مقاله تاثیر گردشگری مذهبی بر معماری فضا مورد پژوهی: کلان شهر شیراز

word قابل ویرایش
12 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
گردشگری مذهبی صنعتی است که علاوه بر، برخورداری از امکانات درآمد زایی، اشتغال زاست و بازیابی روانی، آرامش روح ، لذت بردن از فضای معنوی، مشاهده جلوه های مختلف آداب و رسوم زیارتی، محصولات معنوی، جلای جان ، خیر و برکت ، را نیز به دنبال خواهد داشت . فضای جغرافیایی، بازتابی از آگاهی های اساسی انسان از جهان ، تجربیات او از زندگی و وابستگی های ارادی او با محیط خود می باشد. توسعه گردشگری نیاز به زیر ساخت دارد و عمدتا در قالب تاسیسات اقامت ، خدمات ، حمل و نقل و امکانات عمومی تعریف می شود محدوده مورد مطالعه ی پژوهش حاضر، شهر شیراز مرکز استان فارس است که در این مقاله سعی نموده ایم تاثیر گردشگری مذهبی بر معماری و فضای جغرافیایی شهر شیراز را بررسی کنیم این پژوهش از نوع توصیفی –
تحلیلی است و با استفاده از مطالعات میدانی و جمع آوری داده از طریق بررسی ها اسنادی و کتابخانه ای و میدانی انجام شده است . یافته ها حاکی از آن است که فضای جغرافیایی شهر شیراز به طور پیوسته تحت تاثیر مستقیم و غیرمستقیم گردشگری مذهبی قرار داشته و خیابان ها و مناطق مسکونی اطراف ، مراکز خرید و حتی نوع درختان متاثر از این شاخه از گردشگری بوده اند.
و در نهایت پیشنهاد هایی مطابق با نیاز منطقه ارائه گردید.
کلید واژه : گردشگری، گردشگری مذهبی، معماری، فضای جغرافیایی، شیراز
مقدمه
گردشگری مذهبی یکی از اشکال عمده ی گردشگری است که شامل دیدار از اماکن مذهبی و انجام فرایض دینی و مذهبی است (حیدری چیانه ،١٣٨٧، ٨۵). امروزه های بنا های مذهبی بخشی مهم از مراجعات مردمی در کشور به خود اختصاص می دهند و جز پر بیننده ترین بنا ها به شمار می روند. از همین رو جز جاذبه های اصلی کشور محسوب می شوند و به همین نسبت می بایست بیشتر مورد توجه قرار گیرند(حجت زاده ، ٢٩٩،١٣٨٣).
از آنجا که گردشگری به عنوان یکی از نیاز های جسمی، روحی و فطری انسان ها در بسیاری از جنبه های حیاتی وی نقش موثری ایفا می کند. در تمام مکاتب الهی به ویژه دین کامل اسلام مورد توجه قرار گرفته است . اسلام یک روش زندگی است و نه صرفا یکی از ادیان (سیتی و همکاران ، ٢٠١١،١).
گردشگری مذهبی نقش عمده ای در زندگی اجتماعی کشورهای اسلامی ایفا می کند. گردشگری مذهبی، علاوه بر جنبه های اقتصادی و مالی، باعث ارتباط بیشتر با سایر جوامع اسلامی شده و تعامل بین ملل و فرهنگ هایی را که نقاط مشترکی دارند، سبب می شود(فیض آبادی و وزیری محبوب ، ١٣٩٠،٢).
در این نوع گردشگری انگیزه اصلی زیارت اماکن مقدسه و زیارتگاه هاست ، که اقامتگاه ها و نوع امکانات آن به
(٢٠٠١١.Fatemi).حال در طول مدت اقامت تاثیر می نهد
در این میان گردشگری مذهبی، دو گروه مواجه مشاهده می شوند: یکی زائران ، یا کسانی که انگیزه ی انها از مسافرت ، فقط انجام امور مذهبی است ، و زمان و مدت اقامت شان ، تابع اوقات فراغت نیست . و دیگری، گردشگران مذهبی که ضمن انجام زیارت و شرکت در مراسم مذهبی از مکان های دیگر گردشگری اعم از مذهبی و غیر زیارتی نیز دیدن می کنند و یا به عبارتی دیگر، اهداف مسافرت آنها چند منظوره با اولویت زیارت است ، که خود موجب بالا رفتن مدت سفر و در نتیجه افزایش هزینه های مسافرت می شود( مومنی و همکاران ،٢٠٠٨،١۴).
شهر شیراز در جنوب کشور و از قطب های توسعه توریسم مذهبی به شمار می آید. این شهر دارای آثار تاریخی بسیاری می باشـد، اما بیش از آن که به دلیل آثار تاریخی و باستانی مشهور باشند، بعنوان سومین حرم اهل بیت و سومین شهر مذهبی شـناخته مـی شود. آرامگاه های متعددی از منسوبان به امامان شیعیان در این شهر وجود دارد کـه شـاهچراغ یکـی از مهمتـرین آن هاسـت . بـه واسطه وجود این حرم مقدس سالانه جمعیت قابل توجهی گردشگر وارد این منطقه می شوند که بر فضـای جغرافیـایی بـه انحـای گونگون اثر گذار هستند. گردشگران مذهبی به واسطه حضور خود در شهر شیراز اثرات مستقیم و غیر مستقیمی را بر روی خصیصه های کالبدی و فضایی این شهر گذاشته اند.
در این پژوهش سعی می شود علاوه بر شناسایی پتانسیل ها و جاذبه های مذهبی، اثرات آن را بر روی معماری و فضای جغرافیایی مناطق به خصوص اطراف شاهچراغ بررسی نمود که آیا گردشگری مذهبی عامل اصلی در شکل گیری این گونـه فضـا هـا بـوده یـا خیر؟
مبانی نظری
گردشگری امروزه در چارچوب طرح های آمایشی اعم از ملی، منطقه ای و محلی به عنوان یکی از ابزارها و مولفه ها های مهم توسعه و محرومیت زدایی به شمار می رود. گردشگری که مهمترین عوامل عمران ناحیه ای است فعالیتی ارز آور و متعادل کننده است که موجب توسعه اقتصادی و اجتماعی در سطح منطقه ای شده و توزیع عادلانه درآمد و همچنین سطح اشتغال به دنبال دارد(شکویی،١٣٨٧،۵٢).
بررسی ارتباط بین مذهب ، زیارت و گردشگری، بارها به طور جداگانه یا با هم مورد مقیاسه قرار گرفته است . از این رو است که توسعه گردشگری مذهبی بدون درک و مطالعه مذهب و زیارت امکان پذیر نیست . در طی اولین دهه از قرن بیست و یکم مطالعات علمی زیادی در این باره در رشته های مختلف انجام پذیرفت . مطالعات اخیر درباره اشتغال حاصل از گردشگری مذهبی پارادایم جدیدی برای درک ماهیت پدیده گردشگری است . بر طبق این مطالعات ، اقتصاد حاصل از اماکن مذهبی توسط گردشگران به وجود می آید. اگر چه ادبیات توسعه گردشگری توجه کمتری به گردشگری مذهبی معطوف داشته است . اما با این حال این شکل از گردش تاثیر زیادی بر جوامع انسانی بر جایی نهاده است . زیارت حاصل از گردشگری مذهبی همچنین تغیرات زیادی در حرکات جمعیتی همانند زمینه سازی برای ایجاد تجارت و کسب و کار، تغیرات فرهنگی، همبستگی های سیاسی را سبب شده است . زیارت یکی از پدیده های مذهبی و فرهنگی است که در جوامع انسانی به بهترین شکل شناخته شده است و یکی از مهمترین مشخصه های اصلی مذاهب جهان ، بوداییسم ، هندوییسم ، اسلام ، یهودیت ، مسیحیت است . زیارت یک نوع گردش مذهبی و روحانی است که به واسطه حرکت جمعیت در مکان های مذهبی به وجود می آید(رحمانی،١٣٨٩، ۶٩-٧٠).
گردشگری و مسافرت های زیارتی(چه در اسلام و چه در غیر اسلام ) یکی از انواع گسترده ی گردشگری است که خود تحت تاثیر تقویم و ظوابط و قوانین شرعی است (رحیم پور و سید موسوی،۵۶-۵٩، ١٣٧٩).
یکی از قدیمی ترین انواع گردشگری که از جمله بزرگترین بخش های بازار سفر به شمار می رود، گردشگری مذهبی می باشد، که به منظور دیدار از اماکن مقدس یا انجام دادن امور مذهبی مسافرت می کنند برای مثال چهارده قرن است همه ساله میلیون ها مسلمان به منظور انجام فریضه حج و زیارت مرقد پیامبر (ص ) از اقصی نقاط جهان به عربستان سفر می کنند، مسحیان به واتیکان یا کلیسا های مقدس ، بودائیان به بنارس و برهمائیان به لهاسا سفر می کنند. شاید بتوان گفت در ایران این نوع گردشگری بیشترین تعداد گردشگران را به خود اختصاص داده است (رنجبریان و زاهدی، ٧١، ١٣٨٩).
مردم به دلایل و انگیزه های مختلف به گردش و مسافرت می روند، در این میان انگیزه های مذهبی یکی از قدیمی ترین و پر رونق ترین گردش ها در سراسر جهان است (نهاوندی و نعمتی،١٣٨٩،١۴۶).
جهانگردی با انگیزه مذهبی و زیارتی در عصر حاضر رونق زیادی یافته است به طوری که عبادتگاه ها، مساجد، آرامگاه ها، امامزاده و … هر ساله پذیرای میلیون ها نفر زائر به خود هستند. امروزه گردشگری مذهبی به سبب ویژگی های ساختاری و متمایز خود توانسته خود را در متن گردشگری جهان جای دهد به طوری که حوزه ی نفوذ آن سراسر جهان را فرا گرفته و بر اساس برآوردهای صورت گرفته بیست و شش درصد از کل جریان های صورت گرفته به گردشگری مذهبی اختصاص داده شده است (مومنی و همکاران ،١٣٨٧،١٣).
اگر نگاهی به تاریخ گذشته در زمینه سفرها و گردش های مذهبی داشته باشیم به گردش های مذهبی چون مراسم مقدس یونانیان باستان در معبد آپلون و سفرهای مصریان برای دیدار از فراعنه (دورانت ، ١٣٧٠) و ایرانیان باستان به معابد اناهیتا در کنگاور(کرستین سن ،١٣۶٩) و نظایر آن بر می خوریم ، که هر یک به گونه ای قدمت و رواج این شکل از گردشگری را در میان ملل مختلف نشان می دهد(مومنی و همکاران ،١٣٨٧).
این نوع از گردشگری یکی از رایج ترین اشکال گردشگری در سراسر جهان است که سابقه آن به قرون و اعصار گذشته مرتبط می گردد و به طور کلی شامل سفرها و بازدیدهایی می شود که اصلی ترین هدف از انها تجربه ای مذهبی است . جلذبه های مذهبی، زیارتگاه ها و اماکن مقدس هرساله تعداد زیادی از گردشگران را به سوی خود جذب می کنند، تاسیسات اقامتی و پذیرایی این نوع از گردشگری مانند مسافرخانه ها و زائرسراها با توجه به بافت اجتماعی و فرهنگی و عقیدتی گردشگران و جامعه میزبان دارای ویژگی های خاص خود است که در هر کشوری از تنوع بسیار بالایی برخوردار می باشد نگرش به توریسم مذهبی و زیارتی که در برخی مواقع جای یکدیگر استفاده می شوند و این دو مقوله که تعریف مخصوص به خود را دارند نمی تواند در همه جا باعث جذب توریست شود(تاجیک قلعه ،١٣٩١،٣).
بدون شک در عصر پیش رو گردشگری مذهبی یکی از محورهای اصلی برای ارتباط برابر و مستقیم با فرهنگ ها و سایر تمدن ها است ، که منجر به متعادل ساختن نگرش ها شده و موارد مثبتی را هم به فرهنگ خود اضافه می کند. براین اساس باید بیان کرد که گردشگری دینی از شاخص های فرهنگی است و هدف اصلی گردشگری فرهنگی(تماشا و مشاهده جلوه های فرهنگی یک مقصد از قبیل مراسم ، رفتار ها، نمایشنامه ها، مسابقات و … آن است و در مناطق در حال توسعه اماکن مذهبی یا کارگاه های صنایع دستی، از جمله جاذبه های فرهنگی را برای گردشگران است (کاظمی،١٣٨٧،٢٧).
هنگامی که معماری از دیدگاه گردشگری بررسی می شود، می توان دو نقش اساسی برای معماری در گردشگری قائل بود: ١- معماری به عنوان یک لازمه در صنعت گردشگری٢-معماری به عنوان یک جاذبه در صنعت گردشگری. پیش نیاز توسعه گردشگری، تاسیسات و زیر ساخت های گردشگری است . توسعه گردشگری نیاز به زیر ساخت دارد و عمدتا در قالب تاسیسات اقامت ، خدمات ، حمل و نقل و امکانات عمومی تعریف می شود. مسافرت و اقامت در مکانی غیر محل متداول زندگی فرد، بر طبق تعریف اساس گردشگری بشمار می آید، بنابراین فراهم کردن وسایل حمل و نقل و تاسیسات اقامتی از اجزا اصلی برنامه های توسعه ی گردشگری هستند(ویلیامز،١٣٨٨).

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 12 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد