مقاله طراحی و بهسازی بافت فرسوده و احیای بافت تاریخی( نمونه موردی سامان میدانی تبریز)

word قابل ویرایش
31 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده :
اجرای طرحهای نوسازی و بهسازی بافتهای فرسوده شهری بدلیل تعدد در منشاء پیدایش و عوامل شکل گیری و تکوین آن ها با مسائل و پیچیدگی های خاص مواجه است . ارائه هرگونه راه حل و یا طرحهای مرتبط جهت بازسازی و مناسب سازی این قبیل محیط های شهری مستلزم آگاهی و شناخت عوامل به وجود آورنده بوده تا ضمن بکارگیری روشهای علمی و منطقی جهت مقابله با این عوامل ، تمهیدات مناسب جهت تعدیل و کاهش روند فرسودگی را در پیش گرفت . مسئله عمده در این پژوهش چگونگی برخورد با بافت های فرسوده ای می باشد که غالبا فاقد ارزش های تاریخی بوده و از دید مدیریت شهری به دور مانده اند. در طرح های مربوط به نوسازی شهر تبریز نیز این مورد مشهود است و کمتر توجهی به کیفیت های محیطی بطور خاص و طراحی شهری بطور عام شده است و غالبا به صورت صرفا برنامه ریزی به موضوع احیاء بافت های فرسوده نگاه شده است . یکی از روشهای پیاده سازی بهسازی شهری، برنامه ریزی گردشگری بافتهای فرسوده میباشد .محدوده مورد مطالعه در پژوهش حاضر میدان کاه تبریز(سامان میدانی) بوده و هدف اصلی، بهبود شرایط محدوده مذکور از طریق طراحی و بهسازی برای ساکنان و ارتقاء آن با برنامه ریزی و اجرای پروژه های محرک توسعه جهت فراهم آوردن بسترهای لازم برای جذب ساکنان و گردشگران می باشد. روش تحقیق ، توصیفی- تحلیلی است که با تکیه بر مرور ادبیات تحقیق در زمینه های بازسازی و گردشگری سعی در تبیین نقش فرهنگ و اقتصاد در تعامل بین آنها برای رسیدن به شهری جذاب از طریق پروژه های محرک توسعه دارد. جهت تدقیق موضوع ، راهبردهای مبتنی بر اصل رویکرد بازآفرینی در بافت های تاریخی مبتنی بر رویکرد گردشگری ارائه شده است که با اعمال این راهبردها و سیاست ها به ارتقاء و توسعه زیرساختها و شبکه معابر از طریق تعریف و تقویت مسیر پیاده گردشگری و تجهیز و گسترش فضاهای عمومی و بازآفرینی عرصه های فضای شهری در ورودی این خیابان (سامان میدانی) و توسعه و تأمین خدمات شهری از طریق معاصرسازی و یا ایجاد کاربری های جدید و همچنین الگوسازی با استفاده از مفاهیم و الگوهای باارزش موجود در بافت تاریخی- فرهنگی تبریز کمک میکند، که نهایتا اجرای چنین راهبردهایی امکان حضور و مشارکت ساکنان و سرمایه گذاران برای جذب گردشگران را نیز ارتقاء خواهد داد.
کلیدواژه ها: طراحی شهری، بافت فرسوده ، ساماندهی کالبدی، پتانسیل های طبیعی، تبریز
مقدمه
بافت های مسئله دار شهری چندی است که موضوع مباحث زیادی در عرصه شهرسازی کشور گردیده است . لزوم مداخله در بافت شهرها از هنگامی احساس گردید که کالبد شهرها نتوانستند همگام با زندگی جاری در آن ها به پیش آیند. نخستین مداخلات خود ضربات جبران ناپذیری بر پیکر شهرهای ایرانی وارد آورد. این مداخلات تحت تاثیر مدرنیزاسیون وارداتی صورت پذیرفت که هیچ سنخیتی با شهر کهن ایرانی ندارد و باعث از هم گسستن شالوده شهرها گردید. شهرهای کهن با به وجود آمدن مظاهر زندگی مدرن و امروزی جذابیت سکونتی شان را از دست دادند و حومه ها محل توسعه و رشد شهرها گردیدند و بخشهای جدید به صورت مدرن و فاقد هویت شکل گرفتند و شهر قدیمی به حال خود رها گردید.
ارتقای کیفی شهرهای ایرانی بدنبال عدم پیگیری مدیران شهری طی دو دهه گذشته ، بخش فراموش شده اسناد هدایت ونظارت شهری بوده است ، در حالیکه اخیرا ارزش های کیفی عرصه عمومی شهرها برای متولیان شهری از وزارتخانه گرفته تا شهرداری به موضوعی با اهمیت تبدیل شده است . هدف عمده در این تحقیق آگاهی از مجموعه عوامل و علل شکل گیری بافتها ی فرسوده شهری بخصوص در نمونه تبریز و نقد و بررسی عوامل تأثیر گذار در ابعاد مختلف و ارائه راه حلهای علمی و منطقی جهت کاهش سرعت فرسودگی و احیاء و بازگشت حیات مجدد به این بافتها با هدف تأمین حداقل نیازهای اساسی و ضروری است .
تعاریف عملیاتی
بافت های فرسوده بسته به نوع بافت و وضعیت موجودی که دارند، انواع مختلفی پیدا کرده و تعاریف متفاوتی خواهند داشت . برخی از مهم ترین تعاریف فرسودگی عبارت اند از:
فرسودگی از مهمترین مسائل مربوط به بافت های شهری است که موجب بی سازمانی، عدم تعادل و تناسب و بی قوارگی بافت می گردد. (حبیبی و مقصودی، ١٣٨١)
فرسودگی شهری دارای معانی مرکبی است ، متروکی زودرس ، خرابی کالبدی، رو به زوال گذاشتن ، وجود کمبود هایی در فضای شهری (جوادی، ١٣٧۶)
فرسودگی عبارت است از عملکرد و تحول و تغییر کالبدی و اقتصادی و ثبات نسبی بناها و مکان ها (نجاری، ١٣٨٢) دیدگاه ها و نظریات مرتبط با بهسازی و نوسازی بافت های فرسوده در رابطه با برنامه ریزی، ساماندهی و احیا بافت های قدیمی از دیرباز تاکنون نظریه های گوناگونی مطرح شده است . برخی به دخالت های شدید در بافت های قدیمی اعتقاددارند، برخی دیگر به حفظ اصالت و هویت گذشته معتقدند، گروهی به تخریب و ساختن بناها به فرم قدیم معتقدند، برخی دیگر به مرمت و دخالت موضعی معتقدند، گروهی دیگر به حفظ تک بناهای قدیمی و تخریب فضاهای اطراف آن اصرار میورزند(شماعی، ١٣٨١: ۶١). در جدول زیر، به مهم ترین نظریه ها و مکاتب مطرح شده در راستای توسعه فیزیکی شهر و چگونگی برخورد با بافت های قدیمی درروند توسعه شهری پرداخته شده است .
جدول ١: نظریات اندیشمندان در مورد بافت فرسوده (منبع : نگارنده )
رویکردهای متداول طراحی شهری در برخورد با بافت بارزش تاریخی
بافت های تاریخی و فرسوده شهری جهت ارائه شرایط زیست معاصر نیاز به مداخله دارند .تاکنون انواع مختلفی از رو شهای مداخله و برخورد در بافتهای فرسوده شهری تجربه شده که میتوان در سه رویکرد کلی زیر دسته بندی کرد:
ساماندهی بافت فرسوده ؛حفاظت از بافت فرسوده ودخالت در بافت فرسوده ؛ مطالعات زمینه ای بحث مداخله در بافت های مرکزی به مفهوم امروزی آن به اواخر قرن نوزده و قرن حاضر به ویژه پس از جنگ جهانی دوم بر می گردد.فرایند صنعتی شدن در غرب که موجب رشد سریع شهرنشینی و ازدحام جمعیت در شهرها گردیده بتدریج شرایط زندگی را در آن ها سخت و مشکل نموده ظهور اتومبیل و استفاده گسترده از آن سبب شد که بتدریج گروه های مرفه و متوسط اجتماعی از سکونت در محلات شلوغ و پر از ازدحام قسمت داخل شهر دست شسته و به حومه های خلوت و خوش آب و هوا روی آوردند و در مقابل گروه های اجتماعی کم در آمد جایگزین آن ها شدند.مهاجرت گروه های اجتماع با در آمد بالا و متوسط قسمت های مرکزی به حومه و جایگزینی آن ها با گروه های کم در آمد شهری در حقیقت زمینه بحث و مداخله در بافت های مرکزی(بطور عمده فرسوده ) را بتدریج به وجود آورد.
بررسی نمونه های داخلی و خارجی پروژه بازسازی شهر بیروت -لبنان
تا قبل از وقوع جنگ (سال های ١٩٧۵ تا ١٩٩١ میلادی) منطقه مرکزی بیروت از موقعیت خاص جغرافیایی در قلب شهر، موقعیت تاریخی ویژه و نیز جایگاه اداری، تجاری فرهنگی و زندگی اجتماعی گسترده ای برخوردار بود. اما با وقوع جنگ توان این منطقه برای بعهده گرفتن نقش های اساسی پیشین بشدت کاسته شد. تلاش برای بازگرداندن شهر بیروت به همان موقعیت و جایگاه سابق در خاورمیانه ، در بوجود آوردن پایه ها و مبانی نظری بازسازی این شهر نقش اساسی ایفا نموده است . ۱۹۹۶:۴۶ Gawin&Maluf
پس از جنگ طرح بازسازی بیروت با لحاظ کردن این ضرورت و کاربست تجارب بازسازی های پس از جنگ اروپا تهیه شد. در این طرح مسائلی همچون دیدهای مطلوب در شهر، تصویر دهنی ساکنان ، پیوند با دریا و دیگر پتانسیل های طبیعی موجود، عوامل غیر کالبدی، یادگارهای جنگ ، پیوند با گذشته و هویت ملی، میراث فرهنگی گذشته و… مطرح گردیده و نگرش صرف فنی و کالبدی و بویژه ترافیکی به شهر تقلیل یافته است و شبکه معابر، بعنوان فضاهای شهری طراحی مجدد گردیدند.
اقدامات انجام پذیرفته دربیروت :
توجه به ترکیب توده و فضا،توجه به دسترسی ها ،ارائه الگو برای نماهای شهری با توجه به هویت ویژه و خاص شهر،طراحی مبلمان مناسب شهری ،طراحی ساختمان های عمومی شهر ،جداکردن مسیرهای سواره و پیاده با توجه به حوزه محلات ،توجه به آب و پوشش گیاهی بعنوان عامل طراوت فضاهای عمومی ،توجه به دید و منظر در تمامی مقیاس های شهری ،توجه به تناسبات و تنوع پوشش گیاهی ،تشویق و جذب گردشگر ،افزایش مشارکت مردمی و سازمان های محلی وارتباط واحدهای همسایگی رامی توان از اهم اقدامات نامید کشور فرانسه شهر تولون در کشور فرانسه از نمونه های عالی رویکرد به بافت فرسوده می باشد. مرکز تاریخی شهر تولون دهمین محدوده آسیب پذیر شهری در کشور فرانسه است که سال های متمادی هدف بهسازی های بی ثمر بوده است .
نتایج حاصل از مطالعات این محدوده بدین شرح می باشد:
– بین سال های ١٩٩١ و ١٩٩٩ ،محدوده با یک کاهش ٣١ درصدی جمعیت مواجه بوده است .- دوسوم خانواده ها به صورت تک نفره و مجردی هستند.- اغلب ساکنان از قشر آسیب پذیر بوده و نرخ بیکاری متجاوز از ۴۴ درصد است .- کشش فعالیت های تجاری بسیار اندک است -٢۴ درصد از فضاهای تجاری واقع در طبقات همکف خالی مانده اند.-پارک اتومبیل و دسترسی با معضلات بسیاری مواجه است .-محدوده با کمبود تجهیزات زیربنایی مواجه است .-حس عدم امنیت و متروکه بودن در بافت تجاری وجود دارد.
عملکرد:
این پروژه ، درواقع به علت ایجاد زیرساختی جهت تفریح و تفرج و توریسم اجراشده است و این امر با تبدیل شدن به یک ابزار طراحی مرکزی و اصلی برای کنترل رشد شهر به سوی توسعه پایدار صورت گرفته است . درواقع با اجرای این طرح منابع باارزش حفظ شده و به طور همزمان باعث ایجاد فرصت فرصت های جدید اقتصادی مرتبط با توریسم ، تفرج و گردشگری و نیز آموزش میشود. (Riberio,LuisT 2115)
نمونه ها ی ایران
– بازسازی محله جماله اصفهان
محله جماله در بخش تاریخی شهر اصفهان واقع شده است . وسعت محله در حدود ١٧ هکتار با جمعیتی حدود ٣ هزار نفر است . این محله به دلیل قدمت و فرسـایش کالبـدی و تخریـب ناشـی ازبمب باران زمان جنگ از نظر فیزیکـی و کالبـدی دارای مـشکلاتی بـود و از سـوی دیگـر مهـاجرت ساکنان بومی منطقه و استقرار ساکنین جدید از اقشار کم درآمد برخی مشکلات اجتماعی – فرهنگی را نیز پدید آورده بود. در سال ١٣۶٧ طرح احیاء و بازسازی محله با هـدف ان جـام اقـدامات عمرانـی،ایجاد محورهای دسترسی مناسب و رونق خدمات آغاز گردیـد. سـاختمان هـای موجـود کـه دارای ارزش فرهنگی بودند توسط دولت خریداری شد و اقدامات لازم برای نوسازی آنها به عمل آمـد. ایـن طرح از جمله طرح هایی است که از طریق مقامات مسؤول شهری بـه طـور عمـده بـا هـدف ایجـاد تغییرات فیزیکی و کالبدی در محله به اجرا در آمده است . از ویژگی های بارز این طرح دولتی بـودن آن و پرداختن به مقوله فیزیک و کالبد است . با ایجاد دسترسی بـه خیابـان هـای اصـلی و تعـریض گذرها مشکلات خاصی از جمله ورود افراد غریبه به داخل محله برای ساکنان پدیـد آمـد . همچنـین نوع بدنه سازی ها با آجر مشبک اشراف آنها را نسبت به یکدیگر بیشتر نمود و موجب کاهش امنیت در محله شد. وجود منازل خریداری شده توسط دولـت کـه بـه صـورت بلاتکلیـف در سـایت بـاقی مانده اند از دیگر مشکلات اجرایی این طرح است . به طور کلی می توان گفت عدم حـضور مـردم در روند برنامه ریزی و طراحی باعث شده تا اثرات ناشی از اجرای این طرح مثبـت ارزیـابی نـشود و نـه تنها نتوانسته مشکلات محله را کاهش دهد، بلکه بر آنها افزوده است (پور جعفر و معروفی ،١٣٨٧).
– طرح بهسازی و نوسازی محله سیروس تهران
طرح بهسا زی و نوسـازی محلـه سـیروس در منطقـه ١٢ تهـران بـرای حـصول بـه شهرسـازی مشارکتی و توسعۀ تدریجی، نخستین نمونه در نوع خود، به مثابه آغازی برای فرآینـد بازگـشت بـه مرکز تاریخی تهران محسوب می شود. این طرح ، در پـی اعـلام آمـادگی یـک تـشکل محلـی بـرای مشارکت در جریان بهسازی و نوساز ی محله ، به سفارش سـازمان عمـران و بهـسازی شـهری وزارت مسکن و شهرسازی، در محدوده ای به وسعت ۴١ هکتار تهیه شـده و در کمیـسیون مـاده پـنج بـه تصویب رسید (٨٢- ١٣٨١). هدف ها و راهبرد های اصلی طرح بـه ترتیـب شـامل تـأمین مـشارکت مردم در سـطوح برنامـه ریـزی و طراحـی، بخـش عمـومی، بخـش خـصوصی، و دولـت در سـطوح برنامه ریزی، طراحی، فعالیت های عمرانی و ساخت و ساز و اداره محله ، ساماندهی بافت فرسـوده وناکارآمد موجود از طریق بهبود تأسیسات زیربنایی، ارتقـای کیفیـت محیطـی، تقویـت حـس تعلـق ساکنان به محله ، رفع مشکلات اجتماعی و تأمین خدمات شهری متناسب بـا جمعیـت و بهـسازی ونوسازی بناها و فضاهای عمومی، به کمک ارائه روش های تشویقی برای ساکنان و سـرمایه گـذار نبوده است . موفقیت در این طرح به علت تغییر نگرش اجرایی و استفاده از مـشارکت مـردم ، تـشکیل جلسات توجیهی برای آنها و همچنین آگاه سازی و جلب اعتماد سـاکنان بـوده اسـت (پـور جعفـر ومعروفی ،١٣٨٧) مروری بر نظریه های طراحی شهری مرور تئوری های مختلف طراحی شهری اشتراکات و تفاوت های برداشت نظریه پردازان را از طراحی شهری خوب و معیاری های کلیدی آن را آشکار میکند.
بر اساس بررسی های بعمل آمده درباره تکامل تدریجی فضاهای مدرن و همچنین بررسی قدمت و تاریخچه این دسته از فضاها، سه تئوری طراحی شهری تعریف شده است :
تئوری شکل و زمینه : در اصل تحلیل ارتباط ما بین توده ، ساخمان ها و فضاهای باز می باشد. بعبارت دیگر نسبت فضاهای پر به فضای خالی مهم بوده و رابطه بین این دو را تعیین میکند. تحلیل شکل زمینه ابزار باقدرتی است که برای هویت بخشیدن به زمینه ها و الگوهای بافت شهری بکار گرفته می شود.
تئوری اتصال : مبتنی بر سازمان خطوطی است که عناصر را بهم متصل می کند. این خطوط می تواند خیابان یا مسیر پیاده باشد.
طرفداران این تئوری تلاش بر سازمان دادن شبکه ای برای ایجاد یک سیستم حرکتی را داشته و مسئله ارتباطات در شهر مهمترین دغدغه ذهنی آنهاست .
تئوری مکان : مولفه های نیازهای انسانی و زمینه های تاریخی و فرهنگی شهر را در خود احاطه میکند. تئوری مکان با بکاربردن فرم ها و جزئیاتی که مختص و ویژگی یک سکونتگاه است ، تلاش بر غنی کردن فضاهای کالبدی دارند.
تجربیات نشان داده اند که هیچکدام از این تئوری ها به تنهایی کافی نیست و برای رسیدن به یک کار مطلوب می بایست هر سه تئوری فوق را ترکیب نمود. در این چارچوب سعی بر ترکیب و توجه به تئوری های فوق گردیده است و در نهایت چارچوب نظری انتخاب خواهد شد، که تمامی موارد فوق در آن لحاظ شده باشد. لازم به ذکر است که هدف نهایی و ایده آل پروژه دسترسی به کیفیت های مناسب زندگی و ارتقای مطلوبیت های زیست محیطی است . (گلکار، کورش : جزوه درسی ١٣٨٧)
-کالبد محله میدان کاه تبریز
در نهایت با توجه به مفاهیم ذکر شده در بعد کالبد، باید گفت که میدان کاه دارای دانه بندی نسبتا ریز و غیر متشابه با بافت کلی و پیرامون شهر است . از سویی تنوع بناهای موجود بدلیل غنای تاریخی آنها در این محدوده قابل ذکر می باشد. نفوذپذیری به اندازه ای که در یک بافت فرسوده با پتانسیل های طبیعی ویژه همچون رودخانه و پوشش گیاهی بایستی موجود باشد، نیست .
همچنین فقدان جداره های فعال بدلیل تسلط کاربری سکونتی در بخش های همکف است . این موضوع بخصوص در کناره های رود محله میدان کاه و همچنین اطراف خیابان های اصلی قابل مشاهده می باشد.
بطور کلی قابلیت استفاده از فرم های متنوع و جداره های فعال در بخش های اصلی میدان کاه جهت ارتقای کیفی کالبدی در سطح محله دیده می شود.
-فعالیت
-فعالیت در محدوده میدان کاه
با توجه به مبحث فعالیت در تعامل مفاهیم مهم ترین نکته ای که در اینجا به چشم میخورد، کمبود جریان پیاده در این بافت هاست . این موضوع عمدتا ناشی از نبود فعالیت های جاذب شامل فعالیت های تجاری، تفریحی و فرهنگی متناسب با پتانسیل های طبیعی و گردشگری این محدوده می باشد.
همچنین با توجه به گفته یان گل عمده فعالیت های موجود در این محدوده شامل فعالیت های حرکتی و نه سکون و تماشا می باشد آنهم در بخشی که پتانسیل طبیعی می تواند به شکل گیری اقتصاد محلی قوی کمک کرده و رفتار ساکنان را تحت تاثیر قرار دهد.
-معنا
رابطه بین فضاهای شهری و کاربران از دیدگاههای مختلفی مورد بررسی قرار گرفته است که در میان آن ها، ترجیحات کاربر وقناعت ، ویژگیهای طراحی پاکت حجمی، تراکم جمعیتی و تعلق به مکان از عواملی هستند که برای تشریح این رابطه استفاده شده اند. این مطالعات به اهمیت و حساسیت شیوه طراحی و برنامه ریزی کالبدی در قبال حفظ منابع طبیعی شامل آب و فضاهای سبز در محیط آن اشاره کرده اند. بخصوص با توجه به استانداردسازی این مجموعه ها و پتانسیل های طبیعی که از آن غافل می شوند. قدرت سازگاری بالای انسان معمولا به مردم توان ماندن در یک فضای جدید و انطباقشان را میدهد با وجودیکه آن محیط امکانات متناسبشان را ارائه نمی دهد. (٢١١٩:٢ ,Ahmad& Abdul Aziz) حس مکان بیشترین وابستگی را با دیدگاه های کاربران دارد از جهت پتانسیل ها و چالش هایی که در محیط اجتماعی و فیزیکی واحد مسکونی شان ایجاد میشود. رفتار ساکنان ادراک واقعی و واکنش آن ها نسبت به محیط است . تحلیل حس مکان در یک فضای شهری میتواند چارچوبی را برای ایجاد شرایط مناسب روانی و اقتصادی ایجاد کند.
در راستای مؤلفه ی معنا در ساخت مکان در بافت فرسوده ، سیمون (١٩٧٩) ۵ رنگ مایه را برای ایجاد حس مکان عنوان میکند: ریشه داری به عنوان منبع و عامل بیان هویت شخص که ریشه در یک مکان دارد تخصیص به عنوان کنترل فضا مثل حریم خصوصی یا مالکیت ها نوزایی که به معنای قدرت بازگردانندگی فیزیکی عناصر کالبدی است در راحتی بودن به عنوان عامل آشنایی بیشتر با محیط از تمامی چارچوب های موجود میتوان سه مفهوم “تخصیص ” “حس تعلق ” و “هویت ” را تشکیل دهنده ی مؤلفه ی معنایی حس مکان در بعد ماهوی دانست . در بعد رویه ای نیز همانگونه که اشاره خواهد شد، مشارکت و بعد اقتصادی موثر در آن پررنگ هستند.
-معنا و میدان کاه
اگر با توجه به مفاهیم گفته شده در بعد معنا، شامل تخصیص ، حس تعلق و هویت ، به میدان کاه تبریز بنگریم خواهیم دید که بدلیل نبود مبحث مشارکت در ساخت و نگهداری این محدوده و از سوی دیگر نبود قابلیت های اقتصادی محله ، همچنین فقدان هویت خاص این محدوده و متمایز نبودن ان نسبت به بافت پیرامون ، در ذهن مردم هیچگونه حس تعلقی به این مکان دیده نمی شود و براحتی مهاجرت های ساکنان پس از استطاعت مالی شان به چشم می خورد.
همچنین سمبل های تاریخی سازگار با پیش زمینه ذهنی ساکنان و نبود عناصر زیبایی شناسی با خاطره جمعی مشترک جهت ایجاد تمرکز فضایی، به شکل گیری یک معنای مشترک در ذهن ساکنان منجر نشده است .
بعد رویه ای
در این بخش با توجه به محیط تاریخی، حقوقی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی، دو مولفه مشارکت و بعد اقتصادی پیشنهاد میشود.
-بعدمشارکت
مشارکت از راهکارهای مهم جهت دخالت افراد در ساخت محیط خود مطابق با نیازها و پیش فرض های ذهنی شان میباشد. در این راستا عوامل مختلفی در مشارکت افراد در ساخت و مدیریت محله شان اهمیت دارد. لوئیس عدم اعتماد متقابل و فقدان همدلی را در مشارکت مهم می داند . وی همچنین بر آن است که فقر باعث عدم مشارکت میشود . دانیل لرنر، علاوه بر متغیرهای روانی، همچون همدلی، متغیرهای جامعه شناسی مانند سطح تحصیلات ، میزان شهرنشینی، دسترسی به رسانه های گروهی را نیز بر مشارکت تأثیرگذار دانسته است . شفرد معتقد بود که حمایت های مالی دولت ،همچنین عملکرد مثبت مدیران و مسؤولیت پذیری اعضا بر مشارکت آنان تأثیر مثبت دارد. این موضوع بخصوص در بافت های فرسوده که مشارکت تاثیر فراوانی بر شکل گیری حس تعلق ساکنان به محیط دارد، نادیده گرفته می شود. (خراسانی و دیگران ، ١٣٩١: ١٣۶) جامعه و جمع تقویت اصل شایسته سالاری که در مشارکت آنهایی که شایستگی بیشتری دارند درموقعیت ممتازی قرار گیرند (جلوگیری از شمول گرایی و انحصارگرایی) ایجاد برابری و ارتقای عدالت ایجاد پویایی در فضاهای شهری
مشارکت آنطور که “ارنشتاین ” به آن اشاره می کند(١٩۶٩) دارای سه سطح و هشت پله است :
الف -سطح عدم مشارکت (مراحل ١و٢: دستکاری و درمان ): در این دو مرحله که حاکی از عدم مشارکت است ، شهروندان به پذیرش سیاست های حکومت محلی تن در می دهند (دستکاری) و سپس خود را با آن تطبیق می دهند. دستکاری به معنای دخالت حکومت محلی در محیط زیست شهروندان است و درمان نیز به ناگریزی شهروندان در پذیرفتن این دخالت ها می گویند.
ب – سطح مساوات طلبی نمایشی (مراحل ٣ تا۵: اطلاع دادن ، مشورت و سفارش دادن ):
در این سطح نوعی مساوات طلبی نمایشی یا فرمایشی درزمینه ◌ٔ مشارکت شهروندی صورت میگیرد. ابتدا شهروندان از برنامه های حکومت محلی مطلع می شوند (اطلاع )، سپس دیدگاههایشان پرسیده شده (مشورت خواهی)، سپس حکومت محلی برخی اقدامات مورد نظر را درخواست میکند (سفارش دادن )
پ -سطح قدرت شهروندی (مراحل ۶ تا٨: شرکت ، وکالت و نظارت شهروندی): در این سطح تمهیداتی برای مشارکت شهروندان بصورت واقعی اندیشیده میشود.
میتوان گفت که اطمینان یک محرک در ایجاد مشارکت بین مردم است که نه تنها سبب شکل گیری حس تعلق کاربر به محیط میشود بلکه در صورت نبود آن روابط شکل نمیگیرند. یک عامل مهم در این زمینه کیفیت اداره ی محلات و بخصوص بافت های فرسوده شهری است که سطح اعتماد شهروندان به مقامات را تعیین میکند وبا تسهیل روابط به پیوستگی اجتماعی منجر خواهد شد. (Adam et al, 2115: 116)
-بعد اقتصادی
قبلا نیز اشاره شد که اقتصاد عاملی بسیار مهم در جهت دهی به فعالیت ها و شیوه زندگی ساکنان محلات شهری دارد. بخصوص در مجموعه های فرسوده و تاریخی “شغل ” تعیین کننده ی نحوه و میزان تعاملات افراد در محیط است . زنان نیز در کنار مردان قابلیت تغییر محیط را بکمک فعالیت های اقتصادی خود دارا هستند. به طورکلی شکوفایی و توانمند سازی اقتصاد محلی در بافت های فرسوده
میتواند از راههای متعددی صورت گیرد:
-جلب سرمایه گذاری دولتی و خصوصی برای حفظ صنایع و رسوم محلی و نیز کمک به اقتصاد خانوارها جهت ارتقای کیفیت زندگی: وجود سیستم های حمایتی و سیاست گزار در مورد حفظ و ارتقای برنامه ها و میراث فرهنگی و فعالیت ها و دارایی های فرهنگی واجتماعی عقیم و ناکارآمد هستند. این کمبودها بسته به فاکتورهایی چون توسعه ، سرمایه گذاری، منابع خلاق و .. است .
موانعی که مانع حفظ اقتصاد و صنایع محلی هستند شامل کمبود سرمایه و منابع مالی برای اقدامات ، ارتباطات ناکافی میان جوامع محلی و کمبود شبکه های ارتباطی میان جامعه محلی و دولتمردان باشد.
ساخت و راه اندازی خدمات شهری علاوه بر ایجاد کار برای ساکنان ، عاملی برای جذب جمعیت و بهره گیری از مشارکت بیشتر افراد و تامین امنیت و نیازهای گوناگون افراد می باشد و تمایل و تداوم برای زندگی در چنین مکان هایی برای افراد بیشتر می باشد.
اشتغال به عنوان مهمترین عامل در جذب جمعیت به مکان های مختلف و بخصوص بافت های فرسوده ، از اهمیت فراوان برخوردار است . همچنین نکاتی که در ذیل آمده است می تواند در بعد اقتصادی عاملی کمک کننده در احیای بافت های فرسوده داشته باشد: سرمایه گذاری جهت تدوین و یا اصلاح ساختاری در مباحث توریسم برنامه ریزی، سیاستگذاری و نظارت کامل به روند صنعت و عدم دخالت در اجرای برنامه های صنعت توریسم توسط دولت (خصوصی سازی واقعی )
اختصاص اعتبار و بودجه کافی برای امور پژوهشی در صنعت توریسم
امکان دسترسی سریع و سهل به تسهیلات اداری و مالی جهت متقاضیان و ایجاد مراکز آموزشی، امکانات توریستی اعم از هتل ، هتل آپارتمان ، اصلاح ساختار ناوگان ترابری مطابق با استانداردهای بین المللی و سایت های مختلف توریستی
سرمایه گذاری برای تبلیغات و آموزش های عمومی و ایجاد شبکه های آموزشی مکانیزه و الکترونیکی از راه دور (خراسانی و دیگران ، (۱۳۹ :۱۳۹۱
-مبحث مشارکت و بعد اقتصادی در میدان کاه
با توجه به سطوح مشارکت ارنشتاین ، سطح مشارکت در حوزه میدان کاه ، یک می باشد. در واقع مردم محدوده هیچ اختیاری جهت انجام تغییرات در محدوده زندگی خود ندارند. این موضوع عمدتا ناشی از وجود سلسله مراتب از بالا به پایین در برنامه ریزی برای این حوزه می باشد که باعث شده تنها ارگان های دولتی و بصورت پیمانی ،قادر به تغییرات در عرصه عمومی این بافت باشند.
همچنین با توجه به پرسش های انجام گرفته ، این عامل تا حدودی ناشی از بی اعتمادی مردم به مسئولین نیز می باشد که نهایتا منجر به عدم شکلی گیری حس تعلق و تعهد مردم نسبت به فضاهای عمومی و بخصوص در اطراف رودخانه گردیده است . از عوامل دیگر مشاهده شده در بعد رویه ای به موارد زیر میتوان اشاره کرد:
عدم وجود بازده اقتصادی در محدوده علیرغم وجود پتانسیل های گسترده گردشگری و طبیعی
عدم اختصاص بودجه برای تقویت توریسم طبیعی (رود و پوشش گیاهی) و اقتصادهای کوچک محلی برای ساکنان تعریف و تحدید دامنه مطالعه و تدوین چشم انداز مقدماتی
محدوده طرح که به عنوان محله میدان کاه (سامان میدانی) معروف است ، در منطقه واقع شده و از طریق شبکه معابر اصلی پیرامون به اقصی نقاط شهر مرتبط می شود. محدوده مورد نظر از شمال به محدوده شمالی شهر و شرق به خیابان ایده لو و خیابان شهید بهشتی از غرب به خیابان فجر , خیابان عباسزاده ,خیابان شهید شریفی ,خیابان مفتح و خیابان فسطین , از جنوب به خیابان فارابی(تصویر شماره ١) محدود شده است . و مساحتی حدود ١١۵١ هکتار و جمعیت حدود ١٩۴۵۶۴ نفر میباشد

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 31 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد