مقاله گردشگری وآموزه های اسلامی (با تاکید برآیات قرآن کریم )

word قابل ویرایش
13 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده :
گردشگری یا به عبارتی سفر ،یکی از مؤلفه هایی است که از یک جهت باعث افزایش تجربه ،افزایش علم و آگاهی، پخته شدن عقل و شعور انسانها شده و از طرف دیگر سبب تعالی روح ، تجدید روحیه کاری و بهروزی می شود.سفرباید همراه با ایجاد تحول در فرد باشد و عبرت بگیرد نه اینکه صرف تماشا باشد، زیرا عبرت گرفتن کمال است .درنتیجه سفر و مسافرت در مکتب اسلام جایگاه فوق العاده مهمی دارد و در قرآن کریم به بیش از ٣٠ نوع سفر با انگیزه های مختلف اشاره شده است . از انجاکه اسلام دینی جامع است که اختصاص به گروه و منطقه خاصی ندارد همه انسان های روی کره زمین و در همه زمان ها مخاطب اسلام هستند. جامعیت و جهان شمولی این آیین توحیدی ایجاب می کند .که به همه ملتها و آیینها و از هر نژاد و فرهنگ با هر گونه اعتقادات ملی و دینی در پیوند باشد تا بتواند پیام توحیدی را به آنان برساند و آنان را به اسلام دعوت کند و رحمت للعالمین باشد. قرآن بسیار و به کرات انسان را به سفر کردن و حرکت کردن (سیروا، سیروا، سیروا – انفعوا ، سافروا) توصیه میکند. مسئله گردش در روی زمین (سیر در ارض ) شش مرتبه در قرآن آمده است . که شش مرتبه مذکور به منظور اطلاع یافتن از اسرار آفرینش و پنج مرتبه دیگر به منظور عبرت گرفتن از عواقب دردناک و شوم اقوام ظالم وجبار ، ستمگر و آلوده می باشد.
هدف این تحقیق بیان ارزش گردشگری از دیدگاه آیین مقدس اسلام وبیان ارزش و مقبولیت آن در جهان اسلام می باشد. روش کار در این پژوهش همانند سایر پژوهش های تاریخی ـ مذهبی، کتابخانه ای است که طی آن با شیوه فیش نگاری برای جمع آوری اطلاعات ، به منابع معتبر روایی و تحلیلی به ویژه تفاسیر قرآن مراجعه و مطالب مورد نیاز از آنها استخراج شده و مورد استفاده قرار گرفته است .
واژه های کلیدی: آشنایی با پیشینیان ، پرورش اندیشه ، سیر وسیاحت درقرآن ، شناخت آفریدگار، عبرت گیری، کسب تجربه ، گردشگری .
١- مقدمه :
در سایه سیر و سفر، حق و حقیقت برای انسان آشکار شده و او را به کمالات روحی و صفات اخلاقی میرساند و در پرتو آن ، خوی افراد، همچون آینه ای روشن آشکار میشود؛ زیرا گفته اند: «عند تقلب الاحوال تعرف جواهرالرجال ؛ در دگرگونی حالت ها، نهان مردان شناخته میشود». و در سایه همین شناخت است که پختگی افراد نمایان و کمال آنها آشکار میشود . آری در اسلام جهانگری وجود دارد و به آن اهمیت زیادی داده شده است اما نه بسان توریستهای هوسران و هوسباز امروز بلکه برای تحقیق و بررسی آثار و سرنوشت پیشینیان و مشاهده آثار عظمت خداوند در نقاط مختلف جهان . این همان چیزی است که قرآن نام آن را سیروا فی الارض گذارده و طی آیات متعددی به آن دستور داده است . (تفسیر المیزان ، ٣٠ و تفسیر نمونه ، ١٠١).
قطعا، گردشگری در ایجاد تمدن ها و رشد آن ها نقش اساسی دارد . شماری از صاحب نظران بر این باورند که هجرت ، لازمه ی یک تمدن است و نخستین تمدن های بزرگ که در بین النهرین به وجود آمده از مهاجرت آرامی ها به بین النهرین سرچشمه گرفته است . هجرت وقتی تمدن ساز است که با هدف و انگیزه ای عالی همراه باشد . دریافت آثار پیشینیان و بهره وری از آنها با هجرت و گردشگری هدفمند ، ممکن می شود . سفر نقش آفرینان به مراکز علمی برای دستیابی به کتابه های پیشینیان و نسخه های خطی و بهره مندی از علم دانشمندان انجام می پذیرفته است . زیراکه یک جامعه بسته و بی خبر از دیگر ملتها، هیچ زمینه ای رشد شایسته و بایسته ندارد و از تجربیات و دست آوردهای علمی و فکری و اجتماعی دیگران محروم است (کلانتری ، ١٣٧۶: ١٧).
٢- اهمیت تحقیق :
در جهان امروز که جهان ارتباطات نام گرفته ، صنعت توریسم جایگاه ویژه خود را داراست . بهره برداری صحیح و سالم از این صنعت باید با الهام از قرآن و ارزشهای اسلامی همراه باشد و نخستین شرط موفقیت آن این است که ،زمینه های جذب توریست را فراهم آوریم و در چارچوب قوانین مذهبی و آداب و رسوم ملی، این صنعت مهم و سودآور را فعال و پویا سازیم . بی گمان سفر به کشورها و سرزمین های گوناگون به ویژه کشورهای با تمدن ، انسان را با رهاوردهای تمدن بشری آشنا می سازد و امتیاز تمدن های بشری را به مردم نشان می دهد و افق هایی ژرف و گسترده فراروی انسان می گشاید . هدف از سفر مجازدر اسلام را می توان یافتن توشه برای آخرت ، درآمد اقتصادی و لذت و تفریح برمی شمرد.
تندرستی و شادابی و تجدید قوا یکی از اهداف سفر در آیات و روایات مطرح شده است . (شمیم یاس ، ١٧و١٨).
سفر کردن به شهرهای متمدن و بزرگ ، آدمی را به ره آوردهای تمدن و ابتکارات و اختراعات بشری ، آشنا می سازد و فاصله تمدنها و پیشرفتها را به مردم نشان می دهد . و افقی ژرف تر و گسترده تر از آنچه در آن می زیند به روی آنان می گشاید (مغنیه ، ١٨٢).
٣- گردشگری در قرآن
در قرآن نه تنها سیاحت و جهانگردی به سبب آثار و فایده های فراوان آن ، امر مشروع و مباح شمرده شده بلکه ترک آن دست کم برای گروهی از انسان ها مورد سرزنش و توبیخ قرار گرفته است . در قرآن مجید، انسان مسافر، به سیر و سیاحت در آفاق و انفس (عالم ظاهری و باطنی) بسیار سفارش شده و این تاکید نشان اهمیت این مساله و ارزش و قداست ثمره آن ، یعنی کسب کمال و معرفت است ، چنان که خداوند در قرآن فرموده است : «افلم یسیروا فیالارض فتکون لهم قلوب یعقلون بها او آذان یسمعون بها »؛ آیا در زمین سفر نمیکنند؟ تا صاحب دل هایی گردند که با آن بیندیشند و گوش هایی که با آن (حقیقت را) بشنوند.(حج ، آیه ۴۶)، در نتیجه ، از جمله راه هایی که انسان با آن میتواند با آفرینش آشنا شود و در آیات الهی بیندیشد، سیر و سیاحت است ، تا از نزدیک با آثار و شگفتیهای هستی آشنا شود و به کمال حق و معرفت برسد. «سنریهم آیاتنا فیالآفاق و فی انفسهم حتی یتبین لهم انه الحق ؛ نشانه های خود را در سراسر هستی در درونشان به آنها نشان خواهیم داد تا برایشان آشکار شود که خداوند حق است .(فصلت ، آیه ۵٣ ». علامه طباطبایی مفسر نامی قرآن در رابطه با این گونه آیات می نویسد: از این آیات چنین به دست می آید که سیروسفر در زمین ، امری پسندیده و مستحب در شریعت است .( علامه طباطبایی ، ۴٠۴).
علاوه بر آیات فوق ،آیات دیگری نیز در قرآن وجود دارد که نتیجه و پیام آن دعوت به گردش و سیروسفر در ارض برای دریافت درسهای عبرت آمیز و سرنوشت ساز از آثار بسیارداران و استعمارگران است ، از جمله :
(کم ترکوا من جنات وعیون وزروع و مقام کریم و نعمۀ کانوا فیها فاکهین کذلک و اورثناها قوما آخرین (دخان ، آیه های ٢۶-٢٨) . نوشته اند هنگامی که امیرالمؤمنین علی علیه السلام از شهر مدائن گذشت و به آثار کسری رسید، یکی از همراهان سخنی بدین مضمون گفت که : (بادها بر این دیار وزیده است و عمارتها را در آستانه تخریب قرار داده است ). امام علیه السلام با اشاره به آیات فوق فرمودند:
(این آیات را بخوان از آن پندگیر که چگونه مردمی در نعمت و رفاه می زیستند و بر اثر ناسپاسی و گناه آن نعمتها از آنان گرفته شد و گرفتارنقمت و عذاب شدند (محدث قمی،۴۴).
٣-١-ریشه لغوی گردشگری در اسلام
واژه (سیاحت ) ریشه لغوی گردشگری در اسلام است . این کلمه با سایر هیأتهای آن در چند جای قرآن به چشم می خورد. من ساح فی الأرض ، یسیح یسیحا، اذ استمر فی الذهاب ومنه السیح ، الماء الجاری و من ذلک یسمی الصائم سائحا لإستمراره علی الطاعۀ فی ترک المشتهی (طبرسی، ١۴۶).
رایج ترین واژه های شامل سائح ، رحال و جوال است . سائح دوباردر آیه ١١٢ سوره توبه آمده است .درهمه این واژه هایک نقطه اشتراک وجودداردکه همان حرکت وجابه جاشدن یعنی ازنقطه نقص به کمال منتقل شدن که همان منظورموضوع مقاله است .همچنین موارد زیردرقرآن اغلب برای حرکت وگردشگری آمده است . سیربامشتقاتش درقرآن ٢٧بار،مشی ٢٣،رحله ۴،هجرت ٣١، سفر١٢، یضربون فی الارض ۶باربه معنای مسافرت ،سایح ٣، فاسعوا٣، اذهبوا-٣٧بارآمده است . «سفر» یک واژه عربی است و در لغت ، به معنای کشف حجاب و کنار زدن پرده ، روشن شدن ، آشکار شدن ، ظاهر شدن است . به این معنی که در سفر مجهولی برای ما معلوم می شود، تجربه ای کسب میکنیم و دانشی به دست می آوریم (ثواقب ٢۵:١٣٨٨).
٣-٢- اهمیت گردشگری در قرآن :
در قرآن کریم در بیش از ٧۵٠ آیه به پدیده های طبیعی اشاره شده است و قرآن کریم بارها مسلمانان را به سیر و سیاحت در زمین تشویق می کند تا مسلمانان با فرهنگ های مختلف و نوع زندگی دیگر مردمان آشنا شده و به سرانجام زشت بدکرداران پی ببرند و از کج روی های آنان عبرت بگیرند و در مقابل هم از نقاط قوت زندگی آن ها عبرت بگیرند.
٣-٢-١- عبرت گیری از ملت های گذشته
در آیه ۴٢ / روم رسول خدا مامور می شود که به مردم دستور دهد تا در زمین گردش کنند و فرجام گذشتگان را ببینند که چگونه خانه هایشان ویران و آثارشان نابود گشته و نسلشان از میان رفته و دچار انواع گرفتاری ها و بلاها شده اند . درقرآن ضمن تحریک و ایجاد و انگیزه در مسلمانان برای حرکت و گردش در اطراف و اکناف زمین و گشتن در جهان و سیر و سفر در طبیعت و کوه و دشت این نکته را مطرح می کند که برای دریافت سنتهای تاریخی و نگرش به عاقبت و پایان کار تمدن های عظیم و بناهای تاریخی و جغرافیایی، نباید تنها به
مطالعه آثار پرداخت ، بلکه باید همت کرد و به آن مکان ها سفر کرد تا به رمز پیشرفتها و تمدن ها دست یافت و از فروپاشی و سقوط آنها درس عبرت گرفت و تجربه آموخت ( یعقوبی ۵۵:١٣٧۶).
٣-٢-٢-آشنایی با زندگی پیشینیان
در آیه ١٣٧ آل عمران آمده است که خداوند سنت هایی داشته که این سنت ها هرگز ویژه گروهی خاص نبوده است و به صورت سلسله قانون های الهی درباره همگان و آیندگان اجرا می شود . در این سنت ها پیروزی ها و پیشرفت های افراد با ایمان و مجاهد و یکتا پرست و شکست و نابودی های ملت های بی ایمان و گناهکار نیز پیش بینی شده که در تاریخ آمده است . هنگامی که امیرالمؤمنین علی علیه السلام از شهر مدائن گذشت و به آثار کسری رسید، یکی از همراهان سخنی بدین مضمون گفت که : (بادها بر این دیار وزیده است و عمارتها را در آستانه تخریب قرار داده است ).امام علیه السلام با اشاره به آیات فوق فرمودند: این آیات را بخوان از آن پندگیر که چگونه مردمی در نعمت و رفاه می زیستند و بر اثر ناسپاسی و گناه آن نعمتها از آنان گرفته شد و گرفتار نقمت و عذاب شدند. (محدث قمی ،۴۴).
٣-٢-٣- شناخت آفریدگار
آیه ٢٠ سوره عنکبوت «قل سیروا فی الارض فانظروا کیف بدأ الخلق ثم لله ینشئ النشاه الاخره ان الله علی کل شیء قدیر ؛ بگو در زمین بگردید و بنگرید خداوند چگونه آفریشن را آغاز کرده است ، سپس خداوند همینگونه جهان را ایجاد می کند خداوند یقینا بر هر چیز تواناست » در این آیه مردم به سیر آفاقی در مسأله معاد دعوت می شوند. و مؤمنین را با صفات نیکو توصیف می کند اوصافی مانند توبه ، عبادت ، گردش و رکوع و سجود. داشتن این صفات ملازم با قیام به حق خداست و قیام به حق خدا باعث می شود که خدا به حقی که بر خود واجب کرده و به وعده هایی که داده عمل کند.(علامه طباطبائی، ۶٢٨).
٣-٢-۴- پرورش اندیشه
رسول گرامی اسلام (ص ) به زیبایی این رهاورد مهم سفر را باز گفته است : « سفرکنید. همانا اگر مالی در سفربه چنگ نیاورید به حتم اندیشه شما فزونی خواهد یافت » . بی گمان سفر به کشورها و سرزمین های گوناگون به ویژه کشورهای با تمدن انسان را با رهاوردهای تمدن بشری آشنا می سازد و امتیاز تمدن های بشری را به مردم نشان می دهد و افق هایی ژرف و گسترده فراوری انسان می گشاید . افزون بر آن ، به ریشه و مأخذ آن علم نیز، که عبارت از سرگذشت و تاریخ گذشتگان است ، ما را متوجه ساخته است ، تا با سیر در زمین و شناخت سنتهای حاکم بر آن ، به علتهای فراز و فرود ملتها و تمدنها دست یازیم (رشید رضا ،١٣٩).
٣-٢-۵- برخورداری از تفریح سالم
امام علی علیه السلام در این زمینه می فرماید:خردمند از شهری به شهری {و از کشوری به کشور دیگر} نمی رود، مگر برای یکی از این سه چیز:سامان دهی امور معیشتی، گام نهادن در اصلاح آخرت ، برخورداری از لذت و تفریح سالم . در این فراز، امام علی علیه السلام بهره مندی و برخورداری از لذتهای مباح و حلال را در گرو سیر و سفر دانسته و آن را بخشی از زندگی مسلمانان شمرده است . در جای دیگر از آن حضرت رسیده است که فرمود(لیس الخبر کا المعاینۀ). شنیدن کی بود مانند دیدن (محدث ارموی، ٨٨).

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 13 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد