دانلود مقاله ارزیابی و تحلیل شاخص های ذهنی کیفیت زندگی در شهرهای مرزی(مطالعه موردی: شهر بندر ترکمن)

word قابل ویرایش
7 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
5700 تومان

چکیده

کیفیت زندگی از جمله مسائل مهمی است که ابتدا با گسترش همه جانبه فناوری و فرایند صنعتی شدن در کشورهای غربی مورد توجه اندیشمندان قرار گرفت و روز به روز بر مطالعات در این زمینه افزوده شده و این مهم به دلیل اهمیت روز افزون مطالعات کیفیت زندگی در پایش سیاست های عمومی و نقش آن به عنوان ابزاری کارآمد در مدیریت و برنامه ریزی شهری است. کیفیت زندگی در شهرهای مرزی و به خصوص مرزهای ساحلی به دلیل قرار گرفتن در موقعیت استراتژیک و ژئوپولیتیک تا حدودی متفاوت از سایر شهرهاست و از سوی دیگر پرداختن به کیفیت زندگی یکی از مولفه های توسعه پایدار شهری می باشد، در پی چنین ضرورتی نوشتار حاضر بر آن است تا با استفاده از ابعاد ذهنی به بررسی کیفت زندگی در شهر بندرترکمن بپردازد. جامعه آماری مورد مطالعه در این پژوهش ساکنان شهر بندر ترکمن می باشند که با استفاده از فرمول کوکران ۱۷۰ نمونه انتخاب شده اند و روش نمونه گیری به صورت تصادفی ساده می باشد. همچنین پژوهش حاضر، از نظر هدف کاربردی و روش توصیفی – تحلیلی و پیمایشی است که برای قضاوتی صحیح از ۱۹ مولفه در سه گروه مولفه های اقتصادی، اجتماعی و کالبدی – زیست محیطی استفاده شده است که مولفه های موردنظر، از طریق نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نتایج بدست آمده از پرسشنامه برای بیشتر مولفه ها معناداری کمتر از %۹۵ را نشان می دهد، در واقع بیشتر ساکنان شهر بندر ترکمن از کیفیت زندگی خود رضایت کمی دارند.

واژگان کلیدی: کیفیت زندگی، شاخص های ذهنی، شهرهای مرزی، بندر ترکمن

مقدمه

کیفیت زندگی از جمله مسائل مهمی است که ابتدا با گسترش همه جانبه فناوری و فرایند صنعتی شدن در کشورهای غربی مورد توجه اندیشمندان قرار گرفت و روز به روز بر مطالعات در این زمینه افزوده شده و این مهم به دلیل اهمیت روز افزون مطالعات کیفیت زندگی در پایش سیاست های عمومی و نقش آن به عنوان ابزاری کارآمد در مدیریت و برنامه ریزی شهری است. کیفیت زندگی در شهرهای مرزی و به خصوص مرزهای ساحلی به دلیل قرار گرفتن در موقعیت استراتژیک و ژئوپولیتیک تا حدودی متفاوت از سایر شهرهاست و از سوی دیگر پرداختن به کیفیت زندگی یکی از مولفه های توسعه پایدار شهری می باشد.

کیفیت زندگی، مفهومی پیچیده و چند بعدی است که تحت تأثیر مولفه هایی چون زمان و مکان، ارزش های فردی و اجتماعی قرار دارد، و از این رو معانی گوناگونی برای افراد و گروه های مختلف بر آن مترتب است. برخی آن را به عنوان قابلیت زیست پذیری یک ناحیه، برخی دیگر به عنوان اندازه ای برای میزان جذابیت و برخی به عنوان رفاه عمومی، بهزیستی

۴٣٠

ھما ش م ی ی زی و ا ؛ چا ش و ر یا
۳۰ و ۳۱ فروردین – ۱۳۹۱ دانشگاه سیستان و بلوچستان
National Congress on Border Cities and Security; Challenges and Strategies – CBCS 2012

اجتماعی، شادکامی، رضایتمندی و مواردی از این دست تعبیر کرده اند. .(Epley and Menon, 2008) بنابراین کیفیت زندگی، واژه ای پیچیده در ارتباط با شرایط و وضعیت جمعیت، در یک ناحیه است. در بر گیرنده ابعاد روانی است که شاخص هایی همچون رضایت، شادمانی و امنیت را در بر میگیرد (شاخص های ذهنی). در برخی موارد، رضایتهای اجتماعی نیز نامیده می شود (سیف الدینی، .(۳۷۵ : ۱۳۸۱

کیفیت ذهنی زندگی، سطح رضایت افراد و گروه ها را – که اصطلاحا بهزیستی ذهنی نامیده می شود ارزیابی می کنند (Costanza et al, 2006: 268) این شاخص ها مبتنی بر گزارش افراد از ادراکات شان در مورد جنبه های مختلف زندگی است. این شاخص ها که مکمل متغیرهای اجتماعی، اقتصادی و محیطی اند، ادراکات و ارزشیابی های افراد را از وضعیت عینی زندگیشان نمایش می دهد. شاخصجهای ذهنی از پیمایش ادراکات، ارزیابی ها و رضایت ساکنین از زندگی شهری بدست می آیند، در حالیکه شاخص های عینی مربوط به حقایق قابل مشاهده هستند که غالبا از داده های ثانویه بدست می آیند (خادم الحسینی و همکاران، .(۴۶ :۱۳۸۹

توجه به مفهوم بعد ذهنی، یکی از دیدگاه هایی است که در تحقیقات مربوط به کیفیت زندگی به کار برده می شود. این رویکرد که به رویکرد آمریکایی کیقیت زندگی معروف است، در مقابل رویکرد اسکاندیناوی مطرح شده است. در بیشتر تحقیقاتی که در کشور آمریکا در مورد کیفیت زندگی انجام شده است، محققان بیشتر به تجارب ذهنی افراد از زندگیشان توجه کرده و بر معرف های ذهنی تأکید کرده اند. از اثرگذاران بر این رویکرد می توان به روانشناس اجتماعی دبلیو، آی توماس اشاره کرد. در این رویکرد رضایتمندی و خوشبختی به عنوان معرف های اصلی سنجش یاد می شوند ( عظیمی، .(۵۵ :۱۳۸۹

هدف از نگارش این مقاله تحلیل کیفیت ذهنی زندگی در شهرمرزی بندر ترکمن در شمالشرق ایران می باشد که با استفاده از مولفه های اقتصادی، اجتماعی – فرهنگی و کالبدی زیست محیطی به این امر مبادرت شده است.

چارچوب نظری تحقیق

بنا به تعریف سازمان بهداشت جهانی « WHO1 » کیفیت زندگی، درک افراد از موقعیت خود در زندگی از نظر فرهنگ، سیستم ارزشی که در آن زندگی می کنند، اهداف، انتظارات، استانداردها و اولویت هایشان است. پس موضوعی کاملا ذهنی بوده و توسط دیگران قابل مشاهده نیست و بر درک افراد از جنبه های مختلف زندگی استوار است. شهرهای مرزی نیز که در نقاط استراتژیک کشور قرار دارند دارای کیفیت زندگی متفاوت تری نسبت به سایر شهرها هستند که این امر از اقتصاد، فرهنگ و محیط زیست این شهرها متأثر می شود.

کیفیت زندگی به عنوان یک اصطلاح کلی مفهومی برای نشان دادن چگونگی برآورده شدن نیازهای انسانی و هم چنین معیاری برای ادراک رضایت و عدم رضایت افراد و گروهها ازابعاد مختلف زندگی است. ازاینرو تحقیقات و مطالعات اخیر کیفیت زندگی بر دو روش شناسی عمده متمرکز بوده اند: روش اول، شاخص های اجتماعی، اقتصادی قابل سنجش (ابعاد عینی) را برای انعکاس میزان برآورده شدن نیازهای انسانی بکار می گیرد و روش دوم سطوح شادکامی و رضایتمندی (ابعاد ذهنی) را براساس گزارشات شخصی افراد از تجارب زندگی نشان می دهد، که بهزیستی ذهنی نامیده می شود. اندازه های ذهنی کیفیت زندگی بر گزارشات شخصی افراد از تجارب زندگی متمرکز می باشند که مکمل شاخص های اجتماعی و اقتصادی هستند. به طوری کلی کیفیت ذهنی زندگی به عنوان ترکیبی از مولفه های رضایت در قلمروهای مختلف زندگی به کار برده می شود. (شکل .(۱

World Health Organization ١

۴٣١

ھما ش م ی ی زی و ا ؛ چا ش و ر یا
۳۰ و ۳۱ فروردین – ۱۳۹۱ دانشگاه سیستان و بلوچستان
National Congress on Border Cities and Security; Challenges and Strategies – CBCS 2012

شکل :۱ کیفیت ذهنی زندگی به عنوان ترکیبی از مولفه های رضایت در قلمروهای مختلف زندگی

شاخص های رضایت از زندگی که وضعیت بهزیستی جامعه را به صورت شاخص های ذهنی بیان می دارند و میزان رضایت روانی از زندگی را اندازه گیری می کنند. روش محاسبه این شاخص ها بر اساس پایش و کنترل موقعیت های اجتماعی – روانی جامعه و بر پایه تغییرات در کیفیت زندگی صورت می گیرد (غفاری و دیگران، .(۶۹ :۱۳۸۸
کیفیت ذهنی زندگی افراد می توان متأثر از فاکتورهای فردی، اجتماعی- اقتصادی و جمعیت شناختی باشد. به طور کلی عوامل چندی در ارزیابی میزان رضایت شهروندان از شاخص های ذهنی آنها تأثیر دارد که این عوامل عبارت انداز: میزان تحصیلات، پایگاه اجتماعی شخص، جنسیت، سن و …

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
wordقابل ویرایش - قیمت 5700 تومان در 7 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد