مقاله پتروگرافی و کانی شناسی زینولیت های اولترامافیک کمپلکس لار زاهدان، شرق ایران

word قابل ویرایش
8 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

پتروگرافی و کانی شناسی زینولیت های اولترامافیک کمپلکس لار زاهدان،

شرق ایران

 

چکیده

دایک های لامپروفیری (الیوین مینت) الیگوسن کمپلکس لار، واقع در شمال زاهدان، شرق ایران، شامل تعدادی زینولیت اولترامافیک با بافت پورفیری تا همسان دانه میباشند. پتروگرافی و کانی شناسی این زینولیت ها مورد پژوهش است. ترکیب مودال زینولیت ها از دونیت تا ورلیت و الیوین کلینوپیروکسنیت فلوگوپیت دار در تغییر است.

پتروگرافی و ترکیب کانی شناسی زینولیت های مذکور شواهد فراوانی از متاسوماتیسم گوشته ای نشان میدهند و کانیهای متاسوماتیک مانند فلوگوپیت، آپاتیت و گاه آمفیبول در آنها فراوانند. گسل زاهدان در جایگیری ماگمای میزبان زینولیت ها نقش مهمی داشته است. مقدار متوسط عدد منیزیمی الیوین، کلینوپیروکسن و فلوگوپیت به ترتیب ۸۷/۸۶، ۸۶/۰۶ و ۹۱/۰۲ میباشد. فاز آلومینیم دار اسپینل میباشد و Cr# اسپینل نیز بین ۸۱/۱۷-۶۰/۵۴

در تغییر است. زینولیت های مذکوراحتمالاً در ارتباط با منشاء الیوین مینت های منطقه میباشند که در طی صعود سریع ماگمای میزبان از گوشته به سطح زمین رسیدهاند.

واژگان کلیدی: زینولیت اولترامافیک، لامپروفیر، متاسوماتیسم گوشته، کمپلکس لار.

مقدمه

کمپلکس لار در حاشیه شرقی زون فلیش شرق ایران واقع شده است. این کمپلکس در ۱۵ کیلومتری شمال زاهدان و در نزدیکی مرز پاکستان قرار دارد. شکل این کمپلکس بیضی کشیده و قطر بزرگ آنحدوداً( ۸ کیلومتر)

در امتداد گسل زاهدان میباشد. گسل در حاشیه غربی کمپلکس واقع شده است(شکل .(۱ سن ارزیابی شده به روش پتاسیم – آرگون برای کمپلکس لار الیگوسن میباشد (کمپ و گریفیس، .(۱۹۸۲ کمپلکس لار به درون فلیشهای کرتاسه تا ائوسن نفوذ کرده و سبب تشکیل هورنفلس در اطراف شده است. این کمپلکس درونی –

بیرونی شامل تنوعی از سنگهای لامپروفیری، سینیتی، مونزونیتی، آندزیتی، دیوریتی، لاتیتی و تراکیتی است.

لامپروفیرهای کمپلکس لار بیشتر از نوع مینت، الیوین مینت و وگزیت هستند، و مقدار کمی کرسانتیت نیز قابل مشاهده است. زینولیت های مورد بررسی درون میزبان لامپروفیری از جنس الیوین مینت واقع شدهاند که در حاشیه غربی کمپلکس و در بلا فصل آن با گسل زاهدان رخنمون دارند.

سنگ میزبان زینولیت ها

سنگ میزبان زینولیت های اولترامافیک کمپلکس لار، دایک های لامپروفیری الیگوسن با ترکیب الیوین مینت میباشند. الیوین مینت ها به طور متوسط از ۱۰ تا ۲۰ درصد الیوین، ۲۰ تا ۴۰ درصد کلینوپیروکسن و ۱۰ تا ۱۵

درصد فلوگوپیت تشکیل شدهاند. کانیهای مذکور در خمیره ای از فلدسپات آلکالن بی شکل ۳۰) تا ۴۰ درصد) قرار گرفتهاند. آپاتیت و کانیهای اپاک از سازندگان فرعی این سنگ میباشند. الیوین مینت ها ماهیت اولتراپتاسیک دارند (K2O/Na2O>2) (فولی و همکاران، (۱۹۸۷ و عدد منیزیمی آنها به طور متوسط ۷۰ میباشد که نشانگر ارتباط این سنگها با ماگمای اولیه است.

شکل .۱ کمپلکس لار و راههای دسترسی به آن. محل تقریبی زینولیت های اولترامافیک با ستاره مشخص شده است.

زینولیت های اولترامافیک

زینولیت های مذکور از نظر شکل ظاهری، بیشتر به صورت گرد شده میباشند، اما انواع زاویه دار نیز قابل مشاهدهاند. اندازه این زینولیت ها متغیر (از چند سانتی متر تاحدوداً یک متر) و مرز آنها با لامپروفیرهای در برگیرنده به صورت متمایز و شارپ است کهاحتمالاً نشانگر برهم کنش کم با میزبان لامپروفیری است (شکل .(۲

یکی از ویژگیهای بارز این زینولیت ها وجود پولکهای براق فلوگوپیت در نمونه دستی است. به طور کلی مجموعه کانیهای سازنده زینولیت ها یکسان است، اما مقدار مودال آنها تغییر میکند. عمده کانیهای تشکیل دهنده زینولیت ها عبارتند از: الیوین، کلینوپیروکسن و فلوگوپیت. گاه سرپانتین حاصل از دگرسانی الیوین و کلینوپیروکسن نیز وجود دارد. آپاتیت و کانیهای اپاک مهمترین کانیهای فرعی میباشند، اما آمفیبول، کربنات و اورتوپیروکسن نیز به صورت فرعی در برخی نمونهها قابل مشاهدهاند. ترکیب مودال زینولیت ها بین ورلیت تا دونیت و الیوین کلینوپیروکسنیت در تغییر است، اگرچه اغلب الیوین کلینوپیروکسنیت فلوگوپیت دار میباشند.

کانی آلومینیم دار زینولیت ها، اسپینل است. بافت غالب زینولیت ها پورفیری، همسان دانه میباشد.

پتروگرافی زینولیت های اولترامافیک کمپلکس لار

ورلیت

مقدار مودال فلوگوپیت در زینولیت های ورلیتی متغیر است و بر این اساس میتوان فلوگوپیت ورلیت و ورلیت فلوگوپیت دار را از یکدیگر متمایز کرد. به طور کلی زینولیت های ورلیتی از کانیهای الیوین ۵۰-۴۵) درصد)،

کلینوپیروکسن ۳۰-۱۵)درصد)، سرپانتین ۲۰-۵) درصد)، فلوگوپیت ۲۰-۵)درصد)، آپاتیت ۵-۱) درصد) و کانی اپاک ۷-۵) درصد) تشکیل شدهاند (شکل .(۱-۳ در برخی نمونهها الیوین و کلینوپیروکسن به سرپانتین تجزیه شدهاند و مقدار سرپانتینی شدن در نمونههای مختلف، متفاوت میباشد. کلینوپیروکسن شکل دار و دارای ادخال فلوگوپیت و گاه الیوین میباشد. به طور کلی اندازه کلینوپیروکسن بزرگ است، به نحوی که الیوین فضای بین این کانی را پر میکند. کانیهای فلوگوپیت و آپاتیت به صورت پراکنده و در اطراف الیوین و کلینوپیروکسن رشد کردهاند. در برخی از نمونهها کربنات نیز به صورت فرعی وجود دارد. کربنات در زینولیت های پریدوتیتی، پیروکسنیتی و اکلوژیتی به فراوانی مشاهده شده است (دینس، .(۲۰۰۲

شکل (۲ زینولیت های اولترمافیک درون میزبان لامپروفیری (الیوین مینت).

الیوین کلینوپیروکسنیت فلوگوپیت دار

کلینوپیروکسن کانی عمده تشکیل دهنده سنگ ۶۰) درصد) و اندازه آن گاه به ۵-۴ میلی متر میرسد. ادخال کانیهای اپاک شکل دار در این آن رایج است. الیوین ۲۰) درصد) داری شکستگیهای زیاد و اندازه متغیر ۱-۰/۲۵)

میلی متر) میباشد (شکل .(۲-۳ در مقایسه با سایر زینولیت ها، سرپانتینی شدن الیوین در این سنگها کمتر است.

فلوگوپیت ۱۰-۵) درصد) به رنگ قهوهای روشن تا تیره دیده میشود و دارای ادخال هایی از کانی اپاک میباشد و گاه دارای ادخال کلینوپیروکسن است. کانیهای اپاک ۵-۴) درصد) به صورت شکل دار تا نیمه شکل دار و در اندازه کوچک وجود دارند. در برخی نمونهها میتوان آمفیبول های رشد کرده در اطراف کلینوپیروکسن را دید (شکل -۴ .(۱ آمفیبول موجود در زینولیت ها اغلب ریشتریت پتاسیم دار، پارگازیت و کمتر کرسوتیت میباشد (کارلسون،

.(۲۰۰۵

٢ ١

شکل.۳ مقطع میکروسکوپی زینولیت های کمپلکس لار (۱ زینولیت ورلیتی، (۲ الیوین کلینوپیروکسنیت فلوگوپیت دار. (نور

پلاریزه متقاطع). علائم اختصاری: :Ol الیوین، :CPX کلینوپیروکسن، :Phl فلوگوپیت.

فلوگوپیت دونیت

این سنگ از کانیهای الیوین، فلوگوپیت، سرپانتین و مقدار کمی آپاتیت، اپاک، کلریت، کربنات و کلینوپیروکسن تشکیل شده است. الیوینحدوداً( ۸۰ درصد) اغلب سرپانتینی شده و گاه شدت تجزیه به قدری زیاد است که فقط از روی بافت و شکستگیها میتوان آن را تشخیص داد. فلوگوپیت که دوداًح ۱۰ درصد سنگ را شکل میدهد به صورت شکل دار و نیمه شکل دار در اطراف الیوین رشد کرده است (شکل .(۲-۴ کلریت نیز به صورت شبکهای در اطراف الیوین های تجزیه شده وجود دارد حدوداً ۵ درصد سنگ را به خود اختصاص داده است.

کلینوپیروکسن به صورت نیمه شکل دار و به مقدار کم ۳-۲) درصد) و آپاتیت نیز به صورت سوزنهای شکل دار ۲)

درصد) در بین سایر کانیها قرار دارند.

٢ ١

شکل .۴ مقطع میکروسکوپی (۱ آمفیبول موجود در الیوین کلینوپیروکسنیت فلوگوپیت دار.

(۲ فلوگوپیت های تشکیل شده در اطراف الیوین سرپانتینی شده در زینولیت های دونیتی. (نور پلاریزه متقاطع).

ترکیب شیمیایی کانیها

تعیین ترکیب شیمیایی کانیهای الیوین، کلینوپیروکسن، فلوگوپیت و اسپینل با استفاده از میکروپروب الکترونی مدل JEOL-733 سوپرپروب انجام شده است. تعداد آنالیزهای انجام شده برای الیوین و کلینوپیروکسن هر کدام ۷ عدد و برای فلوگوپیت و اسپینل هر کدام ۶ عدد میباشد.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 8 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد