شده است ، به گونه هایی که فلسفه شرق و غرب و علم روز را بهم پیوند میزند .۶ گلبرگ در مدل ، ارئه شده توسط زهر و مارشال عبارتند از :خدمت ،پرورش ، دانش ،تغییر شخصی ،برادری و اخوت ،رهبری خدمتگذار (سیرتون ،.(۲۰۰۸

-۲ مدل آمرام :(۲۰۰۷)آمرام یک تئوری بنیادی جهانی ، در خصوص هوش معنوی ارئه نمود . او با ۷۱ نفر از پیروان سنتهای مختلف معنوی (بودیسم ، مسیحیت ، بت پرست ،اسلام ، صوفی ، هندوئیسم ، تائوئیسم ، یوگا و …) که از نظر اطرافیانش هوش معنوی داشتند ، مصاحبه کرد . اکثریت انها از اسانتید مذهبی بودند (شیخ ، روحانی ، کشیش ، …) و بعضی نیز متخصصین طب یا رهبران تجاری بودند ، به طوری که معنویت را با زندگی خود امیخته بودند . او با هریک از انها حداقل ۴ مصاحبه انجام داد و از انها در مورد مسائل زیر توضیح خواست ؛ چگونه معنویتشان را براساس اعمال روزانه افزایش میدهند ؟، معنویت چگونه کار و روابط آنها را شکل میدهد ؟چگونه از معنویت برای انجام وظایف روزانه خود کمک میگیرند ؟ و در پایان از شرکت کنندگان خواسته شد انتفادات خود را در مورد موضوعات مطرح شده در مصاحبه ی قبلی مطرح کنند . آرام با استفاده از تئوری داده بنیان و از طریق کد گذاری باز ۷بعد از هوش معنوی و زیر شاخه های آن را استخراج کرد . این ۷ بعد شامل هوشیاری ، متانت ، معناداری ، تعالی ، صداقت تسلیم شدن (تن در دادن ) صلح آمیز به خود و هدایت درونی است (آمرام ،.(۲۰۰۷

-۳ مدل کینگ :(۲۰۰۸) کینگ نیز ۴ بعد را برای هوش معنوی ارئه کرد است : تفکر وجودی انتقادی در خصوص مسائل مربوط به هستی ، ایجاد معنای شخصی ، آگاهی متعالی ،بسط حال آگاهی (کینگ ،.(۲۰۰۸

پیشرفت تحصیلی

ارزش یابی مداوم و مستمر وضعیت تحصضیلی دانشجویان در طول تحصیل و برسی عوامل مرتبط با آن یکی از ارکان ضروری و اجتناب نا پذیر بهبود کیفت نظام آموزشی به ویژه در دانشگاه ها می باشد این امر در تدوین برنامه آموزشی بهتر ، ارتقا کیفیت آموزشی و نهایتا در اصلاح و بهبود کارآئی مسئولین مربوط تاثیر به سزایی دارد . توجه به این امر چیزی است که در تمام دنیا در راس برنامه های توسعه آموزش مد نظر قرار می گیرد به منظور پیش بینی وضعیت تحصیلی دانشجویان ، تعیین ملاک ها و متغییر های مناسب از جمله عمده ترین حوزه های پؤوهشی است که محققان علوم تربیتی و روانشناسی در آن فعال می باشد تحقیقات بسیاری در زمینه پیش بینی عملکرد تحصیلی انجام پذیرفته است وضعیت اقتصادی اجتماعی سطح تحصیلات ، آ موزش نمرات آزمونهای پیشرفت تحصیلی و هوش از جمله شاخص هایی است که محققان از آن جهت پیش بینی وضعیت فرد در آینده استفاده می نمایند (ویتن ،.(۲۰۰۳

انگیزه پیشرفت مهمترین انگیزه در روانشناسی تربیتی است و تحقیقاتی هم که پیرامون این سازه صورت میگیرد تلاشی است در جهت بهبود پیشرفت تحصیلی دانشجویان و مهمترین کاربرد ها را در امر آموزش و پرورش دارد . البته گاهی افراد در امر جستجوی فعالیت مثبت و پیشرفت در کار موفق شده و زمانی نیز

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
wordقابل ویرایش - قیمت 8700 تومان در 14 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد