مقاله نقش حقوق شهروندی بر سلامت اجتماعی و رضایتمندی از زندگی در زنان سرپرست خانوارتحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره ) استان تهران

word قابل ویرایش
22 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده :
هدف این پژوهش ، بررسی تاثیر نقش حقوق شهروندی بر سلامت اجتماعی و رضـایتمندی از زنـدگی در زنان سرپرست خانوار تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره ) استان تهران بوده است . جامعه آماری مـورد مطالعه کلیه ی زنان سرپرست خانوار تحت پوشش کمیته امداد استان تهران و حجـم نمونـه مـورد پـژوهش (٢۶۵ نفر) انتخاب شد. در این پژوهش روش نمونه گیری به صورت تصادفی چند مرحلـه ای انجـام شـد. بـه منظور جمع آوری داده ها متغییرهای مورد بررسی از طریق پرسشنامه سلامت اجتماعی (کییز) و رضایتمندی از زندگی (داینر و همکاران )، مورد استفاده قرار گرفت . جهت تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون آماری ضـریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چند متغییری استفاده شد. یافته های پژوهش حاکی از آن است کـه مولفه های حقوق شهروندی بر سلامت اجتماعی و رضایتمندی از زندگی زنان سرپرست خانوار رابطـه مثبـت معناداری وجود دارد (۰٫۰۰۱ > P ). همچنـین یافتـه های ایـن پـژوهش نشـان داد کـه مولفـه های حقـوق شهروندی نقش مهمی در رضایتمندی از زندگی زنان سرپرست خانوار ایفا میکند.
کلید واژه ها: حقوق شهروندی، سلامت اجتماعی، رضایتمندی از زندگی
مقدمه
شهروندی مفهومی است که با مسئولیت و مسئولیت پذیری آحاد جامعه همراه است . در جامعه مدنی، شـهروندی دریافته است که بی مسئولیتی انسان های پیرامونی، او را در مسیر پرنوسانی قرار میدهد و چنانچه خود نیز نسبت به پدیده های پیرامونی بی مسئولیت باشد، محیط زندگی خود و دیگـران را دچـار آسـیب مـی کنـد زیبـاترین احسـاس خوشایند در مقوله شهروندی، تلاش برای همکاری، تعاون و بار مسئولیت خود و دیگـران را بـه دوش کشـیدن اسـت . مفهوم شهروندی در بعد اجتماعی ایده ای است ، که در اروپای غربی مطرح شـده اسـت ، در قرن شانزدهم و هفدهم با فراگیر شدن آن انتشار یافته است ، مفهوم شهروندی را می توان در مجموع جزء مفاهیم جدیدی دانست که با زندگی برخاسته از تجدد فرهنگ انسـان اجتمـاعی درهـم آمیختـه اسـت .
از طرفی شهروندی منزلتی است ، برای فرد در ارتباط به یک دولت که از نظر حقوق بین الملـل نیـز محتـرم شمرده می شود به حقوق فرد و تکالیف او در برابر دولت رابطه شهروندی گوینـد، کـه چگـونگی آن را قـانون اساسـی کشور معین میکند، اساسا کسی شهروند شمرده می شود که تنها فرمانگزار دولـت نباشـد، بلکـه از حقـوق فطـری و حقوق طبیعی نیز برخوردار باشد، دولت این حقوق را رعایت و از آن حمایت میکند، منزلت شهروندی را قـوانین هـر دولتی تعیین می کند و معمولا تابع دو سنجه است : یکی دادگاه و دیگری ملیت پدر و مادر. شهروندی یـک کشـور از راه ازدواج یا زن و مرد شهروند آن کشور بدست می آید، اما این گونه شهروندی معمولا همه حقوق شهروند (از جملـه کسب مشاغل دولتی) با خود نمیآورد .در حوزه سلامت اجتمـاعی، مفهـوم سـازی حمایـت دامنـه وسیعی را در برمیگیرد. کییز (١٩٩٨) معتقد است که کیفیت زندگی و عملکرد شخصی فرد را نمیتواند بدون توجـه به معیارهای اجتماعی ارزیابی کند و عملکـرد خـوب در زنـدگی چیـزی بـیش از سـلامت روانـی اسـت و تکـالیف و چالشهای اجتماعی را نیز در بر میگیرد. بنابراین بین سلامت روانی و سلامت اجتمـاعی فاصـله نزدیکـی وجـود دارد.
همچنین مطالعات نشان داده است که معیارهای سلامت اجتماعی همبستگی مثبتی با معیارهای سـلامت روانـی دارد اما باید توجه کرد که میزان سلامت روانی بیانگر رضایت و عاطفه مثبت فرد در ارتباط با زندگی به معنـای کلـی (نـه فقط زندگی اجتماعی) است . ابعاد سلامت روانی یک بازتاب درونی از سازگاری فرد و دیـدگاه او نسـبت بـه زنـدگی را ارائه نمیدهد. لذا در حالی که سلامت روانی بیانگر بعد خصوصی و شخصی ارزیابیهای عملکرد فـرد اسـت ، سـلامت اجتماعی بیشتر به ابعاد اجتماعی و عمومی که افـراد توسـط آن عملکردشـان را در زنـدگی ارزیـابی می کننـد نشـان میدهد. داشتن معنی و هدف در زندگی، احساس تعلق داشتن در زندگی به منبعی والا و امیدواری به کمک و یـاری خداوند در شرایط مشکل زای، برخورداری از حمایت های اجتماعی و… همگی از جمله منابعی هستند که افراد متـدین با برخورداری از آن ها میتوانند در مواجهه با حوادث فشارزای زندگی آسیب کمتـری را متحمـل شـوند . مفهوم سازی حمایت اجتماعی دامنه وسیعی را دربر می گیرد که از یک طرف شامل دیـدگاهی است که حمایت را به عنوان منبعی محیطی تلقی میکند، لذا حمایت را برحسب ساختارهای روابط اجتماعی تعریـف میکند. در طرف دیگر دیدگاهی قرار دارد که حمایت را به عنوان فرایندی شـناختی- ادراکـی در نظـر میگیـرد کـه درفرد نهفته است ، لذا حمایت را برحسب ادراکات ذهنی و کیفی تعریف میکند. دراین بین برخی دیگر حمایـت را از هر دو دیدگاه در نظر میگیرند و حمایت را برحسب ساختارهای رابطه ای و نیز فرایندهای شناختی- ادراکـی تعریـف میکنند .با توجه به مفهوم پردازیهای نظری از سلامت اجتماعی یک مـدل ۵ بعـدی قابـل سـنجش ارائه داده شده است : شکوفایی اجتماعی: دانستن و اعتقاد داشتن به این که جامعـه بـه شـکل مثبتـی در حـال رشـد
است . همبستگی اجتماعی: به اعتقاد به اینکه اجتماع قابل فهم ، منطقی و قابل پیش بینـی اسـت . انسـجام اجتمـاعی: احساس بخشی از جامعه بودن ، فکرکردن به اینکه فرد به جامعه تعلق دارد، احساس حمایت شدن از طریق جامعـه و سهم داشتن در آن . پذیرش اجتماعی: داشتن گرایش های مثبت نسبت به افراد، تصـدیق کـردن دیگـران و بطـورکلی پذیرفتن افراد علیرغم برخی رفتار سر درگم کننده و پیچیده آنها. مشارکت اجتماعی: این احساس که افراد چیزهـای با ارزشی برای ارائه به جامعه دارند. این تفکرکه فعالیتهای روزمره آنهـا بوسـیله جامعـه ارزش دهـی میشـود. سـبک زندگی از تصویر ذهنی یا برداشتی که فرد درباره ی خود دارد (راهی که خود را در آن میبینند و بـاور دارنـد دیگـران نیز آن ها را به همان دیده مینگرند) همچون خودباوری و خودکارآیی نشـات میگیـرد. سـبک زنـدگی آمیختـه ای از انگیزه ها، نیازها، و خواسته هاست و تحت تاثیر عواملی چون فرهنگ ، خانواده ، گروه هـای مرجـع ، و طبقـه ی اجتمـاعی فرد قراردارد. داشتن روابط دوستی گسترده و رویه های غیر تهاجمی شناخت افراد در صورتی موثر و به لحاظ هزینه و سود توجیه پذیر است که دست یابی به مهارت های هماهنگ و تخصصی در زمینـه ی ارزیـابی و تجـویز سـلامت روان ، تغذیه و فعالیت های جسمی افراد فراهم باشد . برای داشتن یک سبک زندگی مطلوب ، دو نـوع جهـت گیری لازم است :
١) بایدها و نبایدهای مورد قبول در زندگی.
٢) شیوه های اجرا و به عینیت رساندن آن .
جهـت گیری اول ، به طور غالب ارزشی و اخلاقی است و جهت گیری دوم مبتنی بر ارزش های عملی است و ایـن مسـائل هـر دو در سبک زندگی اسلامی دیده شده است . رجبی پور (١٣٩٠) در پژوهش سلامت اجتماعی را بـه صـورت شـرایط و رفـاه افراد در شبکه روابط اجتماعی شامل خانواده ، اجتمـاع و ملـت تعریـف میکنـد. بـرکمن : معتقـد اسـت تـاثیر شـبکه اجتماعی بر سلامت فرد عبارت است از «پرورش روحیه مشارکت و درگیری اجتماعی فرد در فرآینده های اجتماعی».
مشارکت و درگیری اجتماعی از عملکرد پیوندهای بالقوه در فعالیت های زندگی ناشی میشـود. سـپری کـردن اوقـات خود با دوستان ، حضور در کار کردهای اجتماعی، مشارکت در نقش هـای اجتمـاعی و شـغلی، گـرایش بـه فعالیتهـای مذهبی و تفریح کردن به همراه گروه از نمونه های بارز درگیری اجتماعی میباشند. بنابراین از طریق فرصـت هایی بـه واسطه عضویت در شبکه های اجتماعی برای فرد فراهم میشود تا در رویدادهای اجتمـاعی شـرکت کننـد شـبکه های اجتماعی نقش های اجتماعی معنیداری از قبیل نقشهای اجتماعی شغلی، خانوادگی و والدینی را تعریف میکنند و از این طریق سلامت اجتماعی فرد را نیز ارتقاء میدهد. علاوه بـر ایـن مشـارکت در درون شـبکه فرصـت هایی را بـرای رفاقت ، مصاحبت و معاشرت فراهم میکند که این رفتارها و نگرش ها و پیوندها به زندگی فرد معنی میبخشـد و ایـن امر در سلامتی اجتماعی فرد تاثیر بسزایی میگذارد. نبوی (١٣٩٠) سلامت اجتماعی را به عنـوان بخشـی از سـلامت فردی میداند و معتقد است که این سلامت فردی میزان واکنش درونی افراد است که بـه صـورت احساسـات ، افکـار، رفتار، رضایت یا عدم رضایت از محیط اجتماعیشـان نشـان داده میشـود. در واقـع سـلامت اجتمـاعی را بـه عنـوان گزارش فرد از کیفیت روابطش با افراد دیگر (نزدیکان و گروههای اجتماعی) که وی عضوی از آنهاست تعریف میکند و معتقد است که مقیاس سلامت اجتماعی بخشی از سلامت فرد را میسنجد و شامل پاسخهای درونی فرد (احساس ، تفکر و رفتار) است که نشانگر رضایت یا فقدان رضایت از زندگی و محیط اجتماعیش میباشد. مدل سلامت اجتماعی که توسط ریف مطرح شد مفهوم سلامت اجتماعی را شامل ابعـاد عملکـرد مثبـت ذهـن و روان میدارنـد ایـن ابعـاد عبارتند از: «پذیرش خود، روابط مثبت با دیگران ، تسلط بر محیط ، هدفمند بـودن در زنـدگی و اسـتقلال ». از طرفـی بررسیها نشان میدهد که بهزیستی روانشناختی با بسیاری شاخص های سازگاری روان شـناختی و تندرسـتی رابطـه مثبت دارد. برای مثال رضایت از زندگی، سلامت جسمی، سازگاری اجتماعی، داشـتن مهارت هـای مقابلـه ای قـوی و انعطاف پذیری در مواقع استرس و بحران های شخصی همه با سطوح بالاتر بهزیستی معنوی ارتبـاط دارنـد . افزون بر این رضایت از زندگی به عنوان یکی از مولفـه های بهزیسـتی درونـی شـامل نگـرش فـرد، ارزیابی عمومی وی نسبت به کلیت زندگی خود و یا برخـی از جنبـه های زنـدگی ماننـد زنـدگی خـانوادگی و تجربـه آموزشی است . طبق این تعریف ، ارزیابی شخص از خـود ممکـن اسـت بـه شـکل شـناختی (قضاوت آگاهانه نسبت به جوانب زندگی) یا به صورت عاطفی (تجربه هیجانات ) باشد. به این نحو که اگر کسی اغلـب از زندگی خود راضی باشد و خوشی را تجربه نماید و پیوسته هیجانات منفی، مثل خشم و اضطراب را احساس نمایـد
دارای بهزیستی درونی پایینی است . همچنـین نتـایج بررسـیها حکایـت از ایـن دارنـد کـه میـزان معنویت با کیفیت کلی زندگی رابطه دارد .مفهوم رضایت از زندگی، هرچند که به مفاهیم دیگری مانند خوش بینی و شادکامی نزدیک است ، اما تعریف خاص خود را دارد .رضایت از زندگی به معنی احسـاس فـرد در مـورد عملکرد و شرایط زندگیاش و یا به عبارت دیگـر ارزیـابی سـلامت و بهزیسـتیاش اسـت . سـازمان بهداشـت جهـانی رضایتمندی از زندگی را این گونه تعریف می کند:درک و آگاهی افراد از موقعیت خود در زنـدگی در مـتن فرهنـگ و نظام ارزشهای محل زندگیشان و در ارتباط با اهداف ، انتظارات ، استانداردها و مسائل مربوط به خود فرد میباشد و بـا عوامل زیر مرتبط است : سلامت جسمانی، وضعیت روانی، میزان استقلال ، روابط اجتماعی، باورها و ارزشها. ایـن درک و آگاهی به دو صورت عینی و ذهنی بروز میکند. جنبه عینی رضـایتمندی از زنـدگی همـان شـیوه رفتارهـای قابـل مشاهده فرد در جنبه های مختلف زندگی است ، از این رو مردم با مشاهده نحوه زندگی یک فرد مـیتواننـد در مـورد رضایتمندی از زندگی او قضاوت کنند. ولی جنبه مهمتر رضایتمندی از زندگی تصور ذهنی آن است . به این معنی که امکان دارد دیگران با مشاهده رفتار فرد، رضایتمندی از زندگی او را مثبت ارزیابی کنند، اما خـود فـرد چنـدان تصـور مثبتی از آن نداشته باشد. این جنبه ذهنی از کیفیت زندگی را، “رضایت از زندگی” می نامنـد کـه دربردارنـده جنبـه های گوناگونی از زندگی می شود و دارای ثبات نسبی است . به عبارت دیگر یک فرد زمانی از زندگی اش راضـی اسـت که احساس درونی مثبت و نسبتا پایایی به جنبه های مختلف زندگی خود داشته باشد . با توجـه بـه اینکه تحقق شهروندی محصول جامعه ای است که درآن ارزش ها و معیارهای همه شمول مبنای قضـاوت افـراد قـرار می گیرد، نگرش عام گرایانه در ابعاد متعدد، برابری های مادی و غیر مادی، عدم تبعیض جنسی، عـدم وابسـتگیهـا و برتری های بر روی آگاهی تاثیر دارد این نوع نگرش به معنای رفع تفاوت ها نبوده ، بلکه شناخت و حمایت از تنوع بـا توجه به حقوق و مسئولیتهای همه افراد و بدون محوریت هویت های خاص در آن تعیین کننده است ، این ارزش ها با جامعه اجازه می دهد تا حقوق و مسئولیت ها را فراتر از قومی، نژادی، جنسیتی و گسترش دهد. همچنین بـر اسـاس نظریه پارسونز شهروندی در جایی به ظهور می رسد که افراد نگرش مثبتی به شهروندی داشته باشـد . با توجه به اینکه خانواده یک نهاد اجتماعی اولیه و حیاتی است ، که هـم سـلامت فـرد و هـم بقـای جامعه را تأمین و تضمین میکند. امروزه شاهد قابل توجهی از زنان هستیم که شوهر خود را از دست داده اند و فاقـد شوهر هستند. فقدان شوهر به دلایل متعدد بروز میکند. فوت ، شهادت و طلاق معمول ترین آنها هستند. شرایط افراد متعاقب از دست دادن شوهر متفاوت است . از جمله موضوعاتی که در زندگی زنان سرپرست خانوار از اهمیت زیادی برخوردار است و بیشتر امروزه مورد توجه است میتوان اشـاره بـه سـلامت اجتمـاعی بـه عنـوان یـک شهروند و رضایتمندی آنان از زندگی است . رضایتمندی از زندگی به عنوان احساس مثبت و احساس رضایت بخش از زندگی که شامل خود و دیگران در حوزه های مختلف خانواده ، شغل و … است تعریف می شود. روشـهای مقابلـه بـا تغییرات زندگی و تنیدگیهای حاصل از آن بسیار متفاوت است و با توجه به نوع مقابله فرد، سلامت روانی وی تحـت تاثیر قرار میگیرد. از مهمترین مولفه ها در خصوص زنان سرپرست خانوار تحـت پوشـش میتـوان اشـاره داشـت بـه مسائل فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی در زمینه رضایتمندی از زندگی و سلامت اجتماعی که بنا به دلایلی این افراد در معرض آن قرار گرفته اند. بی شک عمده ترین نهاد دولتی در جهت سامان دهی طیف آسیب پذیر جامعـه ، کمیتـه امـداد امام خمینی (ره ) میباشد . کیفیت زندگی از جمله مسایل مهمی است که ابتدا با گسترش همه جانبه فناوری و فرآیند صنعتی شدن در کشورهای غربی مورد توجه اندیشمندان و متفکران علوم اجتماعی قرار گرفت و بـه همین دلیل رضایتمندی از زندگی را در ابعاد مختلفی مورد مطالعه قرار دادند. هر چند برخی مولفـان رضـایتمندی از زندگی با توجه به نوع کیفیت زندگی افراد را میتوان تنها احساس خوشبختی دانست . در واقـع احسـاس خوشـبختی برای سنجش کیفیت زندگی کافی نیست ، هنگامی به اهمیت موضوع میافزاید که شاخص های زیادی بـرای سـنجش رضایتمندی از زندگی در حوزه های مختلف ارائه شده اند، از جملـه اشـتغال ، درآمـد، اوقـات فراغـت و سـلامت … کـه تمامی این موارد را در برگیرد. در بررسیهای انجام شده پیرامون سازه روانشناختی احساس خوشبختی ذهنـی در دو دهه گذشته ، مدل سه بعدی احساس خوشبختی ذهنی که عبـارت از احسـاس مثبـت ، احسـاس منفـی و رضـایت از زندگی است ، مورد توجه بوده است . براساس نتایج بدست آمده نشان داده است که تصور ذهنی رضـایت از زنـدگی از دو بعد دیگر کاملا با یکدیگر متفاوت میباشند. رضایت از زندگی بیشتر مقوله ای شناختی است در حالی که احسـاس منفی و مثبت مقوله ای احساسی و عاطفی به شمار میروند . مسئله اساسی که در این پژوهش مطرح است بررسی تاثیر نقش حقوق شهروندی بر سلامت اجتماعی و رضایتمندی از زندگی در زنان سرپرست خانوار تحـت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره ) استان تهران است . به عبارت دیگر بررسی این نکته حائز اهمیت است کـه نقـش حقوق شهروندی بر سلامت اجتماعی و رضایتمندی از زندگی افراد تاثیرگذار است . «استیرتیر» در مفهوم سازیاش از حمایت اجتماعی خاطر نشان میکند که اغلب تحقیقات اجتماعی و فرمول بندیها روی سه نـوع حمایـت اجتمـاعی تاکید دارند. حمایت ادارکی، حمایت اجتماعی صورت گرفته و در هم فرو رفتگی اجتمـاعی اشـاره بـه ارتبـاط واقعـی افراد با دیگران مهم در زندگیشان دارد. ابزارهایی که حمایت اجتماعی را به عنوان در فـرو رفتگـی اجتمـاعی مفهـوم سازی کرده اند، بر شبکه اجتماعی تمرکز دارند. یعنی ارتباطات غیر مسـتقیم و مسـتقیمی کـه افـراد را بـا خـانواده و دوستان و همسالانشان پیوند میدهد. این

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 22 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد