مقاله ارزیابی نقش گردشگری در توسعه کالبدی- فیزیکی شهرستان زهک (مطالعه موردی: روستای خواجه احمد)

word قابل ویرایش
12 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
برنامه ریزان و سیاست گذاران برای رسیدن به توسعۀ روستاها، تدابیر و راهکارهای گوناگونی اندیشیده اند که در این بین یکی از این راه ها بسط و توسعۀ صنعت گردشگری میباشد، تجربه ثابت کرده است که گردشگری همواره در بردارنده تأثیرات فراوانی در توسعه است . بدین دلیل ، سیاست توسعۀ گردشگری، امروزه رویکردی عمومی است که دولت ها به آن توجه کرده اند علاوه بر این بسیاری از سیاست گزاران و برنامه ریزان توسعه ، از این صنعت به عنوان رکن اصلی توسعه یاد میکنند، و یکی از ابعاد توسعه است که میتواند تاثیری همه جانبه بر زندگی مردم روستایی داشته باشد، که به عنوان فعالیتی انسانی – اقتصادی که ضمن ایجاد اشتغال و درآمدزایی در سبب تعامل دوسویه و سازنده روستائیان با دیگر افراد و فرهنگ ها میشود، یاد کرد. هدف از تحقیق حاضر ارزیابی نقش گردشگری در توسعه کالبدی- فیزیکی روستای خواجه احمد در شهرستان زهک میباشد. روش گردآوری در مطالعه حاضر که بوسیله مشاهدات میدانی و گزارشات مکتوب و برگرفته از منابع کتابخانه ای معتبر و همچنین مصاحبه با ساکنان محدوده مورد مطالعه انجام گرفته است . نتایج نشان داد که ، گردشگری اثرات متفاوتی را در محدوده مورد مطالعه به دنبال داشته است که عبارت از: سبک معماری ( تغییر و بهبود ساختمان ها و استفاده از مصالح بادوام ، تشویق روستاییان به نوسازی خانه های خود، بهبود کیفیت مساکن )، تجهیزات رفاهی ( افزایش ساختمان های اداری، افزایش تأسیسات درمانی و آموزشی، افزایش استقرار امکانات رفاهی، افزایش امکانات بهداشتی )، فضاهای معیشتی روستا (ارتقای سطح اقتصادی و اشتغال ساکنان روستا، افزایش تعداد کارگاه – های صنعتی کوچک و بزرگ ، افزایش تعداد واحدهای دامی و پرورش طیور)، خدمات زیربنایی (بهبود خدمات بهداشتی، بهبود ارتباطات (پست و مخابرات و تلفن )، بهبود کیفیت راه های ارتباطی و حمل ونقل ، افزایش امکانات تفریحی برای ساکنان محلی )، تغییرات محیطی( تخریب اراضی کشاورزی، دخل و تصرف مراتع و زمین های ملی، تخریب باغات و تبدیل آنها به خانه های مسکونی، افزایش تقاضا برای خرید باغات و اراضی کشاورزی روستاییان به منظور ساخت خانه های دوم ، ازدحام و شلوغی و در نهایت برهم زدن آرامش روستا، برهم زدن و تخریب چشم انداز روستا، پراکندگی بافت روستا، کاهش اراضی متروک و زمین های بی استفاده ، افزایش قیمت اراضی، تشویق روستاییان به ساخت مسکن و اجاره آن ).
کلمات کلیدی: گردشگری، تاثیرات گردشگری، توسعه کالبدی- فیزیکی، روستای خواجه احمد، زهک
١- مقدمه و طرح مسئله
در عرصه نوین جهانی، تنوع بخشیدن به اقتصاد و افزایش شاخص های توسعه انسانی، رفع مشکلات ناشی از صنعتی شدن و آلودگی بیش از حد استاندارد شهرها، افزایش بهره وری و کارآمدی نیروی انسانی، اشتغال زایی، تعامل فرهنگ ها و حفظ محیط زیست و در مجموع توسعه پایدار از دغدغه هایی است که جهان امروز با آن روبرو است و هر یک از کشورها در هر سطحی از توسعه در تلاش هستند تا پاسخ لازم به این مسائل را بیابند (شمس الدینی ،٢:١٣٨٩ ). به باور اکثر صاحب نظران یکی از راهبردها در رابطه با پاسخ به مسائل مذکور میتواند صنعت گردشگری روستایی باشد که این منبع مهمی برای بحث اشتغال زایی در مناطق روستایی مطرح میباشد. (قنبری،٢:١٣٨٧). گردشگری یکی از رشدیافته ترین صنایع نیمۀ دوم قرن بیستم است و اغلب به عنوان کلید یا رمز رشد اقتصادی، چه در کشورهای توسعه یافته و چه کشورهای در حال توسعه به کار میرود (.۶٣ ,١٩٩٩ ,Ahjem. Font) که به مفهوم کنونی پدیده ای جدید می باشد که اشکال اولیه آن با گسترش وسایل نقلیه شخصی و موتوری در اواسط قرن نوزدهم آغاز شد و به ویژه با توسعه خطوط هوایی از سال ١٩۴۵ به بعد گسترش یافت (٢٩٢ -٢٠٠۶٢٨٠,Davenport)، و در مناطق روستایی و دور افتاده اهمیت ویژه ای یافته و وسیله ای برای رفاه و اقتصاد جوامع محلی تلقی میشود. اصولا توسعه اقتصادی در هر کشوری نیازمند سرمایه گذاری در بخش ها و فعالیت های مختلف اقتصادی آن کشور است و بدون سرمایه گذاری در طرح های زیربنایی و روبنایی، نمی توان انتظار گسترش اشتغال ، تولید و رفاه اقتصادی را داشت . برای تحقق این مهم ، امروزه بسیاری از کشورهای جهان ، تمایل شدیدی به جذب سرمایه های خارجی پیدا کرده اند (شاکری و سلیمی، ١٣٨۵: ١). گردشگری شامل کلیه فعالیت هایی است گردشگران در هنگام سفر انجام میدهند و به ایشان مرتبط میشود و این میتواند شامل ، برنامه ریزی برای سفر، جا به جایی بین مبدأ و مقصد، اقامت و نظایر آن باشد (رنجبریان و زاهدی، ١٣٨۵ : ١۵). اهمیت روزافزون صنعت توریسم موجب آن شده است که نظر محققین علوم مختلف انسانی- اجتماعی را به خود جلب کند. از این جهت هر یک از آنها به طریقی سعی دارند تا با بینش های علمی خود صنعت توریسم را تعریف نموده و رهنمودهای مناسبی را جهت رشد و توسعه آن ارائه نمایند.
انجام فعالیت های توریستی که مشاغل گوناگونی را به دنبال دارد در هر کشوری به عنوان بخشی از فعالیت های اقتصادی در کنار بخش صنعت و کشاورزی موجب رونق و پیشرفت اقتصادی آنها میگردد (صفاری و همکاران .١٣٩١،٢). اینک شرایط طبیعی، مورفولوژی، عناصر اقلیمی همراه با ساختار اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی منطقه زهک به ویژه روستای خواجه احمد، اشکال گوناگون و متنوعی از فضاهای شهری و روستایی را به وجود آورده اند که هر کدام به لحاظ کارکردهای طبیعی و انسانی از سایر نواحی متمایزند. در این مقاله ، به بررسی اثرات گردشگری بر توسعه کالبدی- فیزیکی روستای خواجه احمد میپردازیم تا با ایجاد دیدی علمی و مبتنی بر واقعیت های موجود، ضمن شناسایی عوامل دخیل در گسترش گردشگری در محدوده مورد مطالعه ، به ارایه راهبردهای اجرایی توسعه گردشگری آن پرداخته شود
٢- مبانی نظری
١-٢-گردشگری و گردشگری روستایی
با افزایش جمعیت و رشد فزاینده شهرها از یک سو و پیشرفت های چشمگیر اخیر در شبکه حمل و نقل ، تکنولوژی و سایر عناصر زندگی بشر از سوی دیگر، هر روز که میگذرد، انگیزه های نیاز به مسافرت و سفرهای گردشگری نیز افزایش مییابد (حیدری،١۶:١٣٨٧). گردشگری روستایی را می توان نتیجه تغیرات گسترده اقتصادی- اجتماعی و فرهنگی بعد از جنگ دوم جهانی دانست که در پرتو عواملی مثل بهبود راههای ارتباطی، گسترش شهرنشینی، افزایش اوقات فراغت ، افزایش آلودگی های زیست محیطی در شهرها و ارتقای سطح زندگی توسعه یافته دانست (پور رمضان و همکار ،٩.١٣٨٨). گردشگری روستایی، یکی از مفاهیم و اشکال توسعه پایدار روستایی است که در آن از منابع موجود درمناطق روستایی استفاده میشود. این گونه توسعه ، کمترین تاثیر مخرب را دارد، یا اصولا فاقد چنین آثاری است و باعث ارتقای سطح بهره وری در مناطق روستایی، ایجاد اشتغال ، اصلاح توزیع درآمد، حفظ محیط روستا و فرهنگ بومی، جلب مشارکت مردم بومی و محلی و … خواهد شد(رحیمی و همکار.١٣٩٠،١). امروزه این پدیده ، به لحاظ درآمدزایی فراوان آن ، بسیاری از کشورهای جهان را بر آن داشته است که سرمایه گذ اری زیادی را به این بخش اختصاص دهند سازمان جهانی جهانگردی گردشگری را مجموعه کارهای میداند که یک فرد در سفر و در مکانی خارج از زندگی خود انجام میدهد و بیش از یک سال طول نمیکشد و هدف آن سرگرمی، تفرج ، استراحت ، ورزش و فعالیت هایی از این قبیل است . که شامل انواع مختلفی از جمله : گردشگری تفریحی، درمانی، مذهبی، بازاری، همایشی، الکترونیک ، بوم گردی، و گردشگری ورزشی است (ابراهیم زاده و همکاران .١٣٩١،٢). فعالیت های گردشگری در محیط روستایی با توجه به فرهنگ و بافت سنتی روستایی، این در حالی است که گردشگری روستایی هنر و صنایع روستایی، آداب و رسوم سنتی که در برگیرنده گردشگری کشاورزی، گردشگری سبز، گردشگری مزرعه ای، گردشگری غذایی و شکار است که هدف آن در نواحی روستایی، نوعی قدردانی از نواحی روستایی است در حالیکه سعی در جلوگیری از تنزل اقتصادی، اجتماعی و محیط طبیعی آن دارد. از این لحاظ یکی از اهداف ، ایجاد موازنه بین تعداد منازل جانبی گردشگری و سایر اشکال اقامتی، بخصوص کلبه های روستائی و چادرهای کمپ بر روی زمین های کشاورزی است که مورد توجه مستقیم کشاورزان است . با این وجود، رشد گردشگری در مناطق روستایی باعث افزایش قیمت زمین شده و افزایش مالیات را به دنبال دارد (رضاسلطانی و همکار.١٣٨۵،٣). بر اساس آرای کمیسیون جامعه اروپایی در سال ١٩٨۶، گردشگری روستایی نه تنها کشاورزی، بلکه همه فعالیت های گردشگری را در مناطق روستایی شامل میشود. میتوان گفت که گردشگری روستایی، رهیافت (مقوله ) جدیدی در متون توسعه روستایی است که همانند توسعه ، ابعاد و آثار گوناگونی دارد. بونی کور میگوید با اینکه این کار اشتباه است ، گردشگری به خودی خود سبب اشاعه فحشا و خودفروشی، اعتیاد به مشروبات الکلی و قاچاق نمیشود، اما بدون شک بر این مسائل اثر میگذارد و آن را گسترش می دهد….برخی مناطق توسعه نیافته ، همچنان که فرانتس فانون پیش بینی کرده بود، به روسپی خانه های کشورهای صنعتی شده تبدیل شده و میشوند (حسنوند و همکار.١٣٩٠،۴). اداره امور کار امریکا: در زمینه گردشگری روستایی تعریف زیر را ارائه داده است . بازدید از مکانی غیر از مکان معمول کار و زندگی خود خارج ازط محدوده استاندارد آماری شهری است . در زمانی که فعالیت کاری در منطقه مورد نظر انجام شود که هدف چنین بازدیدی ممکن است تحقیق ، درمان ، مذهب و… باشد (افتخاری وهمکار،۵.١٣٨١). آپرمان میگوید: گردشگری روستایی به فعالیت های مزرعه و غیرمزرعه ای گفته میشود که در جوامع و نواحی روستای انجام میشود. اما فعالیت های تفریحی بیرونی مانند پارکها موضوعی و نواحی حیات وحش را شامل نمیشود (قادری و همکاران ، ٣.١٣٨٩). مورفی معتقد است که در تبیین رویکردها و نیزتحلیل سیستم های طراحی گردشگری باید چهار عنصراصلی برنامه ریزی کاملا مشخص و بررسی شوند که عبارتند از: فعالیت های انسانی، ارتباطات ، فضا، زمان (غفاری و همکاران ،٧.١٣٩٠).
٢-٢- برنامه ریزی توسعۀ کالبد
برنامه ریزی توسعه کالبدی سکونتگاه های روستایی بخشی از برنامه ریزی توسعه روستایی است که در سال های قبل از انقلاب روستاها در حاشیه قرار داشتند و بعضا به تخریب و تخلیه جمعیتی فعالیتی روستاها منجر شد (پریزادی.١٣٨٧،١). علاوه بر اینکه کوششی برای جهت بخشیدن به تکامل محیط زندگی بشر است ، بازتاب تکامل زندگی اجتماعی نیز محسوب میشود. توسعۀ کالبدی در روستاها عمدتا با ساختار کالبدی مناطق روستایی مرتبط است و آنگاه با مضامین و مؤلفه هایی چون کاربری اراضی، ارتباطات و حمل ونقل ، تأسیسات و تجهیزات زیربنایی، مسکن ، کار، تفریح ، گردشگری، و رفاه عمومی که روستاییان به تنهایی قادر به تأمین آن نیستند در ارتباط قرار میگیرد.(بدری و همکاران .١٣٩٢،۴) در فرایند برنامه ریزی توسعه روستایی، ابعاد کالبدی آن از اهمیت ویژه ای برخوردار است . برنامه ریزی توسعه کالبدی، برنامه ریزی ساختار کالبدی یک حوزه روستایی است . کاربری زمین ، ارتباطات ، تأسیسات و تجهیزات زیربنایی و رفاهی عمومی و غیره در روستاها را میتوان از جمله مقوله های برنامه ریزی کالبدی بر شمرد.(پورطاهری و همکاران .١٣٩١،٢)

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 12 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد