مقاله تحلیلی بر توسعه صنعت گردشگری در ناحیه سنندج با استفاده از مدل راهبردی SWOT

word قابل ویرایش
20 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده :
گردشگری یکی از منابعی می باشد که می توان از آن به عنوان یک سرمایه ی تجدید پذیر برای کشورهای که صاحب این نعمت می باشند بشمار بیاید .ولازم به ذکر است که گردشگری همواره برای کشورهای در حال توسعه و وبلاخص کشورهای جنوب شرقی آسیا می توان بعنوان مهمترین منبع درآمد بشمار بیاید زیرا طبق آمار موجود امروزه گردشگری یکی از منابع اصلی درآمد ملی کشورها بحساب می آیدبراساس پیش بینی کارشناسان اقتصادی، صنعت توریسم با گردش سرمایه حدود ٩٠٠ میلیارد دلاری در سال ٢٠٠٩ رتبه سوم از نظر گردش سرمایه در میان سایر فعالیت های اقتصادی را خواهد داشت .
می توان گفت که گردشگری برای کشورهایی که داری معضل بیکاری هستند میتواند اهرمی مناسب برای مشکل گشایی استفاده شود،استان کردستان بعلت اینکه یکی از مناطق محروم کشور ایران بشمار می آید و باتوجه به اینکه دارای جاذبه های گردشگری زیاد و متنوعی می باشد میتواند ازاین صنعت بعنوان پله ای این مقاله با رویکردی توصیفی- تحلیلی و با مطالعات میدانی و استفاده از مدل SWOT، مشخصا به بررسی نقاط قوت ، ضعف ، فرصت ها و تهدیدهای گردشگری در ناحیه گردشگری سنندج پرداخته است .
تجزیه و تحلیل های حاصل از مدل فوق در این پژوهش ، نشان میدهد که در بعد عوامل درونی، وجود جاذبه هایی مانند خانه کرد(عمارت آصف )،بازار سنه (سنندج )،مجموعه پارک تفریحی آبیدر،موزه سنندج ،عمارت خسروآباد،حمام خان ،امام زاده هاجر خاتون ، مسجد جامع سنندج ،قرآن نگل و غیره از نقاط قوت و در عین حال پرهزینه بودن ایجاد تأسیسات و زیرساخت ها در منطقه و دسترسی ضعیف به نقاط جاذب گردشگر برای گردشگران از نقاط ضعف ناحیه مورد مطالعه میباشند. در بعد عوامل بیرونی مؤثر بر توسعه گردشگری میتوان از مؤلفه زیرساخت نامناسب وتاثیرات سوءفرهنگی در منطقه به عنوان مهم ترین عامل تهدید بیرونی نام برد. گرچه کارکرد سنندج به عنوان مرکز استان ، قرار گیری آن در مرزهای غربی کشور و ارتباط با حکومت کردستان عراق ، وجود نیروی انسانی فعال و بهره گیری از سرمایه گذاری بخش خصوصی در این ناحیه میتواند به عنوان فرصتی مناسب ، جهت ارتقاء وضعیت گردشگری شهرستان کارساز باشدولازم به ذکراست که باوجود طبیعت زیبا و جاذبه های متنوع برای کشورهای که تک ارزی بحساب می آیند و برای استان هایی همانند کردستان (سنندج )که دارای این جاذبه می باشند میتوان درجهت پرتاب مناسبی برای رسیدن به امیال این منطقه بحساب اید. در مجموع نتایج تحلیلی مقاله بیانگر آن است که استراتژی توسعه صنعت گردشگری در این ناحیه میتواند در برگیرنده ایجاد و ارتقاء مراکز خدمات برتر زشکی، مالی، حمل و نقل و تجارت در سطح غرب کشور باشد.
کلید واژه : گردشگری، خدمات برتر، توسعه پایدار، سنندج ، مدل SWOT.
مقدمه
توسعه صنعت گردشگری برای کشورهای با تک نرخی ارزی و کشورهایی که با نرخ بیکاری بالا مواجه هستند می تواند در راستای حل مشکلات بکارگیری شود.
گردشگری به عنوان صنعتی نوپا در سال های اخیر تأثیرات زیادی بر وضعیت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جهان داشته است . ایجاد اشتغال ، ارزآوری، تعادل منطقه ای، کمک به صلح جهانی، کمک به سرمایه گذاری در میراث فرهنگی، بهسازی محیط ، کمک به بهسازی زیستگاه های حیات وحش ، توسعه نواحی روستایی دارای جاذبه های گردشگری و جلوگیری از برون کوچی در کنار مزایای صنعت ، جمعیت و مانند آن ، از جمله مزایای این صنعت بوده است (صدر موسوی و دخیلی کهنموئی، ١٣٨٣: ٩٢).
در دهه های اخیر، اهمیت گردشگری در سطح بین المللی هم از لحاظ تعداد گردشگران و هم از لحاظ درآمد ارزی همواره و به طور بیسابقه ای در حال افزایش بوده است (١٨ :٢٠٠۵ ,Thomas et al) و پیش بینی میشود تا سال ٢٠٢٠ سالیانه بیش از یک میلیارد جهانگرد در سراسر جهان سفر کنند. در سال ٢٠٠٠ بیش از ۶٩٨ میلیون نفر به یک کشور غیر از کشور خود مسافرت کردند که در این میان حدود ۵٠٠ میلیارد دلار، از این طریق عاید کشورهای میزبان شد. مطالعات صورت گرفته در مناطق مختلف جهان نشان میدهد که همزمان با این رشد سریع ، تأثیرات منفی توریسم نیز در حال گسترش بوده است .
بنابراین ، سیاست گذاران و برنامه ریزان هر کشوری باید برای افزایش درآمد از طریق گردشگری برنامه – ریزی کنند ولی در عین حال باید توجه داشته باشند که این افزایش نباید به بهای مخاطره افتادن توسعه پایدار گردشگری صورت پذیرد (٢٠٠۵ ,Papatheodorou et al)
تاریخچه گردشگری در ایران نشان میدهد که عواملی مانند ناآرامیهای دوران انقلاب ، سوء برداشت ها از اوضاع داخلی ایران در جهان و آغاز جنگ تحمیلی باعث شده است که رکودی در جهانگردی ایران به وجود آید. گرچه در سال های اخیر این صنعت از وضعیت رو به رشد نسبی در کشور برخوردار بوده است ، اما این رشد در مقایسه با توان های توریستی کشور بسیار بطئی بوده است (حیدری چیانه ، ١٣٨٣: ۴).
ایران به دلیل برخورداری از منابع سرشار محیطی و بهره گیری از پشتوانه تاریخی – فرهنگی چند هزار ساله از قابلیت ویژه ای در توسعه صنعت گردشگری برخوردار است . اما متاسفانه اقتصاد تک محصولی متکی بر درآمدهای نفتی مانع از توجه به این بخش از اقتصاد در کشور شده است . مقایسه کشورهایی که مهمترین منابع اقتصادی خود را از گردشگری کسب میکنند با کشور ما که به درآمدهای نفتی متکی است اهمیت اقتصادی توسعه گردشگری را نشان میدهد. توسعه گردشگری در کشور ضمن ایجاد اشتغال برای گروههای مختلف ، رونق صنایع دستی، حمل و نقل و صنایع وابسته ، افزایش درآمد و توسعه منطقه ای را نیز به دنبال دارد. از اینرو توسعه گردشگری علاوه اینکه در سطح ملی ضرورت مییابد در سطح محلی نیز از ضرورت برخوردار است . با توسعه گردشگری در سطح محلی میتوان رونق و اعتبار خاصی به عرصه سکونتگاه های شهری و روستایی بخشید. با توجه به تأثیر شگرف گردشگری در زمینه های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در جوامع امروز، باید با نظری بلند و مدیریتی عالمانه ، آگاهانه و با برنامه ریزی درست ، در جهت گسترش آن تلاش کرده و آثار منفی آن را به حداقل رسانید (محلاتی، ١٣٨٠: ۶).
سنندج مرکز استان کردستان در غرب کشور واقع شده است . ناحیه سنندج دارای آثار جالب تاریخی و گردشگری در خور توجهی است ،مم و به همین ترتیب شاهد دیگر آثار جالب تاریخی، طبیعی و انسانی گردشگری در این منطقه می باشیم .
در این تحقیق به تحلیل نقاط قوت ، نقاط ضعف ، فرصت ها و تهدیدهای گردشگری ناحیه سنندج درقالب مدل swot میپردازیم .
پیشینه تحقیق
گردشگری همواره بعنوان پدیده ای باسابقه و کهن بحساب می آید و گاها از ان بعلت اهمیت زیاد آن در امر اقتصاد بعنوان صنعت قلمداد می شود ولازم به ذکر است که گردشگری هم در کشورهای توسعه یافته و هم در حال توسعه مورد توجه قرار می گیردوازاهمیت زیادی برخوردار است ، در زمینه گردشگری تاکنون مطالعات زیادی در قالب پایان نامه ، کتاب و مقاله انجام شده است که در ادامه به اختصار به برخی از این
آثار اشاره میشود:
• دانلد لاندربرگ (١٣٨٣) در کتاب اقتصاد گردشگری، کلیه اصول و مفاهیم اقتصاد گردشگری را همراه با توضیحاتی مبسوط و روان از الگوهای تحلیلی و تکنیک های پیش بینی ارائه مینماید. کتاب شامل سه بخش کاملا مجزاست : بخش اول به بررسی تعاریف و ابعاد اقتصاد گردشگری میپردازد. بخش دوم شامل شناخت مبانی اقتصادی و کارکرد هتل ، رستوران و غیره و در بخش سوم به بررسی روش های کمی متداول در اقتصاد گردشگری میپردازد.
• جان لی (١٣٧٨)در کتاب خود با عنوان گردشگری و توسعه در جهان سوم ، به شرح و توصیف گردشگری (گردشگری بین المللی) پرداخته است ، نویسنده در این کتاب دو نوع طرز تفکر کاملا متفاوت درباره ی گردشگری بین المللی را بیان میدارد: دیدگاه نخست : دیدگاهی است که به سابقه ی تاریخی توسعه نیافتگی جهان سوم اهمیت میدهد و واقعیت های اقتصادی امروز را براساس یک نظام جهانی در نظر میگیرد. دیدگاه دوم عناصر اصلی گردشگری بین المللی را به عنوان یک سری بخش های کارکردی شناسایی میکند بدون آن که به این پرسش اساسی که چرا صنعت خصوصیات فعلی خود را داراست ، بپردازد. در ادامه به گونه ای دقیق تر به ماهیت تقاضای گردشگری در جهان سوم و عرضه ی امکانات و تسهیلات برای بازدیدکنندگان نظری افکنده است ، و در آخر به تأثیرات محیطی و اجتماعی این صنعت در کشورهای مقصد جهان سوم جهان پرداخته است
• دکتر مهدی قره خانلو(١٣٨۶) در کتابی تحت عنوان جغرافیای جهانگردی و برنامه ریزی اوقات فراغت به مبحث توریسم از دیدگاه جغرافیایی پرداخته است . این کتاب سعی دارد در محیط های مختلف جغرافیایی، دستیابی به توریسم پایدار، حفظ محیط زیست و برنامه ریزی اوقات فراغت را مورد کنکاش قرار داده و در نهایت از مجموع یافته خود برای توسعه ی پایدار جهانگردی و افزایش میزان گردشگران در ایران الگوها و راهکارهایی را ارائه دهد، این کتاب در هشت فصل تنظیم و تدوین شده است .
• بهمن کارگر (١٣٨۶)در کتاب خود با عنوان «توسعه شهرنشینی و صنعت گردشگری در ایران »، نقش صنعت گردشگری را در توسعه شهرنشینی مورد بحث قرار داده و مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است .
اهم مطالبی که در فصول این کتاب جهت بررسی موضوع محوری کتاب بیان شده است به شرح زیر می –
باشد:
شهر در جهان در حال توسعه ، پیوند جغرافیا با فعالیت های گردشگری، تاریخچه و اهداف صنعت گردشگری شامل : اهداف تاریخی، فرهنگی، علمی و تجاری و غیره ، تأثیر حقوق بشر و حقوق بین الملل بر
حقوق داخلی جهانگردی، حقوق جهانگرد و بسترهای جهانگردی در ایران معاصر، گردشگری و توسعه : جهانگردی و محور توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، راهکارهایی برای دستیابی به توسعه پایدار جهانگردی، صنعت گردشگری در ایران ، مسائل گردشگری، مسائل و نارساییهای گردشگری در ایران .
• مسعود معصومی (١٣٨٧)در کتاب «سابقه ی برنامه ریزی توسعه گردشگری در ایران »، مجموعه – ای جامع و مختصر از سابقه برنامه ریزی گردشگری در کشور را گردآوری کرده به نحوی که اهداف کلان ، سیاست ها و راهکارهای مورد نظر هر برنامه معرفی گردد. این کتاب در سه بخش تدوین شده است . در بخش اول به برنامه های تدوین شده از آغاز برنامه ریزی رسمی در ایران ( ١٣٧٢) تا پیروزی انقلاب اسلامی (١٣۵٧) پرداخته شده است . بخش دوم به شرح برنامه های تدوین در دوره بعد از پیروزی انقلاب اسلامی تا سال ١٣۵٨ اختصاص دارد. در بخش سوم نیز یک جمع بندی از مطالب ارائه گردیده است .
• مهرداد مدهوشی و نادر ناصر پور(١٣٨٢) در مقاله ارزیابی موانع توسعه گردشگری در استان لرستان ، عوامل مؤثر بر توسعه نیافتگی صنعت گردشگری استان لرستان را مورد بررسی قرار داده اند و چهار عامل : بازاریابی، ضعف امکانات زیربنایی، خدمات گردشگری و فقدان فرهنگ پذیرش گردشگر را به عنوان ابعاد موضوع مطرح نموده اند. در این مقاله جهت بررسی فرضیه ها از آزمون های آماری اسپیرمن ، آزمون رتبه بندی فریدمن و آزمون t-test استفاده شده است .
• کتایون علیزاده (١٣٨٢ ) در مقاله ای تحت عنوان «اثرات حضور گردشگران بر منابع زیست محیطی»، به مبحث گردشگری و اثرات آن پرداخته است . در این کار وی با بیان اجزاء مشترک مفهوم توسعه ی پایدار از دیدگاه های متفاوت ، به ویژگیهای گردشگری پایدار پرداخته و به طور خاص ، تبعات زیست محیطی فعالیت های گردشگری در محدوده ای مشخص (بخش طرقبه مشهد) را مطرح کرده است .
این مطالعه نشان میدهد که روند کنونی بهره برداری از طبیعت علیرغم برخی فعالیت ها و تمهیدات محدود کننده ، فراتر از ظرفیت تحمل محیط بوده و منجر به آسیب های جدی و نابودی توان های طبیعی منطقه میشود.
• دکتر عیسی ابراهیم زاده (١٣٨۴) در طرحی با عنوان طرح جامع گردشگری استان سیستان و بلوچستان به توصیف گردشگری در این استان پرداخته است ، در این طرح به شناسایی پتانسیل های بالقوه و بالفعل گردشگری استان پرداخته و زمینه های رشد این صنعت را در استان شرح داده است و هم چنین به نواقص و عدم زیرساخت های لازم برای بهره گیری مناسب از این صنعت در این استان اشاره نموده است .
گردشگر و گردشگری
تعریف سازمان ملل براساس پیشنهاد کنفرانس بین المللی ترانسپورت در سال ١٩۶۴ از گردشگر بیان می دارد: «گردشگر کسی است که به منظور تفرج ، بازدید از نقاط دیدنی، معالجه ، مطالعه ، تجارت ، ورزش و یا زیارت به کشوری غیر از کشوری که در آن اقامت دارد سفر می کند مشروط بر اینکه حداقل مدت اقامت او از ٢۴ ساعت کمتر و از شش ماه بیشتر نباشد». اما شاید بهترین تعریفی که از گردشگری شده است تعریف ماتیسن و وال (١٩٨٢ ) باشد:
« توریسم یا گردشگری، حرکت معاصر مردم است برای اینکه اوقات فراغت خود را در مکانهایی بیرون از خانه صرف نموده و اقامت نمایند، فعالیتهایی است که طی اقامتشان انجام می دهند و نیز تسهیلاتی است که متناسب با نیازهایشان ایجاد می شود»
به طور کلی گردشگری عبارت است از گذران اختیاری مدتی از اوقات فراغت خویش در مکانی غیر از محل سکونت دائمی به قصد التذاذهای گردشگری (باهر، ١٣٧۵: ٩۴). بعضی دیگر نیز گردشگری را به عنوان اقدام به مسافرت با هدف تفریح و ارائه خدمات برای این عمل تعریف کرده اند. تعریف جامع تری نیز به وسیله سازمان جهانی گردشگری از توریسم ارائه شده است : گردشگری یک صنعت خدماتی است که شامل تعدادی از ترکیبات مادی و غیر مادی میباشد. عناصر مادی شامل سیستم های حمل و نقل (هوایی، راه آهن ، جاده ای، آبی و امروزه فضایی)، پذیرایی (مسکن ، غذا، تورها) و خدمات مربوط به آن نظیر خدمات بانکی، بیمه و خدمات بهداشتی و ایمنی میشود. عناصر غیرمادی شامل استراحت ، آرامش ، فرهنگ ، فرار، ماجراجویی و تجربیات جدید و متفاوت می باشد (a٢٠٠۴ ,WTO).
راهبردهای توسعه صنعت گردشگری
راهبردهای توسعه گردشگری مبنای توسعه و مدیریت این صنعت و عنصری اساسی از برنامه ریزی ملی و منطقه ای گردشگری محسوب میشود. برخی از موضوعات اساسی که در تدوین راهبردها باید به آنها توجه نمود به قرار زیر است :
ــ تعیین سیاست ها و اهداف توسعه به عنوان نهاده های اولیه برای تدوین استراتژی .
ــ تعیین نوع ، موقعیت و ویژگیهای عمده جاذبه های گردشگری در هر کشور یا منطقه .
ــ تعیین نوع و موقعیت محلهای اقامت موجود و محلهای اقامت پیش بینی شده و سایر تسهیلات گردشگری .
ــ بررسی وضعیت و امکانات حمل و نقل و سایر تأسیسات زیربنایی نظیر شبکه های آب ، برق ، تلفن ، بهداشت و … در حال و آینده .
ــ تجزیه و ترکیب کلی منطقه از نظر محیطی، اجتماعی، اقتصادی.
با توجه به مطالب فوق به چند راهبرد توسعه گردشگری که در مناطق مختلف جهان مورداستفاده قرار گرفته است اشاره میشود: یکی از انواع راهبردهای توسعه ، “ایجاد تفریحگاه (استراحتگاه ) برای جهانگردان ” است . یک تفریحگاه معمولا دامنه وسیعی از خدمات و امکانات گردشگری از جمله امکانات تفریحی و استراحتی را ارائه میکند، کشورهای مختلفی از این نوع راهبرد استفاده نموده اند که از مهمترین آنها میتوان از راهبرد توسعه تفریحگاه مکزیک نام برد. از دیگر راهبردهای گردشگری میتوان به راهبرد توسعه گردشگری شهری اشاره کرد، شهرها غالبا گستره وسیعی از جاذبه های تاریخی، فرهنگی، بازار، رستوران ها، هتل ها و پارکهای شهری را شامل میشوند .بسیاری از جاذبه ها و تسهیلات رفاهی شهری اساسا برای خدمت به شهروندان توسعه یافته اند، از طرفی شهرها ممکن است دروازه ورود و خروج گردشگران به کشور یا منطقه باشند و به عنوان پایگاهی برای گردشگرانی که به نواحی اطراف شهرها مسافرت میکنند، به حساب آیند. این نوع راهبرد باید به دقت برنامه ریزی شود و احداث هتل ها و سایر تسهیلات گردشگری و جاذبه ها، باید به دقت عمل شود. امروزه احداث یا عمران مجدد برخی از نواحی شهری که در جهت استفاده جهانگردان و اوقات فراغت ساکنان آن ناحیه ها قرار میگیرد، امری متداول است . از دیگر راهبردها میتوان به راهبرد “توسعه گردشگری روستایی” مانند آنچه که در کشور سنگال اجرا شده و راهبرد “توسعه گردشگری مذهبی “مانند کشور عربستان اشاره کرد (سازمان جهانی جهانگردی، ١٣٧٩: ۵٧ ).
روش تحقیق
این پژوهش از لحاظ هدف از نوع کاربردی و توسعه ای میباشد. روش گردآوری داده ها و اطلاعات مورد نیاز در تحقیق مشتمل بر مطالعات کتابخانه ای و روش میدانی میباشد، که در روش کتابخانه ای با بهره گیری از کتب ، پایان نامه ها و گزارش های سازمان های ذیربط داده های مورد نیاز گردآوری شد، روش میدانی نیز شامل مصاحبه و مشاهده میباشد. در این تحقیق جهت تحلیل وضعیت گردشگری در ناحیه زاهدان از مدل SWOT استفاده شده و به منظور انجام آنالیز SWOT برای شناسایی و تعیین نقاط قوت و ضعف و فرصت ها و تهدیدهای محدوده مطالعاتی، از نتایج مطالعات میدانی و کتابخانه ای استفاده و در تحلیل های SWOT مورد بهره برداری قرار گرفته است .
تکنیک SWOT
تحلیل SWOT ابزار پشتیبانی مهمی برای تصمیم گیری است و به عنوان ابزاری برای تحلیل سیستماتیک محیط داخلی و خارجی سازمان به کار میرود (٣۵٨-٣۴٩ :٢٠٠٣ ,Kangas et al). اساسا، SWOT یک ابزار برنامه ریزی استراتژیک است (٣ :٢٠٠٠ ,.Hom Haacke,L). روش SWOT (نقاط قوت ، ضعف ، فرصت ها، تهدیدها) نتیجه مستقیم دانشکده تجاری هاروارد میباشد (مهدوی، ١٣٨٢: ١١٨). تحلیل SWOT در صورتی که درست به کار رود، پایه مناسبی برای تدوین استراتژی است (۵٠۶-۴٩٩ :٢٠٠۴ ,Kajanus et al). تکنیک یا ماتریس swot، که گاهی tows نیز نامیده میشود، ابزاری برای شناخت تهدیدها و فرصت های موجود در محیط خارجی یک سیستم و بازشناسی ضعف ها و قوت های داخلی آن به منظور سنجش وضعیت و تدوین راهبرد برای هدایت و کنترل آن سیستم است
(ابراهیم زاده ، ١٣٨٩: ٧۴). در واقع این روش بهترین استراتژی برای سازمان ها است (مرادی مسیحی، ١٣٨١: ۴٠). به طور اجمالی میتوان گفت این تکنیک ابزاری برای تحلیل وضعیت و تدوین راهبرد است و این امور از طریق :
– بازشناسی و طبقه بندی قوت ها و ضعف های درونی سیستم ؛

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 20 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد